SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
14 ta' Diċembru 2006 (*)
" "Ftehim Ewro-Mediterranju – Ħaddiem Tuniżin awtorizzat jirrisjedi fi Stat Membru u jeżerċita attività professjonali hemmhekk – Prinċipju ta’ non diskriminazzjoni f'dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet tax-xogħol, tar-remunerazzjoni u tat-tkeċċija – Taqsir tal-perijodu ta' validità tal-permess ta' residenza"
Fil-kawża C-97/05,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-Verwaltungsgeriċht Darmstadt (il-Ġermanja), permezz ta' deċiżjoni tal-25 ta' Jannar 2005, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-23 ta' Frar 2005, fil-proċedura
Mohamed Gattoussi
vs
Stadt Rüsselsheim,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn P. Jann, President ta' l-Awla, K. Lenaerts, J. N. Cunha Rodrigues, M. Ilešič u E. Levits (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
Reġistratur: B. Fülöp, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad-9 ta' Marzu 2006,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal Mohamed Gattoussi, minn P. von Schumann, Rechtsanwältin,
– għall-Gvern Ġermaniż, minn M. Lumma, C. Schulze-Bahr u U. Bender, bħala aġenti,
– għall-Gvern Grieg, minn G. Karipsiadis u T. Papadopoulou, bħala aġenti,
– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn G. Rozet u V. Kreuschitz, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-6 ta' April 2006,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 64(1) li jistabbilixxi Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa l-waħda, u r-Repubblika tat-Tunisija, min-naħa l-oħra, magħmul fi Brussell fis-17 ta' Lulju 1995 u approvat f’isem il-Komunità Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill u l-Kummissjoni 98/238/KE, KEFA, tas-26 ta' Jannar 1998 (ĠU L 97, p. 1, iktar 'il quddiem il-"Ftehim Ewro-Mediterranju").
2 Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn M. Gattoussi, ċittadin Tuniżin, u s-Stadt Rüsselsheim (komun ta' Rüsselsheim, il-Ġermanja) fir-rigward tad-deċiżjoni tas-Sindku tiegħu li tqassar a posteriori l-perijodu ta' validità tal-permess ta' residenza tal-parti kkonċernata li, fiż-żmien meta ġiet adottata din id-deċiżjoni, kienet fil-pussess ta' permess ta' xogħol għal żmien indeterminat u kienet teżerċita impjieg.
Il-kuntest ġuridiku
Il-Ftehim Ewro-Mediterranju
3 L-L-Artikolu 64 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, li jinsab fil-Kapitolu 1 intitolat "Ħaddiema" tat-Titolu VI ta' l-imsemmi ftehim intitolat "Koperazzjoni f’Materji Soċjali u Kulturali", jipprovdi kif ġej:
"1. It-trattament mogħti minn kull Stat Membru lill-ħaddiema ta’ nazzjonalità Tunisina li huma impjegati fit-territorju tiegħu għandhom ikunu ħielsa minn kwalunkwe diskriminazzjoni ibbażata fuq in-nazzjonalità, f’dak li jirrigwardja l-kondizzjonijiet tax-xogħol, ir-remunerazzjoni u t-tkeċċija, li huma relattivi għaċ-ċittadini tiegħu.
2. Il-ħaddiema Tunisini kollha li jkollhom il-permess li jakkwistaw impieg bi qliegħ fit-territorju ta’ Stat Membru fuq bażi temporanja għandhom ikunu koperti bid-disposizzjonijiet tal-paragrafu 1 f’dak li jirrigwardja l-kondizzjonijiet tax-xogħol u r-remunerazzjoni.
3. It-Tunisija għandha toffri l-istess trattament lill-ħaddiema li huma ċittadini ta’ Stat Membru u li huma impjegati fit-territorju tagħha."
4 L-Artikolu 66 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju jżid li:
"Id-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu m’għandhomx ikunu applikabli għal ċittadini tal-Partijiet li jgħixu jew li jaħdmu illegalment fit-territorju tal-pajjiżi ospitanti."
5 Id-Dikjarazzjoni Konġunta li tirrigwarda l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, adottata mill-partijiet kontraenti fl-att finali ta' l-imsemmi ftehim (iktar 'il quddiem id-"Dikjarazzjoni Konġunta", tispeċifika wkoll li:
"F’dak li jirrigwardja n-nuqqas ta’ diskriminazzjoni fit-tnaqqis ta’ l-impjegati, l-Artikolu 64(1) ma jistgħax ikun invokat sabiex jiġġedded il-permess tad-domiċilju. Il-għoti, it-tiġdid jew iċ-ċaħda ta’ permess ta’ residenza għandhom ikunu irregolati bil-leġislazzjoni ta’ kull Stat Membru u skond il-ftehim bilaterali u l-konvenzjonijiet […]".
6 SkondSkond l-Artikolu 91 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, id-Dikjarazzjoni Konġunta tifforma parti integrali ta' l-imsemmi ftehim.
Id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt Ġermaniż
7 L-Artikolu 12(2) tal-Liġi dwar il-Barranin (Ausländergesetz) fil-verżjoni tagħha tat-23 ta' Lulju 2004 (BGB1. 2004 I, p. 1842, iktar 'il quddiem l-"Aus1G") jiddisponi li:
"Il"Il-permess ta' residenza huwa temporanju jew, fil-każijiet previsti mil-liġi, permanenti. Jekk waħda mill-kundizzjonijiet essenzjali, li abbażi tagħhom jinħareġ, jiġġedded jew jiġi stabbilit it-tul tal-perijodu ta' validità, ma tiġix sodisfatta, il-perijodu tal-permess ta' residenza temporanju jista' jkun s-suġġett ta’ limitazzjoni a posteriori".
8 Skond l-Artikolu 19(1) ta' l-Aus1G, f'każ li koppja miżżewġa ma jibqgħux jgħixu flimkien, il-persuna barranija tingħata d-dritt awtonomu li tibqa' tirrisjedi hemmhekk, b'mod partikolari jekk ikunu għexu flimkien fuq it-territorju federali għal mill-inqas sentejn jew jekk hemm lok, sabiex jiġi evitat li din ta' l-aħħar titqiegħed f'sitwazzjoni partikolarment gravi, li titħalla ttawwal il-perijodu ta' residenza tagħha, ħlief jekk mhemm l-ebda possibbiltà li hija tottjeni permess ta' residenza permanenti.
9 Skond l-Artikolu 284 tat-Tielet Ktieb tal-Kodiċi Soċjali (Sozialgesetzbuċh) fil-verżjoni tiegħu ta' l-24 ta' Marzu 1997 (BGB1. I, p. 594, iktar 'il quddiem is-"SGB III"), il-barranin ma jistgħux jeżerċitaw attività professjonali mingħajr il-permess tad-Dipartiment tax-xogħol u ma jistax jiġi impjegat mingħajr dan il-permess. Il-paragrafu 5 ta' dan l-istess artikolu jippreċiża li dan il-permess ma jistax jingħata ħlief jekk il-barrani għandu permess ta' residenza.
Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-domandi preliminari
10 M. Gattoussi żżewweġ ċittadina Ġermaniża fit-30 ta' Awwissu 2002. Ingħatatlu viża għad-dħul tiegħu fil-Ġermanja mill-ambaxxata tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja f'Tunis sabiex ikun jista' jingħaqad mal-familja tiegħu.
11 Fl-24 ta' Settembru 2002, M. Gattoussi ngħata permess ta' residenza validu għal tliet snin mis-Sindku ta' Rüsselsheim, il-komun li fih il-koppja kienu ddeċidew li jistabbilixxu ruħhom.
12 Fit-Fit-22 ta' Ottubru 2002, id-Dipartiment tax-xogħol ta' Darstadt ta lil M. Gattoussi permess ta' xogħol għal żmien indeterminat, li fuqu ġie ppreċiżat li japplika l-Artikolu 284 tas-SGB III.
13 Fil-11 ta' Marzu 2003, dan ta' l-aħħar iffirma kuntratt ta' xogħol għal żmien determinat ta' sena, li wara ġie mġedded sal-31 ta' Marzu 2005.
14 WarWara li ġie infurmat mill-mara ta' M. Gattoussi li hija kienet waqfet tgħix mar-raġel tagħha mill-1 ta' April 2004, is-Sindku ta' Rüsselsheim, permezz ta' deċiżjoni tat-23 ta' Ġunju 2004, qassar il-perijodu ta' validità tal-permess ta' residenza ta' M. Gattoussi għad-data tan-notifika ta' din id-deċiżjoni, bl-obbligu li jitlaq immedjatament mit-territorju Ġermaniż taħt piena ta' tkeċċija lejn it-Tuniżija.
15 Din id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq il-kunsiderazzjoni, minn naħa, li l-motiv inizjali tal-permess ta' residenza mogħti lil M. Gattoussi kien issa nieqes peress illi huwa ma kienx għadu jgħix ma' martu u, min-naħa l-oħra, li permess ta' xogħol għal żmien mhux determinat ma jikkonferixxi, fis-sistema ġuridika Ġermaniża, ebda dritt li tiġi eżerċitata attività professjonali bi ħlas kif ukoll għal estensjoni tar-residenza li hija differenti mill-permess ta' residenza u għandha valur superjuri minn din ta' l-aħħar.
16 L-imsemmija deċiżjoni tikkunsidra wkoll il-fatt li M. Gattoussi ma jiddisponix minn ebda dritt awtonomu ta' residenza. Fil-fatt, huwa ma jistax jirrikorri għad-dispożizzjonijiet ta' l-Aus1G f'każ fejn, minn naħa, ma għex ma' martu fil-Ġermanja għal mill-inqas sentejn, jiġifieri l-perijodu legalment meħtieġ, u, min-naħa l-oħra, huwa ma jinsabx f'sitwazzjoni partikolarment diffiċli fis-sens ta' l-imsemmija liġi.
17 Fl-aħħar, M. Gattoussi lanqas ma jista' jibbaża ruħu fuq dritt mogħti mill-Ftehim Ewro-Mediterranju, peress illi l-projbizzjoni ta' diskriminazzjoni li hija prevista fl-Artikolu 64(1), ma tikkonferixxi ebda dritt ta' residenza liċ-ċittadini Tuniżini.
18 M. Gattoussi ppreżenta lment kontra din id-deċiżjoni quddiem ir-Regierungspräsidium ta' Darmstadt, billi invoka l-fatt li jekk jitwaqqaf il-permess ta' residenza tiegħu jitqiegħed f'sitwazzjoni partikolarment diffiċli, peress illi t-tentattivi tiegħu li jerġa' jibda jgħix mal-mara tiegħu u li jħallas lura d-djun li nħolqu waqt iż-żwieġ, isiru diffiċli, jekk mhux impossibbli.
19 L-ilment ta' M. Gattousi ġie miċħud permezz ta' deċiżjoni tas-17 ta' Settembru 2004, minħabba li ebda dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali ma ppermettiet li jingħata d-dritt ta' residenza u li s-Sindku ta' Rüsselsheim ma kienx eċċeda s-setgħa diskrezzjonali tiegħu meta ddeċieda li jqassar il-perijodu ta' validità tal-permess ta' residenza tiegħu.
20 M. Gattoussi ressaq appell kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Verwaltungsgeriċht Darmstadt (il-Qorti Amministrattiva ta' Darmstadt), billi jsostni li, safejn huwa jeżerċità attività full-time bi ħlas fil-Ġermanja, fejn huwa integra ruħu kompletament fl-istil ta' ħajja ta' dan il-pajjiż u fejn għandu l-intenzjoni jerġa' jiżżewweġ wara li d-divorzju tiegħu jiġi ffinalizzat, jekk jirritorna lejn it-Tuniżija huwa jitqiegħed f'sitwazzjoni partikolarment diffiċli kemm fuq il-livell ekonomiku kif ukoll għal dak li jirrigwarda l-familja.
21 Huwa fil-kuntest ta’ dan ir-rikors li din il-qorti ressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja l-erba' domandi preliminari li ġejjin:
""1) L-Artikolu 64 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju [...] għandu effett fuq il-permess ta’ residenza?
2) F'każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, il-projbizzjoni ta’ diskiminazzjoni prevista fl-Artikolu 64 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju [...] tippermeti li tiġi dedotta pożizzjoni ġuridika li tirrigwarda d-dritt ta’ residenza u li tipprekludi li dan il-permess ikun suġġett għal terminu meta ċittadin Tuniżin li għandu permess ta' xogħol għal perijodu mhux determinat jeżerċita attivita professjonali u jibbenefika, fid-data tad-deċiżjoni li taqa' taħt il-liġi dwar il-barranin, minn dritt ta’ residenza temporanju?
3) F'każ ta’ risposta affermattiva għat-tieni domanda, jista’, sabiex tiġi ddeterminata l-pożizzjoni ġuridika li tirrigwarda d-dritt ta’ residenza u li tirriżulta mill-Artikolu 64 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju [...], isir riferiment għal data li tiġi wara d-deċiżjoni li taqa’ taħt il-liġi dwar il-barranin u li tissuġġetta d-dritt ta’ residenza għal terminu?
4) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għat-tielet domanda, għandhom jiġu osservati l-prinċipji stabbiliti fir-rigward ta’ l-Artikolu 39(3) KE sabiex tiġi applikata l-proviso dwar ir-raġunijiet relatati mal-protezzjoni ta’ interess leġittimu ta’ l-Istat?"
Fuq id-domandi preliminari
22 Permezz tad-domandi preliminari tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk għandhiex tiġi applikata s-soluzzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat-2 ta’ Marzu 1999, El-Yassini (C-416/96, Ġabra p. I-1209), f’dak li jirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 40 tal-Ftehim ta’ Koperazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Renju tal-Marokk, iffirmat f’Rabat fis-27 ta’ April 1976, u approvat f’isem il-Komunita mir-Regolament tal-Kunsill Nru 2211/78 tas-26 ta’ Settembru 1978 (ĠU L 264, p. 1, iktar 'il quddiem il-“Ftehim KEE-Marokk”), fil-kawża prinċipali, u b'mod iktar partikolari jekk l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju jipprekludix Stat Membru ospitanti milli jqassar il-perijodu ta' valdita ta’ permess ta’ residenza ta’ ċittadin Tuniżin li jkun ġie awtorizzat jirrisjedi fit-territorju tiegħu għal perijodu determinat u li jeżerċita hemmhekk attività bi ħlas għal perijodu mhux determinat meta l-motiv inizjali għad-dritt ta’ residenza tiegħu jieqaf japplika qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ validita tal-permess ta’ residenza tiegħu.
23 Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, għandu, l-ewwel nett, jiġi eżaminat jekk l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju jistax jiġi invokat minn individwu quddiem il-qrati ta’ Stat Membru u, jekk dan huwa l-każ, li jiġi ddeterminat fit-tieni lok l-iskop tal-prinċipju ta’ non diskriminazzjoni stabbilit f’din id-dispożizzjoni.
Fuq l-effett dirett ta’ l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju
24 Għandu jiġi rrilevat li, billi din il-kwistjoni dwar l-effett tad-dispożizzjonijiet tal-Ftehim Ewro-Mediterranju fis-sistema legali tal-partijiet f'dan il-ftehim ma ġietx irregolata minn dan ta' l-aħħar, huwa l-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi dwarha bl-istess mod bħal ma tiddeċiedi dwar kull kwistjoni oħra ta' interpretazzjoni relatata ma' l-applikazzjoni ta' ftehim fil-Komunità (ara, b'analoġija, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-23 ta' Novembru 1999, Il-Portugal vs Il-Kunsill, C-149/96, Ġabra p. I-8395, punt 34, u tat-12 ta' April 2005, Simutenkov, C-265/03, Ġabra p. I-2579, punt 20).
25 Skond ġurisprudenza kostanti, dispożizzjoni ta' ftehim konkluż mill-Komunitajiet ma' Stati terzi għandha tiġi kkunsidrata bħala li għandha effett dirett meta, fid-dawl tal-kliem tagħha kif ukoll ta' l-għan u tan-natura tal-ftehim, hija tinkludi obbligu ċar u preċiż li mhuwiex suġġett, fl-eżekuzzjoni jew fl-effetti tiegħu, għall-intervent ta' ebda att ulterjuri (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-27 ta’ Settembru 2001, Gloszczuk, C-63/99, Gabra p. I-6369, punt 30; tat-8 ta’ Mejju 2003, Wählergruppe Gemeinsam, C-171/01, Ġabra p. I-4301, punt 54, u Simutenkov, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 21).
26 L-ewwel nett, fir-rigward tal-kliem ta’ l-Artikolu 64(1) tal- Ftehim Ewro-Mediterranju, jidher li din id-dispożizzjoni tuża kliem li huma kważi identiċi għal dawk ta’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 40 tal-Ftehim KEE-Marokk, li jestendi biss il-prinċipju ta’ non diskriminazzjoni għall-kundizzjonijiet ta’ tkeċċija. Issa, l-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet li l-imsemmi Artikolu 40 jissodisfa r-rekwiżiti meħtieġa sabiex jingħata effett dirett (sentenza El-Yassini ċċitata iktar ‘il fuq, punt 27).
27 It-tieni nett, għal dak li jirrigwarda l-għan u n-natura tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, għandu jiġi enfasizzat li, skond l-Artikolu 96(2) ta’ l-imsemmi ftehim, dan ta’ l-aħħar jissostitwixxi l-Ftehim ta’ Koperazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika tat-Tuniżija, approvat f’isem il-Komunita mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2212/78, tas-26 ta’ Settembru 1978, dwar l-konklużjoni tal-Ftehim ta' Koperazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika tat-Tuniżija (ĠU L 265, p. 2, iktar 'il quddiem il-“Ftehim KEE-Tuniżija”), u li fit-test tiegħu hemm iddikjarat li huwa intiż sabiex, fost affarijiet oħrajn, jippromwovi l-koperazzjonijiet fis-setturi ekonomiċi, soċjali, kulturali u finanzjarji. Issa l-imsemmi ftehim ta’ koperazzjoni huwa fih innifsu essenzjalment identiku għall-Ftehim KEE-Marokk, fir-rigward ta' liema l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-għan u n-natura tiegħu, speċjalment għal dak li jirrigwarda l-koperazzjoni fis-settur tal-ħaddiema, huma kompatibbli ma’ l-effett dirett li jirriżulta mill-kliem ta' l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 40 (sentenza El-Yassinim ċċitata iktar ‘il fuq, punt 28 sa 31). Dan huwa iktar u iktar il-każ għal dak li jirrigwarda l-Ftehim Ewro-Mediterranju li, kuntrarjament għall-Ftehim KEE-Marokk, jistabbilixxi, skond l-Artikolu 1(1) tiegħu, assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tat-Tuniżija, min-naħa l-oħra.
28 F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju għandu effett dirett.
Fuq l-iskop ta' l-Artikolu 64(1) tal- Ftehim Ewro-Mediterranju
29 Qabel kollox, għandu jiġi mfakkar li, fis-sentenza El-Yassini, iċċitata iktar ‘il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, minn naħa, skond id-dritt Komunitarju applikabbli fiż-żmien id-deċiżjoni tagħha, l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 40 tal-Ftehim KEE-Marokk kellu jiġi interpretat fis-sens li huwa ma jipprekludix, bħala prinċipju, Stat Membru ospitanti milli jirrifjuta li jġedded il-permess ta’ residenza ta’ ċittadin Marokkin, li huwa awtorizzah jidħol fit-territorju tiegħu u jeżerċita hemmhekk attività bi ħlas, għall-perijodu kollu li matulu l-parti kkonċernata tiddisponi hemmhekk minn dan l-impjieġ, meta l-motiv inizjali għall-ħruġ tal-permess ta’ residenza tiegħu ma jibqax jeżisti fil-mument meta jiskadi l-perijodu ta’ validita tal-permess ta’ residenza tiegħu u, min-naħa l-oħra, li s-sitwazzjoni kienet tkun differenti li kieku, fin-nuqqas ta' motivi relatati mal-protezzjoni ta' interess leġittimu ta' l-Istat, bħal raġunijiet ta' ordni pubbliku, ta' sigurtà pubblika u ta' saħħa pubblika, din iċ-ċaħda teffettwa d-dritt li jeżerċità impjieg mogħti lill-persuna kkonċernata f'dan l-Istat permezz ta' permess ta' xogħol debitament maħruġ mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għal perijodu itwal minn dak tal-permess ta' residenza (sentenza El-Yassini ċċitata iktar 'il fuq, punt 67).
30 Jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li ċ-ċirkustanzi fil-kawża prinċipali jistgħu jiġu mqabbla ma' dawk li ġew eżaminati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza El-Yassini, ċċitata iktar 'il fuq.
31 Fiż-żewġ kawżi, l-Istat Membru ospitanti limita, permezz ta’ restrizzjoni fuq il-permess ta’ residenza, d-dritt ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li jeżerċità attività professjonali bi ħlas, anke jekk dan id-dritt ingħata lilu minn permess ta' xogħol.
32 Madankollu, il-Gvern Ġermaniż isostni li hemm ċerti differenzi bejn l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju u l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 40 tal-Ftehim KEE-Marokk li jipprekludu li l-interpretazzjoni mogħtija fir-rigward ta’ din l-aħħar dispożizzjoni fis-sentenza El-Yassini, iċċitata iktar ‘il fuq, tiġi applikata fir-rigward ta' l-imsemmi Artikolu 64(1).
33 Minn naħa, d-Dikjarazzjoni Konġunta li tirrigwarda l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju tirrifletti l-intenzjoni tal-partijiet kontraenti f'dan il-ftehim li jipprevjenu li ċ-ċittadini Tuniżini jibbażaw ruħhom fuq il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni prevista f’din id-dispożizzoni sabiex jitolbu dritt ta’ residenza.
34 Min-naħa l-oħra, ma jistax jingħad li l-imsemmija dispożizzjoni għandha, minħabba l-kliem, l-effett utli u l-għan tagħha, xi tip ta’ effett fuq id-dritt ta’ residenza ta’ ċittadini Tuniżini.
35 Kif jenfasizza ukoll il-Gvern Ġermaniż, jirriżulta mill-kliem stess ta’ l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, kif ukoll mid-Dikjarazzjoni Konġunta relatata ma' dan l-artikolu, li din id-dispożizzjoni fiha nfisha mhijiex intiża sabiex tirregola d-dritt ta’ residenza ta' ċittadini Tuniżini fl-Istati Membri.
36 Għandu għaldaqstant jiġi kkonstatat li, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża El-Yassini fir-rigward tal-Ftehim KEE-Marokk, il-Ftehim Ewro-Mediterranju, billi m'għandux bħala għan li jassigura xi tip ta' moviment liberu tal-ħaddiema, ma jipprekludix Stat Membru milli jieħu ċerti miżuri li jikkonċernaw id-dritt ta’ residenza ta’ ċittadin Tuniżin li inizjalment kien awtorizzat jidħol fit-territorju tiegħu u jeżerċita attività professjonali (sentenza El-Yassini, iċċitata iktar 'il fuq, punti 58 sa 62).
37 Il-fatt li tali miżura ġġiegħel lill-parti kkonċernata ttemm, qabel iż-żmien previst mill-kuntratt konkluż ma' min jimpjegah, ir-relazzjoni ta' xogħol tiegħu fl-Istat Membru ospitanti mhuwiex, bħala regola ġenerali, ta’ natura li jaffettwa din l-interpretazzjoni (sentenza El-Yassini, iċċitata iktar 'il fuq, punt 63).
38 Madankollu, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Ġermaniż, ma jirriżultax minn din l-interpretazzjoni li ċittadin Tuniżin qatt ma jista' jibbaża ruħu fuq il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni prevista fl-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju sabiex jikkontesta miżura adottata minn Stat Membru sabiex jillimita d-dritt ta’ residenza tiegħu.
39 Ma jistax jiġi aċċettat li l-Istati Membri jintervjenu fir-rigward tal-prinċipju ta’ non diskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju billi jużaw dispożizzjonijiet ta’ dritt nazzjonali sabiex jnaqqsu l-effett utli tiegħu. Tali possibbiltà, minn naħa, tippreġudika d-dispożizzjonijiet ta' ftehim konkluż bejn il-Komunità u l-Istati Membri tagħha, u, min-naħa l-oħra, tippreġudika l-applikazzjoni uniformi tal-prinċipju kkonċernat.
40 B'B'mod iktar partikolari, kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet fis-sentenza El-Yassini, jekk l-Istat Membru ospitanti ta inizjalment lil ħaddiem barrani drittijiet speċifiċi fir-rigward ta' l-eżerċizzju ta' impjieg li kienu iktar estensivi minn dawk li ngħatawlu fir-rigward tar-residenza, is-sitwazzjoni ta' dan il-ħaddiem ma tistax terġa' tiġi evalwata minħabba raġunijiet li ma jaqgħux taħt il-protezzjoni ta' interess leġittimu ta' l-Istat, bħar-raġunijiet ta' ordni pubbliku, ta' sigurtà pubblika u ta' saħħa pubblika (sentenza El-Yassini, iċċitata iktar 'il fuq, punti 64, 65 u 67).
41 F'dan ir-rigward, hija ġurisprudenza kostanti li l-kunċett ta' ordni pubbliku jippresupponi l-eżistenza ta' periklu reali u suffiċjentement gravi sabiex jaffettwa interess fundamentali tas-soċjeta (sentenzi tat-28 ta' Ottubru 1975, Rutili, 36/75, Ġabra p. I-1279, punt 28, ta' l-10 ta' Frar 2000, Nazli, C-340/97, Ġabra p. I-957, punt 57, kif ukoll tal-25 ta' Lulju 2002, MRAX, C-459/99, Ġabra p. I-6591, punt 79).
42 Fid-dawl tal-prinċipji ta' protezzjoni ta' l-aspettattivi leġittimi u taċ-ċertezza legali, il-kriterju mfakkar fil-punt 40 japplika iktar u iktar meta, bħal fil-kawża preżenti, l-Istat Membru ospitanti jillimita b'mod retroattiv l-permess ta' residenza.
43 Jirriżulta minn dak kollu li ntqal li l-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju għandu jiġi interpretat fis-sens li jista' jaffettwa d-dritt ta' residenza ta' ċittadin Tuniżin fit-territorju ta' Stat Membru peress illi dan iċ-ċittadin kien ġie debitament awtorizzat minn dan l-Istat Membru jeżerċità fuq l-imsemmi territorju attività professjonali għal perijodu itwal mill-perijodu tal-permess ta' residenza tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
44 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
L-Artikolu 64(1) tal-Ftehim Ewro-Mediterranju tas-17 ta' Lulju 1995 li jistabbilixxi Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa l-waħda, u r-Repubblika tat-Tunisija, min-naħa l-oħra, għandu jiġi interpretat fis-sens li jista' jaffettwa d-dritt ta' residenza ta' ċittadin Tuniżin fit-territorju ta' Stat Membru peress illi dan iċ-ċittadin kien ġie debitament awtorizzat minn dan l-Istat Membru jeżerċità fuq l-imsemmi territorju attività professjonali għal perijodu itwal mill-perijodu tal-permess ta' residenza tiegħu.
Firem
* Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.
Full & Egal Universal Law Academy