SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
5 ta' Ottubru 2006 (*)
“Kodiċi Doganali – Determinazzjoni tad-dejn doganali – Dazji fuq l- importazzjoni ta’ prodotti li jikkumpensaw lil xulxin iddeterminati mill-persuna kkonċernata u kkonfermati mill-awtoritajiet doganali skond l-Artikolu 121 tal-Kodiċi Doganali – Dazji li jistgħu jiġu kkalkulati skond l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali – Ħlas lura ta' dak miġbur żejjed abbażi ta’ l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali”
Fil-kawża C-100/05,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-Gerechtshof te Amsterdam (l-Olanda), permezz ta' deċiżjoni tat-18 ta' Frar 2005, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-28 ta' Frar 2005, fil-kawża
ASM Lithography BV
vs
Inspecteur van de Belastingdienst/Douane Zuid/kantoor Roermond,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn A. Rosas, President ta' l-Awla, J. Malenovský, J.-P. Puissochet, U. Lõhmus (Relatur), u A. Ó Caoimh, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Poiares Maduro,
Reġistratur: K. Sztranc, Amministratur,
Wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-12 ta' Jannar 2006,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati :
– għal ASM Lithography BV, minn E. H. Mennes u L. E. C. Kanters, belastingadviseurs,
– għall-Gvern Olandiż, minn H. G. Sevenster u M. de Mol, kif ukoll minn M. de Grave, bħala aġenti,
– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn J. Hottiaux u F. Tuytschaever, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni li ttieħdet, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikoli 121(1), 122(c) u 236 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 tat-12 ta’ Ottubru 1992 li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità (ĠU L 302, p. 1, iktar ‘il quddiem il-“Kodiċi Doganali”).
2 Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn ASM Lithography B.V. (iktar ‘il quddiem “ASM Lithography”) u l-Inspecteur van de Belastingdienst/Douane Zuid-kantoor Roermond (iktar ‘il quddiem l-“Ispettur”) rigward talba għal ħlas lura ta’ dazji doganali fuq merkanzija meħlusa għal ċirkulazzjoni libera bejn ix-xhur ta’ Ottubru 1998 u Lulju 2000.
Il-kuntest ġuridiku
3 L-Artikolu 114 tal-Kodiċi jipprovdi:
“1. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 115, il-proċedrua ta’ l-ipproċessar tad-dħul għandha tippermetti li s-segwenti merkanzija tintuża fit-territorju doganali tal-Komunità f’operazzjoni ta’ l-ipproċessar waħda jew aktar:
a) merkanzija mhux tal-Komunità maħsuba għall-esportazzjoni mill-ġdid mit-territorju doganali tal-Komunità taħt is-sura ta’ prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, mingħajr ma tali merkanzija tkun soġġetta għal dazji fuq l-importazzjoni jew miżuri ta’ politika kummerċjali;
b) [...]
2. L-espressjonijiet li ġejjin għand[hom] jkollhom it-tifsiriet li ġejjin:
a) sistema ta’ sospensjoni: l-arranġamenti ta’ witi mill-ipproċessar tad-dħul li hemm provdut dwarhom il-paragrafu 1(a);
[...]
d) prodotti li jikkumpensaw lil xulxin; il-prodotti kollha li jirriżultaw minn operazzjonijiet ta’ l-ipproċessar;
[...]”
4 Skond l-Artikolu 121(1) ta’ dan il-Kodiċi:
“Bla ħsara għall-Artikolu 122, meta jiġi inkors dejn doganali, l-ammont ta’ dak id-dejn għandu jiġi stabbilit skond il-bażi ta’ l-elementi ta’ tassazzjoni adatti għall-merkanzija ta’ l-importazzjoni fil-ħin ta’ l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni dwar it-tqegħid ta’ din il-merkanzija taħt il-proċedura ta’ l-ipproċessar tad-dħul.”
5 L-Artikolu 122 ta’ l-imsemmi Kodiċi jipprovdi:
“Permezz ta’ deroga mill-Artikolu 121, prodotti li jikkumpensaw lil xulxin:
a) għandhom ikunu soġġetti għad-dazji fuq l-importazzjoni xierqa għalihom fejn:
– jinħelsu għaċ-ċirkulazzjoni libera u jidhru fuq il-lista adottata skond il-proċedura tal-kumitat, sal-punt li jkunu fi proporzjon mal-parti esportata tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin li ma tkunx inkluża f’dik il-lista. Iżda, min ikollu l-awtorizzazzjoni jista’ jitlob li d-dażju fuq dawk il-prodotti jiġi stmat bil-mod li ssir riferenza għalih fl-Artikolu 121,
– jkunu soġġetti għall-ħlasijiet stabbiliti taħt il-politika agrikola komuni, u dispożizzjonijiet adottati skond il-proċedura tal-kumitata hekk jipprovdu;
b) għandhom ikunu soġġetti għal dażji fuq l-importazzjoni kalkolati skond ir-regoli applikabbli għall-proċedura doganali kkonċernata jew għal żoni ħielsa jew imħażen ħielsa fejn ikunu ġew imqiegħda taħt arranġament sospensiv jew f’żona ħielsa jew maħżen ħieles.
Iżda:
– il-persuna involuta tista’ titlob li d-dażju jiġi stmat skond l-Artikolu 121,
– f’każijiet fejn il-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin ikunu ġew assenjati trattament jew użu approvat mid-dwana msemmi hawn fuq ħlief proċessar taħt il-kontroll doganali, l-ammont ta’ dazju intaxxat fuq l-importazzjoni għandu jkun mill-inqas daqs l-ammont ikkalkolat skond l-Artikolu 121;
c) jistgħu jiġu soġġetti għar-regoli li jirregolaw il-valutazzjoni ta’ dazju stipulati taħt il-proċedura għall-ipproċessar taħt il-kontroll doganali fejn il-merkanziji ta’ l-importazzjoni setgħu jiġu mqiegħda taħt dik il-proċedura;
[...]”
6 L-Artikolu 130 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
Il-proċedura ta’ l-ipproċessar taħt il-kontroll doganali għandha tippermetti li merkanziji mhux tal-Komunità jintużaw fit-territorju doganali tal-Komunità f’operazzjonijiet li jbiddlu n-natura jew l-istat tagħhom, mingħajr ma jipu soġġetti għal dazji fuq l-importazzjoni jew miżuri ta’ politika kummerċjali, u għandha tippermetti li l-prodotti li jirriżultaw minn dawk l-operazzjonijiet jinħelsu għal ċirklazzjoni libera bir-rata ta’ dazju fuq l-importazzjoni applikabbli għalihom. Dawk il-prodotti għandhom jissejħu prodotti proċessati.
7 Skond l-Artikolu 236 ta’ l-istess Kodiċi:
1. Dazji fuq l-importazzjoni jew dażji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura skemm jiġi stabbilit li meta kienu tħallsu l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut jew li dak l-ammont iddaħħal fil-kontijiet bi ksur ta’ l-Artikolu 220(2).
[...]
Ebda ħlas lura jew maħfra m’għandha tingħata meta l-fatti li wasslu għall-ħlas jew daħla fil-kontijiet ta’ ammont li ma kienx legalment dovut kienu r-riżultat ta’ azzjoni maħsuba mill-persuna involuta.
2. Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura jew jintbagħtu mali tiġi ppreżentata applikazzjoni lill-uffiċċju doganali xieraq fi żmien tlett snin mid-data li fiha l-ammont ta’ dawk id-dazji kien ġie kkomunikat lid-debitur.
[...].
8 Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 97/359/KE ta’ l-24 ta’ Marzu 1997 li tirrigwarda l-eliminazzjoni tad- dazji minn fuq prodotti teknoloġiċi ta’ l-informatika (ĠU L 155, p. 1) approvat, f’isem il-Komunità, il-Ftehim dwar kummerċ fi prodotti teknoloġiċi ta' informatika [prodotti tat-teknoloġiji ta' l-informatika] flimkien mal-Komunikazzjoni dwar l-implimentazzjoni tiegħu. Dan il-ftehim, kompost mid-Dikjarazzjoni Ministerjali tat-13 ta’ Diċembru 1996, adottata matul l-ewwel Konferenza ta’ l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ f’Singapor kif ukoll mill-annessi u l-appendiċi tiegħu, huwa intiż sabiex jikkonsolida u jelimina, sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2000, dazji doganali relatati ma’ ċerti prodotti tat-teknoloġiji ta' l-informatika.
9 Sussegwentement għall-imsemmija Dikjarazzjoni Ministerjali, li nkuraġġiet, fl-anness tagħha, lill-parteċipanti jeliminaw b’mod awtonomu d-dazji doganali qabel l-1 ta’ Jannar 2000, il-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea adotta r-Regolament (KE) Nru 2216/96 tat-3 ta’ Novembru 1996, li jemenda r-Regolement (KEE) Nru 2658/97 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Komuni ta’ Dwana, u li jissospendi, b’mod awtnonomu, il-ġbir tat-Tariffa tad-Dwana għal ċerti prodotti relatati mat-teknoloġiji ta’ l-informatika (ĠU L 305, p. 1).
10 L-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2216/97 daħħal nota (z) fil-qiegħ tal-paġna fit-Tielet Kolonna ta’ l-Anness I tat-Tieni Parti tar-Regolament Nru 2658/87, fit-tielet kolonna, għal ċerti kodiċijiet tan- NM, li tgħid kif ġej:
“(z) Il-ġbir ta’ dan id-dazju huwa sospiż, b’mod awtonomu, għal tul ta’ żmien indeterminat.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
11 Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1677/98 tad-29 ta’ Lulju 1998 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 2454/93 illi jistabbilixxi [ċerti] [d-] dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 (ĠU L 212, . 18), daħħal fil-lista tal-merkanzija li tista' tibbenefika mis-sistema ta’ pproċessar taħt il-kontroll doganali, li tissemma fl-ewwel kolonna ta’ l-Anness 87 tar-Regolament tal-Kummissjoni Nru 2454/93 tat-2 ta’ Lulju 1993 (ĠU L 253, p. 1), ċerti komponenti elettroniċi li jistgħu jiġu pproċessati fi prodotti tat-teknoloġiji ta’ l-informatika, previsti fit-tieni 2 ta’ l-imsemmi Anness.
12 Skond l-Anness III tar-Regolament Nru 1677/98, “[i]l-punt li ġej [ġie] miżjud ma’ l-Anness 87:
Kolonna 1
Kolonna 2
Ordni Nru
Merkanzjia li l-proċess tagħha taħt il-kontroll Doganali huwa awtorizzat
L-Ipproċessar li jista’ jitwettaq
18
Kull tip elettroniku ta’ komponenti, partijiet, assemblaġġi (inklużi sub-assemblaġġi), jew materja (kemm elettronika jew le), li huma essenzjali għall-eżekuzzjoni tat-tħaddim elettroniku tal-prodott ipproċessat
L-ipproċessar għal prodotti tat-teknoloġija ta’ l-informatika li jaqgħu fi ħdan:
1) [...]
2) Kull subintestatura NM prevista fl-Artikoli 1, 2 jew 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2216/97 [...] meta sospensjoni awtonoma ta’ dazju topera fid-data ta’ l-awtorizzazzjoni
[...]’”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13 ASM Lithograhy tiżviluppa u tiffabbrika apparati (repetituri) użati għall-produzzjoni ta’ ċippijiet fl-industrija ta’ l-informatika. Fil-kuntest ta’ l-attivitajiet tagħha, hija tixtri, barra mill-Komunità, komponenti u elementi parzjalment assemblati li huma użati kemm għall-fabbrikazzjoni ta’ repetituri u ta' sistemi ta’ rkupru kif ukoll ta’ skandir kif ukoll għal assemblaġġi parzjali jew bħala partijiet ta’ skambju mogħtija lix-xerrejja.
14 ASM Lithography rċeviet, b’effett mill-1 ta’ Jannar 1988 u fuq il-bażi tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1999/85 tas-16 ta’ Lulju 1985 dwar is-sistema ta' l-ipproċessar tad-dħul ĠU L 188, p. 1), abrogat mill-Kodiċi Doganali, awtorizzazzjoni ta’ pproċessar tad-dħul b'użu tas-sistema tas-sospensjoni, għal żmien illimitat.
15 ASM tbiegħ parti mill-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin barra mill-Komunità. Hija obbligata tippreżenta perijodikament, lill-awtoritajiet doganali, talba għar- rilaxx tal-kontijiet għall-merkanzija mhux ipproċessata u għall-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin esportati.
16 Il-parti l-oħra tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, kif ukoll merkanzija ta’ importazzjoni tale quale, fir-rigward tagħhom, huma meħlusa għal ċirkulazzjoni libera. Fil-każ ta’ prodotti relatati mat-teknoloġiji ta’ l-informatika, il-maġġoranza fosthom setgħu jibbenefikaw mis-sistema ta’ sospensjoni tal-ġbir tad-dazji doganali, skond ir-Regolament Nru 2216/97. Minn Awwissu 1998, ir-Regolament Nru 1677/98 żied il-komponenti elettroniċi mal-merkanizja li tista’ tibbenefika mis-sistema ta’ pproċessar taħt il-kontroll doganali.
17 Bejn ix-xhur ta’ Ottubru 1998 u Lulju 2000, ASM ipprovdiet kull xahar rikapitulattiva tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin li nħelsu għal ċirkulazzjoni libera, li fosthom kien hemm, b’mod partikulari, il-fattura tal-merkanzija importata, it-tariffa applikabbli, il-kodiċi amministrattivi ta’ destinazzjoni, ta’ oriġini u ta’ provenjenza, il-valur doganali kif ukoll l-ammont ta’ dazji doganali dovuti.
18 ASM Lithography ikkalkulat l-ammont tad-dazji dovuti skond l-Artikolu 121 tal-Kodiċi Doganali, fuq il-bażi ta’ l-elementi ta’ tassazzjoni adatti għall-merkanzija kkonċernata fil-mument li fih hija kienet tqegħdet taħt is-sistema ta' l-ipproċessar tad-dħul. Mill-informazzjoni pprovduta matul il-proċedura preliminari jirriżulta li, jekk din il-kumpannija kienet għamlet użu, fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 122(c) ta' l-imsemmi Kodiċi, mill-applikazzjoni magħquda tar-Regolamenti Nru 2216/97 u Nru 1677/98, il-kalkolu ta’ dawn id-dazji kien ġie bbażat fuq l-elementi ta’ tassazzjoni tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin u biss 2 sa 3% tal-komponenti kkonċernati kienu ġew milquta mid-dazji doganali, filwaqt li 97 sa 98% tal-prodotti kienu ġew suġġetti għal tariffa żero.
19 L-Ispettur ħejja, fuq il-bażi tar-rikapitulattivi pprovduti minn ASM Lithography, avviż ta’ ħlas fejn indika li “it-tassazzjoni hija dovuta skond l-Artikolu 204(1)(a) tal-[Kodiċi Doganali], minħabba l-abbandun ta' l-eżenzjoni ta’ l-awtorizzazzjoni [ta’ l-ipproċessar tad-dħul]” u li “dan l-avviż ta’ ħlas huwa ta’ natura provviżjora”. Id-dejn doganali kien ġie stabbilit skond l-Artikolu 121(1) ta’ l-imsemmi Kodiċi u kien jikkorrispondi għall-ammont ikkalkulat minn ASM Lithography fil-rikapitulattivi ta’ kull xahar tagħha.
20 Wara li ħallset l-ammont tad-dejn tagħha, ASM ippreżentat ma’ l’Ispettur, fis-26 ta’ April 2001, talba għal ħlas lura skond l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali, għal ammont totali ta’ dazji ta’ importazzjoni ta’ NLG 2 105 393.20 (EUR 955 385.75), talba li ġiet miċħuda. L-oġġezzjoni mressaqa ulterjorment kienet ġiet iddikkjarata mhux fondata permezz ta’ deċiżjoni tat-2 ta’ Mejju 2002.
21 Sussegwentement ASM Lithography ippreżentat rikors quddiem il-Gerechtshof te Amsterdam. Din il-qorti tirrileva li, matul il-ħelsien għal ċirkulazzjoni libera tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin in kwistjoni, ASM Lithography ma talbitx esspressament li dawn ta’ l-aħħar jiġu suġġetti għar-regoli previsti fil-kuntest tas-sistema ta’ pproċessar taħt il-kontroll doganali, skond l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali, u li kien biss wara t-tħejjija ta’ avviż ta’ ħlas skond l-Artikolu 121(1), mingħajr ma ASM Lithography ma kienet ressqet oġġezzjoni kontra l-imsemmi avviż ta’ ħlas, li din ta’ l-aħħar ippreżentat talba sabiex tiġi applikata l-imsemmija sistema.
22 Il-Gerechtshof te Amsterdam madankollu għandha dubju fuq il-kwistjoni jekk, f’każ simili, il-kalkolu ta’ l-ammont tad-dejn doganali għandhux jsir skond l-Artikolu 121(1) tal-Kodiċi Doganali jew skond l-Artikolu 122(c) ta’ l-istess Kodiċi u, minħabba din ir-raġuni, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1) Fir-rigward tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin bħal dawk in kwistjoni, li huma kkunsidrati bħala li nħelsu għal ċirkulazzjoni libera, id-dejn doganali għandu jiġi ddeterminat skond l-elementi ta’ tassazzjoni ta’ l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali, anki meta l-persuna kkonċernata ma tkunx talbet dan espressament minn qabel?
2) Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda hija negattiva, għandha tiġi aċċettata t-talba intiża sabiex jiġi kkalkulat mill-ġdid l-ammont tad-dejn doganali skond l-elementi ta’ tassazzjoni ta’ l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali, ifformulata ulterjorment – wara l-komunikazzjoni ta’ l-ammont tad-dazji li jirriżulta mid-dejn doganali ikkalkulat skond l-elementi ta’ tassazzjoni msemmija fl-Artikolu 121(1) tal-Kodiċi Doganali – fil-kuntest ta’ talba għal ħlas lura skond l-Artikolu 236 ta’ l-istess Kodiċi”?
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
23 Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali għandhux jiġi interpretat fis-sens li, matul id-determinazzjoni ta’ l-ammont tad-dejn doganali li jirriżulta mill-ħelsien f’ċirkulazzjoni libera ta’ prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, l-awtoritajiet doganali nazzjonali humiex obbligati japplikaw ir-regoli ta’ tassazzjoni relatati mas-sistema ta’ l-ipproċessar taħt il-kontroll doganali jekk il-merkanzija ta’ importazzjoni setgħet titqiegħed taħt din is-sistema, meta l-kumpannija interessata ma kinitx espressament talbet dan.
24 L-Artikoli 121 u 122 tal-Kodiċi Doganalil jistabbilixxu żewġ bażijiet ta’ kalkolu differenti tad-dejn doganali għall-merkanzija importata taħt is-sistema ta' l-ipproċessar tad-dħul.
25 L-Artikolu 121 tal-Kodiċi Doganali fih regola ġenerali applikabbli għall-merkanzija kollha importata taħt tali sistema, li tgħid li, meta jiġ inkors dejn doganali, l-ammont ta’ dak id-dejn għandu jiġi stabbilit fuq il-bażi ta’ l-elementi ta’ tassazzjoni adatti għall-merkanzija ta’ l-importazzjoni fil-ħin ta’ l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni dwar it-tqegħid ta’ din il-merkanzija taħt il-proċedura ta’ l-ipproċessar tad-dħul.
26 Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 122 ta’ l-istess Kodiċi fih derogi għall-imsemmija regola fil-każ fejn tiġi stabbilita lista ta’ każijiet partikolari li fihom l-ammont tad-dejn doganali huwa ddeterminat, għall-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, skond kriterji differenti minn dak li huwa ffissat fl-imsemmi Artikolu 121.
27 Mill-kliem ta’ l-Artikoli 121 u 122 tal-Kodiċi Doganali jirriżulta li, peress illi t-tieni minn dawn l-Artikoli japplika bħala deroga għall-ewwel wieħed, l-awtoritajiet doganali huma obbligati, bħala regola ġenerali, meta merkanzija ta’ importazzjoni mqiegħda taħt is-sistema ta’ pproċessar tad-dħul hija meħlusa f’ċirkulazzjoni libera, jiddeterminaw id-dejn doganali skond l-imsemmi Artikolu 121. Kif irrileva ġustament il-Gvern Olandiż fl-osservazzjonijiet tiegħu,jista' jkun hemm deroga minn dan l-obbligu biss f’waħda mill-ipoteżijiet previsti fl-Artikolu 122 ta’ l-istess Kodiċi.
28 Matul is-seduta, ASM Lithography sostniet li, għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 122 tal-Kodiċi Doganali u, b’mod aktar partikolari, tar-regola msemmija fl-Artikolu 122(c), ebda talba minn qabel mill-persuna kkonċernata m’hija neċessajra. Fil-fatt, ir-regoli li jinsabu fl-imsemmi Artikolu 122 huma applikabbli biss f’każijiet partikolari, kuntrarjament għal dak li jipprovdi l-Artikolu 121 tal-Kodiċi Doganali, peress illi l-ewwel fost dawn l-Artikoli jikkostitwixxi lex specialis, li l-applikazzjoni tiegħu għandha tieħu preċedenza fuq it-tieni.
29 Dan l-argument ma jistax jiġi milqugħ.
30 Fil-fatt, l-Artikolu 122(a) sa (c) tal-Kodiċi Doganali isemmi bosta każijiet li fihom jisjtgħu isibu ruħhom il-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin għall-finijiet tad-determinazzjoni ta’ l-ammont tad-dazji doganali fuq l-importazzjoni dovuti. Mill-kliem stess tad-dispożizzzjonijiet ta’ dan l-Artikolu 122(a) u (b) jirriżulta li, meta l-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin jinsabu f’waħda mis-sitwazzjonijiet imsemmija f'dawn id-dispożizzjonijiet, ir-regoli msemmija f'dawn ta’ l-aħħar japplikaw b’mod obbligatorju għall-awtoritajiet doganali nazzjonali, madankollu l-persuna kkonċernata tista', f’ċerti ċirkustanzi, titlob it-tassazzjoni skond l-Artikolu 121 ta’ l-imsemmi Kodiċi.
31 Dan mhuwiex il-każ, min-naħa l-oħra, għar-regola li tinsab fl-Artikolu 122 (c) ta’ l-imsemmi Kodiċi. Fil-fatt, kif ifformulata, din id-dispożizzjoni ma timponix obbligu fuq l-awtoritajiet doganali nazzjonali imma tillimita ruħa li tipprovdi regola li l-applikazzjoni tagħha hija fakultativa safejn hija tipprovdi li, b’deroga għall-Artikolu 121, il-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin jistgħu jiġu suġġetti għar-regoli ta’ tassazzjoni previsti fil-kuntest tas-sistema ta’ pproċessar taħt il-kontroll doganali, jekk il-merkanzija ta’ importazzjoni setgħet titqiegħed taħt din is-sistema.
32 Minn dan isegwi li, għall-finijiet tad-determinazzjoni ta’ l-ammont ta’ dejn doganali matul il-ħelsisen f’ċirkulazzjoni libera ta’ prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali ma jimponix fuq l-awtoritajiet doganali nazzjonali l-obbligu li japplikaw ex ufficio r-regoli ta’ tassazzjoni previsti fil-kuntest tas-sistema ta’ l-ipproċessar taħt il-kontroll doganali, peress illi din id-dispożizzjoni hija applikabbli, anki meta dawn ir-regoli huma aktar favorevoli għall-persuna kkonċernata, biss jekk din tkun esspressament talbet dan. Fil-fatt, mid-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Doganali ma jirriżultax li l-leġiżlatur Komunitarju kien xtaq jimponi fuq l-awtoritajiet doganali dover ta’ premura fir-rigward tad-debituri, li abbażi ta' dan id-dover dawn l-awtorijiet kellhom iħarsu l-interessi ta’ dawn ta’ l-aħħar billi japplikaw ir-regoli ta’ tassazzjoni l-aktar favorevoli,
33 Din l-interpetazzjoni hija kkonfermata mill-kliem ta’ l-Artikolu 62(1) tal-Kodiċi Doganali li skond dan, għal dak li jikkonċerna d-dikjrazzjoni ta’ tqegħid tal-merkanzija taħt sistema doganali, id-dikjarant huwa obbligat iniżżel fid-dikjarazzjoni tiegħu “id-dettalji neċessarji għall-implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-proċedura doganali li għaliha l-merkanzija tkun dikjarata.” Skond il-punt 18 ta’ l-Artikolu 4 tal-Kodiċi Doganali kull dikjarant għandu obbligu simili li jipprovdi l-informazzjoni neċessarja kollha lill-awtorjiet doganali.
34 B’hekk ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali għandu jiġi interpetat fis-sens li, matul id-determinazzjoni ta’ l-ammont tad-dejn doganali li jirriżulta mill-ħelsien f’ċirkulazzjoni libera tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, sakemm l-interessat ma jkunx espressament għamel it-talba, l-awtorijiet doganali nazzjonali mhumiex obbligati japplikaw ir-regoli ta’ tassazzjoni relatati mas-sistema ta’ l-ipproċessar taħt il-kontroll doganali, jekk il-merkanzija ta’ importazzjoni setgħet titqiegħed taħt din is-sistema.
Fuq it-tieni domanda
35 Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali għandhux jiġi interpretat fis-sens li l-awtoritajiet doganali nazzjonali għandhom jilqgħu talba għal ħlas lura ta’ dazji fuq l-importazzjoni li timplika li huma għandhom jikkalkulaw mill-ġdid l-ammont ta’ dejn doganali skond l-Artikolu 122 (c) ta’ l-imsemmi Kodiċi, meta l-ammont ta’ dan id-dejn kien diġà ġie kkalkulat skond l-Artikolu 121 ta’ l-imsemmi Kodiċi u kkomunikat lill-persuna kkonċernata.
36 Fl-osservazzjonijiet tiegħu, il-Gvern Olandiż isostni, f’dan ir-regiward, li peress li l-awtoritajiet doganali imxew b’mod ġust meta applikaw l-Aritkolu 121 tal-Kodiċi Doganali, id-dejn doganali kien legalment dovut fil-mument tal-ħlas u li, f’kull każ, fil-każ li l-persuna kkonċernata jkollha għażla, fir-rigward tal-metodu ta’ kalkolu ta’ dan id-dejn, din ta’ l-aħħar m'għandhiex tkun tista' tinvoka l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali sabiex titlob, a posteriori, l-applikazzjoni ta’ metodu ieħou ta’ kalkolu li jwassal għal riżultat iktar favorevoli għaliha.
37 Dan l-argument ma jistax jiġi aċċettat.
38 Mill-kliem ta’ l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali jirriżulta li l-awtoritajiet doganali nazzjonali għandhom jipproċedu għall-ħlas lura tad-dazji sakemm jiġi stabbilit, b’mod partikolari, li fil-mument tal-ħlas tagħhom, dawn ma kinux legalment dovuti.
39 Huwa veru li, kif jirriżulta mir-risposta mogħtija fl-ewwel domanda, l-awtoritajiet doganali nazzjonali għandhom id-dritt jiddeterminaw l-ammont tad-dejn doganali skond l-Artikolu 121 tal-Kodiċi Doganali meta l-persuna kkonċernata ma titlobx espressament li l-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin jkunu suġġetti għar-regoli ta’ tassazzjoni previsti fil-kuntest tas-sistema ta’ pproċessar taħt il-kontroll doganali meta l-merkanzija ta’ importazzjoni setgħet titqiegħed taħt din is-sistema.
40 Minn dan jirriżulta li, f’tali sitwazzjoni, il-merkanzija importata tista’ validament tiġi kkunsidrata bħala li hija suġġetta għal dazji fuq l-importazzjoni u, sussegwentement, dawn huma legalment miġbura. Dan huwa iktar u iktar il-każ f'din il-kawża billi, meta hija pprovidet ir-rikapitulattivi ta’ kull xahar tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin li nħelsu f’ċirkulazzjoni libera, ASM Lithography kkalkulat l-ammont tad-dazji dovuti fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 121 tal-Kodiċi Doganali u billi l-awtoritajiet doganali Olandiżi ħejjew l-avviż ta’ ħlas, li jikkorrispondi għall-ammont ikkalkulat mill-imsemmija impriża, skond l-istess dispożizzjoni.
41 Madankollu l-fatt li, f’dan il-każ, id-dazji doganali, fil-mument tal-ħlas tagħhom, kienu ġew legalment miġbura minħabba n-nuqqas ta’ talba imressqa minn ASM Lithography fid-dawl ta’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 122 (c) tal-Kodiċi Doganali ma jistax ikollu bħala konsegwenza li l-imsemmija dazji għandhom, a posteriori, jiġu assimilati, minkejja l-preżentazzjoni ta’ talba ulterjuri f’dan is-sens, ma’ dazji legalment dovuti skond l-Artikolu 236(1) tal-Kodiċi Doganali peress illi, minn naħa, in-nuqqas ta’ talba fil-mument tal-ħlas tad-dazji doganali jirriżulta minn żball ikkostitwit minn omissjoni involontarja li ma tistax tiġi kkunsidrata bħala l-eżerċizzju definittiv ta’ għażla, definita bħala volontarja u, min-naħa l-oħra, huwa paċifiku li d-dazji legalment dovuti sussegwentement għal tali talba kienu inqas mill-ammont imħallas, anki xejn (ara, f’dan is-sens, is-sentenza ta’ l-20 ta’ Ottubru 2005, Overland Footwear, C-468/03, Ġabra p. I-8937, punti 68 u 69).
42 Minn dan isegwi li, jekk il-kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali huma sodisfatti, jiġifieri, b’mod partikolari, nuqqas ta’ manuvra tad-dikjarant u l-osservanza tat-terminu ta’ tliet snin, previst għall-preżentata tat-talba għal ħlas lura, din id-dispożizzjoni hija applikabbli fil-każ ta’ talba ta’ għal ħlas lura tad-dazji fuq l-importazzjoni imressqa wara dikjarazzjoni ta’ ħelsien f’ċirkulazzjoni libera magħmula minn impriża, li fiha hija bi żball ikkalkulat l-ammont tad-dejn fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 121 ta’ l-imsemmi Kodiċi minflok ma talbet li, skond l-Artikolu 122 (c) ta’ l-istess Kodiċi, l-imsemmi ammont jiġi ddeterminat skond ir-regoli ta’ tassazzjoni previsti fil-kuntest tas-sistema ta’ l-ipproċessar taħt kontroll doganali. Hija l-qorti nazzjoniali li għandha tivverifika jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex sodisfatti.
43 Minn dak kollu li ntqal jirriżulta li l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-awtoritajiet doganali nazzjonali għandhom jilqgħu talba għal ħlas lura ta’ dazji fuq l-importazzjoni meta jirriżulta li, wara żball tal-persuna kkonċernata u mhux minħabba għażla, l-ammont tad-dejn doganali kien ġie ddeterminat skond l-Artikolu 121 ta’ l-isemmi Kodiċi u diġà kien is-suġġett ta’ komunikazzjoni lill-persuna kkonċernata, anki jekk din it-talba timplika li l-imsemmija awtoritajiet għandhom jikkalkulaw mill-ġdid l-ammont tad-dejn skond l-Artikolu 122(c) tal-Kodiċi Doganali.
Fuq l-ispejjeż
44 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
1) L-Artikolu 122(c) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2913/92 tat-12 ta’ Ottubru 1992 li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità għandu jiġi interpretat fis-sens li, matul id-determinazzjoni ta’ l-ammont tad-dejn doganali li jirriżulta mill-ħelsien f’ċirkulazzjoni libera tal-prodotti li jikkumpensaw lil xulxin, sakemm il-persuna kkonċernata ma tkunx esspressament talbet dan, l-awtorijiet doganali nazzjonali mhumiex obbligati japplikaw ir-regoli ta’ tassazzjoni relatati mas-sistema ta’ l-ipproċessar taħt il-kontroll doganali, jekk il-merkanzija ta’ importazzjoni setgħet titqiegħed taħt din is-sistema.
2) L-Artikolu 236 tar-Regolament Nru 2913/92 li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità għandu jiġi interpretat fis-sens li li l-awtoritajiet doganali nazzjonali għandhom jilqgħu talba għal ħlas lura ta’ dazji fuq l-importazzjoni meta jirriżulta li, wara żball tal-persuna kkonċernata u mhux minħabba għażla, l-ammont tad-dejn doganali kien ġie ddeterminat skond l-Artikolu 121 ta’ dan ir-Regolament u diġà kien is-suġġett ta’ komunikazzjoni lill-persuna kkonċernata, anki jekk din it-talba timplika li l-imsemmija awtoritajiet għandhom jikkalkulaw mill-ġdid l-ammont tad-dejn skond l-Artikolu 122(c) ta’ l-imsemmi Regolament.
Firem
* Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.
Full & Egal Universal Law Academy