Υπόθεση C-140/05
Amalia Valeško
κατά
Zollamt Klagenfurt
(αίτηση του Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Klagenfurt
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
«Πράξη προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση — Μεταβατικά μέτρα — Παράρτημα XIII — Φορολογία — Τσιγάρα προελεύσεως Σλοβενίας — Εισαγωγή στο αυστριακό έδαφος με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών — Απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως περιοριζόμενη σε ορισμένες ποσότητες — Δυνατότητα διατηρήσεως των ποσοτικών περιορισμών που εφαρμόζονται στις προερχόμενες από τρίτες χώρες εισαγωγές μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007 — Οδηγία 69/169/ΕΟΚ»
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Poiares Maduro της 4ης Μαΐου 2006
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 5ης Οκτωβρίου 2006
Περίληψη της αποφάσεως
Προσχώρηση νέων κρατών μελών — Πράξη προσχωρήσεως του 2003 — Μεταβατικά μέτρα — Φορολογικές διατάξεις
(Άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ· Πράξη προσχωρήσεως του 2003, άρθρο 24, παράρτημα XIII, σημείο 6 § 2· οδηγία 69/169 του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 1, στοιχείο α΄, και άρθρο 5 § 8)
Το παράρτημα XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της Πράξεως περί των όρων προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και περί των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει στη Δημοκρατία της Αυστρίας να διατηρεί, μεταβατικώς, την κανονιστική ρύθμισή της περί απαλλαγής από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως, περιοριζόμενης σε 25 τεμάχια για τα τσιγάρα προελεύσεως Σλοβενίας, εισαγόμενα στο έδαφός της με τις προσωπικές αποσκευές ταξιδιωτών οι οποίοι έχουν την κατοικία τους στην Αυστρία και εισέρχονται απευθείας στο έδαφός της από χερσαίο σύνορο ή από τα εσωτερικά ύδατά της.
Η σχετική απαλλαγή, η οποία εισήχθη πριν από την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ένωση βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169/EOK, περί εναρμονίσεως των νομοθετικών κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των σχετικών με τις απαλλαγές από τους φόρους κύκλου εργασιών και τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως που εισπράττονται κατά την εισαγωγή, στο πλαίσιο της διεθνούς διακινήσεως των ταξιδιωτών, δυνάμει της οποίας τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι αρμόδια να μειώνουν το όριο των 200 τσιγάρων της απαλλαγής από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως που πλήττει τα τσιγάρα κατά τη διακίνηση μεταξύ των τρίτων χωρών και της Κοινότητας, όπως προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγία 69/169, θεσπίστηκε με σκοπό όσοι κατοικούν στην Αυστρία να μην αποφεύγουν συστηματικά να καταβάλλουν τον ειδικό φόρο καταναλώσεως επί των τσιγάρων, αγοράζοντας, συχνά με επαναλαμβανόμενα ταξίδια μικρής διαρκείας, τσιγάρα σε τρίτες συνορεύουσες με τη Δημοκρατία της Αυστρίας χώρες, όπου ισχύει επίπεδο φορολογήσεως και άρα τιμών σημαντικά κατώτερο από τα ισχύοντα στο εν λόγω κράτος μέλος, και εισάγοντας ακολούθως τα τσιγάρα αυτά, ανερχόμενα σε 200 τεμάχια, απαλλασσόμενοι από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως, επ’ ευκαιρία καθενός ταξιδίου χωριστά.
Ο συγκεκριμένος αυτός κίνδυνος καταστρατηγήσεως της φορολογικής πολιτικής και επιτεύξεως του στόχου της προστασίας της δημόσιας υγείας παραμένει μετά την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δοθέντος ότι, δυνάμει του παραρτήματος XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της Πράξεως προσχωρήσεως, το νέο αυτό κράτος μέλος μπορεί, έστω και αν οφείλει να αυξήσει προοδευτικά τα ποσοστά του, να αναβάλει την εφαρμογή του συνολικού ελάχιστου ειδικού φόρου επί των τσιγάρων μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007. Επιπλέον, το πεδίο εφαρμογής του επίδικου στα πλαίσια της κύριας δίκης μέτρου περιορίζεται ειδικά σε ό,τι είναι αναγκαίο για την καταπολέμηση παρόμοιων πρακτικών.
Ως εκ τούτου, το συγκεκριμένο μέτρο μπορεί να εξακολουθεί να στηρίζεται στο άρθρο 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169, σε συνδυασμό με το άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως.
Εξάλλου, αφής στιγμής η συγκεκριμένη εθνική κανονιστική ρύθμιση δικαιολογείται σε σχέση με ένα από τα κατά το άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως μέτρα, εν προκειμένω το προβλεπόμενο στο παράρτημα XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της οικείας Πράξεως μεταβατικό μέτρο, δεν μπορεί πλέον να τίθεται ζήτημα συμβιβαστού της εν λόγω κανονιστικής ρυθμίσεως με άλλες διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου, όπως είναι τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ. Επομένως, τα άρθρα αυτά έχουν την έννοια ότι δεν απαγορεύουν παρόμοια εθνική κανονιστική ρύθμιση, παρά το γεγονός ότι, κατόπιν της τελευταίας διευρύνσεως της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, η απαλλαγή αυτή δεν τυγχάνει πλέον εφαρμογής σε κανένα τρίτο κράτος, με μόνη σχεδόν εξαίρεση την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal, τη στιγμή κατά την οποία οι εισαγωγές τσιγάρων από τρίτες χώρες απολαύουν γενικώς απαλλαγής 200 τεμαχίων.
(βλ. σκέψεις 38, 40, 59-61, 67, 71, 74-75, διατακτ. 1-2)
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 5ης Οκτωβρίου 2006 (*)
«Πράξη προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Μεταβατικά μέτρα – Παράρτημα XIII – Φορολογία – Τσιγάρα προελεύσεως Σλοβενίας – Εισαγωγή στο αυστριακό έδαφος με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών – Απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως περιοριζόμενη σε ορισμένες ποσότητες – Δυνατότητα διατηρήσεως των ποσοτικών περιορισμών που εφαρμόζονται στις προερχόμενες από τρίτες χώρες εισαγωγές μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007 – Οδηγία 69/169/ΕΟΚ»
Στην υπόθεση C-140/05,
με αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, την οποία υπέβαλε το Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Klagenfurt (Αυστρία), με απόφαση της 18ης Μαρτίου 2005, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 25 Μαρτίου 2005, στο πλαίσιο της διαδικασίας
Amalia Valeško
κατά
Zollamt Klagenfurt,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους C. W. A. Timmermans (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, J. Makarczyk, R. Silva de Lapuerta, Γ. Αρέστη και J. Klučka, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Poiares Maduro
γραμματέας: B. Fülöp, υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 23ης Φεβρουαρίου 2006,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
– η Valeško, εκπροσωπούμενη από τον R. Vouk, Rechtsanwalt,
– η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους H. Dossi και J. Bauer,
– η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον I. M. Braguglia, επικουρούμενο από τον G. Albenzio, avvocato dello Stato,
– η Σλοβενική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις T. Mihelič και V. Klemenc,
– η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους M. Heller και K. Gross,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 4ης Μαΐου 2006,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του σημείου 6 της παραγράφου 2 του παραρτήματος XIII της Πράξεως περί των όρων προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και περί των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2003, L 236, σ. 33, στο εξής: Πράξη προσχωρήσεως), καθώς και των άρθρων 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ.
2 Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Valeško και του Zollamt Klagenfurt (τελωνείο του Klagenfurt, στο εξής: Zollamt) με αντικείμενο την απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως που τυγχάνει εφαρμογής κατά την εισαγωγή στο Αυστριακό έδαφος 200 τσιγάρων προελεύσεως Σλοβενίας.
Το νομικό πλαίσιο
Το κοινοτικό δίκαιο
3 Το άρθρο 2 της Πράξεως προσχωρήσεως έχει ως εξής:
«Από την ημερομηνία προσχωρήσεως οι διατάξεις των αρχικών Συνθηκών και οι πριν από την προσχώρηση θεσπισθείσες πράξεις των οργάνων και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεσμεύουν τα νέα κράτη μέλη και εφαρμόζονται σε αυτά υπό τους όρους που προβλέπονται στις Συνθήκες αυτές και στην παρούσα Πράξη.»
4 Το άρθρο 10 της Πράξεως προβλέπει:
«Η εφαρμογή των αρχικών Συνθηκών και των πράξεων που εξεδόθησαν από τα όργανα υπόκεινται, μεταβατικώς, στις διατάξεις περί παρεκκλίσεων που προβλέπονται στην παρούσα Πράξη.»
5 Κατά το άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως:
«Τα μέτρα που απαριθμούνται στα παραρτήματα V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII και XIV της παρούσας Πράξεως ισχύουν, όσον αφορά τα νέα κράτη μέλη, υπό τους όρους που ορίζονται στα παραρτήματα αυτά.»
6 Το σημείο 6, παράγραφος 2, του παραρτήματος XIII της Πράξεως προσχωρήσεως ορίζει:
«31992 L 0079: οδηγία 92/79/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 1992, για την προσέγγιση των φόρων στα τσιγάρα (ΕΕ L 316 της 31.10.1992, σ. 8), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από:
– 32002 L 0010: οδηγία 2002/10/ΕΚ του Συμβουλίου της 12.2.2002 (ΕΕ L 46 της 16.2.2002, σ. 26).
Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 92/79/ΕΟΚ, η Σλοβενία μπορεί να αναβάλει την εφαρμογή του συνολικού ελάχιστου ειδικού φόρου καταναλώσεως ύψους 60 ευρώ και 64 ευρώ ανά 1 000 τσιγάρα για τα τσιγάρα της πλέον ζητούμενης κατηγορίας τιμών μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007, υπό την προϋπόθεση ότι κατά την περίοδο αυτή η Σλοβενία θα προσαρμόσει σταδιακά τα ποσοστά ειδικού φόρου καταναλώσεως που επιβάλλει προς τον συνολικό ελάχιστο ειδικό φόρο καταναλώσεως που προβλέπεται στην οδηγία.
Υπό την επιφύλαξη του άρθρου 8 της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου, σχετικά με το γενικό καθεστώς, την κατοχή, την κυκλοφορία και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους καταναλώσεως [ΕΕ L 76 της 23.3.1992, σ. 1, οδηγία τροποποιηθείσα τελευταία από την οδηγία 2000/47/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 193 της 29.7.2000, σ. 73)] και αφού ενημερώσουν την Επιτροπή, τα κράτη μέλη μπορούν, ενόσω ισχύει η ανωτέρω παρέκκλιση, να διατηρούν τους ίδιους ποσοτικούς περιορισμούς για τα τσιγάρα που μπορούν να εισαχθούν στο έδαφός τους από τη Σλοβενία χωρίς την καταβολή ειδικού φόρου καταναλώσεως [με εκείνους που επιβάλλονται σε εισαγωγές από τρίτες χώρες]. Τα κράτη μέλη που κάνουν χρήση της δυνατότητας αυτής μπορούν να προβαίνουν στους απαραίτητους ελέγχους, εφόσον οι έλεγχοι αυτοί δεν επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.»
7 Το άρθρο 8 της οδηγίας 92/12 προβλέπει:
«Για τα προϊόντα που αποκτούν ιδιώτες για δικές τους ανάγκες και μεταφέρουν αυτοπροσώπως, η βασική αρχή που διέπει την εσωτερική αγορά ορίζει ότι οι ειδικοί φόροι καταναλώσεως εισπράττονται στο κράτος μέλος όπου τα προϊόντα αυτά αποκτώνται.»
8 Κατά το άρθρο 45, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 918/83 του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για τη θέσπιση του κοινοτικού καθεστώτος τελωνειακών ατελειών (ΕΕ L 105, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1315/88 του Συμβουλίου, της 3ης Μαΐου 1988 (ΕΕ L 123, σ. 2, στο εξής: κανονισμός 918/83):
«Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων των άρθρων 46 έως 49, παρέχεται τελωνειακή ατέλεια για τα εμπορεύματα που περιέχονται στις αποσκευές των προερχομένων από τρίτες χώρες ταξιδιωτών, εφόσον πρόκειται για εισαγωγές χωρίς εμπορικό χαρακτήρα.»
9 Όσον αφορά τα τσιγάρα, το άρθρο 46, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του εν λόγω κανονισμού ορίζει σε 200 τεμάχια τη μέγιστη ποσότητα για την οποία ισχύει η κατά το άρθρο 45, παράγραφος 1, του ιδίου κανονισμού ατέλεια.
10 Το άρθρο 49, παράγραφος 1, του κανονισμού 918/83 προβλέπει:
«Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώνουν την αξία ή/και τις ποσότητες των εμπορευμάτων για τα οποία παρέχεται ατέλεια, όταν αυτά εισάγονται:
– από πρόσωπα που διαμένουν στην παραμεθόρια ζώνη,
– από μεθοριακούς εργαζόμενους,
– από το προσωπικό των μεταφορικών μέσων που χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση ανάμεσα στις τρίτες χώρες και στην Κοινότητα.
[...]»
11 Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 69/169/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 1969, περί εναρμονίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των σχετικών με τις απαλλαγές από τους φόρους κύκλου εργασιών και τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως που εισπράττονται κατά την εισαγωγή, στο πλαίσιο της διεθνούς διακινήσεως των ταξιδιωτών (ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 17), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 94/4/ΕΚ του Συμβουλίου, της 14ης Φεβρουαρίου 1994, περί τροποποιήσεως των οδηγιών 69/169/ΕΟΚ και 77/388/ΕΟΚ και περί αυξήσεως του επιπέδου των ατελειών για τους ταξιδιώτες από τρίτες χώρες και των ορίων για τις αφορολόγητες αγορές κατά τα ενδοκοινοτικά ταξίδια (ΕΕ L 60, σ. 14, στο εξής: οδηγία 69/169), προβλέπει:
«Καθιερώνεται απαλλαγή των φόρων κύκλου εργασιών και των ειδικών φόρων καταναλώσεως που εισπράττονται κατά την εισαγωγή για τα εμπορεύματα που περιέχονται στις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών που προέρχονται από τρίτες χώρες, εφόσον πρόκειται για εισαγωγές μη εμπορικού χαρακτήρα και η συνολική αξία των εμπορευμάτων αυτών δεν υπερβαίνει τις 175 ευρωπαϊκές λογιστικές μονάδες κατ’ άτομο.»
12 Δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας 69/169, κάθε κράτος μέλος θεσπίζει, όσον αφορά την εισαγωγή τσιγάρων από τρίτη χώρα που απαλλάσσονται των φόρων κύκλου εργασιών και των ειδικών φόρων καταναλώσεως, ποσοτικό περιορισμό 200 τεμαχίων.
13 Το άρθρο 5 της οδηγίας 69/169 προβλέπει:
«1. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώνουν την αξία ή/και τις ποσότητες των ατελώς εισαγομένων εμπορευμάτων μέχρι το 1/10 της αξίας και/ή των ποσοτήτων που προβλέπονται στο […] άρθρο 4, παράγραφος 1, της στήλης II, όταν τα εν λόγω εμπορεύματα εισάγονται από άλλο κράτος μέλος από πρόσωπα που διαμένουν στην παραμεθόρια ζώνη του κράτους μέλους εισαγωγής ή του γειτονικού κράτους μέλους, από μεθοριακούς εργαζομένους ή από το προσωπικό των μεταφορικών μέσων που χρησιμοποιούνται για διεθνείς μεταφορές.
Ωστόσο, για τα κατωτέρω απαριθμούμενα προϊόντα, οι απαλλαγές μπορούν να μειωθούν μέχρι τις ακόλουθες ποσότητες:
α) προϊόντα καπνού
τσιγάρα: 40 τεμάχια
[…]
2. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώνουν την αξία ή/και τις ποσότητες των ατελώς εισαγομένων εμπορευμάτων εφόσον αυτά εισάγονται από τρίτη χώρα από πρόσωπα που διαμένουν στην παραμεθόρια ζώνη, από μεθοριακούς εργαζόμενους ή από το προσωπικό των μεταφορικών μέσων που χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση μεταξύ των τρίτων χωρών και της Κοινότητας.
3. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώνουν την αξία ή/και τις ποσότητες των ατελώς εισαγομένων εμπορευμάτων όταν αυτά εισάγονται από άλλο κράτος μέλος από τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων κράτους μέλους που σταθμεύουν σε άλλο κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένου του πολιτικού προσωπικού, των συζύγων και των συντηρουμένων τέκνων.
[…]
8. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώνουν την αξία ή/και τις ποσότητες των εμπορευμάτων στα οποία αναφέρονται τα στοιχεία α΄ και δ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 4, για τους ταξιδιώτες οι οποίοι εισέρχονται σε κράτος μέλος προερχόμενοι από τρίτη χώρα.»
Το εθνικό δίκαιο
14 Το άρθρο 6, παράγραφος 3, του νόμου περί φορολογήσεως του καπνού (Tabaksteuergesetz), της 31ης Αυγούστου 1994 (BGBl. 704/1994), όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο περί τροποποιήσεως της φορολογίας (Abgabenänderungsgesetz), της 19ης Δεκεμβρίου 2003 (BGBl. I, 124/2003, στο εξής: TabStG), ορίζει:
«Ο Ομοσπονδιακός Υπουργός Οικονομικών εξουσιοδοτείται, εκδίδοντας σχετική απόφαση:
(1) στην περίπτωση εισαγωγής προϊόντων καπνού, να χορηγεί φορολογική ατέλεια υπό τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν τα εμπορεύματα αυτά να απαλλάσσονται δυνάμει του κανονισμού 918/83 και άλλων διατάξεων που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα,
(2) να ρυθμίζει την απαλλασσόμενη από φόρους εισαγωγής προϊόντων καπνού από άλλα κράτη μέλη στη φορολογική επικράτεια υπό τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο σημείο 1, η απαλλασσόμενη από φόρους εισαγωγή,
[…]
(5) να εξαιρεί τον φόρο καπνού από την απαλλαγή φόρου κατά την εισαγωγή δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του εκτελεστικού τελωνειακού νόμου στο μέτρο που αυτό είναι απαραίτητο για τη μεταφορά των διατάξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο εσωτερικό δίκαιο ή για την εξασφάλιση της ισότητας της φορολογήσεως.»
15 Κατά το άρθρο 29, παράγραφος 1, του TabStG:
«Τα προϊόντα καπνού που αποκτά φυσικό πρόσωπο για ίδια χρήση σε άλλο κράτος μέλος και εισάγει στο φορολογικό έδαφος απαλλάσσονται του φόρου, εφόσον προορίζονται για ιδιωτικούς και όχι για εμπορικούς σκοπούς.»
16 Κατά το άρθρο 29a του TabStG:
«1. Κατά τη διάρκεια των αναφερομένων στο άρθρο 44f, παράγραφος 2, μεταβατικών περιόδων, η κατά το άρθρο 29 απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως για τα προϊόντα καπνού που εισάγονται στη φορολογική επικράτεια εντός των προσωπικών αποσκευών των ταξιδιωτών περιορίζεται
[…]
(3) σε 200 τεμάχια τσιγάρων κατά την είσοδο από τις Δημοκρατίες της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας ή της Σλοβακίας.
2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, η απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως για προϊόντα καπνού που εισάγονται με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών, εχόντων την κατοικία τους στη φορολογική επικράτεια και εισερχομένων απευθείας στο φορολογικό έδαφος μέσω χερσαίων συνόρων ή μέσω εσωτερικών υδάτων, περιορίζεται, κατά τη διάρκεια των αναφερομένων στο άρθρο 44f, παράγραφος 2, μεταβατικών περιόδων,
[…]
(2) σε 25 τεμάχια τσιγάρων κατά την είσοδο από τις Δημοκρατίες της Σλοβακίας, της Σλοβενίας ή της Ουγγαρίας.»
17 Το άρθρο 44f, παράγραφος 2, σημείο 4, του TabStG ορίζει:
«Το άρθρο 29a […] τίθεται σε ισχύ συγχρόνως με τη Συνθήκη για την προσχώρηση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Σλοβακικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας και της Δημοκρατίας της Λιθουανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ισχύει κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου,
[…]
(4) για τη Δημοκρατία της Σλοβενίας μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007.
[…]»
18 Με θεμέλιο τις εξουσίες που του απονεμήθηκαν δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 3, του TabStG, o Ομοσπονδιακός Υπουργός Οικονομικών εξέδωσε την πράξη για τις απαλλαγές από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως (Verbrauchsteuerbefreiungsverordnung), της 5ης Ιανουαρίου 1995 (BGBl. 3/1995), η οποία τροποποιήθηκε αναδρομικώς από 1ης Ιουλίου 1997 με την πράξη περί τροποποιήσεως της αποφάσεως για τις απαλλαγές από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως (Verordnung: Änderung der Verbrauchsteuerbefreiungsverordnung), της 19ης Ιουνίου 1997 (BGBl. II, 162/1997, στο εξής: VerbStBefV).
19 Το άρθρο 1 της VerbStBefV ορίζει:
«1. Τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο καταναλώσεως εμπορεύματα που εισάγονται στη φορολογική επικράτεια από τρίτη χώρα, κατά την έννοια των νόμων περί ειδικών φόρων καταναλώσεως, απαλλάσσονται, υπό την επιφύλαξη των άρθρων 2 έως 5, των ειδικών φόρων καταναλώσεως εφόσον, κατά την εισαγωγή στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, απαλλάσσονται των δασμών δυνάμει:
(1) του κανονισμού 918/83 και των διατάξεων που εκδόθηκαν προς εκτέλεσή του,
(2) του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 302, σ. 1), και των διατάξεων που εκδόθηκαν προς εκτέλεσή του,
(3) του εκτελεστικού τελωνειακού νόμου BGBl. 659/1994.
2. Υπό την επιφύλαξη των άρθρων 4 και 5 της παρούσας πράξεως, για την απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως, το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας αντικαθίσταται από τη φορολογική επικράτεια, κατά την έννοια των νόμων περί των ειδικών φόρων καταναλώσεως, και οι τρίτες χώρες αντικαθίστανται από κάθε χώρα στην οποία δεν εφαρμόζεται η οδηγία 92/12.»
20 Κατά το άρθρο 3a της VerbStBefV:
«1. Για τα προϊόντα καπνού που εισάγονται εντός των προσωπικών αποσκευών των ταξιδιωτών που έχουν την κατοικία τους στο πεδίο εδαφικής εφαρμογής της παρούσας πράξεως και εισέρχονται στο έδαφος αυτό από χερσαία σύνορα με άλλα κράτη πλην των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και των κρατών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών, η απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως περιορίζεται:
(1) σε 25 τεμάχια τσιγάρων […]
[…]
2. Η παράγραφος 1 δεν ισχύει για τα προϊόντα καπνού που κτήθηκαν αποδεδειγμένως στο πεδίο εδαφικής εφαρμογής της παρούσας πράξεως ή σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενώσεως υπό καθεστώς ελεύθερης κυκλοφορίας και για τα οποία δεν έλαβε χώρα επιστροφή ή έκπτωση του ειδικού φόρου καταναλώσεως.
3. Η παράγραφος 1 ισχύει και για τα προϊόντα καπνού που εισάγονται από την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal.
[…]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
21 Ερχόμενη από τη Σλοβενία, η Valeško, αυστριακή υπήκοος, εισήλθε στις 10 Ιουλίου 2004, στο έδαφος της Δημοκρατίας της Αυστρίας, κράτους μέλους στο οποίο αυτή κατοικεί.
22 Κατά τη διάρκεια του ελέγχου που διενεργήθηκε στον αυστριακό συνοριακό σταθμό του Grablach, η ενδιαφερομένη δήλωσε 200 τσιγάρα μάρκας Davidoff Gold 200.
23 Με απόφαση της 30ής Ιουλίου 2004, το Zollamt, στηριζόμενο στο άρθρο 29a του TabStG και στην προβλεπόμενη με τη διάταξη αυτή απαλλαγή που περιορίζεται στα 25 τσιγάρα, υπήγαγε στον φόρο καπνού τα 175 από τα 200 τσιγάρα που εισήγαγε η Valeško, ανερχόμενο σε 16,80 ευρώ.
24 Κατά της εν λόγω αποφάσεως, η Valeško υπέβαλε ένσταση ισχυριζόμενη ότι η περιοριζόμενη, δυνάμει του άρθρου 29a του TabStG, στα 25 τεμάχια απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως αντίκειται προς το κοινοτικό δίκαιο. Με απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2004, το Zollamt απέρριψε την ένσταση.
25 Η Valeško άσκησε κατά της αποφάσεως αυτής προσφυγή ενώπιον του Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Klagenfurt. Σε περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 29a του TabStG, ζήτησε την υποβολή προδικαστικού ερωτήματος ενώπιον του Δικαστηρίου.
26 Το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, κατά το αυστριακό δίκαιο, οι διατάξεις του τελωνειακού δικαίου τυγχάνουν κατ’ αρχήν εφαρμογής για την είσπραξη των ειδικών φόρων καταναλώσεως σε περίπτωση εισαγωγής, εφόσον τα επιβαρυνόμενα με τους εν λόγω φόρους εμπορεύματα εισάγονται απευθείας στη φορολογική επικράτεια από τρίτο κράτος.
27 Σύμφωνα με το αιτούν δικαστήριο, το σημείο 6, παράγραφος 2, του παραρτήματος XIII της Πράξεως προσχωρήσεως θα μπορούσε να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη δύνανται να διατηρούν ποσοτικούς περιορισμούς υπό την προϋπόθεση ότι ετύγχαναν ήδη εφαρμογής, ιδίως έναντι της Δημοκρατίας της Σλοβενίας ως τρίτης χώρας, κατά την προσχώρηση του κράτους αυτού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
28 Αν γινόταν δεκτή η ανωτέρω ερμηνεία, θα πληρούνταν η σχετική προϋπόθεση του άρθρου 29a του TabStG, δοθέντος ότι το προβλεπόμενο με την ανωτέρω διάταξη ποσοτικό όριο των 25 τσιγάρων είχε ήδη επιβληθεί με το άρθρο 3a της VerbStBefV πριν από την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
29 Πάντως, κατά το αιτούν δικαστήριο, εξίσου πιθανή είναι και άλλη ερμηνεία. Συγκεκριμένα, το γράμμα του σημείου 6, παράγραφος 2, του παραρτήματος XIII της Πράξεως προσχωρήσεως, ειδικότερα δε η έκφραση «τους ίδιους ποσοτικούς περιορισμούς […] με εκείνους που επιβάλλονται σε εισαγωγές από τρίτες χώρες», προσφέρεται για ερμηνεία στηριζόμενη στην κατάσταση του δικαίου που ίσχυε μετά την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
30 Σύμφωνα με την ανωτέρω ερμηνεία, όσον αφορά τα προερχόμενα από τη Σλοβενία τσιγάρα θα εφαρμόζονταν οι ίδιοι ποσοτικοί περιορισμοί με τους ισχύοντες για τα εισαγόμενα από τις τρίτες, σε σχέση με την τελευταία διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, χώρες.
31 Αν επιλεγόταν η δεύτερη αυτή ερμηνεία, ο προβλεπόμενος στα άρθρα 29a του TabStG και 3a της VerbStBefV ποσοτικός περιορισμός των 25 τσιγάρων θα εφαρμοζόταν πλέον μόνο στις εισαγωγές από την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal, εφόσον, πέραν της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν, χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών, καμία άλλη τρίτη χώρα δεν έχει πλέον κοινά σύνορα με τη Δημοκρατία της Αυστρίας.
32 Το αιτούν δικαστήριο διατηρεί επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής επί των εισαγωγών από τη Σλοβενία του ποσοτικού περιορισμού των 25 τσιγάρων, εφόσον η διατήρηση ενός τέτοιου περιοριστικού καθεστώτος βαίνει προφανώς πέραν της βουλήσεως του νομοθέτη και ως εκ τούτου παρίσταται ως αντικειμένη προς την Πράξη προσχωρήσεως και προς τις αρχές που καθιερώνουν τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ.
33 Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Klagenfurt, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχουν οι διατάξεις που περιέχονται στο σημείο 6 της παραγράφου 2 του παραρτήματος XIII της Πράξεως [προσχωρήσεως], σύμφωνα με τις οποίες, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 8 της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου [της 25ης Φεβρουαρίου 1992], σχετικά με το γενικό καθεστώς, την κατοχή, την κυκλοφορία και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους καταναλώσεως [ΕΕ L 76, σ. 1], και αφού ενημερώσουν την Επιτροπή, τα κράτη μέλη μπορούν, ενόσω ισχύει η ανωτέρω αναφερόμενη παρέκκλιση, να “διατηρούν” τους ίδιους ποσοτικούς περιορισμούς για τα τσιγάρα που μπορούν να εισαχθούν στο έδαφός τους από τη Σλοβενία, χωρίς την καταβολή ειδικού φόρου καταναλώσεως, με εκείνους που επιβάλλονται σε εισαγωγές από τρίτες χώρες, αναφορικά με τον τεχνικό όρο “διατηρούν”, την έννοια ότι οι διατάξεις αυτές της Συνθήκης επιτρέπουν ποσοτικούς περιορισμούς, οι οποίοι ίσχυαν σε κράτος μέλος έναντι, μεταξύ άλλων, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας, πριν από την προσχώρηση της χώρας αυτής στην Κοινότητα, ως τρίτης χώρας;
2) Αν, εν τούτοις, το Δικαστήριο καταλήξει στην άποψη ότι οι εν λόγω διατάξεις της Συνθήκης δεν έχουν την έννοια ότι επιτρέπουν ποσοτικούς περιορισμούς, οι οποίοι ίσχυσαν σε κράτος μέλος έναντι, μεταξύ άλλων, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας, πριν από την προσχώρηση της χώρας αυτής στην Κοινότητα, ως τρίτης χώρας, ερωτάται κατά πόσον τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ έχουν την έννοια ότι ρύθμιση κράτους μέλους, κατά την οποία η απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως για προϊόντα καπνού εισαγόμενα με τις προσωπικές αποσκευές ταξιδιωτών, οι οποίοι έχουν την κατοικία τους στη φορολογική επικράτεια του κράτους μέλους και εισέρχονται απευθείας σε αυτή διά χερσαίων συνόρων ή εσωτερικών υδάτων, περιορίζεται σε 25 τεμάχια τσιγάρων κατά την είσοδο από ορισμένα άλλα κράτη μέλη, δεν παραβιάζει τις αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, όταν ένας τέτοιος ποσοτικός περιορισμός υφίσταται μόνον έναντι της κειμένης εκτός του τελωνειακού εδάφους περιοχής μιας μόνον τρίτης χώρας (Ελβετίας) και συγχρόνως επιτρέπεται η εισαγωγή στο εν λόγω κράτος μέλος, από όλες τις άλλες τρίτες χώρες, 200 τεμαχίων τσιγάρων με απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
34 Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το σημείο 6, παράγραφος 2, του παραρτήματος XIII της Πράξεως προσχωρήσεως έχει την έννοια ότι επιτρέπει στη Δημοκρατία της Αυστρίας να διατηρεί, μεταβατικώς, την κανονιστική ρύθμισή της περί απαλλαγής από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως για τα εισαγόμενα με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών τσιγάρα περιοριστικώς σε 25 τεμάχια, τη στιγμή κατά την οποία, πριν από την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ίσχυε ήδη η εν λόγω απαλλαγή, ή αν η ανωτέρω διάταξη της Πράξεως προσχωρήσεως έχει την έννοια ότι η διατήρηση παρόμοιας απαλλαγής εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι η Δημοκρατία της Αυστρίας την εφαρμόζει επί των εισαγωγών τρίτων χωρών δυνάμει της ισχύουσας σήμερα κανονιστικής ρυθμίσεως.
35 Προκαταρκτικώς, επιβάλλεται να υπογραμμιστεί ότι το ζήτημα των απαλλαγών από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως για την εισαγωγή εμπορευμάτων με τις προσωπικές αποσκευές των προερχομένων από τρίτη χώρα ταξιδιωτών, ειδικότερα δε των τσιγάρων, διέπεται από την οδηγία 69/169.
36 Η ανωτέρω οδηγία έχει ως σκοπό, όπως καταδεικνύει και ο τίτλος της, την εναρμόνιση των απαλλαγών από φόρους κύκλου εργασιών και από εισπραττόμενους κατά την εισαγωγή, στα πλαίσια της διεθνούς διακινήσεως των ταξιδιωτών, ειδικούς φόρους καταναλώσεως. Πρόκειται, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές της σκέψεις, καθώς και από εκείνες των οδηγιών που την τροποποίησαν μεταγενέστερα, για περαιτέρω ελευθέρωση του συστήματος φορολογήσεως των εισαγωγών στο πλαίσιο της διακινήσεως των ταξιδιωτών προς διευκόλυνσή της (απόφαση της 15ης Ιουνίου 1999, C-394/97, Heinonen, Συλλογή 1999, σ. I-3599, σκέψη 25).
37 Εξάλλου, τα κράτη μέλη διατηρούν, στον τομέα που καλύπτει η οδηγία 69/169, μόνον την περιορισμένη αρμοδιότητα που τους αναγνωρίζεται από τις ίδιες τις διατάξεις της οδηγίας και από εκείνες οι οποίες την τροποποίησαν (απόφαση της 9ης Ιουνίου 1992, C-96/91, Επιτροπή κατά Ισπανίας, Συλλογή 1992, σ. I-3789, σκέψη 10 και παρατιθέμενη νομολογία).
38 Όσον αφορά ειδικότερα τα τσιγάρα, όπως προκύπτει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας 69/169, η απαλλαγή από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως περιορίζεται, όσον αφορά τη διακίνηση μεταξύ τρίτων χωρών και της Κοινότητας, στα 200 τσιγάρα. Πάντως, δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφοι 2 και 8, της οδηγίας, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι αρμόδια για τη μείωση του σχετικού ορίου υπό τις προβλεπόμενες με τις εν λόγω διατάξεις προϋποθέσεις.
39 Οι εν λόγω διατάξεις, εφαρμοστέες τόσο πριν όσο και μετά την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περιλαμβανομένου και του χρόνου κατά τον οποίο έλαβαν χώρα τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, δεν υπέστησαν τροποποιήσεις.
40 Επιπλέον, ως γνωστόν, η Δημοκρατία της Αυστρίας θέσπισε το άρθρο 29a του TabStG και καθιέρωσε την περιοριζόμενη σε 25 τσιγάρα απαλλαγή, όπως προβλέπει η εν λόγω διάταξη, στηριζόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169, οι δε αρχές του εν λόγω κράτους μέλους κοινοποίησαν στην Επιτροπή την ανωτέρω εθνική διάταξη ως συνιστώσα τα προβλεπόμενα στο άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως μεταβατικά μέτρα.
41 Εξάλλου, δεν αμφισβητείται ότι η σχετική διάταξη της εθνικής κανονιστικής ρυθμίσεως διατηρεί, υπό ουσιαστικά ταυτόσημους όρους, την απαλλαγή την οποία προέβλεπε ήδη το άρθρο 3a της VerbStBefV, η οποία ίσχυε από 1ης Ιανουαρίου 1997, επί της εισαγωγής από ταξιδιώτες τσιγάρων προελεύσεως τρίτων χωρών, συνορευουσών με τη Δημοκρατία της Αυστρίας, ιδίως τη Σλοβενία, και η οποία, μετά την τελευταία διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, δεν εφαρμόζεται πλέον παρά μόνον στην Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal.
42 Ως εκ τούτου, τίθεται το ερώτημα αν, πριν από την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ένωση, η επίδικη στα πλαίσια της κύριας δίκης εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία προέβλεπε τη μειωμένη σε 25 τσιγάρα απαλλαγή, μπορούσε να στηρίζεται στην περιορισμένη αρμοδιότητα που διαθέτει η Δημοκρατία της Αυστρίας δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169 και αν, κατόπιν της σχετικής προσχωρήσεως, η ανωτέρω κανονιστική ρύθμιση εξακολουθεί να δύναται να στηρίζεται στην οικεία αρμοδιότητα λαμβάνοντας υπόψη το μεσολαβήσαν άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως.
43 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι επί του ερωτήματος αυτού επιβάλλεται να δοθεί αρνητική απάντηση.
44 Είναι αδύνατη η επίκληση της προβλεπόμενης στο άρθρο 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169 εξαιρέσεως, όταν πρόκειται για εθνική απαλλαγή όπως η επίδικη της κύριας δίκης, εφόσον τυγχάνει εφαρμογής μόνον επί των εισαγωγών εμπορευμάτων από ορισμένες τρίτες χώρες, επιπλέον δε περιορίζεται σε ειδική κατηγορία ταξιδιωτών προερχομένων από τις χώρες αυτές, ήτοι εκείνων που έχουν τη συνήθη κατοικία τους στην Αυστρία και επιστρέφουν απευθείας στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους μέσω χερσαίου συνόρου ή διά των εσωτερικών υδάτων.
45 Οι τρεις πρώτες παράγραφοι του άρθρου 5 της οδηγίας 69/169 προβλέπουν εξαιρέσεις εφαρμοζόμενες επί ορισμένων, ειδικώς προσδιοριζομένων, κατηγοριών ταξιδιωτών. Οι ανωτέρω εξαιρέσεις θα καθίσταντο περιττές, επιπλέον δε θα υπήρχε κίνδυνος παρακάμψεώς τους αν το οικείο άρθρο, παράγραφος 8, έπρεπε να εννοηθεί ως παρέχον στα κράτη μέλη γενική αρμοδιότητα να προσθέτουν άλλες συγκεκριμένες κατηγορίες κατηγοριών προς τις οριζόμενες με τις τρεις πρώτες παραγράφους.
46 Άλλωστε, η αναγνώριση παρόμοιας αρμοδιότητας θα ήταν δυνατό να έχει ως συνέπεια να εισαγάγει διαφορετικά καθεστώτα απαλλαγών εντός των κρατών μελών. Η εμφάνιση παρόμοιων καθεστώτων θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τον κατά την οδηγία 69/169 στόχο, ήτοι τη διευκόλυνση της διακινήσεως των ταξιδιωτών.
47 Τέλος, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ερμηνεία υπέρ της οποίας τάσσεται είναι, πέραν των άλλων, και αναγκαία προκειμένου να γίνεται σεβαστή η αρχή της απαγορεύσεως οποιασδήποτε διακρίσεως μεταξύ των χωρών στο διεθνές εμπόριο.
48 Η ανωτέρω επιχειρηματολογία είναι απορριπτέα.
49 Όσον αφορά την αντλούμενη από την απαρίθμηση στο άρθρο 5, παράγραφοι 1 έως 3, της οδηγίας 69/169 επιχειρηματολογία, περί ειδικών εξαιρέσεων εφαρμοζομένων σε ορισμένες κατηγορίες ταξιδιωτών, επιβάλλεται να υπογραμμιστεί ότι, μεταξύ των διατάξεων αυτών, μόνον η παράγραφος 2 του άρθρου είναι ενδεχομένως λυσιτελής για την υπόθεση της κύριας δίκης, εφόσον άπτεται των εισαγωγών προελεύσεως τρίτων χωρών, οι δε παράγραφοι 1 και 3 του άρθρου αφορούν εμπορεύματα προελεύσεως άλλου κράτους μέλους.
50 Ναι μεν η κατηγορία ταξιδιωτών που συνιστούν τα έχοντα τη συνήθη κατοικία τους στην Αυστρία πρόσωπα, στην οποία κατηγορία αναφέρεται το επίδικο στα πλαίσια της κύριας δίκης μέτρο, προσδιορίζεται υπό έννοια ευρύτερη από εκείνες των προσώπων η κατοικία των οποίων ευρίσκεται στην παραμεθόρια ζώνη, των μεθοριακών εργαζομένων ή του προσωπικού των μέσων μεταφοράς που χρησιμοποιείται στη διακίνηση μεταξύ των τρίτων χωρών και της Κοινότητας, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, της οδηγίας 69/169, όμως η ειδική φύση των κατηγοριών στις οποίες αναφέρεται η τελευταία αυτή εξαίρεση δεν απαγορεύει την εφαρμογή της εξαιρέσεως που προβλέπει η παράγραφος 8 του ιδίου άρθρου επί άλλης κατηγορίας ταξιδιωτών, οριζόμενης υπό ευρύτερη έννοια.
51 Πράγματι, η τελευταία αυτή εξαίρεση προσλαμβάνει επίσης ειδικό χαρακτήρα, εφόσον τυγχάνει εφαρμογής μόνον επί ορισμένων εμπορευμάτων, περιοριστικώς απαριθμουμένων, ιδίως των τσιγάρων.
52 Σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169, τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώνουν τις κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία α΄ και δ΄, της οδηγίας ποσότητες εμπορευμάτων, ιδίως των τσιγάρων, για τους ταξιδιώτες οι οποίοι, προερχόμενοι από τρίτη χώρα, εισέρχονται σε κράτος μέλος.
53 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, λαμβάνοντας υπόψη τη γενικότητα των χρησιμοποιουμένων όρων, το γράμμα της εν λόγω διατάξεως δεν μπορεί να θεμελιώνει περιοριστική ερμηνεία, όπως η προτεινόμενη από την Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία μειωμένες απαλλαγές, προβλεπόμενες δυνάμει της διατάξεως αυτής, επιτρέπονται μόνον αν εφαρμόζονται επί όλων των τρίτων χωρών αδιακρίτως και για όλες τις κατηγορίες ταξιδιωτών.
54 Η γενικότητα της συγκεκριμένης διατυπώσεως συνεπάγεται, αντιθέτως, ότι, όσον αφορά τα ειδικά προϊόντα στα οποία αναφέρεται το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία α΄ και δ΄, της οδηγίας 69/169, ειδικότερα τα τσιγάρα, επιφυλάσσεται στα κράτη μέλη ευρεία εξουσία όσον αφορά τη μείωση των ποσοτήτων των επίμαχων προϊόντων.
55 Γεγονός είναι ότι μεταξύ της ευχερείας αυτής και του γενικού στόχου της οδηγίας 69/169, ο οποίος έγκειται, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 36 της παρούσας αποφάσεως, στην περαιτέρω ελευθέρωση του καθεστώτος φορολογήσεως των εισαγωγών στα πλαίσια της διακινήσεως των ταξιδιωτών προς διευκόλυνσή της, υφίσταται κάποια φόρτιση.
56 Κάνοντας χρήση της ανωτέρω ευχερείας, τα κράτη μέλη οφείλουν, ως εκ τούτου, να περιορίζουν κατά το δυνατόν τα αρνητικά αποτελέσματα που δύνανται να έχουν τα εκδοθέντα μέτρα επί της υλοποιήσεως του γενικού στόχου της οδηγίας 69/169 και να τηρούν υπό την έννοια αυτή εύλογη ισορροπία μεταξύ του συγκεκριμένου και του ειδικού, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 8, της ίδιας οδηγίας, στόχου.
57 Στην επιδίωξη του ειδικού αυτού στόχου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ιδιομορφία των επίδικων προϊόντων, ήτοι των προϊόντων καπνού, όπως είναι τα τσιγάρα, και το έννομο αγαθό, την προστασία του οποίου καθιστά δυνατή η επίδικη στα πλαίσια της κύριας δίκης διάταξη.
58 Όπως υπογράμμισε στο σημείο 35 των προτάσεών του ο γενικός εισαγγελέας, όσον αφορά τα εν λόγω προϊόντα, η φορολογική κανονιστική ρύθμιση αποτελεί σημαντικό και αποτελεσματικό μέσον καταπολεμήσεως της καταναλώσεως των εν λόγω προϊόντων και ως εκ τούτου της προστασίας της δημόσιας υγείας.
59 Ως γνωστόν, προβλέποντας την περιοριζόμενη σε 25 τσιγάρα απαλλαγή, το άρθρο 3a της VerbStBefV θεσπίστηκε με σκοπό όσοι κατοικούν στην Αυστρία να μην αποφεύγουν συστηματικά να καταβάλλουν τον συνολικό ελάχιστο ειδικό φόρο καταναλώσεως επί των τσιγάρων, οι συντελεστές του οποίου καθορίζονται στο άρθρο 2 της οδηγίας 92/79, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 2002/10, αγοράζοντας, συχνά με επαναλαμβανόμενα ταξίδια μικρής διαρκείας, τσιγάρα σε τρίτες συνορεύουσες με τη Δημοκρατία της Αυστρίας χώρες, όπου ισχύει επίπεδο φορολογήσεως και άρα τιμών σημαντικά κατώτερο από τα ισχύοντα στο εν λόγω κράτος μέλος, και εισάγοντας ακολούθως τα τσιγάρα αυτά, ανερχόμενα σε 200 τεμάχια, απαλλασσόμενοι από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως, επ’ ευκαιρία καθενός ταξιδίου χωριστά.
60 Ο συγκεκριμένος αυτός κίνδυνος καταστρατηγήσεως της φορολογικής πολιτικής και επιτεύξεως του στόχου της προστασίας της δημόσιας υγείας παραμένει μετά την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δοθέντος ότι, δυνάμει του παραρτήματος XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της Πράξεως προσχωρήσεως, το νέο αυτό κράτος μέλος μπορεί, έστω και αν οφείλει να αυξήσει προοδευτικά τα ποσοστά του, να αναβάλει την εφαρμογή του συνολικού ελάχιστου ειδικού φόρου επί των τσιγάρων μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007.
61 Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι το πεδίο εφαρμογής του επίδικου στα πλαίσια της κύριας δίκης μέτρου περιορίζεται ειδικά σε ό,τι είναι αναγκαίο για την καταπολέμηση παρόμοιων πρακτικών οι οποίες θεωρείται ότι εμφανίζουν σημαντικό κίνδυνο, ενόψει ιδίως των σωρευτικών αποτελεσμάτων τους, για την αποτελεσματικότητα της φορολογικής πολιτικής που αφορά τα προϊόντα καπνού και, συνακόλουθα, για την επιτακτική ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας.
62 Πράγματι, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το συγκεκριμένο μέτρο αφορά μόνον τα πρόσωπα τα οποία έχουν τη συνήθη κατοικία τους στην Αυστρία και η προστασία των οποίων απόκειται, από υγειονομικής απόψεως, στον Αυστριακό νομοθέτη και τα οποία, ερχόμενα από τρίτη συνορεύουσα χώρα, όπου ισχύει επίπεδο φορολογήσεως των τσιγάρων κατώτερο από εκείνο που επιβάλλει η ισχύουσα κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, εισέρχονται απευθείας στο έδαφος του εν λόγω κράτους.
63 Τούτο εξηγεί τους λόγους για τους οποίους το μέτρο εφαρμόζεται όχι επί των εισαγωγών από τρίτες συνορεύουσες με τη Δημοκρατία της Αυστρίας χώρες, όπως είναι η Ελβετική Συνομοσπονδία και το Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν, όπου το εφαρμοζόμενο επίπεδο φορολογήσεως των προϊόντων καπνού δεν είναι κατώτερο από εκείνο που επιβάλλει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, αλλά στις εισαγωγές εκείνες από την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal, όπου το επίπεδο φορολογήσεως είναι κατώτερο από εκείνο που απαιτεί η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση.
64 Το επίδικο στα πλαίσια της κύριας δίκης εθνικό μέτρο δεν τυγχάνει εφαρμογής ούτε και στα πλαίσια ταξιδίων τα οποία δεν λογίζονται ως εμφανίζοντα σημαντικό κίνδυνο για την αποτελεσματικότητα της φορολογικής πολιτικής που άπτεται των προϊόντων αυτών, όπως είναι τα πραγματοποιούμενα αεροπορικώς ταξίδια ή τα πραγματοποιούμενα σε τρίτες και μη συνορεύουσες χώρες.
65 Επομένως, φαίνεται ότι, λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής του με γνώμονα τις ιδιομορφίες που προσιδιάζουν στον κίνδυνο να θιγεί η φορολογική πολιτική και ο στόχος προστασίας της δημόσιας υγείας λόγω της εγγύτητας των συγκεκριμένων χωρών και του εφαρμοζόμενου στα προϊόντα καπνού επιπέδου φορολογήσεως εντός αυτών, το επίδικο εθνικό μέτρο επιτυγχάνει εύλογη ισορροπία μεταξύ του γενικού στόχου της οδηγίας 69/169 και του ειδικού στόχου που αποτελεί αντικείμενο του άρθρου 5, παράγραφος 8, της εν λόγω οδηγίας.
66 Όσον αφορά την κατάσταση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας κατόπιν της προσχωρήσεώς της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ως γνωστόν οι εφαρμοζόμενοι εντός του συγκεκριμένου κράτους μέλους συντελεστές φορολογήσεως των προϊόντων καπνού, οι οποίοι αυξήθηκαν ασφαλώς μετά την προσχώρηση, παραμένουν κατώτεροι εκείνων που επιβάλλει η ισχύουσα κοινοτική κανονιστική ρύθμιση.
67 Ως εκ τούτου, ο συγκεκριμένος κίνδυνος κατά του οποίου στρέφεται η περιοριζόμενη σε 25 τσιγάρα απαλλαγή εξακολουθεί να υφίσταται, οπότε το συγκεκριμένο μέτρο μπορεί να εξακολουθεί να στηρίζεται στο άρθρο 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169, σε συνδυασμό με το άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως.
68 Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτή ούτε η επιχειρηματολογία της Επιτροπής ότι η επίδικη στα πλαίσια της κύριας δίκης εθνική κανονιστική ρύθμιση εισάγει δυσμενή διάκριση.
69 Πράγματι, όπως προκύπτει από τα προεκτεθέντα, με γνώμονα τους επιδιωκόμενους στόχους, το πεδίο εφαρμογής της οικείας εθνικής κανονιστικής ρυθμίσεως περιορίζεται στις εισαγωγές από τρίτες χώρες και από τα νέα κράτη μέλη που συνορεύουν με τη Δημοκρατία της Αυστρίας και εφαρμόζουν για τα προϊόντα καπνού επίπεδο φορολογήσεως κατώτερο από εκείνο που επιβάλλει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση.
70 Ως εκ τούτου, η κατάσταση των ανωτέρω τρίτων χωρών και των νέων κρατών μελών που συνορεύουν με τη Δημοκρατία της Αυστρίας δεν είναι συγκρίσιμη με εκείνη άλλων τρίτων χωρών, οπότε η απορρέουσα από την οικεία κανονιστική ρύθμιση διαφορετική μεταχείριση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνιστώσα δυσμενή διάκριση έναντι των προϊόντων που προέρχονται από τις εν λόγω τρίτες χώρες και τα νέα κράτη μέλη.
71 Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το παράρτημα XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της Πράξεως προσχωρήσεως έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει στη Δημοκρατία της Αυστρίας να διατηρεί, μεταβατικώς, την κανονιστική ρύθμισή της περί απαλλαγής από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως, περιοριζόμενης σε 25 τεμάχια για τα τσιγάρα προελεύσεως Σλοβενίας, εισαγόμενα στο έδαφος της Δημοκρατίας της Αυστρίας με τις προσωπικές αποσκευές ταξιδιωτών οι οποίοι έχουν την κατοικία τους στην Αυστρία και εισέρχονται απευθείας στο έδαφός της από χερσαίο σύνορο ή από τα εσωτερικά ύδατά της.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
72 Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως η επίδικη στα πλαίσια της κύριας δίκης, δυνάμει της οποίας η απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως για τα εισαγόμενα με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών τσιγάρα περιορίζεται σε 25 τεμάχια κατά την είσοδο στο έδαφος της Δημοκρατίας της Αυστρίας από ορισμένα άλλα κράτη μέλη, ιδίως από τη Δημοκρατία της Σλοβενίας, λόγω του γεγονός ότι, κατόπιν της τελευταίας διευρύνσεως της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, η απαλλαγή αυτή δεν τυγχάνει πλέον εφαρμογής σε κανένα τρίτο κράτος, με μόνη σχεδόν εξαίρεση την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal, τη στιγμή κατά την οποία οι εισαγωγές τσιγάρων από τρίτες χώρες δικαιούνται γενικώς απαλλαγής 200 τεμαχίων.
73 Συναφώς, όσον αφορά τη μεταγενέστερη της προσχωρήσεως της Δημοκρατίας της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατάσταση, όπως προκύπτει από τη σκέψη 67 της παρούσας αποφάσεως, η επίδικη στα πλαίσια της κύριας δίκης εθνική κανονιστική ρύθμιση μπορεί να εξακολουθεί να στηρίζεται στο άρθρο 5, παράγραφος 8, της οδηγίας 69/169, σε συνδυασμό με το άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως.
74 Αφής στιγμής η συγκεκριμένη εθνική κανονιστική ρύθμιση δικαιολογείται σε σχέση με ένα από τα κατά το άρθρο 24 της Πράξεως προσχωρήσεως μέτρα, εν προκειμένω το προβλεπόμενο στο παράρτημα XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της οικείας Πράξεως μεταβατικό μέτρο, δεν μπορεί πλέον να τίθεται ζήτημα συμβιβαστού της εν λόγω κανονιστικής ρυθμίσεως με άλλες διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου, όπως είναι τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ.
75 Κατόπιν αυτού, στο δεύτερο ερώτημα επιβάλλεται η απάντηση ότι τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ έχουν την έννοια ότι δεν απαγορεύουν εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως είναι η επίδικη στην κύρια δίκη, δυνάμει της οποίας η απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως για τα εισαγόμενα με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών τσιγάρα περιορίζεται σε 25 τεμάχια κατά την είσοδο στο έδαφος της Δημοκρατίας της Αυστρίας από ορισμένα άλλα κράτη μέλη, ιδίως από τη Δημοκρατία της Σλοβενίας, λόγω του γεγονότος ότι, κατόπιν της τελευταίας διευρύνσεως της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, η απαλλαγή αυτή δεν τυγχάνει πλέον εφαρμογής σε κανένα τρίτο κράτος, με μόνη σχεδόν εξαίρεση την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal, τη στιγμή κατά την οποία οι εισαγωγές τσιγάρων από τρίτες χώρες απολαύουν γενικώς απαλλαγής 200 τεμαχίων.
Επί των δικαστικών εξόδων
76 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην εκείνων των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Το παράρτημα XIII, σημείο 6, παράγραφος 2, της Πράξεως περί των όρων προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και περί των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει στη Δημοκρατία της Αυστρίας να διατηρεί, μεταβατικώς, την κανονιστική ρύθμισή της περί απαλλαγής από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως, περιοριζόμενης σε 25 τεμάχια για τα τσιγάρα προελεύσεως Σλοβενίας, εισαγόμενα στο έδαφός της με τις προσωπικές αποσκευές ταξιδιωτών οι οποίοι έχουν την κατοικία τους στην Αυστρία και εισέρχονται απευθείας στο έδαφός της από χερσαίο σύνορο ή από τα εσωτερικά ύδατά της.
2) Τα άρθρα 23 ΕΚ, 25 ΕΚ και 26 ΕΚ έχουν την έννοια ότι δεν απαγορεύουν εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως είναι η επίδικη στην κύρια δίκη, δυνάμει της οποίας η απαλλαγή από τον ειδικό φόρο καταναλώσεως για τα εισαγόμενα με τις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών τσιγάρα περιορίζεται σε 25 τεμάχια κατά την είσοδο στο έδαφος της Δημοκρατίας της Αυστρίας από ορισμένα άλλα κράτη μέλη, ιδίως από τη Δημοκρατία της Σλοβενίας, λόγω του γεγονότος ότι, κατόπιν της τελευταίας διευρύνσεως της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, η απαλλαγή αυτή δεν τυγχάνει πλέον εφαρμογής σε κανένα τρίτο κράτος, με μόνη σχεδόν εξαίρεση την Ελβετική Ελεύθερη Ζώνη του Samnauntal, τη στιγμή κατά την οποία οι εισαγωγές τσιγάρων από τρίτες χώρες απολαύουν γενικώς απαλλαγής 200 τεμαχίων.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
Full & Egal Universal Law Academy