KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RUIZ-JARABO COLOMER
ippreżentati fit-22 Mejju 2008 1(1)
Kawża C‑240/07
Sony Music Entertainment (Germany) GmbH
vs
Falcon Neue Medien Vertrieb GmbH
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bundesgerichtshof (il-Ġermanja)]
“Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Drittijiet ta’ detenturi li huma ċittadini ta’ pajjiżi extra-Komunitarji – Regoli tal-Ftehim TRIPs”
I – Introduzzjoni
1. L-artisti għandhom id-drawwa li jużaw psewdonomi u għalhekk il-pubbliku diffiċilment ikun jaf meta l-istilel perferiti tiegħu taċ-ċinema, tat-teatru, tal-pittura jew tal-mużika jużaw l-isem veru tagħhom jew jaħbu l-identità tagħhom wara laqam. Huma ftit dawk li l-identità fittizja tagħhom u dik vera jilħqu fama simili (jiġini f’moħħi biss ta’ malajr l-isem ta’ Marilyn Monroe/Norma Jeane Baker).
2. B’hekk huwa probabbli li l-kantawtur fl-isfond ta’ dan il-każ kien jikseb fama f’ċirku iżgħar ta’ persuni li kieku uża ismu proprju: Shabtai Zisel ben Abraham, billi kien imnissel minn familja li ġejja minn Odessa (2). Nimmaġina li lanqas it-traduzzjoni tal-isem f’lingwa Ewropea (Robert Allen Zimmerman) ma kienet iġġiblu suċċess ikbar. Għall-kuntrarju, l-isem fittizju tiegħu huwa magħruf sew ma’ diversi ġenerazzjonijiet ta’ dawk li jħobbu l-mużika: Bob Dylan (3).
3. Bħal Phil Collins (4) u Cliff Richard (5), ix-xogħol ta’ dan il-kantant, li huwa ammiratur tal-poeta minn Wales Dylan Thomas (1914 sa 1953) (6), li ssellef mingħandu ismu biex jużah bħala kunjomu, huwa popolari ħafna għar-reġistrazzjonijiet li jħallu qligħ kbir u dan jipprovoka riproduzzjonijiet bla rażan.
4. Il-Bundesgerichtshof (Qorti Federali ta’ Kassazzjoni Ġermaniża) bagħtet lill-Qorti tal-Ġustizzja tliet domandi preliminari dwar xi fonogrammi li fihom siltiet ta’ dan l-idolu awtentiku tar-rock, li kienu saru fil-bidu tas-Sittinijiet, u li l-protezzjoni tagħhom fil-Ġermanja hija s-suġġett ta’ kawża quddiem il-Qorti Għolja Ġermaniża li, fundamentalment, tiddubita jekk dawn il-fonogrammi jistgħux jiġu protetti taħt id-dritt Komunitarju, għaliex teskludi li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti dan.
5. L-importanza ekonomika tal-kwistjoni mhijiex żgħira billi mill-eżitu tagħha ser jiddependi jekk ħafna xogħlijiet li saru qabel id-dħul fis-seħħ, fl-1966, tal-liġi Ġermaniża dwar id-dritt ta’ l-awtur u d-drittijiet relatati jibqgħux fid-dominju pubbliku, u b’hekk jistgħu jintużaw liberament, jew jekk, minflok humiex ikkunsidrati bħala protetti minn dawn id-drittijiet, bil-konsegwenza li l-użu tagħhom jiġi soġġettat għar-rieda tad-detenturi rispettivi tad-drittijiet.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt Komunitarju
6. L-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri fir-rigward tal-proprjetà intellettwali seħħet primarjament permezz tad-Direttiva 93/98/KE (7), li wara ġiet emendata (8) u abrogata bid-Direttiva 2006/116/KE (9), li tikkodifika d-Direttivi preċedenti.
7. L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2006/116/KE bit-titolu “It-tul tal-perijodu ta’ validita’ ta’ drittijiet relatati” jipprovdi dan li ġej:
“Id-drittijiet tal-produtturi ta’ fonogrammi għandhom jiskadu 50 sena wara li jsir l-iffissar […] Madankollu, dan il-paragrafu m’għandux ikollu l-effett li jipproteġi mill-ġdid id-drittijiet ta’ produtturi ta’ fonogrammi li, minħabba l-iskadenza tal-perjodu ta’ protezzjoni mogħtija lilhom skond l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 93/98/KEE fil-verżjoni tiegħu qabel l-emenda bid-Direttiva 2001/29/KE, ma kienux aktar protetti fit-22 ta’ Diċembru 2002”.
8. L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2006/116/KE bit-titolu “Protezzjoni fir-rigward ta’ pajjiżi terzi” fl-ewwel żewġ paragrafi jżid li:
“1. Fejn il-pajjiż ta’ oriġini ta’ xogħol, fit-tifsira tal-Konvenzjoni ta’ Berna [(10)], ikun pajjiż terz, u l-awtur tax-xogħol ma jkunx ċittadin tal-Komunità, il-perijodu ta’ protezzjoni mogħti mill-Istati Membri għandu jiskadi fid-data ta’ skadenza tal-protezzjoni mogħtija mill-pajjiż ta’ oriġini tax-xogħol, iżda ma jistax jaqbeż il-perjodu stipulat fl-Artikolu 1.
2. Il-perijodi ta’ protezzjoni stipulati fl-Artikolu 3 għandhom japplikaw ukoll fil-każ fejn id-detenturi tad-drittijiet ma jkunux ċittadini tal-Komunità, kemm-il darba l-Istati Membri jagħtuhom protezzjoni. Madankollu, mingħajr ħsara għall-obbligi internazzjonali ta’ l-Istati Membri, il-perjodu ta’ protezzjoni mogħti mill-Istati Membri għandu jiskadi mhux aktar tard mid-data ta’ skadenza tal-protezzjoni mogħtija fil-pajjiż li tiegħu d-detentur tad-drittijiet ikun ċittadin u ma jistax jeċċedi l-perijodu stipulat fl-Artikolu 3.
[…]”.
9. L-Artikolu 10 (1), (2) u (3), intitolat “Applikazzjoni kronoloġika”, jistabblixxi li:
“1. Fejn perijodu ta’ protezzjoni, li jkun itwal mill-perijodu li jikkorrispondi għall-perjodu previst f’din id-Direttiva, ikun diġà beda jiddekorri fi Stat Membru fl-1 ta' Lulju 1995, din id-Direttiva m’għandhiex ikollha l-effett li tqassar dak il-perjodu f’dak l-Istat Membru.
2. Il-perijodi ta’ protezzjoni previsti f’din id-Direttiva għandhom japplikaw għax-xogħlijiet u s-suġġetti kollha li jkunu protetti f’għall-inqas Stat Membru wieħed fid-data msemmija fil-paragrafu 1, skond id-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar id-drittijiet ta’ l-awtur jew drittijiet relatati jew li jissodisfaw il-kriterji għall-protezzjoni skond id-Direttiva [tal-Kunsill 92/100/KEE tad-19 ta’ Novembru 1992 dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali].
3. Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr ħsara għal kull att ta’ sfruttament imwettaq qabel id-data msemmija fil-paragrafu 1. L-Istati Membri għandhom jadottaw id-dispożizzjonijet meħtieġa biex jipproteġu b’mod partikolari drittijiet miksuba ta’ pajjiżi terzi.
[…]”.
B – Id-dritt internazzjonali
10. L-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (“WIPO”) ippatroċinat tliet konvenzjonijiet internazzjonali, speċifikament intiżi biex jiggarantixxu d-drittijiet tal-produtturi ta’ fonogrammi u magħrufin bħala l-“Konvenzjoni ta’ Ruma” (11), il- “Konvenzjoni Fonogrammi” (12) u l-“WPPT” (13). Dan l-aħħar trattat ġie approvat mill-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni 2000/278/KE (14), fir-rigward tal-aspetti li huma fil-kompetenza tagħha.
11. Għal dak li għandu x’jaqsam mal-perijodu tal-validità tad-drittijiet tal-produtturi ta’ fonogrammi, jidher li hemm tendenza lejn l-estensjoni ta’ dan il-perijodu billi, filwaqt li l-Konvenzjoni ta’ Ruma (15) u l-Konvenzjoni fuq il-fonogrammi (16) ffissaw limitu ta’ mill-inqas 20 sena, il-WPPT tawwal dan il-limitu minimu għal 50 sena (17).
12. Barra minn hekk, biex ikun hemm armonizzazzjoni parzjali tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali minħabba l-impatt eventwali tagħhom fuq il-kummerċ internazzjonali, il-Ftehim TRIPs (18) fih sensiela ta’ dispożizzjonijiet applikabbli għad-diversi tipi ta’ proprjetà intellettwali. Fil-bqija ta’ dawn il-konklużjonijiet ser jiġu kkunsidrati d-dispożizzjonijiet li jolqtu r-reġistrazzjonijiet tal-ħoss u li huma rilevanti għall-finijiet tas-soluzzjoni ta’ din il-kawża.
13. B’hekk, fost ir-regoli ġenerali tal-ftehim imsemmi, għandu jissemma’ l-Artikolu 3 li jistabbilixxi l-prinċipju tat-trattament nazzjonali:
“1. Trattament nazzjonali
1. Kull Membru għandu jittratta lill-ċittadini ta’ Membri oħra b’mod mhux inqas favorevoli miċ-ċittadini tiegħu stess dwar il-protezzjoni ta’ Proprjetà Intellettwali, soġġetti għall-eċċezzjonijiet imsemmija fi, rispettivament, il-Konvenzjoni ta’ Pariġi (1967), il-Konvenzjoni ta’ Berne (1971), Il-Konvenzjoni ta’ Ruma u t-Trattat dwar Proprjetà Intellettwali dwar ċirkwiti integrati. Dan l-obbligu japplika biss għad-drittijiet imsemmija taħt dan il-Ftehim, dwar performers, produtturi ta’ fonogrammi u organizzazzjonijiet tax-xandir.
[…]”.
14. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 4 tal-Ftehim TRIPs isaħħaħ il-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iżjed favorit, fis-sens li l-vantaġġi, il-benefiċċji, il-privileġġi jew l-immunitajiet kollha mogħtija minn Membru liċ-ċittadini ta’ kwalunkwe pajjiż ieħor jingħataw minnufih u mingħajr kundizzjonijiet liċ-ċittadini tal-membri l-oħrajn kollha, u mbagħad jindika xi derogi għal dan l-obbligu li m’humiex rilevanti fil-kuntest tal-kawża prinċipali.
15. L-Artikolu 9(1) tal-Ftehim TRIPs jirreferi għall-Konvenzjoni ta’ Berna u jistieden lill-Istati Kontraenti biex jikkonformaw ma’ l-Artikoli 1 sa 21 tagħha.
16. B’referenza għad-drittijiet tal-produtturi ta’ reġistrazzjonijiet tal-ħoss, l-Artikolu 14 tal-Ftehim TRIPs jistabblixxi li:
“1. Dwar l-iffissar tal-wirja tagħhom fuq fonogrammi, performers għandhom ikollhom il-possibbilità li ma jħallux l-atti li ġejjin meta jsiru mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħhom: l-iffissar tal-wirja mhux fissa tagħhom u r-riproduzzjonijiet ta’ dan l-iffissar […].
2. Produtturi ta’ fonogrammi għandhom igawdu d-dritt għal awtorizzazzjoni jew projbizzjoni tar-riproduzzjonijiet diretti jew indiretti tal-fonogrammi tagħhom.
[…]
5. It-terminu ta’ protezzjoni disponibbli taħt dan il-Ftehim għal performers u l-produtturi tal-fonogrammi għandu jibqa’ mill-inqas sat-tmiem tal-perijodu ta’ ħamsin sena kalkolata mit-tmiem tas-sena kalendarja minn meta għamlu l-iffissar jew minn meta saret il-wirja […].
[…]”.
C – Id-dritt nazzjonali
17. Fil-Ġermanja, il-proprjetà intellettwali hija rregolata mill-Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (19) (Liġi Ġermaniża fuq id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati; iktar ’il quddiem l-“UrhG”). L-Artikolu 137(f) ta’ din il-liġi jservi ta’ dispożizzjoni tranżitorja sabiex il-leġiżlazzjoni nazzjonali tiġi addattata għad-Direttiva 93/98/KE; din id-dispożizzjoni fil-paragrafi (2) u (3) tagħha tistabbilixxi:
“[…]
2) Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, fil-verżjoni fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 1995, japplikaw ukoll għal xogħlijiet li l-protezzjoni tagħhom skadiet, skont din l-istess liġi, qabel l-1 ta’ Lulju 1995, imma tibqa’ teżisti f’dik id-data bis-saħħa tal-liġi ta’ Stat Membru ieħor ta’ l-Unjoni Ewropea jew ta’ Stat Kontraenti tal-Ftehim fuq iż-Żona Ekonomika Ewropea. L-ewwel fażi tapplika b’analoġija għad-drittijiet […] tal-produtturi ta’ fonogrammi (Artikolu 85) […].
3) Jekk, skond il-paragrafu 2, tingħata protezzjoni lil xogħol fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi, l-awtur jiġi reintegrat fid-drittijiet tiegħu. Madankollu, kull attività ta’ użu li tkun bdiet qabel l-1 ta’ Lulju 1995 tista’ tkompli sakemm l-użu jsir kif kien ġie oriġinarjament ippjanifikat. Għal dak li jirrigwarda l-użu mill-1 ta’ Lulju 1995 għandu jingħata kumpens adegwat. L-ewwel, it-tieni u t-tielet sentenza japplikaw b’analoġija għad-drittijiet relatati.
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
III – Il-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali
18. Il-kumpannija Falcon Neue Medien Vertrieb GmbH (aktar ’il quddiem “Falcon”) li hija konvenuta fil-kawża prinċipali u l-appellata fl-appell fil-kassazzjoni, tiddistribwixxi żewġ fonogrammi li fihom hemm reġistrati interpretazzjonijiet tal-artist Bob Dylan fuq compact disc jew “CD”. L-ewwel waħda ġġib l-isem “Bob Dylan – Blowin’ in the Wind” u t-tieni waħda “Bob Dylan – Gates of Eden”.
19. Is-siltiet reġistrati fis-CDs imsemmijin kienu inklużi oriġinarjament fl-albums “Bob Dylan – Bringing It All Back Home”, “The Times They Are A-Changin’” u “Highway 61 Revisited”.
20. Sony Music Entertainment (Germany) GmbH (aktar ’il quddiem “Sony”) li hija r-rikorrenti fil-kawża prinċipali u l-appellanti fil-kassazzjoni, hija s-sussidjarja Ġermaniża tal-kumpannija multinazzjonali Ġappuniża famuża tal-istess isem; hija ssostni li s-siltiet kollha tar-repertorju taż-żewġ LPs kienu ġew ippubblikati fl-Istati Uniti qabel l-1 ta’ Jannar 1966, jiġifieri fl-1964 u fl-1965.
21. Ir-rikorrenti ssostni wkoll li ditta diskografika mill-Istati Uniti akkwistat id-drittijiet fuq il-fonogrammi oriġinali tal-albums ta’ Bob Dylan anki fit-territorju Ġermaniż; dawn id-drittijiet ġew ittrasferiti lil Sony u b’hekk permezz tar-riproduzzjoni u d-distribuzzjoni ta’ dawn is-CDs, il-konvenuta qed tikser id-drittijiet tagħha ta’ proprjetà intellettwali.
22. Konsegwentement, Sony qed titlob li Falcon tiġi pprojbita milli tirriproduċi u tikkummerċjalizza, hija stess jew permezz ta’ terzi, is-CDs “Bob Dylan – Blowin’ in the Wind” u “Bob Dylan – Gates of Eden”. Hija titlob ukoll li l-konvenuta tiġi kkundannata tippreżenta xi informazzjoni u tħallas id-danni li kkawżat lil Sony.
23. Madankollu Falcon targumenta li l-ordinament ġuridiku Ġermaniż ma jipproteġi ebda dritt ta’ ditta diskografika fuq fonogrammi ta’ Bon Dylan ta’ qabel l-1 ta’ Jannar 1966.
24. Fl-ewwel istanza, il-Landgericht ta’ Rostock (il-qorti ta’ l-ewwel istanza ta’ din il-belt Ġermaniża) ma laqgħetx l-argumenti ta’ Sony u ċaħdet ir-rikors.
25. Fil-proċedimenti quddiem l-Oberlandesgericht (il-qorti ta’ l-appell) ta’ din il-belt tal-Baltiku, ir-rikorrenti rrinunzjat għall-azzjoni inibitorja biex tasal għal soluzzjoni ta’ kompromess, iżda żammet it-talbiet ta’ kundanna tal-konvenuta għall-komunikazzjoni ta’ ċerta informazzjoni u għall-ħlas tad-danni.
26. Il-qorti ta’ l-appell ċaħdet ir-rikors ta’ Sony billi kkunsidrat li, abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra, fis-seħħ fil-Ġermanja u fl-Istati Uniti, il-produtturi diskografiċi jibbenefikaw mid-drittijiet ta’ protezzjoni stipulati fl-Artikolu 85 ta’ l-UrhG biss fuq servizzi ta’ wara l-1 ta’ Jannar 1966. Dik il-qorti ddikjarat ukoll li r-reġistrazzjonijiet ta’ qabel dik id-data lanqas ma kienu protetti taħt l-Artikolu 137f ta’ l-UrhG li hija dispożizzjoni tranżitorja għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 93/98/KE fil-liġi nazzjonali, billi l-paragrafu 2 tagħha ma japplikax għall-fonogrammi reġistati qabel l-1 ta’ Jannar 1966 peress li fil-Ġermanja qatt ma kien hemm protezzjoni f’dan is-sens.
IV – Id-domandi preliminari u l-proċedimenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
27. Din is-sentenza tal-appell ġiet appellata quddiem il-qorti ta’ kassazzjoni; il-Bundesgerichtshof tosserva li l-eżitu tar-rikors li għandha quddiemha jiddependi mill-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/16/KE. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li d-domandi preliminari mibgħuta huma rilevanti abbażi tal-premessi li ġejjin.
28. Minn naħa, il-qorti tar-rinviju teskludi li r-retroattività tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra għandha portata usa’ mill-protezzjoni mogħtija mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li, skond l-Artikolu 129(1) ta’ l-UrhG tillimita l-effett retroattiv tal-protezzjoni tad-drittijiet tad-ditti diskografiċi bbażati fuq l-Artikolu 85 ta’ l-UrhG għad-data tad-dħul fis-seħħ ta’ l-istess UrhG, jiġifieri l-1 ta’ Jannar 1966.
29. Min-naħa l-oħra, din il-qorti lanqas ma hi tal-fehma li l-fonogrammi inkwistjoni huma protetti fit-territorju Ġermaniż permezz ta’ l-applikazzjoni diretta ta’ l-Artikolu 137f(2) ta’ l-UrhG li hija dispożizzjoni li ġiet adottata (20) għall-iskop li tadatta d-dritt nazzjonali għad-Direttiva 93/98/KE, ħaġa li għandha twassal għal interpretazzjoni tagħha fid-dawl ta’ l-Artikolu 10(2) tal-istess Direttiva. Fid-dawl tal-kontenut tal-Artikolu 137f(2) ta’ l-UrhG, li jistipula li l-protezzjoni terġa’ tingħata biss jekk tkun “skadiet” qabel l-1 ta’ Lulju 1995, il-qorti tar-rinviju taqbel mal-opinjoni tal-Oberlandesgericht ta’ Rostock li tgħid li l-fonogrammi reġistrati qabel l-1 ta’ Jannar 1966 mid-ditti diskografiċi li kellhom is-sede tagħhom f’pajjiżi terzi qatt ma gawdew minn protezzjoni fit-territorju Ġermaniż. Għaldaqstant, ma tistax tiġi stabbilita mill-ġdid protezzjoni li huma qatt ma gawdew minnha.
30. Billi l-Bundesgerichtshof taqbel mal-affermazzjoni ta’ Sony li l-leġiżlazzjoni tar-Renju Unit tkopri wkoll fonogrammi prodotti qabel l-1 ta’ Jannar 1966 u l-fonogrammi tal-produtturi ta’ l-Istati Uniti li nħarġu hemmhekk, hija għandha dubji fuq l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE.
31. F’dan il-kuntest il-Qorti Suprema Ġermaniża ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tibgħat lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Il-perijodu ta’ protezzjoni previst bid-Direttiva 2006/116/KE japplika, skond il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 10(2) ta’ din id-direttiva, anki jekk is-suġġett in kwistjoni qatt ma kien protett fl-Istat Membru li fih qed tintalab il-protezzjoni?
2) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda,
a) Id-dispożizzjonijiet nazzjonali skond l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE jinkludi wkoll id-dispożizzjonijiet ta’ l-Istati Membri relattivi għall-protezzjoni tad-detenturi ta’ drittijiet li mhumiex ċittadini Komunitarji?
b) Il-perijodu ta’ protezzjoni previst bl-Artikolu 10(2) tad-Direttiva msemmija aktar ’il fuq japplika wkoll għal suġġetti li, fl-1 ta’ Lulju 1995 kienu effettivament jikkonformaw mar-rekwiżiti ta’ protezzjoni stabbiliti mid-Direttiva tal-Kunsill 92/100/KEE tad-19 ta’ Novembru 1992 dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali, iżda li d-detenturi tagħhom mhumiex ċittadini Komunitarji?”
32. Id-digriet tar-rinviju wasal fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ Mejju 2007; il-partijiet fil-kawża prinċipali u l-Kummissjoni ppreżentaw noti ta’ osservazzjonijiet matul il-fażi bil-miktub.
33. Fis-seduta tal-15 ta’ April 2008 kienu preżenti, biex jittrattaw oralment, ir-rappreżentanti ta’ Sony, ta’ Falcon u tal-Kummissjoni.
V – Analiżi tad-domandi preliminari
A – Fuq l-applikazzjoni retroattiva tal-protezzjoni
34. Bl-ewwel domanda, l-Bundesgerichtshof trid tiċċara jekk il-protezzjoni mogħtija bis-saħħa tal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE tistax tiġi estiża għas-suġġetti li qatt ma gawdew minn din il-protezzjoni fl-Istat Membru fejn qed tintalab il-protezzjoni, li jfisser applikazzjoni retroattiva tal-leġiżlazzjoni nazzjonali lil hinn mid-data tad-dħul fis-seħħ tagħha.
35. Dan id-dubju huwa ġustifikat għaliex fil-Ġermanja l-fonogrammi ma kinux protetti ex lege sal-promulgazzjoni tal-UrhG, fid-9 ta’ Settembru 1965, u, kif ġie spjegat fil-ġabra fil-qosor tal-fatti tal-kawża, ir-reġistrazzjonijiet inkwistjoni saru fl-1964 u fl-1965, jiġifieri qabel dik id-data.
36. Barra minn dan, l-estensjoni retroattiva tal-protezzjoni tad-drittijiet inkwistjoni tikser xi prinċipji bażiċi tad-dritt internazzjonali tal-proprjetà intellettwali. Fil-fatt l-Artikolu 18(2) tal-Konvenzjoni ta’ Berna ma jippermettix li xogħol, ikkreat f’pajjiż wieħed imma li jkun daħal fid-dominju pubbliku fi Stat ieħor ta’ l-Unjoni (21), fejn tintalab il-protezzjoni tiegħu, jiġi reintegrat fl-isfera tad-dritt privat u jibbenefika mill-Konvenzjoni, fundamentalment minħabba d-drittijiet miksubin minn terzi matul il-perijodu ta’ użu liberu (22).
37. Fil-kuntest tad-drittijiet tal-produtturi ta’ fonogrammi, in-nuqqas ta’ retroattività huwa prinċipju ta’ gwida fit-trattati internazzjonali rilevanti kollha, jiġifieri, fil-Konvenzjoni ta’ Ruma (23), fil-Konvenzjoni fuq il-fonogrammi (24) u fil-WPPT (25).
38. Minkejja dan, fil-kuntest Komunitarju, il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li eżaminat l-Artikolu 10 tad-Direttiva 93/98/KEE, qablet mal-argument li din, minn naħa, tippermetti li jiġu riattivati d-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati li jkunu skadew minħabba r-regoli applikabbli qabel id-data tal-implementazzjoni tagħha, bla ħsara għall-atti ta’ użu mwettqa qabel dik id-data u, min-naħa l-oħra, tħalli f’idejn l-Istati Membri l-kompitu li jadottaw miżuri intiżi biex jipproteġu d-drittijiet miksubin minn terzi bis-saħħa ta’ dawn l-atti (26).
39. Biex tasal għal din il-konklużjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat din id-dispożizzjoni b’mod integrattiv billi ppreċiżat li din il-konklużjoni kienet tirriżulta mir-rieda espressa tal-leġiżlatur Komunitarju peress li filwaqt li l-proposta inizjali tad-Direttiva 93/98/KEE ppreżentata mill-Kummissjoni kienet tistabbilixxi li d-dispożizzjonijiet tagħha kienu japplikaw “għad-drittijiet li ma skadewx fil-31 ta’ Diċembru 1994”, il-Parlament Ewropew emenda dik il-proposta billi introduċa formulazzjoni ġdida li ġiet adottata, fl-elementi essenzjali tagħha, fil-verżjoni finali tad-Direttiva (27); il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad żiedet tgħid li din is-soluzzjoni kellha l-għan li tilħaq kemm jista’ jkun malajr l-iskop tal-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola l-perijodu ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati biex jiġi evitat li d-drittijiet skaduti f’uħud mill-Istati Membri jibqgħu jiġu protetti f’oħrajn (28).
40. Ix-xewqa li jiġu approssimati malajr l-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali kienet kibret wara s-sentenza magħrufa bħala “Patricia” (29), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja, quddiem in-nuqqas ta’ armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni fuq il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, ippermettiet restrizzjonijiet tal-kummerċ li rriżultaw mid-differenzi bejn ir-regoli nazzjonali f’dan ir-rigward (30).
41. Għalhekk, mill-Artikolu 10(2) tad-Direttiva, jista’ jiġi dedott li l-applikazzjoni tal-perijodi ta’ protezzjoni stabbiliti tista’ toħloq il-possibbilità li jerġgħu jiġu protetti xogħlijiet jew suġġetti li kienu daħlu fid-dominju pubbliku (31).
42. Madankollu, mhuwiex ċar jekk dawn l-ispjegazzjonijiet, li jwieġbu l-mistoqsija dwar il-validità tar-riattivazzjoni tad-drittijiet relatati mad-dritt tal-awtur li qabel kienu protetti, jistgħux jeliminaw l-inċertezza li hemm fuq id-drittijiet li qatt ma kienu protetti.
43. Madankollu, jiena inklinat biex nipproponi l-istess trattament għaż-żewġ ipoteżijiet, għar-raġunijiet li ser nesponi hawnhekk.
44. Minn naħa, l-argument dwar l-armonizzazzjoni mgħaġġla jibqa’ validu fil-kuntest tad-drittijiet relatati li mhumiex protetti. Min-naħa l-oħra, hija rilevanti l-preċiżazzjoni tal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE fir-rigward tar-regoli fuq id-drittijiet relatati, kemm jekk ikunu nazzjonali kif ukoll jekk jirriżultaw mid-Direttiva 92/100/KEE (32), meta s-suġġetti jissodisfaw il-kriterji għall-protezzjoni skont dawn id-dispożizzjonijiet.
45. Għal dak li jirrigwarda l-ispinta għall-armonizzazzjoni, wieħed jinnota li l-leġiżlatur Komunitarju adotta t-triq tan-nofs bejn in-negazzjoni tal-effett retroattiv u l-aċċettazzjoni assoluta tiegħu u pprefera soluzzjoni ta’ kompromess li abbażi tagħha huwa biżżejjed li xogħol ikun protett fi Stat Membru wieħed fid-data tal-iskadenza għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 93/98/KEE, jiġifieri l-1 ta’ Lulju 1995 (33), biex jiġi applikat għalih il-perijodu fis-seħħ fil-Komunità kollha (34).
46. Konsegwentement, fl-Istati Membri fejn dawn ix-xogħlijiet jew suġġetti kienu saru ta’ dominju pubbliku, il-protezzjoni legali reġgħet ġiet attivata, ħlief fil-każijiet fejn saru ta’ dominju pubbliku fil-pajjiżi kollha tal-Komunità. Huwa mifhum li l-perijodu l-ġdid tal-protezzjoni stabbilit mid-Direttiva jkopri wkoll is-suġġetti kollha protetti mid-drittijiet relatati (35).
47. Barra minn hekk, is-sentenza ċċitata Phil Collins et, mogħtija kważi fl-istess żmien tal-adozzjoni tad-Direttiva 93/98/KEE stabbiliet l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni anki fir-rigward tar-regoli nazzjonali dwar ix-xogħlijiet letterarji u artistiċi kif ukoll tad-drittijiet relatati billi ddeterminat de facto r-retroattività sħiħa u eżiġiet li d-drittijiet kollha tal-awtur u d-drittijiet relatati għandhom jirċievu dejjem, fil-pajjiżi kollha trattament identiku għal dak rikonoxxut favur iċ-ċittadini nazzjonali (36).
48. Dan l-atteġġament ma jinbidilx fir-rigward tad-drittiijiet li qatt ma ġew protetti fil-pajjiż fejn jiġu invokati (fil-Ġermanja fil-kawża prinċipali), billi, altrimenti, l-isforz għall-armonizzazzjoni jispiċċa fix-xejn. Ir-regoli Komunitarji huma bbażati fuq il-premessa li, għat-tħaddim korrett tas-suq intern, hija meħtieġa l-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri, b’mod li l-perijodu ta’ protezzjoni jkun l-istess fil-Komunità kollha (37).
49. Għalhekk hemm it-tentattiv li l-perijodu ta’ protezzjoni ta’ dawn id-drittijiet u d-data li fiha jerġgħu jidħlu fid-dominju pubbliku jkunu uniformi. Għaldaqstant, ikun kontra l-ispirtu tad-Direttiva li xogħlijiet u drittijiet relatati jitħallew mingħajr protezzjoni minħabba l-fatt li ma kinux protetti qabel id-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fuq id-drittijiet tal-awtur.
50. Tikkonferma din l-idea r-referenza espliċita fl-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE għad-Direttiva 92/100/KEE, li kienet introduċiet f’xi Stati Membri drittijiet relatati ġodda u li biha l-applikazzjoni tal-perijodu ta’ protezzjoni stabbilit mid-Direttiva 2006/116/KE ġiet estiża għad-drittijiet imħarsin mid-Direttiva 92/100/KEE, anki meta ma jkunux ġew inkorporati fl-ordinament ġuridiku nazzjonali (38). Dan ifisser li, kuntrarjament għall-opinjoni tal-Bundesgerichtshof meta tinterpreta litteralment l-UrhG, jidher li mhuwiex korrett li ssir referenza biss għal-“riativazzjoni” tal-protezzjoni (39).
51. Madankollu, apparti l-eventwalità li xogħol ikun fid-dominju pubbliku fil-pajjiżi kollha tal-Komunità, jeżisti limitu ulterjuri għall-ispinta lejn l-unifikazzjoni Ewropea tad-direttivi ċċitati, li, għalkemm ma jaffettwax is-soluzzjoni tad-domanda għal deċiżjoni preliminari, ikun tajjeb jissemma’ biex ir-risposta tkun sħiħa: dan il-limitu jikkonsisti fid-drittijiet relatati msemmijin fl-Artikoli 5 u 6 tad-Direttiva 2006/116/KE li r-regolamentazzjoni tagħhom hija fakoltattivi għall-Istati Membri.
52. Skond il-Premessa 19 ta’ din l-aħħar direttiva, l-Istati Membri jibqa’ jkollhom il-fakultà li jżommu u jintroduċu drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur fir-rigward ta’ pubblikazzjonijiet ta’ kritika jew xjentifiċi ta’ xogħlijiet li saru ta’ dominju pubbliku (40), kif ukoll fir-rigward ta’ ritratti li mhumiex xogħlijiet oriġinali (41), imma m’hemm ebda obbligu fuq l-Istati Membri li dawn id-drittijiet jiġu protetti fil-Komunità kollha, u għal din ir-raġuni kull pretensjoni biex dawn l-istess drittijiet jiġu protetti fl-Istati Membri li, fl-eżerċizzju tal-poter tagħhom, ma jirrikonoxxuhomx, ma tirnexxix (42).
53. Fl-aħħar, anki l-Artikolu 10(3) tad-Direttiva 2006/16/KE jikkorrobora l-argument tar-retroattività, billi jgħid li “[d]in id-Direttiva għandha tkun mingħajr ħsara għal kull att ta’ sfruttament imwettaq qabel id-data msemmija fil-paragrafu 1”, jiġifieri l-1 ta’ Lulju 1995, id-data meta daħlet fis-seħħ id-Direttiva 93/98/KEE li ġiet qabilha; għalhekk dik id-dispożizzjoni tippreżupponi l-validità retroattiva tad-drittijiet li tirreferi għalihom; madankollu, biex tipproteġi d-drittijiet akkwistati minn terzi bil-bona fide, tillimita l-effetti fuq is-sitwazzjonijiet li ġraw qabel ma daħlet fis-seħħ. Fi kliem ieħor, li kieku l-Artikolu 10(2) iċċitat ma kienx jistabbilixxi r-retroattività, il-paragrafu ta’ wara kien ikun illoġiku.
54. Fi ftit kliem, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nikkunsidra li l-ewwel domanda magħmula mill-Bundesgerichtshof Ġermaniż għandha tingħata risposta affermattiva, fis-sens li l-perijodu ta’ protezzjoni previst bid-Direttiva 2006/116/KE japplika, skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 10(2), anki meta s-suġġett inkwistjoni qatt ma kien protett fl-Istat Membru li fih tintalab il-protezzjoni, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10(3).
B – Fuq il-protezzjoni mogħtija lid-detenturi ta’ drittijiet li mhumiex ċittadini ta’ Stati Membri tal-Komunità (it-tieni domanda)
55. Biż-żewġ domandi li tinqasam fihom it-tieni domanda preliminari, il-qorti tar-rinviju trid tkun taf jekk il-fatt li d-detentur tad-drittijiet li tagħhom qed tintalab il-protezzjoni jkun ċittadin ta’ Stat terz jinfluwenzax l-interpretazzjoni taż-żewġ alternattivi li fuqhom tista’ tkun ibbażata l-protezzjoni ta’ suġġett skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE.
56. B’hekk, din il-qorti qed tistaqsi jekk il-kliem “dispożizzjonijiet nazzjonali” skont l-Artikolu 10(2) imsemmi jinkludux ir-regoli fuq il-protezzjoni favur iċ-ċittadini ta’ pajjiżi extra-Komunitarji [it-tieni domanda preliminari, ittra (a)] u, jekk id-detentur tad-drittijiet inkwistjoni hu ċittadin ta’ wieħed minn dawn il-pajjiżi, il-perijodu ta’ protezzjoni msemmi fl-istess Artikolu 10, japplikax għas-suġġetti li, fl-1 ta’ Lulju 1995, kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet għall-protezzjoni stabbiliti mid-Direttiva 92/100/KEE [it-tieni domanda, ittra (b)].
57. Nemmen li ż-żewġ domandi għandhom jiġu eżaminati flimkien, iżda kull waħda għandha tirċievi risposta separata, għalkemm, billi qed nitkellmu fuq Bob Dylan, kont nippreferi nkanta “the answer is blowing in the wind” (43).
58. Mingħajr dubju influwenzati miċ-ċittadinanza tad-detentur tad-drittijiet oriġinali ta’ produzzjoni tal-fonogrammi inkwistjoni, il-partijiet kollha li ppreżentaw noti ta’ osservazzjonijiet f’dawn il-proċeduri sostnew li kumplessivament, it-tieni domanda preliminari ssib ir-risposta tagħha fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 2006/116/KE, li huwa intitolat, “Protezzjoni fir-rigward ta’ pajjiżi terzi”.
59. L-ewwel nett, naqbel mal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li ssir distinzjoni bejn il-kampijiet ta’ applikazzjoni ratione personae u ratione materiae.
60. L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2006/116/KE jistabbilixxi l-prinċipju tal-ipparagunar tal-perijodi ta’ protezzjoni. Għal dak li jirrigwarda x-xogħlijiet li joriġinaw minn pajjiż terz skond il-Konvenzjoni ta’ Berna, li l-awtur tagħhom ma jkunx ċittadin Komunitarju (paragrafu 1), il-perijodu ta’ protezzjoni jispiċċa b’mod konformi mal-leġiżlazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini tax-xogħol, iżda qatt ma jista’ jaqbeż il-perijodu stabbilit mid-direttiva stess.
61. Il-paragrafu (2) ta’ din l-istess dispożizzjoni jirreferi għad-drittijiet relatati, billi jistabbilixxi prinċipju simili għal dak fil-paragrafu preċedenti (44). Billi jirreferi għal “detenturi tad-drittijiet [li] ma jkunux ċittadini tal-Komunità” huwa jaqa’ taħt il-kamp tar-regoli ratione personae tad-Direttiva 2006/116/KE. Madankollu, billi jissuġġetta l-applikazzjoni tal-perijodu ta’ protezzjoni stabbilit għall-għoti ta’ l-istess protezzjoni min-naħa ta’ l-Istati Membri, jassumi rilevanza d-dritt internazzjonali bilaterali u multilaterali, li jivvinkola lill-Istat Membru fejn tintalab il-protezzjoni, jiġifieri, b’mod partikolari, il-Konvenzjoni ta’ Ruma, il-Konvenzjoni fuq il-fonogrammi, il-WPPT u l-Ftehim TRIPs (45).
62. Għaldaqstant, f’kull każ konkret, hija l-qorti nazzjonali tal-Istat Membru fejn hu mixtieq li jiġu eżerċitati d-drittijiet relatati li għandha tiddeċiedi fuq il-protezzjoni tal-barranin, kif ukoll fuq il-kalkolu tal-perijodu u dan skont it-trattati internazzjonali li jkun iffirma dak l-Istat Membru.
63. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 10, minbarra li jirreferi għall-applikazzjoni temporali tad-Direttiva 2006/116/KE, fih deskrizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tagħha ratione materiae.
64. Kif tindika l-Kummissjoni, għalkemm l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/116/KE jinsab taħt it-titolu “Applikazzjoni kronoloġika”, id-dispożizzjonijiet tiegħu jiffukaw fuq is-suġġett tal-protezzjoni u mhux fuq iċ-ċittadinanza tad-detentur tad-drittijiet u jkopru x-“xogħlijiet u s-suġġetti” li fl-1 ta’ Lulju 1995 kienu protetti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali ta’, mill-inqas, Stat Membru wieħed fuq id-drittijiet tal-awtur [għal dak li jirrigwarda d-domanda fis-subparagrafu a)] jew mid-Direttiva 92/100/KEE [għal dak li jirrigwarda d-domanda fis-subparagrafu b)]
65. Għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 10(2), jidher li [it-tieni domanda, ittra a)] dan jirreferi għad-dispożizzjonijiet kollha materjali li huma koperti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali korrispondenti fuq id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati, bil-partikolaritajiet tagħhom, inklużi t-trattati internazzjonali, multilaterali jew bilaterali rilevanti (46). Għalhekk hija l-qorti nazzjonali li trid tara jekk suġġett speċifiku, f’dan il-każ, ir-reġistrazzjonijiet inkwistjoni ta’ Bob Dylan, jissodisfax il-kundizzjonijiet imposti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Jekk dan is-suġġett huwa kopert mil-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor, il-qorti tal-Istat fejn intalbet il-protezzjoni għandha teżamina l-ordinament ġuridiku barrani skont ir-regoli ta’ proċedura nazzjonali dwar il-prova tal-liġi barranija. Għalhekk, l-ewwel alternattiva li hemm fl-Artikolu 10(2) ma tirriferixxix għar-regoli nazzjonali fuq il-protezzjoni ta’ barranin extra-Komunitarji.
66. Għalhekk nipproponi li r-risposta għas-subparagrafu a) tat-tieni domanda tkun li l-kliem “dispożizzjonijiet nazzjonali”, skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE ma jinkludix ukoll id-dispożizzjonijiet tal-Istati Membri dwar il-protezzjoni tad-detenturi tad-drittijiet li ma jkunux ċittadini ta’ Stat Membru tal-Komunità.
67. Għal dak li jirrigwarda s-subparagrafu b) tat-tieni domanda, għandu jiġi mfakkar li, f’din is-sitwazzjoni, id-dritt tad-Direttiva 92/100/CEE japplika biss meta l-kontenut tiegħu ma jkunx ġie traspost fil-liġi nazzjonali fid-data indikata (47). Il-qorti tal-Istat fejn tintalab il-protezzjoni għandha teżamina jekk il-liġi nazzjonali jew dik ta’ Stat Membru ieħor tipproteġix dawn id-drittijiet u, jekk ma jkunx hekk, għandha tiddetermina jekk huwiex xieraq li l-applikazjoni tal-protezzjoni tiġi estiża fid-dawl tad-Direttiva 92/100/KEE.
68. Madankollu, biex jiġi kkjarifikat kif din il-protezzjoni tapplika għal ċittadin ta’ pajjiż extra-Komunitarju, jeħtieġ li jittieħed inkunsiderazzjoni l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2006/116/KE kif ġie interpretat.
69. F’dan il-kuntest indikajt il-korrelazzjoni neċessarja bejn id-dritt Komunitarju u t-trattati internazzjonali. Fosthom kollha, għandu jissemma’ partikolarment il-Ftehim TRIPs u, b’mod partikolari, l-Artikolu 14(2) tiegħu moqri flimkien mal-paragrafu (5) li jiggarantixxi għad-drittijiet tal-produtturi ta’ fonogrammi protezzjoni ta’, mill-anqas, 50 sena. Minħabba li jixbah l-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, iż-żewġ dispożizzjonijiet għandhom jiġu interpretati sistematikament (48).
70. Il-qorti nazzjonali għandha tiġi mwissija wkoll dwar il-konkomitanzi kumplessi bejn id-diversi trattati internazzjonali u d-dispożizzjonijiet tagħhom li jidħlu f’xulxin; b’hekk, bħala eżempju, l-Artikolu 2(2) tal-Ftehim TRIPs jiddikjara li “Xejn fil-Partijiet I sa IV ta’ dan il-Ftehim m’għandu jidderoga mill-obbligi eżistenti li l-Membri għandhom ikollhom lejn xulxin [bis-saħħa] tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi, il-Konvenzjoni ta’ Berne, il-Konvenzjoni ta’ Ruma […]” u dan ifisser iż-żamma fis-seħħ ta’ l-obbligi internazzjonali li d-diversi Stati kontraenti kkuntrattaw bejniethom jew ma’ pajjiżi terzi skond trattati oħrajn (49).
71. Barra minn hekk, kif tosserva ġustament il-Kummissjoni, skont ġurisprudenza reċenti ħafna (50), m’hemmx dubju li l-Ftehim TRIPs japplika għad-drittijiet relatati, billi l-Komunità għandha, f’dan il-qasam, kompetenzi li eżerċitat, kif jixhdu d-Direttivi 2001/29/KE u 92/100/KEE ċċitati.
72. Għaldaqstant, nikkunsidra li s-subparagrafu b) tat-tieni domanda preliminari, għandu jingħata risposta fis-sens li hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika, skont l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2006/116/KE u t-trattati internazzjonali vinkolanti fl-ordinament ġuridiku tagħha, jekk il-perijodu ta’ protezzjoni stabbilit fl-Artikolu 10(2) ta’ dik id-Direttiva fir-rigward ta’ suġġetti li, fl-1 ta’ Lulju 1995, kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta’ protezzjoni tad-Direttiva 92/100/KEE japplikax għad-detenturi ta’ drittijiet li ma jkunux ċittadini tal-Komunità.
VI – Konklużjoni
73. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi d-domandi preliminari magħmulin mill-Bundesgerichtshof billi tiddikjara li:
“1) Il-perijodu ta’ protezzjoni previst mid-Direttiva 2006/116/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2006, dwar il-perijodu ta’ protezzjoni ta’ drittijiet tal-awtur u ta’ ċerti drittijiet relatati, japplika, skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 10(2), anki meta s-suġġett inkwistjoni qatt ma kien protett fl-Istat Membru li fih tintalab il-protezzjoni, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10(3).
2) Il-kliem “dispożizzjonijiet nazzjonali”, skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/116/KE ma jinkludix ir-regoli tal-Istati Membri dwar il-protezzjoni tad-detenturi tad-drittijiet li ma jkunux ċittadini ta’ Stat Membru tal-Komunità.
3) Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika, skont l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2006/116/KE u t-trattati internazzjonali vinkolanti fl-ordinament ġuridiku tagħha, jekk il-perijodu ta’ protezzjoni stabbilit fl-Artikolu 10(2) ta’ din id-Direttiva fir-rigward ta’ suġġetti li, fl-1 ta’ Lulju 1995, kienx jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ protezzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali, japplikax għad-detenturi ta’ drittijiet li ma jkunux ċittadini tal-Komunità”.
1 – Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2 – L-informazzjoni bijografika tinsab fi F.J. Satué, ¡Más madera! Una historia del Rock, Ed. Belacqva, Barċellona, 2004, p. 397 et seq.
3 – Dan l-aħħar jidher li qed ikollu udjenza kbira l-programm tiegħu tar-radju ta’ kull ġimgħa “Theme time radio hour”, li jixxandar fuq XM Satellite Radio (EL PAÍS, It-Tlieta, 25 ta’ Marzu 2008, p. 48). Barra minn hekk, il-ħajja tiegħu ġiet irrakkontata fil-film I'm Not There (2007), omaġġ tad-direttur Todd Haynes għal dan il-mużiċist.
4 – Batterista u kantant tal-grupp tal-mużika pop/rock “Genesis”, imbagħad kantant solista, ta lok għas-sentenza tal-20 ta’ Ottubru 1993, Phil Collins et (Kawżi magħquda C‑92/92 u C‑326/92, Ġabra p. I‑5145).
5 – Ismu veru huwa Harry Roger Webb, l-ex leader tax-Shadows .
6 – Mhuwiex magħruf jekk l-ammirazzjoni għal dan il-poeta hijiex limitata għall-poeżija jew testendix għall-istil ta’ ħajja tal-kittieb li ddefinixxa lilu nnifsu bħala “l-akbar sakranazz fid-dinja” u boemjan inkorreġġibbli, tal-inqas fiż-żgħożija, kif wieħed jinduna mill-qari tax-xogħol tiegħu Retrato del artista cachorro (titolu oriġinali: Portrait of the artist as a young dog), traduzzjoni bl-Ispanjol ta’ Juan Ángel Cotta, Ed. Seix Barral, Barcelona, 1985, p. 99, meta jikteb: “iż-żagħżugħ Mr Thomas kien bla xogħol dak iż-żmien, imma dalwaqt kien ser jitlaq lejn Londra biex jipprova jibni karriera f’Chelsea bħala ġurnalist; ma kellux sold fuqu u kien jispera li b’xi mod jgħix minn fuq dahar in-nisa” [Traduzzjoni libera].
7 – Direttiva tal-Kunsill 93/98/KE, tad-29 ta’ Ottubru 1993, li tarmonizza d-dewmien ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta l-awtur u ċerti drittijiet relatati (ĠU L 290, p. 9).
8 – B’mod partikolari, bid-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Mejju 2001, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (ĠU L 167, p. 10).
9 – Direttiva 2006/116/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2006, dwar il-perijodu ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta’ l-awtur u ta’ ċerti drittijiet relatati (ĠU L 372, p. 12).
10 – Konvenzjoni ta’ Berna għall-Protezzjoni ta’ Xogħlijiet Letterarji u Artistiċi, fil-verżjoni li tirriżulta mill-Att ta’ Pariġi ta’ l-24 ta’ Lulju 1971, emendat fit-28 ta’ Settembru 1979 (tista’ tiġi kkonsultata fis-sit ).
11 – Konvenzjoni fuq il-protezzjoni ta’ artisti, tal-produtturi ta’ fonogrammi u tal-Organizzazzjonijiet tax-Xandir, iffirmata f’Ruma fis-26 ta’ Ottubru 1961.
12 – Konvenzjoni tad-29 ta’ Ottubru 1971 għall-protezzjoni tal-produtturi ta’ fonogrammi mir-riproduzzjoni mhux awtorizzata tal-fonogrammi tagħhom.
13 – Trattat tal-WIPO dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi, approvat f’Ġinevra fl-20 ta’ Diċembru 1996; it-testi tal-konvenzjonijiet huma disponibbli fis-sit .
14 – Deċiżjoni tal-Kunsill tas-16 ta’ Marzu 2000 dwar l-approvazzjoni, f’isem il-Komunità Ewropea, tat-Trattat WIPO dwar id-Dritt ta’ l-Awtur u tat-Trattat WIPO dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi (ĠU L 89, p. 6).
15 – Ara l-ewwel paragrafu (a) tal-Artikolu 14.
16 – Ara l-Artikolu 4 tagħha.
17 – Ara l-Artikolu 17 (2).
18 – Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ (TRIPs) – Anness 1C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, approvat, għal dak li jirrigwarda l-Komunità, permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE tat-22 ta’ Diċembru 1994 dwar il-konklużjoni f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta’ negozjati multilaterali tal-Uruguay Round (1986-1994) (ĠU L 336, p. 1; il-Ftehim TRIPs jinsab fil-paġna 213).
19 – Liġi kif emendata l-aħħar mill-ħames liġi ta’ riforma tal-liġi dwar id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati (Fünften Gesetzes zur Änderung des Urheberrechtsgesetzes) tal-10 ta’ Novembru 2006 (BGBl. I. p. 2587).
20 – Permezz tan-Nru 26 tal-Artikolu 1 tat-tielet liġi ta’ riforma tal-liġi dwar id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati (Drittes Gesetzes zur Änderung des Urheberrechtsgesetzes), tat-23 ta’ Ġunju 1995 BGBl. 1995 I. p. 842)].
21 – “Unjoni” fis-sens ta’ l-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Berna, li jipprovdi “[i]l-pajjiżi li għalihom tapplika din il-Konvenzjoni jikkostitwixxu Unjoni għall-protezzjoni tad-drittijiet ta’ l-awturi fix-xogħlijiet letterarji u artistiċi tagħhom”.
22 – WIPO, Guide de la Convention de Berne pour la protection des œuvres littéraires et artistiques (Acte de Paris 1971), ippubblikata mill-istess WIPO, Ġenève, 1978, p. 117.
23 – Artikolu 20 intitolat “Nuqqas ta’ retroattività tal-Konvenzjoni”.
24 – Artikolu 7(3), “L-ebda Stat Kontraenti ma huwa obbigat japplika d-dispożizzjonijiet ta’ din il-Konvenzjoni għal fonogrammi rreġistrati qabel ma din ta’ l-aħħar daħlet fis-seħħ fil-konfront ta’ l-Istat kkonċernat”.
25 – Artikolu 22 (“Applikazzjoni fiż-żmien”), fejn il-paragrafu (1) tiegħu jirreferi għall-Artikolu 18 tal-Konvenzjoni ta’ Berna.
26 – Ara s-sentenza tad-29 ta’ Ġunju 1999, Butterfly Music (C‑60/98, Ġabra p. I‑3939, punt 23).
27 – Ara s-sentenza Butterfly Music, iċċitata iktar ’il fuq (punt 19).
28 – Ara s-sentenza Butterfly Music, iċċitata iktar ’il fuq (punt 20)..
29 – Ara s-sentenza tal-24 ta’ Jannar 1989, EMI Electrola (341/87, Ġabra p. 79).
30 – F’dan il-każ partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ttollerat l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li kienet tippermetti li produttur ta’ reġistrazzjonijiet tal-ħoss isostni d-drittijiet esklużivi ta’ riproduzzjoni jew ta’ xandir li tagħhom huwa kien detentur, biex jiġi pprojbit il-bejgħ, fit-territorju ta’ dan l-istess Stat Membru, ta’ fonogrammi oħrajn li fihom l-istess xogħlijiet mużikali; dawn il-fonogrammi kienu ġew importati minn Stat Membru ieħor fejn kienu ġew ikkummerċjalizzati b’mod regolari, imma mingħajr il-kunsens tad-detentur jew ta’ min kellu l-liċenzja, billi kienu skadew it-termini tal-protezzjoni invokata minn dan il-produttur ta’ reġistrazzjonijiet tal-ħoss (ara s-sentenza Patricia, iċċitata iktar ’il fuq, punt 14).
31 – Ara s-sentenza Butterfly Music, iċċitata iktar ’il fuq (punt 18).
32 – Direttiva tal-Kunsill 92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU L 346, p. 61).
33 – Ara l-Artikolu 13(1) tad-Direttiva.
34 – Dietz, A., “Die Schutzdauer Richtlinie der EU”, fi GRUR Int., Nru 8/9, 1995, p. 682.
35 – Ara P. Maier, “L’harmonisation de la durée de protection du droit d’auteur et de certains droits voisins”, Revue du Marché Unique Européen, Nru 2/1994, p. 77.
36 – A. Dietz, op.cit. p. 683.
37 – Ara l-Premessa 2 tad-Direttiva 93/98 u l-Premessa 3 tad-Direttiva 2006/116/KE.
38 – P. Katzenberger, “§ 64 – Schutzdauer ‑ Allgemeines”, fi Schricker, G. (Coordinador), Urheberrecht Kommentar, it-Tieni Ed., Monaco, 1999, p. 1024; M. Walter “Schutzdauer-RL – Art. 10”, fi M. Walter (Coordinador), Europäisches Urheberrecht Kommentar, Vjenna, 2001, p. 635.
39 – Walter, M., op. cit., p. 631.
40 – Ara l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2006/116.
41 – Għar-ritratti “semplici”, ara t-tielet sentenza ta’ l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2006/116.
42 – Ara, ukoll, Katzemberger, P., op. cit., p. 1025.
43 – “Blowin’ in the wind” (© 1962 Warner Bros. Inc.) hija żgur waħda mill-kanzunetti l-aktar famużi ta’ dan il-kantawtur, li tat, ukoll, l-isem lill-LP inkluż fil-fonogrammi inkwistjoni.
44 – P. Mayer, op. cit., p. 75.
45 – M. Walter op. cit., p. 608.
46 – M. Walter, op. cit. p. 632.
47 – Ara l-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
48 – J.T. Füller, “Artikel 14 – Ausübende Künstler”, fi Busche, J./Stoll, J.‑T. (Coordinadores), TRIPs – Internationales und europäisches Rechts des geistigen Eigentums, Cologne, 2007, p. 271.
49 – H. Wager, “Substantive Copyright Law in TRIPS”, fi H. Cohen Jehoram/P. Keuchenius, /L.M. Brownlee (Edituri), Trade-related Aspects of Copyright, Kluwer, Deventer, 1996, p. 36.
50 – Ara s-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2007, Merck Genéricos (C‑431/05, Ġabra p. I‑7001, punti 32 sa 39).
Full & Egal Universal Law Academy