EUR-Lex -  62007CC0423 - MT

KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

MENGOZZI

ippreżentati fl-20 ta’ Ottubru 2009 1(1)

Kawża C‑423/07

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej

vs

Ir-Renju ta’ Spanja

“Direttiva 93/37/KEE – Konċessjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi – Ksur tar-regoli dwar ir-reklamar, kif ukoll tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni”

1.        Ir-rwol u s-sinjifikat tal-konċessjonijiet fid-dritt Komunitarju huma suġġett magħruf għalkemm hu delikat u li r-regolamentazzjoni tiegħu għadha pjuttost fqira. Il-konċessjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi, is-suġġett ta’ din il-kawża, kienu, madankollu, sarulhom interventi speċifiċi mil-leġiżlatur Komunitarju (2), li reċentement fid-Direttiva 2004/18/KE (3) iddedikalhom titolu sħiħ (4).

2.        Madankollu, is-sitwazzjoni li għandha tiddeċiedi l-Qorti tal-Ġustizzja f’dan il-każ, m’għandhiex tiġi evalwata abbażi tal-qafas leġiżlattiv maħluq mid-direttiva li għadha kif ġiet iċċitata. Mill-aspett kronoloġiku, għall-ġrajjiet li huma mertu tal-kwistjoni tapplika d-Direttiva 93/37/KEE (5). F’dan it-test leġiżlattiv, ir-regolamentazzjoni tal-konċessjonijiet tax-xogħlijiet kienet iktar limitata u essenzjali minn dik li hija attwalment fis-seħħ.

3.        F’dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, b’mod partikolari, il-Kummissjoni takkuża lir-Renju ta’ Spanja li dan kiser id-dritt Komunitarju fir-rigward tal-konċessjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi fil-kuntest tal-għoti tal-konċessjoni għall-kostruzzjoni u l-manutenzjoni, b’mod partikolari, ta’ żewġ konnessjonijiet tal-awtostrada A-6, li tgħaqqad lil Madrid ma’ La Coruña.

I –    Il-kuntest ġuridiku

4.        Id-dispożizzjonijiet Komunitarji rilevanti f’din il-kawża huma, kif ġie antiċipat, dawk tad-Direttiva 93/37/KEE (iktar ’il quddiem id-“Direttiva”). B’mod partikolari, il-ħames premessa tagħha tgħid li “[…] bil-ħsieb li titkabbar l-importanza tal-kuntratti ta’ konċessjoni fil-kamp tax-xogħlijiet pubbliċi u fin-natura speċifika tagħhom, ir-regoli li jikkonċernaw ir-riklami għandhom jiġu inklużi f’din id-Direttiva”. Għalhekk l-intenzjoni tal-leġiżlatur Komunitarju kienet li jistabbilixxi, fir-rigward ta’ konċessjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi, ċerti punti fundamentali, filwaqt li jħalli għall-bqija diskrezzjoni usa’ lill-awtoritajiet pubbliċi minn dik li jgawdu fir-rigward tax-xogħlijiet pubbliċi.

5.        L-Artikolu 1 tad-Direttiva jistabbilixxi dan li ġej:

“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttva:

a) ‘kuntratti ta’ xogħlijiet pubbliċi’ ifissru kuntratti għal interess tal-flus konklużi bil-kitba bejn il-kuntrattur u l-awtorità ta’ kuntrattar [awtorità kontraenti] kif definit f’(b), li għandhom bħala għan tagħhom jew l-attwazzjoni, jew l-attwazzjoni u d-disinn, ta’ xogħlijiet relatati ma’ waħda mill-attivitajiet msemmija fl-Anness II jew xogħol definit f’(ċ) taħt, jew l-attwazzjoni, b’kull mod, ta’ xogħol li jikkorrispondi mal-kondizzjonijiet speċifikati mill-awtorità ta’ kuntrattar;

[…]

d) ‘konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi’ huwa kuntratt ta’ l-istess tip bħal dak indikat f’(a) bl-eċċezzjoni tal-fatt li l-konsiderazzjoni [r-remunerazzjoni] biex isiru x-xogħlijiet tikkonsisti jew biss fid-dritt li jesplojtja l-kostruzzjoni jew bħal dan id-dritt flimkien mal-ħlas;

[…]”.

6.        L-Artikolu 3 tad-Direttiva jgħid:

“Jekk awtoritajiet ta’ kuntrattar jagħlqu kuntratt ta’ konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi, ir-regoli ta’ riklamar kif deskritti fl-Artikolu 11(3), (6), (7) u (9) sa (13), u l-Artikolu 15, għandhom japplikaw għal dak il-kuntratt meta l-valur ma jkunx anqas minn [EUR] 5 000 000

[…]”.

7.        Il-partijiet tal-Artikolu 11 tad-Direttiva li l-Artikolu 3 jiddikjara li huma applikabbli għall-konċessjonijiet ta’ xogħlijiet huma dawn li ġejjin:

“[…]

3. Awtoritajiet ta’ kuntrattar li jixtiequ jagħtu kuntratt ta’ konċessjoni ta’ xogħlijiet għandhom jgħarrfu l-intenzjoni tagħhom permezz ta’ avviż.

[…]

6. L-avviżi msemmija fil-paragrafi 1 sa 5 għandhom isiru bi qbil mal-mudelli stabbiliti fl-Annessi IV, V u VI, u għandhom jispeċifikaw l-informazzjoni mitluba f’dawk l-Annessi.

L-awtoritajiet ta’ kuntrattar jistgħu ma jintalbux [ma jistgħux jitolbu] kondizzjonijiet jekk mhux dawk speċifikati fl-Artikoli 26 u 27 meta jitolbu informazzjoni li tikkonċerna l-istandards ekonomiċi u tekniċi li jeħtieġu għal kuntratti għal għażla tagħhom (il-punt 11 ta’ l-Anness IV B, il-punt 10 ta’ l-Anness IV Ċ u l-punt 9 ta’ l-Anness IV D).

7. L-awtoritajiet ta’ kuntrattar għandhom jibagħtu l-avviżi msemmija fil-paragrafi 1 sa 5 malajr kemm jista’ jkun u bl-aktar mod adekwat lill-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali għal Komunitajiet Ewropej. Fil-każ ta’ proċedura mgħaġġla msemmija fl-Artikolu 14, l-avviż għandu jintbagħat bit-telex, telegramm jew telefax.

[…]

9. L-avviżi msemmija fil-paragrafi 2, 3 u 4 għandhom ikunu ppubblikati b’mod sħiħ fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej u fid-data bank TED fil-lingwi oriġinali. Sommarju ta’ l-elementi importanti ta’ kull avviż għandu jkun ippubblikat fil-lingwi Uffiċjali l-oħra tal-Komunità, it-test oriġinali biss ikun awtentiku.

10. L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej għandu jippubblika l-avviżi mhux aktar tard minn 12-il ġurnata wara t-tqassim tagħhom. Fil-każ ta’ proċedura mgħaġġla msemmija fl-Artikolu 14, dan il-perijodu għandu jonqos għal ħamest ijiem.

11. L-avviż m’għandux ikun ippubblikat fil-ġurnali Uffiċjali jew fl-istampa tal-pajjiż ta’ l-awtorità ta’ kuntrattar qabel id-data tat-tqassim lejn il-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej u għandu jsemmi din id-data. M’għandux ikollu informazzjoni oħra minbarra dik ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej.

12. L-awtoritajiet ta’ kuntrattar iridu jkunu kapaċi jissupplixxu evidenza tad-data ta’ tqassim.

13. L-ispejjeż tal-pubblikazzjoni ta’ l-avviżi fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej jitħallsu mill-Komunità. It-tul ta’ l-avviż m’għandux ikun itwal minn paġna tal-Ġurnal, jew bejn wieħed u ieħor 650 kelma. Kull edizzjoni tal-Ġurnal li jkun fiha avviż jew aktar għandha tirriproduċi l-avviż li fuqu huwa bbażat l-avviż ippubblikat”.

II – Id-dritt nazzjonali applikabbli u l-fatti li wasslu għall-kawża

A –    Id-dritt nazzjonali

8.        Il-liġi tal-10 ta’ Mejju 1972, Nru 8, dwar il-kostruzzjoni, il-manutenzjoni u l-amministrazzjoni tal-awtostradi fis-sistema ta’ konċessjonijiet (iktar ’il quddiem “Ley de Autopistas”), fil-verżjoni tagħha fis-seħħ mill-1996, b’mod partikolari tistabbilixxi, fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 8(2), dan li ġej:

“[…] jagħmlu parti mill-għanijiet tal-kumpannija konċessjonarja, minbarra l-attivitajiet indikati fil-paragrafu preċedenti, il-kostruzzjoni tal-infrastrutturi tat-toroq, differenti minn dawk li huma s-suġġetti tal-konċessjoni imma li għandhom effett fuqha, magħmulin fiż-żona ta’ influwenza tal-awtostrada jew meħtieġa għall-ġestjoni tat-traffiku, fejn id-disinn jew it-twettiq tiegħu, jew it-twettiq tiegħu biss, huma mitluba mill-konċessjonarju bħala remunerazzjoni […]”.

9.        Id-Digriet Irjali tas-16 ta’ April 1999, Nru 597, stabbilixxa għal 20 km l-estensjoni taż-żona ta’ influwenza tal-awtostradi.

B –    Il-fatti

10.      Il-fatti li wasslu għall-kawża jirreferu għal dik il-medda tal-awtostrada A-6 bejn il-lokalitajiet ta’ Villalba fin-Nofsinhar u Adanero fit-Tramuntana. Hija medda tal-awtostrada bi ħlas, ta’ importanza ewlenija, ikkaratterizzata minn traffiku li qed isir dejjem iktar qawwi. Il-medda ta’ A-6 minnufih fin-Nofsinhar tagħha, bejn Madrid u Villalba, hija mingħajr ħlas u amministrata mill-Istat.

11.      Sa mill-1968 il-medda tal-awtostrada Villalba-Adanero ilha amministrata b’konċessjoni mill-kumpannija Ibérica de Autopistas, SA (iktar ’il quddiem “Iberpistas”). Din il-konċessjoni, fiż-żmien tal-fatti inkwistjoni, kellha tiskadi fl-2018.

12.      Il-fatt li wassal għall-kawża inkwistjoni li huwa rilevanti hawnhekk huwa d-deċiżjoni tal-Gvern Spanjol li jibni żewġ meded ġodda tal-awtostrada sabiex jgħaqqad bl-awtostrada A-6 ż-żewġt ibliet ta’ Ávila u Segovia, li jinsabu rispettivament fil-Punent u fil-Lvant tal-medda Villalba-Adanero.

13.      B’Digriet Ministerjali tal-4 ta’ Ġunju 1999, li deher fil-Boletín Oficial del Estado (Gazzetta Uffiċjali Spanjola; iktar ’il quddiem il-“BOE”) fit-8 ta’ Ġunju ta’ wara, ġew ippubblikati l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt (iktar ’il quddiem: l-“ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt”) għal konċessjoni li tinkludi:

–        il-kostruzzjoni ta’ żewġ konnessjonijiet bejn il-bliet ta’ Ávila u Segovia u l-awtostrada A-6, kif ukoll il-ġestjoni ta’ dawn il-meded tal-awtostrada għal perijodu ta’ bejn 25 u 40 sena;

–        il-ġestjoni tal-medda Villalba-Adanero tal-A-6 mill-2018, jiġifieri mill-iskadenza tal-konċessjoni fis-seħħ ta’ Iberpistas, għal perijodu ta’ żmien li għandu jiġi ddeterminat abbażi tal-medja tan-numru ta’ vetturi fi tranżitu fuq il-medda inkwistjoni;

–        il-kostruzzjoni ta’ triq alternattiva Guadarrama, fuq il-medda A-6 Villalba-Adanero (bejn wieħed u ieħor f’nofs it-triq bejn iż-żewġt ibliet);

–        it-twessigħ (kostruzzjoni tar-raba’ korsija fiż-żewġ direzzjonijiet tat-traffiku) tal-medda tal-awtostrada bejn Madrid u Villalba: kif ingħad, din hija l-medda mingħajr ħlas amministrata mill-Istat.

14.      L-avviż korrispondenti fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea ġie ppubblikat fis-16 ta’ Ġunju 1999.

15.      Madankollu, fis-7 ta’ Lulju 1999 ta’ wara, ġew approvati speċifikazzjonijiet tal-kuntratt ġodda (iktar ’il quddiem it-“tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt”), ippubblikati fil-BOE jumejn iktar tard. Dawn l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt issostitwixxew lil dawk ta’ qabilhom.

16.      B’mod partikolari, id-digriet ministerjali ta’ approvazzjoni tat-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt ippreċiża li “għal raġunijiet ta’ natura teknika jeħtieġ li jiġu emendati l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt iċċitati, sabiex jerġa’ jiġi definit is-suġġett tas-sejħa għal offerti u sabiex jiġu introdotti ċerti emendi fid-determinazzjoni tad-dewmien tal-konċessjoni”

17.      B’mod konkret, it-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt kellhom bħala suġġett:

–        il-kostruzzjoni ta’ meded ta’ awtostrada li joħolqu l-konnessjoni ta’ Ávila u Segovia mal-A-6, kif stabbilit fl-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, bid-differenza li l-konċessjoni issa kienet iddum bejn 22 u 37 sena;

–        il-ġestjoni tal-medda Villalba-Adanero tal-A-6 mill-2018, kif stabbilit fl-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, anki hawnhekk b’xi ftit tibdil dwar kemm iddum il-konċessjoni.

18.      It-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt neħħew, kif wieħed jista’ jara, l-indikazzjoni tal-ħtieġa li ssir it-triq alternattiva ta’ Guadarrama u r-raba’ korsija tal-medda Madrid-Villalba.

19.      Kemm fl-ewwel kif ukoll fit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt kien hemm, fl-Artikolu 5, dawn il-punti:

“[…]

13.      L-offerenti għandhom jindikaw espliċitament fl-offerti tagħhom il-miżuri li fiħsiebhom jadottaw fir-rigward tal-effetti li jirriżultaw mill-konċessjoni fuq in-netwerk globali tat-traffiku, l-interess turistiku taż-żona u l-valorizzazzjoni tal-monumenti ta’ interess storiku jew artistiku, kif ukoll dawk dwar il-konservazzjoni u l-protezzjoni tal-pajsaġġ u d-difiża tan-natura, kollox irrispettivament mill-osservanza tal-leġiżlazzjoni fis-seħħ fuq is-suġġett.

[…]

16.      L-offerenti għandhom jindikaw lill-amministrazzjoni l-miżuri li jipproponu l-adozzjoni tagħhom biex ikun hemm ġestjoni xierqa tat-traffiku interurban taż-żoni affettwati mill-kostruzzjoni tat-toroq li huma s-suġġett tal-konċessjoni, billi jiġi indikat liema fosthom l-offerent għandu l-intenzjoni li jwettaq bi spejjeż tiegħu. Il-kreattività u l-possibbiltà tat-twettiq ta’ dawn il-proposti ser jiġu evalwati pożittivament fl-għoti tal-kuntratt, fid-dawl tal-livell għoli ta’ konġestjoni taż-żoni fejn it-traffiku tagħhom jiġi affettwat mit-toroq li huma s-suġġett tal-konċessjoni”.

20.      Il-kriterji għall-għoti tal-konċessjoni kienu speċifikati fl-Artikolu 10 tat-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, li fil-fatt huma ugwali għall-Artikolu 10 tal-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt. B’mod partikolari, wieħed minn dawn il-kriterji kien dak dwar l-evalwazzjoni tal-“miżuri proposti għall-ġestjoni tat-traffiku u tal-ambjent”. Il-piż ta’ dak il-kriterju kien iffissat għal massimu ta’ 150 punt minn total ta’ 1 250 possibili.

21.      L-Artikolu 29, anki dan identiku fl-ewwel u fit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, kien jgħid:

“B’riferenza għall-meded fil-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 2 ta’ dawn l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, il-konċessjonarju huwa obbligat jiżgura li fl-ebda punt tal-awtostrada ma jinqabeż il-livell [ta’ traffiku] D […], u għandu jagħmel bi spejjeż tiegħu, mingħajr l-ebda pretensjoni u fi żmien xieraq, it-twessigħ kollu meħtieġ għal dak il-għan”.

22.      Il-meded indikati fl-Artikolu 29, jiġifieri dawk tal-Artikolu 2(1) u (2) tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, huma l-konnessjonijiet ta’ Ávila u Segovia mal-A-6.

23.      Fis-sejħa għal offerti pparteċipaw tliet offerenti, fosthom Iberpistas, li fiż-żmien tal-fatti kienet diġà konċessjonarja, kif rajna, tal-medda tal-A-6 bejn Villalba u Adanero. L-ebda wieħed mill-offerenti ma ppreżenta soluzzjoni unika: kollha ppreżentaw ċerti varjanti. B’mod partikolari, Iberpistas ippreżentat disa’ varjanti differenti.

24.      Bid-Digriet Irjali tal-5 ta’ Novembru 1999, Nru 1724/1999, il-konċessjoni ngħatat lil Iberpistas, taħt il-kundizzjonijiet ippreċiżati fil-varjanti “VT‑B, TGE” proposti minn dak l-offerent.

25.      B’mod partikolari, l-offerta proposta minn Iberpistas u mogħtija bħala r-rebbieħa kellha fiha, fir-rigward ta’ dak li ġie espliċitament mitlub fit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, sensiela ta’ xogħlijiet addizzjonali:

–        kostruzzjoni ta’ korsija oħra f’kull sens ta’ direzzjoni fil-medda tal-A-6 bejn Madrid u Villalba (għalhekk fil-medda tal-A-6 ta’ kompetenza statali, mingħajr ħlas);

–        kostruzzjoni ta’ korsija addizzjonali u ta’ mina ġdida fuq l-A-6, fil-medda Valle de los Caídos-San Rafael, fit-Tramuntana ta’ Villalba (għalhekk fil-medda ta’ A-6 li Iberpistas diġà kellha l-konċessjoni tagħha sal-2018);

–        kostruzzjoni ta’ korsija oħra f’kull sens ta’ direzzjoni fuq l-A-6, fil-medda Villalba-Valle de los Caídos (għalhekk, anki hawnhekk, fil-medda A-6 li Iberpistas diġà kellha l-konċessjoni tagħha sal-2018).

26.      Id-digriet ta’ għoti tal-konċessjoni kien suġġett, fi Spanja, ta’ żewġ rikorsi ġudizzjarji differenti, ippreżentati wieħed minn grupp ta’ membri tal-Parlament u l-ieħor minn sindakat u minn assoċjazzjoni ekoloġista. B’żewġ deċiżjonijiet tat-Tribunal Supremo, li t-tnejn ingħataw fis-sena 2003, l-ewwel rikors ġie ddikjarat inammissibbli, filwaqt li t-tieni wieħed ġie miċħud fil-mertu.

III – Il-proċedura prekontenzjuża

27.      Il-fażi prekontenzjuża ta’ din il-proċedura kienet pjuttost kumplessa. L-ewwel ittra ta’ intimazzjoni li ntbagħtet lill-awtoritajiet Spanjoli mill-Kummissjoni fit-30 ta’ April 2001 kellha bħala punt tat-tluq li parti mill-fatti tal-każ deskritti, jiġifieri t-twessigħ tal-medda A-6 bejn Madrid u Villalba, mingħajr ħlas u ġestita mill-Istat, ma kinitx tikkostitwixxi konċessjoni imma kuntratt ta’ xogħlijiet pubbliċi fil-veru sens tal-kelma, minħabba n-nuqqas ta’ riskju fuq il-persuna magħżula. Għaldaqstant, l-ilmenti li fformulat il-Kummissjoni kienu jirrigwardaw kemm ir-regolamentazzjoni tal-konċessjonijiet kif ukoll dik tal-kuntratti tax-xogħlijiet pubbliċi: fiż-żewġ każijiet, il-kontestazzjonijiet tal-Kummissjoni kienu jirrigwardaw in-nonosservanza tar-regoli ta’ reklamar stabbiliti fl-Artikolu 11 tad-Direttiva 93/37/KEE.

28.      Ir-Renju ta’ Spanja rrisponda b’ittra tas-27 ta’ Ġunju 2001, fejn ikkontesta l-affermazzjonijiet kollha tal-Kummissjoni filwaqt li sostna, fost l-oħrajn, il-ħtieġa li jiġi kkunsidrat il-kumpless tax-xogħlijiet kollha, inklużi dawk fuq il-medda ta’ mingħajr ħlas tal-A-6, bħala parti mill-konċessjoni.

29.      Minkejja laqgħa mal-awtoritajiet Spanjoli u l-komunikazzjoni ta’ dokumenti ulterjuri min-naħa ta’ dawn tal-aħħar, fit-18 ta’ Lulju 2002, il-Kummissjoni tat opinjoni motivata. F’din l-opinjoni motivata l-Kummissjoni laqgħet l-osservazzjonijiet tar-Renju ta’ Spanja dwar il-ħtieġa li jiġu applikati biss ir-regoli dwar il-konċessjonijiet, u mhux dawk fuq il-kuntratti tax-xogħlijiet pubbliċi; madankollu għall-bqija l-Kummissjoni kkonfermat l-ilmenti dwar il-ksur tar-regoli ta’ reklamar stabbiliti mid-Direttiva.

30.      L-awtoritajiet Spanjoli rrispondew għall-opinjoni motivata b’ittri bid-dati tal-20 ta’ Settembru 2002 u tat-13 ta’ Marzu 2003.

31.      Fil-25 ta’ Lulju 2003, il-Kummissjoni bagħtet lir-Renju ta’ Spanja ittra ta’ intimazzjoni supplimentari, fir-rigward tal-allegat tal-ksur tal-prinċipji fundamentali tat-Trattat, partikolarment dawk tat-trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni.

32.      L-awtoritajiet Spanjoli rrispondew għall-ittra l-ġdida ta’ intimazzjoni fit-28 ta’ Ottubru 2003; il-Kummissjoni ma kinitx sodisfatta b’din ir-risposta u fl-24 ta’ Diċembru 2004 ħarġet opinjoni motivata supplimentari li għaliha rrisponda r-Renju ta’ Spanja b’ittra tat-3 ta’ Marzu 2005.

IV – Proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet

33.      Billi l-Kummissjoni qieset li s-sitwazzjoni tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kienet persistenti, hija ppreżentat dan ir-rikors li wasal fir-reġistru fit-13 ta’ Settembru 2007.

34.      Wara l-iskambju ta’ osservazzjonijiet bil-miktub, il-partijiet instemgħu fis-seduta tad-9 ta’ Settembru 2009.

35.      Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

–        tiddikjara li, billi ma inkludiex, fost ix-xogħlijiet mertu tal-konċessjoni indikati fl-avviż u fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt għall-għoti tal-konċessjoni amministrattiva għall-kostruzzjoni, il-manutenzjoni u l-amministrazzjoni tal-konnessjonijiet tal-awtostrada A-6 ma’ Segovia u Ávila, kif ukoll għall-manutenzjoni u l-amministrazzjoni tal-medda Villalba-Adanero tal-istess awtostrada mis-sena 2018, ċerti xogħlijiet li mbagħad ngħataw fil-kuntest tal-konċessjoni, fosthom uħud dwar il-medda tal-A-6 mingħajr ħlas, ir-Renju ta’ Spanja naqas mill-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 3 u l-Artikolu 11 (3), (6), (7), (11) u (12) tad-Direttiva 93/37/KEE, kif ukoll taħt il-prinċipji tat-Trattat KE, b’mod partikolari ta’ trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni;

–        tikkundanna lir-Renju ta’ Spanja għall-ispejjeż.

36.      Ir-Renju ta’ Spanja jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

–        tiċħad ir-rikors bħala inammissibbli jew, sussidjarjament, bħala infondat;

–        tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

V –    Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors

37.      Ir-Renju ta’ Spanja jsostni l-inammissibbiltà tar-rikors minn żewġ aspetti differenti. Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni ma ppruvatx il-kapaċità li jirrappreżentaha fil-kawża l-avukat li, flimkien mal-aġent tal-Kummissjoni, ħejja r-rikors. Ft-tieni lok, ir-rikors għandu suġġett indeterminat billi ma jindikax bi preċiżjoni r-regoli li allegatament inkisru mill-Istat Membru konvenut fil-kawża.

38.      Iż-żewġ eċċezzjonijiet tar-Renju ta’ Spanja huma infondati. Fir-rigward tal-ewwel waħda, biżżejjed jiġi osservat li l-Kummissjoni annettiet mar-rikors kopja tal-karta tal-identità professjonali tal-avukat. Dan id-dokument huwa indikat espliċitament fil-gwida għall-partijiet ippubblikata mir-reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja, bħala biżżejjed biex ikopri dak li huwa meħtieġ fl-Artikolu 38(3) tar-Regoli tal-Proċedura. Jiġi osservat ukoll li l-Kummissjoni hija rrappreżentata mill-aġent tagħha. Fir-rigward tat-tieni eċċezzjoni, il-Kummissjoni b’mod ċar u espliċitu indikat ir-regoli li tqis li nkisru. Barra minn hekk, ir-Renju ta’ Spanja kkunsidrahom waħda waħda fid-difiża tiegħu. Għalhekk mhemm l-ebda kwistjoni ta’ ammissibbiltà, imma biss verifika tal-fondatezza tal-ilmenti li għamlet il-Kummissjoni.

39.      Għaldaqstant ir-rikors huwa ammissibbli.

VI – Fuq in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu

A –    Il-pożizzjonijiet tal-partijiet

40.      Il-Kummissjoni tqis li Spanja naqset mill-obbligi tad-dritt Komunitarju minn żewġ aspetti. Minn naħa, kien hemm ksur tal-Artikolu 3 u tal-Artikolu 11 (3), (6), (7), (11) u (12) tad-Direttiva 93/37/KEE. Min-naħa l-oħra, l-għażla favur Iberpistas tmur kontra l-prinċipji fundamentali tat-Trattat, u iktar speċifikament kontra dawk tat-trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni.

1.      L-argumenti tal-Kummissjoni

41.      L-argument prinċipali użat mill-Kummissjoni biex jintwera l-ksur tad-Direttiva 93/37/KEE huwa bbażat fuq il-preżenza, fl-offerta ġġudikata rebbieħa, ta’ xogħlijiet mhux previsti fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt: dawk ix-xogħlijiet, b’mod partikolari, għandhom valur kumplessiv ta’ ftit inqas minn dak tax-xogħlijiet li kienu espliċitament mitlubin li jitwettqu.

42.      Il-Kummissjoni tosserva wkoll li l-formulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, fejn intalab b’mod ġenerali lill-offerenti li jindikaw soluzzjonijiet possibbli biex isolvu l-problema tat-traffiku, ma kinitx tali li twassal lill-parteċipanti għall-konvinzjoni li kien possibbli li jipproponu xogħlijiet addizzjonali b’importanza u lokalità paragunabbli ma’ dawk tax-xogħlijiet addizzjonali proposti minn Iberpistas. B’mod partikolari, billi l-uniku xogħol li kellu jsir espliċitament indikat fit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt kienu ż-żewġ konnessjonijiet ta’ Segovia u Ávila mal-A-6, anki l-miżuri għat-tnaqqis tat-traffiku li l-offerenti setgħu jipproponu kienu jkunu biss miżuri direttament marbuta ma’ dawn iż-żewġ meded. Għalhekk ma kienx ikun possibbli li jiġu aċċettati offerti li, bħal dik li rebħet, kien fihom xogħlijiet f’postijiet oħrajn, bħat-twessigħ tal-medda Villalba-Adanero tal-A-6 proposti minn Iberpistas.

43.      Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tal-Gvern Spanjol li d-deċiżjoni li jiġu mħassrin l-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt u li jiġu ssostitwiti bit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt fejn ma kienx għad hemm l-indikazzjoni espliċita ta’ ċerti xogħlijiet li kellhom isiru kienet tagħmilha ċara li l-parteċipanti kellhom jipproponu soluzzjonijiet alternattivi fir-rigward ta’ dawk previsti fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt oriġinali u li mbagħad ġew abbandunati. Skont il-Kummissjoni, xejn, fit-test tat-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, ma jippermetti li jiġu interpretati f’dan is-sens. Barra minn hekk, il-parteċipanti l-oħrajn fis-sejħa għal offerti kienu jipproponu biss alternattivi limitati għaż-żewġ konnessjonijiet tal-A-6 mal-bliet ta’ Ávila u Segovia.

44.      Fl-aħħar nett, skont il-Kummissjoni, l-aġir tar-Renju ta’ Spanja kiser ukoll il-prinċipji fundamentali tat-Trattat, partikolarment dawk tat-trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni.

2.      Il-pożizzjoni tal-Gvern Spanjol

45.      Ir-Renju ta’ Spanja qed jikkontesta bil-qawwa l-ilmenti: b’mod partikolari, mhux biss li l-Kummissjoni ma wrietx l-eżistenza ta’ xi nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, imma pprovdiet ukoll rappreżentazzjoni mgħawġa tal-fatti.

46.      Il-Gvern Spanjol jenfasizza l-ewwel nett il-gravità tas-sitwazzjoni tat-traffiku fl-awtostrada A-6 fil-mument tal-pubblikazzjoni tal-avviż tas-sejħa għal offerti. Din il-gravità, minbarra li hija notorja għaliex tkun ta’ spiss is-suġġett ta’ artikli fl-istampa, ġiet indikata u deskritta b’mod ċar f’dokumenti uffiċjali tal-amministrazzjonijiet Spanjoli, fosthom l-istess dokumentazzjoni li kienet ibbażata fuqha s-sejħa għal offerti inkwistjoni.

47.      L-argument bażiku tal-Gvern Spanjol huwa li l-eżistenza notorja tal-problemi tat-traffiku kienet tagħmel ovvju għal kollox il-fatt li l-offerenti, minkejja li l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt jindikaw espliċitament biss il-bini tal-konnessjonijiet tal-ibliet ta’ Ávila u Segovia mal-A-6, setgħu jipproponu miżuri għat-tnaqqis tat-traffiku mqegħdin fiżikament kemm fuq il-medda Villalba-Adanero tal-A-6, intiża biex tingħata b’konċessjoni lir-rebbieħ mill-2018, kif ukoll fuq il-medda tal-A-6 bejn Madrid u Villalba. Għal dak li jirrigwarda b’mod partikolari din l-aħħar medda li, kif rajna, hija mingħajr ħlas u ġestita mill-Istat, il-Gvern Spanjol isostni li l-possibbiltà ta’ xogħlijiet fuqha hija ggarantita mil-leġiżlazzjoni nazzjonali. B’mod partikolari l-Ley de Autopistas tippermetti li jittieħdu miżuri għat-tnaqqis tat-traffiku anki ’l barra mill-hekk imsejħa “żona ta’ influwenza” tal-awtostradi”. Fi kwalunkwe każ, din iż-żona ta’ influwenza hija attwalment stabbilita għal 20 km, biex b’hekk anki l-medda tal-A-6 fin-Nofsinhar ta’ Villalba tidħol ukoll fiż-żona ta’ influwenza ta’ A-6 Villalba-Adanero, mertu espliċitu tal-konċessjoni.

48.      Skont ir-Renju ta’ Spanja, b’mod partikolari, il-possibbiltà għall-offerenti li jipproponu miżuri simili għall-kontroll tat-traffiku toħroġ imbagħad mill-Artikolu 5(13) u (16) tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt.

49.      L-għażla li jitħassru l-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt u li jiġu ssostitwiti bit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt kienet minħabba x-xewqa li jitħalla spazju ikbar għall-kreattività tal-offerenti għal dak li jirrigwarda s-soluzzjonijiet li jiġu proposti dwar il-problema tat-traffiku. Il-fatt li d-digriet ta’ approvazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt il-ġodda kien limitat biex jindika li l-verżjoni l-ġdida tagħhom kienet meħtieġa minħabba raġunijiet ġeneriċi ta’ natura teknika, mingħajr ebda referenza għan-neċessità li l-offerenti jissostitwixxu x-xogħlijiet eliminati fl-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt bis-soluzzjonijiet tagħhom, huwa spjegat bin-natura normalment sintetika tad-digrieti ministerjali kollha ta’ approvazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt.

50.      Il-Gvern Spanjol jenfasizza bil-qawwa l-fatt li l-argumenti li huwa jipproponi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja saru proprju mill-qrati nazzjonali, u b’mod partikolari mit-Tribunal Supremo. Billi kien hemm evalwazzjoni ta’ tip fattwali u mhux ġuridiku, il-Qorti tal-Ġustizzja trid toqgħod, b’mod partikolari għal dak li jikkonċerna l-interpretazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, fuq dak li ġie aċċertat fuq dan il-punt mill-qorti nazzjonali: minkejja li, fil-kontroreplika, il-Gvern Spanjol jirrikonoxxi li l-konklużjonijiet tat-Tribunal Supremo ma jorbtux lill-Qorti tal-Ġustizzja.

51.      Ir-Renju ta’ Spajna josserva wkoll li Iberpistas ma eżegwietx direttament ix-xogħlijiet previsti, imma għamlet sejħa għal offerti għal dan: b’hekk l-eżiġenzi marbutin mar-reklamar u mal-osservanza tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni ġew osservati wkoll, tal-anqas, f’fażi suċċessiva għat-twettiq tax-xogħlijiet. F’dan ir-rigward, il-Gvern Spanjol jirreferi, b’mod partikolari, għas-sentenza Ordine degli architetti (6), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ammettiet il-kompatibbiltà mar-regoli Komunitarji fir-rigward ta’ kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet ta’ sitwazzjoni fejn l-awtorità pubblika ma tagħmilx sejħa għal offerti, imma tipprovdi persuna li lilha l-awtorità pubblika tafda bl-eżekuzzjoni tax-xogħlijiet.

B –    Kunsiderazzjonijiet

1.      Osservazzjonijiet preliminari

52.      Il-kwistjoni li hija s-suġġett ta’ dan ir-rikors tirrappreżenta, mill-aspett ġuridiku, konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi. Kif rajna, il-leġiżlazzjoni Komunitarja tiddefinixxi l-konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi bħala kuntratt li għandu l-istess karatterisitiċi ta’ kuntratt ta’ xogħlijiet, bid-differenza importanti li r-remunerazzjoni tax-xogħlijiet tikkonsisti fid-dritt li jiġi ġestit ix-xogħol eżegwit. Barra minn hekk, dan id-dritt ta’ ġestjoni jista’ jiġi akkumpanjat ukoll mill-ħlas ta’ prezz favur il-konċessjonarju: iżda dan il-prezz ma jistax jikkostitwixxi l-element prinċipali tar-remunerazzjoni, għaliex f’dak il-każ ikun hemm mhux konċessjoni imma kuntratt ta’ xogħlijiet pubbliċi (7).

53.      Id-dritt Komunitarju jimponi, fil-qasam tal-konċessjonijiet, ħafna anqas limiti u rekwiżiti meta mqabbla ma’ dawk imposti fil-qasam tal-kuntratti ta’ xogħlijiet pubbliċi. B’mod partikolari, kif rajna meta ġie diskuss il-kuntest ġuridiku, mill-kumpless ta’ regoli dwar il-kuntratti tax-xogħlijiet pubbliċi, għall-konċessjonijiet japplikaw biss dawk li jirrigwardaw ir-reklamar.

54.      Issa, kif inhi ċerta, f’dan il-każ partikolari, il-klassifikazzjoni tal-fatti tal-kawża bħala li huma konċessjonijiet tax-xogħol, u mhux bħala kuntratti ta’ xogħlijiet, daqstant ieħor huwa aċċettat il-fatt li x-xogħlijiet inkwistjoni kellhom jiġu ppreċeduti minn avviż ta’ sejħa għal offerti speċifiku, billi dawn ma setgħux jiġu kkunsidrati bħala sempliċi “żvilupp” naturali tal-konċessjoni li kienet teżisti diġà favur Iberpistas, tal-medda tal-awtostrada A-6 bejn Villalba u Adanero (8). Ħadd mill-partijiet ma jikkontesta din il-premessa.

2.      Elementi mhux rilevanti

55.      Qabel ma ngħaddu għall-analiżi tal-kwistjonijiet ġuridiċi li huma fil-qofol ta’ din il-kawża, jeħtieġ, fil-fehma tiegħi, li jitwarrbu numru ta’ elementi li ġew diskussi fit-tul mill-partijiet imma li, konkretament, m’għandhomx rilevanza għas-soluzzjoni tal-kwistjoni.

a)      Id-deċiżjonijiet tat-Tribunal Supremo

56.      L-ewwel nett, mhumiex rilevanti r-referenzi li jagħmel ir-Renju ta’ Spanja għad-deċiżjonijiet tat-Tribunal Supremo li ċaħdu żewġ rikorsi ppreżentati fil-livell nazzjonali kontra l-għoti tal-konċessjoni. Kif ammettiet l-istess difiża tal-Gvern Spanjol fil-kontroreplika u fl-udjenza, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-evalwazzjoni tal-fatti tħalliha f’idejn il-qorti nazzjonali u tillimita l-intervent tal-qorti Komunitarja għal kwistjonijiet ta’ liġi, tirrigwarda esklużivament il-proċeduri ta’ tip tar-rinviju, fejn l-eżitu finali tal-kawża nazzjonali huwa r-riżultat ta’ kollaborazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali u l-qrati Komunitarji. Għall-kuntrarju, f’kawża dwar allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tad-dritt Komunitarju min-naħa ta’ Stat Membru, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tikkunsidra kwalunkwe element li jinġieb għall-attenzjoni tagħha li jkun rilevanti fir-rigward tas-suġġett tal-kawża.

57.      Barra minn hekk, għall-finijiet tal-kawża fuq allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu l-Istat jikkostitwixxi l-uniku suġġett ta’ riferiment għall-Qorti tal-Ġustizzja, u l-Istat huwa kkunsidrat responsabbli għall-ksur kollu tad-dritt Komunitarju li jkun responsabbli għalih, anki jekk fir-realtà, ikun dovut, pereżempju, għal korpi kostituzzjonalment indipendenti. Minn dan l-aspett, anki interpretazzjoni fil-ġurisprudenza sostnuta minn qorti superjuri ta’ Stat Membru ġiet rikonoxxuta mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala li tikkostitwixxi ksur tad-dritt Komunitarju (9). Għaldaqstant, huwa ċar li s-sistema bbażata fuq l-idea ta’ kollaborazzjoni bejn qorti nazzjonali u qorti Komunitarja, li jikkooperaw fil-kuntest tas-soluzzjoni tal-kawża, ma tapplikax fil-każ tal-proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Għandu jingħad li dan bl-ebda mod ma jimplika nuqqas ta’ rispett jew nuqqas ta’ għarfien tal-funzjonijiet tal-qrati nazzjonali: huma sempliċiment m’għandhomx rwol attiv fil-proċedura taħt l-Artikolu 226 KE.

58.      Għandu jingħad ukoll li, fi kwalunkwe każ, f’din il-kawża mhuwiex faċli li wieħed jiġbed linja ċara ta’ demarkazzjoni bejn l-evalwazzjonijiet ta’ fatt u l-kunsiderazzjonijiet ta’ liġi. Meta jirreferi għall-evalwazzjonijiet ta’ konformità mad-dritt Komunitarju tas-sejħiet għal offerti li għamel it-Tribunal Supremo, ir-Renju ta’ Spanja qed jagħmel referenza iktar milli għall-evalwazzjonijiet ta’ fatt, għall-konklużjonijiet ta’ liġi veri u proprji li għamlet dik il-qorti.

b)      L-identità tal-persuni li wasslu għall-kawża

59.      Bl-istess mod, hija irrilevanti l-identità tal-persuni li, skont ir-Renju ta’ Spanja, taw oriġini, b’rapport tagħhom, għar-rikors ippreżentat mill-Kummissjoni. B’mod partikolari, dawn huma l-istess persuni li ppreżentaw ir-rikorsi miċħudin, fil-livell nazzjonali, mit-Tribunal Supremo. Anki jekk jiġi ammess li effettivament huma l-istess persuni, huwa ċar li dan m’għandu jkollu l-ebda piż fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

60.      Il-fatt li ma kinux parteċipanti fil-proċedura għall-għoti tal-konċessjoni, imma li kienu ċerti membri tal-Parlament, ta’ sindakat u ta’ assoċjazzjoni ekoloġista, jista’ ċertament jindika li r-raġunijiet għall-għażla li jiġi ppreżentat rikors u/jew rapport kienu politiċi jew ideali iktar milli ekonomiċi. Iżda jibqa’ l-fatt li l-uniku għan tal-proċedura tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu huwa dak li jiġi ddeterminat jekk, mil-lat oġġettiv, Stat Membru naqasx jew le mill-obbligi tiegħu taħt id-dritt Komunitarju. Il-Qorti tal-Ġustizzja mhijiex obbligata li tistħarreġ ir-raġunijiet personali ta’ dawk li għamlu r-rapport li beda l-proċedura, tant li d-deċiżjoni li jiġi ppreżentat rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tittieħed biss mill-Kummissjoni, fid-diskrezzjoni tagħha u f’indipendenza sħiħa. F’dan ir-rigward, il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja tafferma mhux biss li l-Kummissjoni mhijiex obbligata li turi l-interess ġuridiku tagħha, imma anki li l-kunsiderazzjonijiet li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni li jsir rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu m’għandhom l-ebda rilevanza (10).

c)      L-organizzazzjoni ta’ sejħa għal offerti minn Iberpistas

61.      Lanqas ma huwa rilevanti l-fatt, li għalih jirreferi r-Renju ta’ Spanja fid-difiża tiegħu, li Iberpistas, wara li kisbet il-konċessjoni, iddeċidiet li ma teżegwixxix direttament ix-xogħlijiet addizzjonali u tirrikorri minflok għal sejħa għal offerti, kif kien fuq kollox obbligatorju, f’eventwalità bħal din, taħt l-Artikolu 20 tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt.

62.      Ir-raġunament li huwa l-bażi ta’ dawn l-argumenti, li fil-verità r-Renju ta’ Spanja iktar spjega fil-proċedura prekontenzjuża milli fl-osservazzjonijiet ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, huwa fondat fuq il-possibbiltà li jiġi applikat dak li ġie affermat fis-sentenza ċċitata Ordine degli Architetti (11).

63.      B’mod partikolari, f’dik is-sentenza l-Qorti tal-Ġustizzja affermat li, fil-każ ta’ twettiq ta’ xogħlijiet ta’ infrastruttura min-naħa ta’ żviluppatur tal-proġett li kkonkluda ftehim ta’ proġett ta’ żvilupp ma’ amministrazzjoni komunali, l-effett utli tad-Direttiva 93/37/KEE huwa ggarantit anki jekk il-proċeduri stabbiliti mid-Direttiva jitwettqu mhux mill-amministrazzjoni komunali, imma mill-iżviluppatur tal-proġett (12).

64.      Madankollu, għandu jiġi osservat li s-sitwazzjoni eżaminata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Ordine degli Architetti hija kompletament differenti mill-preżenti kawża. Fil-fatt, fis-sentenza ċċitata kien hemm il-problema tal-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt Taljan li kienu jippermettu l-possibbiltà li jitnaqqsu jew jitneħħew, taħt ċerti kundizzjonijiet, il-kontribuzzjonijiet għall-ispejjeż tal-iżvilupp dovuti wara li jingħata l-permess għall-bini. B’mod partikolari din il-possibbiltà ġiet irrikonoxxuta għall-persuni li jobbligaw ruħhom li jeżegwixxu direttament xogħlijiet ta’ infrastruttura.

65.      Il-Qorti tal-Ġustizzja, billi qieset li t-tnaqqis ta’ somma li kellha titħallas għall-eżekuzzjoni diretta tax-xogħlijiet ta’ infrastruttura kienet tikkostitwixxi fil-fatt kumpens għal dik l-eżekuzzjoni, iddeċidiet li d-Direttiva 93/37/KEE kienet applikabbli, filwaqt li ppreċiżat, kif rajna, li l-effett utli tagħha seta’ jintlaħaq billi tiġi applikata wkoll, minflok għall-komun, għall-iżviluppatur tal-proġett li jeżegwixxi x-xogħlijiet ta’ infrastruttura.

66.      L-element determinanti fil-bażi tas-sentenza Ordine degli Architetti, kif rajna, kien ikkostitwit mill-fatt li l-amministrazzjoni komunali ma kellhiex il-possibbiltà li tagħżel l-kontroparti kuntrattwali tagħha, billi, min-natura stess tal-affarijiet, dik il-kontroparti kienet il-persuna li talbet il-konċessjoni tal-bini. Għalhekk, li tiġi ammessa l-possibbiltà li l-iżviluppatur tal-proġett japplika d-Direttiva 93/37/KEE, kien, konkretament, l-uniku mod biex jiġi żgurat it-twettiq tal-għanijiet intiżi mil-leġiżlatur Komunitarju fil-qasam ta’ kuntratti pubbliċi ta’ xogħlijiet.

67.      Iżda, f’din il-kawża, Iberpistas, mhux talli ma kinitx kontroparti obbligata għall-Gvern Spanjol, talli ntgħażlet, u ngħatat il-konċessjoni bħala rebbieħa ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti. Għalhekk huwa ċar li, f’dan il-każ, ir-regoli Komunitarji dwar l-għażla tal-kontraent setgħu jiġu applikati sa mill-ewwel fażi tal-proċedura, jiġifieri dik tal-għażla tal-persuna konċessjonarja. Għaldaqstant, is-sitwazzjoni mhijiex paragunabbli ma’ dik eżaminata fis-sentenza Ordine degli Architetti, u għalhekk ma tistax tiġi applikata, lanqas b’analoġija (13).

d)      Il-valur tax-xogħlijiet addizzjonali

68.      Ir-Renju ta’ Spanja u l-Kummissjoni ma jaqblux bil-qawwa fuq il-valur tax-xogħlijiet addizzjonali meta mqabbel mal-valur totali tal-konċessjoni.

69.      Fir-rikors, b’mod partikolari, il-Kummissjoni kkalkulat li x-xogħlijiet addizzjonali kellhom valur ta’ 87 % tax-xogħlijiet prinċipali, jiġifieri dawk indikati b’mod espliċitu fl-avviż tas-sejħa għal offerti. Min-naħa tiegħu, ir-Renju ta’ Spanja jikkontesta dan l-ammont u jenfasizza, b’mod partikolari, il-bżonn li jiġu inklużi fil-valur tax-xogħlijiet prinċipali anki l-valur tal-ġestjoni, sa mill-2018, tal-medda Villalba-Adanero tal-A-6. Skont ir-Renju ta’ Spanja l-ammont tax-xogħlijiet addizzjonali proposti minn Iberpistas fl-offerta rebbieħa hija ta’ ftit iktar minn 27 % tal-valur tax-xogħlijiet prinċipali.

70.      Madankollu nqis li l-kwantifikazzjoni eżatta f’termini numeriċi tal-valur tax-xogħlijiet addizzjonali meta mqabbla mal-kontenut prinċipali tal-konċessjoni mhijiex meħtieġa hawnhekk għall-finijiet tad-deċiżjoni fuq ir-rikors.

71.      Fil-fatt, minn naħa, mhumiex rilevanti r-referenzi mill-partijiet għall-Artikolu 61 tad-direttiva Komunitarja ġdida dwar kwistjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi, jiġifieri d-Direttiva 2004/18/KE. Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi li, fil-limiti tal-50 % tal-ammont tax-xogħol inizjali suġġett tal-konċessjoni, u meta jkun hemm ċerti kundizzjonijiet speċifiċi, id-dispożizzjonijiet fuq ir-reklamar stabbiliti għall-konċessjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi ma japplikawx “għal xogħlijiet addizzjonali mhux inklużi fil-proġett ta’ konċessjoni ikkunsidrat inizjalment jew fil-kuntratt inizjali iżda li, minħabba ċirkostanzi mhux mistennija, ikunu saru meħtieġa għat-twettiq tax-xogħol deskritt fihom, li l-awtorità kontrattwanti tkun tat lill-konċessjonarju […]”.

72.      L-ewwel nett, kif rajna diġà, id-Direttiva 2004/18/KE ma tapplikax ratione temporis għall-fatti tal-kawża. Min-naħa l-oħra, anki jekk wieħed jikkunsidra din id-dispożizzjoni bħala sempliċi konsolidament ta’ prinċipju ġuridiku li kien diġà jeżisti (inċidentalment dan ikun eżerċizzju ermenewtiku b’bażi pjuttost debboli), jibqa’ l-fatt li l-Artikolu 61 ta’ dik id-direttiva jirreferi għal xogħlijiet “li, minħabba ċirkostanzi mhux mistennija, ikunu saru meħtieġa għat-twettiq tax-xogħol deskritt fihom”. Għaldaqstant, kif inhu evidenti, din mhijiex ċirkustanza li teżisti f’dan il-każ. Id-dispożizzjoni tal-Artikolu 61 tirriferi għal sitwazzjonijiet mhux mistennija li jinqalgħu wara l-għoti, u mhux għal elementi li kienu jeżistu qabel l-għoti stess.

73.      Min-naħa l-oħra, apparti min-nuqqas ta’ qbil fuq kif jiġi stabbilit il-valur tax-xogħlijiet addizzjonali, naħseb li jista’ jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni u r-Renju ta’ Spanja jaqblu fuq fatt inkontrovertibbli: fil-kumpless taċ-ċirkustanzi tal-każ li għandha quddiemha għall-eżami l-Qorti tal-Ġustizzja, ix-xogħlijiet addizzjonali kellhom piż kunsiderevoli, ċertament mhux marġinali jew sekondarju fir-rigward tas-suġġett prinċipali tal-konċessjoni.

3.      Ir-rikors tal-Kummissjoni: osservazzjonijiet preliminari

74.      Għalkemm mhuwiex inammissibbli, kif osservajt iktar ’il fuq, ir-rikors tal-Kummissjoni fih ċertu nuqqas ta’ preċiżjoni, partikolarment fl-indikazzjoni tad-dispożizzjonijiet li allegatament inkisru. B’mod partikolari, fl-att promotur il-Kummissjoni lmentat li r-Renju ta’ Spanja, minbarra l-ksur tat-Trattat, kiser l-Artikolu 3 kif ukoll, inġenerali, l-Artikolu 11 (3), (6), (7), (11) u (12) tad-Direttiva 93/37/KEE.

75.      Minħabba l-oġġezzjonijiet tad-difiża tar-Renju ta’ Spanja, fir-replika l-Kummissjoni ppreċiżat li, konkretament, ir-rikors għandu jiġi kkunsidrat li jirreferi għall-Artikolu 3(1) u, għalhekk, għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 11 li jirreferi għalihom.

76.      B’mod partikolari, billi l-Kummissjoni ma tikkontestax il-fatt li l-avviż għas-sejħa għal offerti kien ġie ppubblikat, u lanqas iż-żminijiet u l-mod tal-pubblikazzjoni tiegħu, għandu jitqies li d-dispożizzjonijiet tad-direttiva li allegatament inkisru huma, essenzjalment, l-Artikolu 11(3) u (6). Iktar preċiżament, il-ksur jikkonsisti fid-differenza kunsiderevoli bejn l-għan tas-sejħa għal offerti ppubblikata u l-għan tal-konċessjoni li effettivament ngħatat favur Iberpistas. F’termini oħrajn, ir-Renju ta’ Spanja qed jiġi akkużat li ppubblika avviż mhux komplet jew, alternattivament, li ma ppubblikax avviż għax-xogħlijiet kollha inklużi fil-konċessjoni mogħtija lil Iberpistas imma mhux fl-avviż ippubblikat.

77.      Għandu jiġi osservat ukoll li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva għandhom jiġu kkunsidrati bħala l-applikazzjoni prattika, fil-kuntest tal-kuntratti tax-xogħlijiet u tal-konċessjonijiet ta’ xogħlijiet pubbliċi, tal-prinċipji tat-Trattat, partikolarment tal-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni u tal-obbligu ta’ trattament ugwali (14). Għaldaqstant, l-ilmenti tal-Kummissjoni fil-konfront tar-Renju ta’ Spanja dwar il-ksur tad-Direttiva u dawk dwar il-ksur tat-Trattat jistgħu jiġu diskussi flimkien.

78.      Wara dawn il-premessi, issa wieħed jista’ jikkonċentra fuq il-problema prinċipali, jiġifieri n-nuqqas ta’ kompletezza tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt ippubblikati mill-awtoritajiet Spanjoli. Għal dan l-iskop jeħtieġ li jiġi ppreċiżat, fl-ewwel lok, liema huma eżattament ir-rekwiżiti ta’ reklamar ta’ avviż għal konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi. Ladarba dan l-aspett jiġi ċċarat, wieħed għandu jara jekk dawn ir-rekwiżiti ġewx sodisfatti fil-każ preżenti.

4.      Fuq ir-rekwiżiti ta’ avviż fuq il-konċessjonijiet

79.      Għalhekk l-ewwel aspett li għandu jiġi ċċarat jikkonċerna r-rekwiżiti li, inġenerali, għandu jkollu avviż għal konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi.

80.      M’hemmx dubju dwar il-fatt li avviż għal kuntratt ta’ xogħlijiet għandu jkollu deskrizzjoni kompleta tax-xogħlijiet kollha li għandhom jitwettqu. Dan huwa konsegwenza naturali kemm tal-fatt li l-offerenti għandhom ikunu jistgħu jipproponu prezz għat-twettiq tax-xogħlijiet – li jippresupponi, naturalment, li dawn ikunu magħrufin b’eżattezza – kif ukoll tal-prinċipju ġenerali, li għadha kif saret referenza għalih, li jgħid li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva jikkostitwixxu t-twettiq konkret tal-prinċipji tat-Trattat fir-rigward tat-trattament indaqs u l-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja affermat ukoll li, sabiex jiġi osservat il-prinċipju tat-trattament ugwali tal-offerenti, l-offerti kollha għandhom jikkonformaw mar-regoli fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt (15).

81.      Fil-fehma tiegħi, dan il-prinċipju fundamentali tar-reklamar għandu jiġi applikat anki għall-konċessjonijiet, fejn l-avviżi tagħhom għandhom jindikaw b’mod komplet ix-xogħlijiet kollha tal-konċessjoni. Hemm diversi kunsiderazzjonijiet favur dan.

82.      L-ewwel nett, hemm raġunijiet evidenti marbutin mat-trasparenza u t-trattament ugwali. Dawn iż-żewġ prinċipji, kif rajna, jiġu direttament mit-Trattat, u l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarathom applikabbli, b’mod ġenerali, għall-konċessjonijiet kollha, inklużi dawk li ma kellhomx regoli speċifiċi (16).

83.      Fit-tieni lok, id-Direttiva tistabbilixxi li, minn fost ir-regoli dwar il-kuntratti tax-xogħol, japplikaw fil-konfront tal-konċessjonijiet dawk biss dwar ir-reklamar, jew aħjar parti minnhom. Li wieħed jammetti li anki l-ftit regoli applikabbli għall-konċessjonijiet għandu jkollhom interpretazzjoni differenti u iktar limitata minn dik meħtieġa fil-kuntratti tax-xogħlijiet, jispiċċa, fil-fehma tiegħi, biex jitnaqqas kunsiderevolment l-effett utli tal-qafas leġiżlattiv applikabbli għall-konċessjonijiet.

84.      Il-fatt li l-mudell ta’ avviż ta’ sejħa għal offerti stabbilit għall-konċessjonijiet (fl-Anness VI tad-Direttiva) huwa ferm iktar sintetiku minn dak stabbilit għall-kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet (fl-Anness V tad-Direttiva) ma jfissirx li d-deskrizzjoni tax-xogħlijiet li għandhom jiġu eżegwiti tista’ ssir f’termini differenti ħafna. Barra minn hekk, iż-żewġ mudelli ta’ avviżi huma kważi identiċi fil-parti fejn huwa meħtieġ li jiġi deskritt l-oġġett tal-kuntratt u dak tal-konċessjoni (ara t-Taqsima II ta’ kull wieħed mill-mudelli).

85.      Barra minn hekk, fl-istess ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja nsibu affermazzjonijiet li jekwiparaw, mingħajr ma jsemmu l-ebda tip ta’ differenza, ir-regoli ta’ reklamar applikabbli għall-kuntratti u dawk applikabbli għall-konċessjonijiet (17).

86.      Il-fatt li huwa obbligatorju li avviż ta’ sejħa għal offerti jiddeskrivi b’mod komplet ix-xogħlijiet li għandhom jiġu eżegwiti ma jfissirx naturalment li jiġi eskluż kull tip ta’ kreattività u ta’ libertà fl-offerti li jistgħu jiġu ppreżentati. Madankollu, l-osservanza tal-prinċipju ta’ trattament ugwali jimponi li, f’dak il-każ, l-offerenti potenzjali jkunu f’kundizzjoni li jkunu jafu kemm l-eżistenza ta’ marġini ta’ libertà bħal dik, kif ukoll il-limiti tiegħu. F’dan ir-rigward jista’ jkun opportun li tiġi ċċitata silta mill-Komunikazzjoni interpretattiva tal-Kummissjoni fuq il-konċessjonijiet fid-dritt Komunitarju (18) (iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni interpretattiva”), li jidhirli li hija korretta u kondiviżibbli għal kollox:

“Kultant jiġri li l-konċedent meta ma jkollux il-possibbiltà li jiddefinixxi l-bżonnijiet tiegħu f’termini preċiżi biżżejjed, jirrikorri għal offerti alternattivi tajbin biex jipprovdu soluzzjonijiet differenti għal problema espressa f’termini ġenerali. Madankollu, f’dan il-każ, l-ispeċifikazzjonijiet tas-sejħa għal offerti għandhom fi kwalunkwe każ, biex tiġi ggarantita kompetizzjoni b’saħħitha u effiċjenti, jippreżentaw b’mod nondiskriminatorju u oġġettiv dak li huwa mitlub mill-kandidati u, fuq kollox, il-metodi tal-approċċ li għandhom isegwu fil-preparazzjoni tal-offerti tagħhom. B’dan il-mod, kull offerent ikun jaf minn qabel li jkun jista’ joffri soluzzjonijiet tekniċi differenti. B’mod iktar ġenerali, l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt m’għandux ikollhom elementi li jmorru kontra r-regoli u l-prinċipji msemmijin iktar ’il fuq tat-Trattat. Il-bżonnijiet tal-konċedent jistgħu jkunu wkoll determinanti f’kollaborazzjoni mal-impriżi tas-settur, bil-kundizzjoni li dan ma jkollux l-effett li jillimita l-kompetizzjoni” (punt 3.1.1, paragrafu 9).

87.      Barra minn hekk, fil-qasam ta’ kuntratti l-Artikolu 19 tad-direttiva jistabbilixxi espressament, permezz tal-mekkaniżmu tal-varjanti, il-possibbiltà li lill-offerenti jitħallielhom ċertu grad ta’ libertà fil-preżentazzjoni tal-offerti tagħhom. Madankollu, fis-sentenza Traunfellner, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat l-artikolu ċċitat, sabiex jiġi osservat il-prinċipju tat-trattament ugwali tal-offerenti, b’mod pjuttost riġidu, u pereżempju eskludiet li, biex tiġi sodisfatta l-kundizzjoni fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 19 tad-Direttiva – li jobbliga lill-awtorità kontraenti biex tindika fl-ispeċifikazzjonijiet il-kundizzjonijiet minimi li l-varjanti għandhom jirrispettaw – biżżejjed li ssir referenza għal regola nazzjonali (19).

88.      Ma jidhirlix li huwa konvinċenti l-argument tar-Renju ta’ Spanja li l-ġurisprudenza Traunfellner, li għadha kif ġiet iċċitata, mhijiex applikabbli f’dan il-każ, billi tirreferi għal varjanti u mhux għal xogħlijiet addizzjonali. L-ewwel nett, fil-fatt, anki jekk wieħed jammetti li d-distinzjoni bejn varjanti u xogħlijiet addizzjonali għandha bażi, jibqa’ l-fatt li l-ġurisprudenza Traunfellner hija bbażata fuq l-għan essenzjali li jiggarantixxi t-trattament ugwali tal-offerenti, u li dak l-għan ma jistax jiġi kkunsidrat anqas rilevanti fir-rigward ta’ xogħlijiet addizzjonali milli hu fir-rigward ta’ varjanti. Fi kwalunkwe każ, din il-ġurisprudenza, safejn tirreferi għall-Artikolu 19 tad-Direttiva, jiġifieri għal dispożizzjoni li ma tapplikax għal konċessjoni ta’ xogħlijiet, mhijiex direttament applikabbli f’din il-kawża, u għandha tiġi kkunsidrata pjuttost bħala indikazzjoni u gwida, għalkemm persważiva ħafna.

89.      Indikazzjoni utli ulterjuri, applikabbli essenzjalment b’analoġija, tinsab ukoll fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li, dejjem b’applikazzjoni tal-prinċipju tat-trattament ugwali tal-offerenti, enfasizzat il-ħtieġa li, ladarba indikati, il-kriterji tal-għoti ta’ sejħa għal offerti għandhom jibqgħu l-istess matul il-proċedura kollha (20).

90.      Fl-aħħar nett, avviż għall-għoti ta’ konċessjoni ta’ xogħlijiet pubbliċi għandu jindika b’mod komplet ix-xogħlijiet li huma s-suġġett tal-konċessjoni stess. Varjanti eventwali u xogħlijiet addizzjonali huma ammissibbli jekk dik il-possibbiltà, u l-kundizzjonijiet li taħthom tista’ tiġi eżerċitata, huma indikati fl-avviż stess.

5.      Fuq l-interpretazzjoni tat-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt

91.      Ladarba ġew iċċarati r-rekwiżiti li avviż għal konċessjoni ta’ xogħlijiet għandu jkollu biex jiġu sodisfatti l-obbligi ta’ reklamar imposti mid-dritt Komunitarju, jeħtieġ jiġi vverifikat jekk, konkretament, l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt għall-konċessjoni inkwistjoni jikkonformawx ma’ dawn ir-rekwiżiti.

92.      Nikkunsidra li r-risposta għandha tkun negattiva, u li ma kienx hemm biżżejjed qbil bejn dak indikat fit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt u x-xogħlijiet mogħtija fil-konċessjoni favur Iberpistas.

93.      Fl-ewwel lok, kif rajna, il-Gvern Spanjol isostni li l-għażla li jiġu ssostitwiti l-ewwel speċifikazzjonijiet tal-kuntratt ma’ tat-tieni kienet immotivata mill-intenzjoni li jitħalla spazju ikbar għall-inizjattiva ħielsa tal-offerenti, biex jiġu individwati soluzzjonijiet adegwati għall-problema tat-traffiku. Barra minn hekk dan il-Gvern isostni li l-parteċipanti potenzjali fis-sejħa għal offerti setgħu faċilment jifhmuh dan. Madankollu, dawn l-argumenti ma jistgħux jiġu aċċettati.

94.      Jiġi osservat li, fil-bidu tat-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt, hemm imniżżel sempliċement li “għal raġunijiet ta’ ordni tekniku jeħtieġ li l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt iċċitati jiġu mmodifikati, sabiex jerġa’ jiġi ddefinit s-suġġett tas-sejħa għal offerti u biex jiġu introdotti ċerti emendi fid-determinazzjoni ta’ kemm iddum il-konċessjoni”. Din hija formulazzjoni vaga ħafna, li hija ’l bogħod ferm milli tindika bi preċiżjoni r-raġuni speċifika li wasslet għar-riformulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt (ħlief għal tibdil ta’ kemm iddum il-konċessjoni). Bħala minimu, jekk ir-raġuni bażika wara d-deċiżjoni li jiġu annullati l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt preċedenti kienet dik li jitħalla spazju ikbar għal-libertà ta’ inizjattiva tal-offerenti għas-soluzzjoni tal-problemi tat-traffiku, il-ħaġa setgħet u messha ġiet indikata b’mod espliċitu. Madankollu dan ma seħħx.

95.      Bl-istess mod, lanqas ma jistgħu jiġu aċċettati l-argumenti tal-Gvern Spanjol li l-possibbiltà li jiġu offruti xogħlijiet addizzjonali bħal dawk proposti minn Iberpistas tiġi minn serje ta’ dispożizzjonijiet tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt. Dawn huma, b’mod partikolari, il-punti 13 u 16 tal-Artikolu 5 tal-avviż, kif ukoll tal-Artikolu 29 tiegħu.

96.      Issa, għal dak li jirrigwarda l-Artikolu 29 biżżejjed jiġi osservat li dan jirreferi b’mod espliċitu għaż-żewġ konnessjonijiet biss tal-A-6 ma’ Ávila u Segovia (21).

97.      Tista’ ssir osservazzjoni analoga għal dak li jikkonċerna l-punt 16 tal-Artikolu 5 tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, li jindika espressament li l-miżuri li jirrigwardaw it-traffiku li setgħu jiġu proposti lill-amministrazzjoni kienu dwar “żoni affettwati mill-kostruzzjoni tat-toroq li huma s-suġġett tal-konċessjoni”. Ir-referenza għall-“kostruzzjoni” ta’ dawn it-toroq tillimita għalhekk b’mod ċar għall-konnessjonijiet tal-A-6 ma’ Ávila u Segovia ż-żona ta’ referenza ta’ din id-dispożizzjoni.

98.      Imbagħad, għal dak li jirrigwarda l-punt 13 tal-istess artikolu tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, għandu jingħad li huwa jirreferi, b’mod ġenerali, għall-miżuri li l-offerenti setgħu jipproponu li jiġu adottati fir-rigward ta’ sensiela ta’ fatturi li tipikament għandhom jiġu kkunsidrati fit-twettiq tad-diversi xogħlijiet: għalhekk mhux biss it-traffiku, imma anki l-impatt possibbli fuq il-pajsaġġ, l-ambjent, it-turiżmu, eċċ. Huwa ċar li dispożizzjoni ġenerika bħal din, li tirreferi għal eżekuzzjonijiet sempliċement aċċessorji fir-rigward tax-xogħlijiet imsemmijin b’mod espliċitu fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, ma tistax titqies bħala reklam suffiċjenti biex tindika bħala s-suġġett tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt sensiela ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ta’ importanza kbira, anki mil-lat ekonomiku, li kellhom isiru ’l barra miż-żoni ta’ kostruzzjoni indikati espliċitament fl-avviż.

99.      Barra minn hekk, il-punt 13 iċċitat jirreferi għall-“effetti” tal-konċessjoni fuq il-problema globali tat-traffiku, imma ma jagħmel l-ebda referenza għal-lokalizzazzjoni tal-miżuri li għandhom jittieħdu għat-tnaqqis ta’ din il-problema. Għalhekk m’għandux jitwarrab l-argument tal-Kummissjoni li, minħabba l-kontenut tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, dawn il-miżuri setgħu jiġu interpretati mill-parteċipanti fis-sejħa għal offerti biss bħala li kienu fiż-żona tax-xogħlijiet li l-kostruzzjoni tagħhom kienet espliċitament prevista.

100. Fl-aħħar nett, wieħed m’għandux jinsa li d-dispożizzjonijiet li għadhom kif ġew imfakkrin baqgħu l-istess fl-ewwel u fit-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt. Konsegwentement, ma jistax jiġi sostnut li, meta jiġu kkunsidrati, parteċipant potenzjali fis-sejħa għal offerti seta’ jaħseb li l-għażla tal-awtoritajiet Spanjoli li jannullaw l-ewwel avviż bl-eliminazzjoni minnu ta’ ċerti xogħlijiet kienet iddeterminata mill-intenzjoni li jinkisbu proposti alternattivi fir-rigward ta’ ċerti xogħlijiet “ikkanċellati”.

101. Imbagħad, għal dak li jirrigwarda l-argumenti addizzjonali proposti mir-Renju ta’ Spanja dwar il-possibbiltà li t-tieni speċifikazzjonijiet tal-kuntratt jiġu interpretati fid-dawl tad-dispożizzjonijiet l-oħrajn rilevanti tad-dritt Spanjol, li rrikonoxxew spażju wiesa’ għal-libertà u l-kreattività tal-offerenti, nosserva dan li ġej:

102. Fil-prinċipju, minn naħa, għar-raġunijiet imsemmijin iktar ’il fuq, nikkunsidra li l-prinċipji li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja affermat fir-rigward tar-reklamar tal-kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet huma applikabbli wkoll fir-rigward tal-konċessjonijiet. F’dan il-kuntest, kif rajna, ġiet eskluża anki l-legalità ta’ avviż li, fir-rigward tal-ammisibbiltà tal-varjanti, kien fih referenza espliċita għal-leġiżlazzjoni nazzjonali (22).

103. Min-naħa l-oħra, anki jekk wieħed jammetti b’mod assurd il-possibbiltà, li tmur kompletament kontra l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ta’ integrazzjoni impliċita ta’ avviż ta’ sejħa għal offerti abbażi tad-dritt nazzjonali, jibqa’ l-fatt li, fil-fehma tiegħi, l-Artikolu 8 tal-Ley de Autopistas ma jsostnix il-pożizzjoni tar-Renju ta’ Spanja. Fil-fatt din ir-regola mhux talli ma tagħtix lill-offerenti potenzjali libertà ta’ kreattività wiesgħa għall-finijiet tal-preżentazzjoni tal-offerti, imma talli wkoll tirreferi għal xogħlijiet li, għalkemm mhumiex previsti fis-suġġett oriġinali tal-konċessjoni, huma “imposti fuq il-konċessjonarju bħala remunerazzjoni”. Fi kliem ieħor, jidher li dawn huma xogħlijiet li huma espliċitament meħtieġa mill-konċessjonarju, u mhux liberament proposti u mwettqin minnu. Għalhekk jidher inutli li jiġi vverifikat jekk, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, ix-xogħlijiet kollha addizzjonali proposti minn Iberpistas jidħlux fiż-żona ta’ influwenza tax-xogħlijiet espliċitament indikati bħala oġġett tal-konċessjoni.

104. Lanqas il-Komunikazzjoni interpretattiva ma tista’ tipprovdi argumenti favur il-pożizzjoni tal-Gvern Spanjol. B’mod partikolari, kif rajna, għalkemm f’dan id-dokument il-Kummissjoni tammetti l-possibbiltà li l-offerenti jitħallielhom grad wiesa’ ta’ libertà u kreattività fl-offerti tagħhom, tiġi mfakkra wkoll, b’mod espliċitu, il-ħtieġa li “jippreżentaw b’mod mhux diskriminatorju u oġġettiv dak li huwa mitlub mill-kandidati” (23).

105. Iktar minn hekk, il-Kummissjoni wriet b’mod pjuttost konvinċenti, minkejja l-argumenti kuntrarji tar-Renju ta’ Spanja, li l-offerenti l-oħrajn ma interpretawx il-klawżoli dwar in-neċessità li jipproponu miżuri għat-tnaqqis tat-traffiku bl-istess mod kif għamlet Iberpistas. B’mod partikolari, l-offerenti l-oħrajn ipproponew soluzzjonijiet ibbażati kollha fuq l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet addizzjonali marbutin mill-qrib max-xogħlijiet li l-kostruzzjoni tagħhom kienet espliċitament mitluba mill-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt. Dan huwa evidentement fatt li, fih innifsu, mhuwiex determinanti, billi l-evalwazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt li għamlu l-offerenti l-oħrajn ċertament ma tistax torbot il-ġudizzju tal-Qorti tal-Ġustizzja. Barra minn hekk, ma jistax jiġi eskluż li l-offerenti l-oħrajn kienu interpretaw l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt b’mod żbaljat. Madankollu, dan huwa element li jista’ jiġi kkunsidrat biex wieħed jifhem iċ-ċirkustanzi kollha ta’ dan il-każ.

106. Fl-aħħar nett, osservazzjoni finali tikkonċerna l-aspetti prattiċi li jirriżultaw mill-interpretazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt li għamlet Iberpistas u sostnuta mir-Renju ta’ Spanja. Abbażi tal-offerta rebbieħa, il-kumpannija Iberpistas eżegwiet, minbarra l-konnessjonijiet bejn l-awtostrada A-6 u l-bliet ta’ Ávila u ta’ Segovia, sensiela ta’ xogħlijiet addizzjonali fuq il-medda Villalba-Adanero tal-istess awtostrada, liema medda, fil-mument tas-sejħa għal offerti mertu ta’ din il-kawża, diġà kienet teżisti konċessjoni, favur l-istess Iberpistas, sal-2018. Għalhekk diffiċli nimmaġina li offerent differenti minn Iberpistas seta’, konkretament, jipproponi fuq l-inizjattiva tiegħu, mingħajr ebda indikazzjoni f’dan is-sens fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, li jeżegwixxi x-xogħlijiet f’medda awtostradali ġestita minn din il-kumpannija tal-aħħar.

VII – Konklużjoni

107. Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet magħmulin, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi b’dan il-mod:

Ir-Renju ta’ Spanja, billi ma inkludiex, fost ix-xogħlijiet, li huma s-suġġett tal-konċessjoni, indikati fl-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt għall-għoti ta’ konċessjoni amministrattiva għall-kostruzzjoni, il-manutenzjoni u l-amministrazzjoni tal-konnessjonijiet tal-awtostrada A-6 ma’ Segovia u Ávila, kif ukoll għall-manutenzjoni u l-amministrazzjoni tal-medda Villalba-Adanero tal-istess awtostrada sa mis-sena 2018, ċerti xogħlijiet li mbagħad ngħataw fil-kuntest tal-konċessjoni, naqas mill-obbligi tiegħu taħt id-Direttiva 93/37/KEE, li tikkonċerna l-koordinament tal-proċeduri għall-għoti tal-kuntratti tax-xogħlijiet pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet], kif ukoll taħt il-prinċipji tat-Trattat fir-rigward tat-trattament ugwali u ta’ nondiskriminazzjoni.

Ir-Renju ta’ Spanja huwa kkundannat għall-ispejjeż.

1 – Lingwa oriġinali: it-Taljan.

2 – Madankollu, min-naħa l-oħra, il-konċessjonijiet ta’ servizzi għadhom mhumiex irregolamentati speċifikament, ħlief għal xi eċċezzjonijiet għal ċerti prinċipji importanti li ġew sostnuti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. B’mod partikolari, il-ġurisprudenza hija kostanti meta tafferma li, għalkemm mhemmx leġiżlazzjoni speċifika, il-konċessjonijiet ta’ servizzi għandhom jirrispettaw il-prinċipji fundamentali tat-Trattati, b’mod partikolari li ma jkunx hemm diskriminazzjoni fuq bażi ta’ nazzjonalità. Ara, b’referenza għas-servizzi taħt id-Direttiva 93/38/KEE, is-sentenza tas-7 ta’ Diċembru 2000, Telaustria u Telefonadress, (C‑324/98, Ġabra p. I‑10745, punt 60). Iżda b’referenza għas-servizzi taħt id-Direttiva 92/50/KEE, ara s-sentenza tat-13 ta’ Ottubru 2005, Parking Brixen (C‑458/03, Ġabra p. I‑8585, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata hemmhekk).

3 – Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-31 ta’ Marzu 2004, fuq kordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 06 Volum 07 p. 132).

4 – Dan huwa t-Titolu III, li jinkludi l-Artikoli 56 sa 65.

5 – Direttiva tal-Kunsill 93/37/KEE, tal-14 ta’ Ġunju 1993, li tikkonċerna l-koordinament tal-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti tax-xogħlijiet pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 06 Volum 02 p. 163).

6 –      Sentenza tat-12 ta’ Lulju 2001, Ordine degli Architetti et (C‑399/98, Ġabra p. I‑5409).

7 – F’każijiet partikolari konkreti, id-distinzjoni bejn kuntratt ta’ xogħlijiet pubbliċi u konċessjoni tista’ tkun pjuttost diffiċli. Fl-aħħar mill-aħħar, dan huwa xogħol li għandha tagħmlu l-qorti nazzjonali: ara s-sentenza tat-13 ta’ Ottubru 2005, Parking Brixen, C-458/03, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 2 (punt 32).

8 – Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-7 ta’ Ottubru 2005, Il-Kummissjoni vs L-Italja (Kawżi magħquda C‑187/04 u C‑188/04, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 23).

9 – Sentenza tas-9 ta’ Diċembru 2003, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑129/00, Ġabra p. I‑14637, punti 29 sa 32).

10 – Ara, pereżempju, is-sentenza tat-8 ta’ Diċembru 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Lussemburgu (C‑33/04, Ġabra p. I‑10629, punti 65 sa 67 u l-ġurisprudenza ċċitata).

11 – Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 6.

12 – Ibidem, punt 100.

13 – Ara fuq l-ispeċificità tal-ġurisprudenza Ordine degli Architetti u fuq il-fatt li ma tapplikax f’sitwazzjoni fejn il-kontroparti tista’ tintgħażel, is-sentenza tal-20 ta’ Ottubru 2005, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑264/03, Ġabra p. I‑8831, punt 57).

14 – Ara s-sentenzi tat-22 ta’ Ġunju 1993, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, imsejħa “Storebaelt” (C‑243/89, Ġabra p. I‑3353, punt 33), u tat-18 ta’ Ottubru 2001, SIAC (C‑19/00, Ġabra p. I‑7725, punt 33). Dawn is-sentenzi jirreferu għad-Direttiva 71/305/KEE preċedenti, imma r-ratio tad-dispożizzjonijiet tibqa’ evidentement l-istess. Ara wkoll, pereżempju, is-sentenza tal-25 ta’ April 1996 Il-Kummissjoni vs Il-Belġju msejħa “karozzi tal-linja Valloni” (C‑87/94, Ġabra p. I‑2043, punti 51 u 52), kif ukoll, f’termini iktar ġenerali, is-sentenza Parking Brixen, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 2 (punt 48).

15 – Sentenza Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 (punt 37).

16 – Ara iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 2.

17 – Sentenza tas-27 ta’ Ottubru 2005, Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8 (punt 19).

18 – ĠU 2000, C 121, p. 2.

19 – Sentenza tas-16 ta’ Ottubru 2003, Traunfellner (C‑421/01, Ġabra p. I‑11941, punti 27 sa 29).

20 – Sentenzi l-Kummissjoni vs Il-Belġju, iċċitata iktar ‘il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 (punti 88 u 89), u SIAC, iċċitata iktar ‘il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 (punti 41 sa 43).

21 – Ara iktar ’il fuq, punti 21 u 22.

22 – Sentenza Traunfellner, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19.

23 – Ara, l-punt 86 iktar ’il fuq.

Full & Egal Universal Law Academy