EUR-Lex -  62007CC0569 - MT

KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

MENGOZZI

ppreżentati fit-18 ta’ Marzu 2009 1

Kawża C‑569/07

HSBC Holdings plc

Vidacos Nominees Ltd

vs

The Commissioners of Her Majesty’s Revenue & Customs

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Special Commissioners, Londra)

“Taxxi indiretti – Ġbir tal-kapital – Dazju ta’ 1.5 % fuq it-trasferiment ta’ azzjonijiet għal servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet (‘clearance service’)”

1.        Is-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet (“clearance services”) iwettqu funzjoni li tista’ tiġi ddefinita bħala ta’ ħarsien ta’ azzjonijiet. B’mod partikolari, dawn is-servizzi jniżżlu f’reġistri speċifiċi l-proprjetà u t-trasferimenti tal-azzjonijiet li, materjalment, jibqgħu madankollu dejjem f’idejn is-servizzi. Fi kliem ieħor, is-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jippermettu li l-bejgħ u x-xiri tal-azzjonijiet ikunu iktar sempliċi, mgħaġġla u siguri.

2.        Is-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet huma mifruxa ferm fl-Ewropa kontinentali, iżda mhux fir-Renju Unit, fejn il-metodi biex jiġu ttrasferiti l-azzjonijiet huma tradizzjonalment differenti. B’hekk, għal ċerti tranżazzjonijiet li jsiru permezz ta’ servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, dan l-Istat Membru juża sistema ta’ taxxa differenti minn dik tal-iskambji tal-azzjonijiet li jsiru b’metodi normali li jintużaw fit-territorju tiegħu. Din il-kawża, li bdiet permezz ta’ talba għal domanda preliminari mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja mis-Special Commissioners ta’ Londra, tipprovdi l-okkażjoni biex tiġi evalwata l-kompatibbiltà mad-dritt Komunitarju ta’ dawn il-metodi ta’ tassazzjoni.

3.        B’mod iktar speċifiku, il-leġiżlazzjoni tar-Renju Unit għandha tiġi eżaminata fid-dawl tad-Direttiva 69/335 li tikkonċerna taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertajiet fundamentali.

I –    Il-kuntest ġuridiku

A –    Id-dritt Komunitarju

4.        Id-Direttiva 69/335 (1) (iktar ’il quddiem: id-“direttiva”), li hija t-test prinċipali tad-dritt derivat rilevanti fil-kawża inkwistjoni, ġiet emendata b’mod sinjifikanti matul iż-żmien.

5.        L-għanijiet tad-direttiva huma spjegati sew fil-premessi tagħha, b’mod partikolari fl-ewwel u fit-tieni premessi, li jipprovdu dan li ġej:

“Billi l-objettiv tat-Trattat hu li joħloq unjoni ekonomika li l-karatteristiċi tagħha huma simili għal dawk ta’ suq domestiku u billi wieħed mill-kundizzjonijiet essenzjali sabiex jinkiseb dan hija l-promozzjoni tal-moviment ħieles tal-kapital;

Billi t-taxxi ndiretti fuq il-ġbir tal-kapital, fis-seħħ fl-Istati Membri fil-preżent, jiġifieri d-dazju li għandu jitħallas fuq il-kontribuzzjoni tal-kapital lil kumpanniji u ditti u l-ħlas tal-bolla fuq titoli, jagħtu lok għal diskriminazzjoni, taxxa doppja u d-diversitajiet li jfixklu l-moviment ħieles tal-kapital u li, konsegwentement, għandhom jiġu eliminati b’armonizzazzjoni”.

6.        Fir-rapport li, fl-14 ta’ Diċembru 1964, kien anness mal-proposta tal-Kummissjoni lill-Kunsill u li kellha ssir id-Direttiva 69/335 (2), il-Kummissjoni osservat li l-abolizzjoni sħiħa kemm tad-dazju fuq il-kapital kif ukoll tat-taxxi tal-boll kellha tkun l-aħjar soluzzjoni biex jitwettaq suq liberu tal-kapital. Madankollu, minħabba l-oppożizzjoni mistennija tal-Istati Membri kontra miżura daqshekk drastika, l-għażla tal-Kummissjoni kienet li tneħħi t-taxxi tal-boll u tħalli dazju fuq il-kapital, madankollu armonizzat f’livell Komunitarju.

7.        Barra minn hekk, matul iż-żmien, numru ta’ emendi li saru fid-direttiva neħħew l-obbligu li kien inizjalment ipprovdut li l-kontribuzzjonijiet jiġu intaxxati abbażi ta’ rata armonizzata: l-attwali Artikolu 7 tad-direttiva, b’mod partikolari, jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu japplikaw rata massima ta’ 1 % jew, sempliċement, li ma japplikawx iktar id-dazju fuq il-kapital. B’mod partikolari, ir-Renju Unit abolixxa d-dazju fuq il-kapital fl-1988.

8.        Id-direttiva tidentifika t-tranżazzjonijiet li għandhom jiġu intaxxati bid-dazju fuq il-kapital fl-Artikolu 4, fejn, fost oħrajn, issemmi “(ċ) żieda fil-kapital ta’ kumpannija kapitali bil-kontribuzzjoni ta’ assi ta’ kull tip”.

9.        Minbarra li tinkludi d-dispożizzjonijiet dwar il-metodi ta’ kalkolu u ta’ ġbir tad-dazju fuq il-kapital, id-direttiva tinkludi wkoll numru ta’ projbizzjonijiet, li għandhom l-għan li jevitaw kemm dazju fuq il-kapital doppju, kif ukoll l-applikazzjoni tat-taxxi tal-boll. B’mod partikolari, l-Artikoli 10 u 11 jipprovdu dan li ġej:

“Artikolu 10

Barra d-dazju kapitali, l-Istati Membri m’għandhom jimponu ebda ntaxxar affattu, fir-rigward ta’ kumpanniji, ditti, assoċjazzjonijiet jew persuni ġuridiċi li jaħdmu għal profit:

(a) fir-rigward ta’ l-operazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4;

(b) fir-rigward ta’ kontribuzjonijiet, self jew il-provvista ta’ servizzi, li jsiru bħala parti mill-operazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4;

[…]

Artikolu 11

L-Istati Membri m’għandhom ikunu soġġetti għal ebda forma ta’ tassazzjoni:

(a) il-ħolqien, il-ħruġ, l-ammissjoni għall-kwotazzjoni fil-borża, li jagħmlu disponibbli fis-suq jew li jittrattaw fi stocks, ishma [azzjonijiet] jew sigurtajiet oħrajn ta’ l-istess tip, jew taċ-ċertifikati li jirrapreżentaw dawn is-sigurtajiet, maħruġa minn min ikun;

[…]”.

10.      Minkejja l-projbizzjonijiet li għadni kemm fakkart, l-Artikolu 12 jippermetti li l-Istati Membri jiġbru ċerti dazji speċifiċi, billi jipprovdi dan li ġej:

“Artikolu 12

1. Minkejja l-Artikoli 10 u 11, l-Istati Membri Mejju jistgħu jimponu: [1. Minkejja l-Artikoli 10 u 11, l-Istati Membri jistgħu jimponu:]

(a) dazji fuq it-trasferiment ta’ titoli, kemm jekk imposti b’rata uniformi u kemm jekk le;

[…]”.

B –    Id-dritt nazzjonali

11.      Il-leġiżlazzjoni fiskali tar-Renju Unit li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni u li tinsab fil-Finance Act 1986. Fit-tifsira tal-Artikolu 87 tagħha, it-trasferimenti tal-azzjonijiet huma suġġetti għal “Stamp Duty Reserve Tax” (iktar ’il quddiem: “SDRT”) ta’ 0.5 %, li tkun dovuta għal kull trasferiment li jsir.

12.      Madankollu, fit-tifsira tal-Artikolu 96 tal-istess liġi, l-introduzzjoni ta’ azzjonijiet f’servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jinvolvi l-ħlas ta’ SDRT b’rata ta’ 1.5 %. Bil-kontra, it-trasferimenti sussegwenti tal-azzjonijiet, sakemm dawn isiru fl-ambitu tal-istess servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet.

13.      Fl-aħħar nett, l-Artikolu 97A tal-Finance Act 1986 jipprovdi li servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jista’ jeżerċita “għażla” (“election”), billi jikkonkludi ftehim mal-amministrazzjoni fiskali tar-Renju Unit. L-eżerċizzju tal-għażla jinvolvi, b’mod partikolari, il-bidla minn ħlas ta’ darba ta’ SDRT ta’ 1.5 % għall-ħlas ta’ SDRT skont ir-rata normali ta’ 0.5 %. Naturalment, f’dan il-każ id-dazju jkun dovut għal kull darba li jsir trasferiment tal-azzjonijiet. Sabiex jeżerċita l-għażla, servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet huwa obbligat li jkollu fergħa jew aġenzija fir-Renju Unit, inkella, għandu jinnomina “rappreżentant fiskali” tiegħu fir-Renju Unit. Is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet irid ukoll ikun konformi ma’ numru ta’ preskrizzjonijiet tekniċi rigward il-metodi tal-kalkolu, għall-ġbir u għall-kontabbiltà tal-SDRT.

II – Il-fatti li wasslu għall-kawża, il-proċedura prinċipali u d-domanda preliminari

14.      Il-bank HSBC huwa kumpannija b’responsabbiltà limitata bl-uffiċċju tiegħu rreġistrat f’Londra. F’Ġunju 2000, l-HSBC għamlet offerta pubblika biex tixtri l-azzjonijiet kollha tal-bank Franċiż Crédit Commercial de France (iktar ’il quddiem: “CCF”), li l-azzjonijiet tiegħu kienu kkwotati fil-Borża ta’ Pariġi. Fl-offerta tagħha HSBC ipproponiet lill-azzjonisti tas-CCF, li għall-azzjonijiet tagħhom hija kienet tħallashom jew bi flus kontanti jew b’azzjonijiet tal-HSBC. Sabiex tagħmel din it-tieni possibbiltà iktar attraenti għall-azzjonisti attivi fuq is-suq Franċiż, l-HSBC iddeċidiet li tagħmel l-azzjonijiet tagħha negozjabbli fil-Borża ta’ Pariġi.

15.      Meta seħħew il-fatti tal-kawża prinċipali, sabiex kumpannija setgħet tkun ikkwotata fil-Borża ta’ Pariġi hija kellha tagħmel użu mis-SICOVAM, servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet. B’hekk, l-azzjonisti tas-CCF li kellhom l-intenzjoni li jaċċettaw l-offerta pubblika ta’ xiri ta’ HSBC setgħu jagħżlu li jirċievu l-azzjonijiet ta’ din tal-aħħar direttament permezz tas-SICOVAM: b’dan il-mod, dawn l-azzjonijiet setgħu sussegwentement jinbiegħu fil-Borża ta’ Pariġi.

16.      Fil-fatt, l-azzjonijiet tal-HSBC li permezz tas-SICOVAM ġew skambjati għall-azzjonijiet ta’ CCF ġew fdati direttament mhux lis-SICOVAM, iżda lir-rappreżentant tagħha għar-Renju Unit, il-Vidacos. Din il-kumpannija hija wkoll membru tas-sistema CREST (3): madankollu, peress li f’dan il-każ hija mxiet bħala rappreżentanta tas-SICOVAM, l-azzjonijiet tal-HSBC ittrasferiti permezz tal-Vidacos (u s-SICOVAM) ġew intaxxati, skont l-Artikolu 96 tal-Finance Act 1986, b’rata ta’ 1.5 %.

17.      Sabiex jagħmel l-offerta pubblika ta’ xiri iktar attraenti għall-azzjonisti tas- CCF, l-HSBC impenjat ruħha li tħallas id-dazju (SDRT) ta’ 1.5 % għall-azzjonisti tas-CCF jekk dawn jagħżlu li jirċievu l-azzjonijiet tal-HSBC permezz tas-SICOVAM. Dan jikkorrispondi għal prattika ferm mifruxa, anki jekk, abbażi tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, l-obbligu tal-ħlas tad-dazju teknikament jaqa’ fuq is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet.

18.      B’hekk, f’Lulju 2000, l-HSBC ħallset lill-awtoritajiet fiskali Ingliżi iktar minn GBP 27 miljun, bħala ħlas tas-SDRT abbażi tar-rata ta’ 1.5 %.

19.      Sussegwentement, is-SDRT ta’ 1.5 % tħallset ukoll għall-azzjonijiet tal-HSBC miksuba mill-azzjonisti li kellhom azzjonijiet permezz ta’ SICOVAM li kienu ddeċidew li jirċievu d-dividendi tagħhom f’azzjonijiet.

20.      Madankollu, permezz ta’ ittra tat-18 ta’ Ottubru 2002, l-HSBC talbet lill-amministrazzjoni fiskali tar-Renju Unit ir-restituzzjoni tad-dazju mħallas. Id-deċiżjoni negattiva tal-awtoritajiet fiskali sussegwentement ġiet ikkontestata quddiem il-qorti tar-rinviju li, peress li kellha xi dubji fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni li tikkonċerna s-SDRT mad-dritt Komunitarju, għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

“L-Artikolu 10 jew l-Artikolu 11 tad-Direttiva tal-Kunsill 69/335, kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 85/303/KEE tal-10 ta’ Ġunju 1985, jew l-Artikolu 43, l-Artikolu 49 jew l-Artikolu 56 tat-Trattat KE jew xi dispożizzjoni oħra tal-liġi Komunitarja jipprojbixxu l-intaxxar minn Stat Membru (iktar ’il quddiem l-“ewwel Stat Membru”) ta’ dazju fuq it-trasferiment jew il-ħruġ ta’ azzjonijiet għal servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet (“clearance service”) ta’ 1.5 % meta:

(i)      kumpannija (iktar ’il quddiem il-‘Kumpannija A’) stabbilita fl-Ewwel Stat Membru toffri li takkwista l-azzjonijiet irreġistrati u nnegozjati f’kumpannija (iktar ’il quddiem il-‘Kumpannija B’) stabbilita fi Stat Membru ieħor (iktar ’il quddiem it-‘tieni Stat Membru’) bi skambju ta’ azzjonijiet f’Kumpannija A, li għandhom jinħarġu fuq il-Borża fit-tieni Stat Membru;

(ii)      azzjonisti fil-Kumpannija B għandhom l-għażla li jirċievu l-azzjonijiet il-ġodda tal-Kumpannija A jew:

a.      f’forma ċċertifikata; jew

b.      f’forma mhux iċċertifikata permezz ta’ sistema ta’ trasferiment ta’ azzjonijiet (‘settlement system’) fl-ewwel Stat Membru; jew

ċ.      f’forma mhux iċċertifikata permezz ta’ servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet fit-tieni Stat Membru (‘clearance service’);

(iii) il-liġi tal-ewwel Stat Membru tipprovdi, essenzjalment, illi:

a.      meta jinħarġu l-azzjonijiet f’forma ċċertifikata (jew f’forma mhux iċċertifikata f’sistema speċifika għat-trasferiment ta’ azzjonijiet fl-ewwel Stat Membru), il-ħruġ ta’ azzjonijiet ma jkun suġġett għal ebda dazju, iżda min-naħa l-oħra kull trasferiment sussegwenti ta’ azzjonijiet huwa suġġett għal dazju, bir-rata ta’ 0.5 % fuq il-korrispettiv tat-trasferiment; iżda;

b.      meta jsir trasferiment jew ħruġ ta’ azzjonijiet mhux iċċertifikati lill-operatur ta’ servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, id-dazju jkun intaxxat jew bir-rata ta’ 1.5 % tal-prezz tal-offerta (meta l-azzjonijiet jinħarġu) jew bir-rata ta’ 1.5 % tal-korrispettiv (meta l-azzjonijiet ikunu trasferiti għal korrispettiv) jew, ulterjorment, bir-rata ta’ 1.5 % tal-valur tal-azzjonijiet (f’kull każ ieħor) iżda, l-ebda dazju addizzjonali wara dan ma jiġi intaxxat fuq it-trasferiment tal-azzjonijiet (jew dazji fuq dawn l-azzjonijiet) fil-kuntest tas-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet;

ċ.      l-operatur ta’ servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jista’, meta jirċievi l-approvazzjoni tal-awtorità fiskali kompetenti, jagħżel sistema li abbażi tagħha ma jiġi ntaxxat ebda dazju fuq it-trasferiment jew il-ħruġ ta’ azzjonijiet għas-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, filwaqt li d-dazju jiġi minflok intaxxat fuq kull trasferiment ta’ azzjonijiet fi ħdan is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, bir-rata ta’ 0.5 % tal-korrispettiv. L-awtorità fiskali kompetenti tista’ tissuġġetta (kif tagħmel lfil-preżentu fil-preżent), l-approvazzjoni tagħha għall-kundizzjoni li l-operatur ta’ servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet li għandu l-intenzjoni li jagħmel din l-għażla jrid jibda’ u jżomm fis-seħħ proċedimenti (li l-awtorità fiskali tqis sodisfaċenti) għall-ġbir tad-dazju fil-kuntest tas-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet u sabiex tosserva jew tiżgura l-osservanza tal-liġijiet applikabbli;

(iv)      il-liġijiet fis-seħħ fit-tieni Stat Membru jirrikjedu li l-azzjonijiet kollha li nħarġu f’dan l-Istat iridu jinżammu f’forma mhux iċċertifikata permezz ta’ servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet wieħed fit-tieni Stat Membru, li l-operatur tagħha ma għamilx l-għażla msemmija iktar ’il fuq?”.

III – Fuq id-domanda preliminari

A –    Premessa

21.      Il-kompatibbiltà mad-dritt Komunitarju tas-SDRT ta’ 1.5 % għandha tiġi evalwata, kif mill-bqija tgħid l-istess qorti tar-rinviju fid-domanda tagħha, minn żewġ perspettivi. Minn naħa, fil-fatt, jeħtieġ li jiġi vverifikat jekk din it-taxxa hijiex permessa fid-dawl tad-Direttiva 69/335, u b’mod partikolari tal-Artikoli 10 u 11 tagħha. Min-naħa l-oħra, għandu jiġi vverifikat ukoll jekk it-taxxa inkwistjoni hijiex skont il-libertajiet fundamentali pprovduti mit-Trattat rigward l-istabbiliment, il-provvista ta’ servizzi u l-moviment tal-kapitali. Għal finijiet ta’ kjarezza, ser neżamina ż-żewġ perspettivi tal-problema b’mod separat.

22.      Madankollu, l-ewwel nett jidhirli li għandu jiġi enfasizzat li huwa paċifiku bejn il-partijiet li d-dazju inkwistjoni mhuwiex dazju fuq il-kapital skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva 69/335. Id-dazju kapitali, kif rajna iktar ’il fuq, ġie abolit fir-Renju Unit fl-1988.

23.      Barra minn hekk, kif ġie wkoll ikkonfermat waqt is-seduta, wieħed għandu jqis li l-azzjonijiet tal-HSBC li ġew introdotti fis-SICOVAM biex jiġu ttrasferiti bħala ħlas tal-prezz tal-azzjonijiet tas-CCF huma azzjonijiet ġodda, li jikkorrispondu għal żieda fil-kapital.

B –    Fuq il-kompatibbiltà mad-Direttiva 69/335

24.      L-artikoli tad-Direttiva 69/335 li jistgħu jippreżentaw problemi għad-dazju inkwistjoni huma l-Artikoli 10 u 11. Dawn id-dispożizzjonijiet, li baqgħu l-istess meta pparagunati mal-ewwel verżjoni tad-direttiva, tfasslu prinċipalment sabiex jiġi evitat li l-Istati Membri jkunu jistgħu jintroduċu taxxi tal-boll minbarra d-dazju fuq il-kapital, jew li jolqtu lill-kontribuzzjonijiet b’tassazzjoni doppja.

25.      B’mod partikolari, l-Artikolu 10 jipprovdi li d-dazju fuq il-kapital biss, bl-esklużjoni ta’ kull dazju ieħor, jista’ jiġi impost fuq it-tranżazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 tad-direttiva, fost oħrajn, kif diġà rajna, “żieda fil-kapital ta’ kumpannija kapitali bil-kontribuzzjoni ta’ assi ta’ kull tip”.

26.      Barra minn hekk, skont l-Artikolu 11 tad-Direttiva, ma jista’ jiġi impost l-ebda dazju (u għalhekk lanqas id-dazju fuq il-kapital) fuq ċerti tranżazzjonijiet, fosthom, “il-ħolqien, il-ħruġ, l-ammissjoni għall-kwotazzjoni fil-borża, li jagħmlu disponibbli fis-suq jew li jittrattaw fi stocks”.

27.      B’hekk, pereżempju, fil-każ tal-ħruġ ta’ azzjonijiet ġodda, il-ħruġ bħala tali ma jistax jintlaqat minn dazju skont l-Artikolu 11, filwaqt li s-somom imħallsa bħala korrispettiv għall-azzjonijiet, jiġifieri l-kontribuzzjonijiet, jistgħu jiġu intaxxati bid-dazju fuq il-kapital, jekk ikun ipprovdut mill-Istat Membru kkonċernat (Artikolu 4), iżda mhux b’dazji oħrajn (Artikolu 10).

28.      Min-naħa l-oħra, madankollu, l-Artikolu 12 jistabbilixxi li “[m]inkejja l-Artikoli 10 u 11” , l-Istati Membri jistgħu jimponu, fost l-oħrajn, “dazji fuq it-trasferiment ta’ titoli” (4).

29.      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju identifikat kunflitt possibbli tal-leġiżlazzjoni tar-Renju Unit kemm mal-Artikolu 10 kif ukoll mal-Artikolu 11 tad-direttiva. Madankollu, jidhirli li, minkejja li ż-żewġ dispożizzjonijiet jistgħu jkunu rilevanti, ikun iktar korrett jekk issir referenza għall-Artikolu 11, peress li, minħabba l-mod li bih tfasslet, is-SDRT hija marbuta mhux ma’ tranżazzjoni ta’ kontribuzzjoni iżda, b’mod iktar ġenerali, ma’ tranżazzjonijiet li jappartjenu għall-grupp identifikat fl-Artikolu 11(a) (f’dan il-każ, kif se naraw iktar ’il quddiem, b’mod partikolari l-ħruġ ta’ azzjonijiet). Mill-bqija, s-SDRT tiġi applikata irrispettivament mill-fatt li l-azzjonijiet li hija tolqot ikunux għadhom kemm inħarġu jew le.

30.      Il-Gvern tar-Renju Unit, li dwar dan l-aspett speċifiku kiseb ukoll l-appoġġ tal-Kummissjoni, iqis li s-SDRT ta’ 1.5 % tista’ tkun iġġustifikata bħala dazju li jolqot, fil-fatt, it-trasferimenti tal-azzjonijiet, skont l-Artikolu 12 tad-direttiva: għaldaqstant fuq il-bażi tal-istess dispożizzjoni s-SDRT ta’ 0.5 % tkun tista’ tiġi awtorizzata fuq it-trasferimenti li jsiru mingħajr ma jgħaddu minn servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet.

31.      Id-differenzi bejn is-SDRT ta’ 1.5 % u dik ta’ 0.5 % madankollu huma konsiderevoli. Iktar milli r-rata differenti, dak li jiddifferenzjahom huwa l-fatt li, filwaqt li s-SDRT ta’ 0.5 % tinġabar fuq kull trasferiment ta’ titoli, dik ta’ 1.5 % hija dovuta meta t-titolu jiġi introdott fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, filwaqt li t-trasferimenti sussegwenti tal-proprjetà tal-azzjonijiet, sakemm dawn jibqgħu fi ħdan is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, huma eżentati mid-dazji.

32.      Sabiex is-SDRT ta’ 1.5 % terġa’ tinġieb skont il-mudell ta’ “dazju fuq it-trasferiment” skont l-Artikolu 12 tad-direttiva, ir-Renju Unit qed isostni li s-SDRT ta’ 1.5 % hija dazju fuq it-trasferimenti f’forma ta’ “biljett staġjonali” (“season ticket”). Peress li jkun pjuttost diffiċli għall-awtoritajiet fiskali Ingliżi biex isegwu t-trasferimenti tat-titoli ladarba dawn jiġu introdotti f’servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, dazju b’rata waħda uniformi ta’ 1.5 %, ikkalkulat abbażi tan-numru teoretiku ta’ tliet trasferimenti ta’ titoli fi ħdan is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, ikun kompromess adegwat. Fi kliem ieħor, is-SDRT ta’ 1.5 % tkun sempliċement taxxa li tinġabar bil-quddiem fuq it-trasferimenti futuri tal-azzjonijiet. Min-naħa l-oħra, skont ir-Renju Unit, is-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet għandhom dejjem il-possibbiltà li jagħmlu użu mill-għażla pprovduta mill-Artikolu 97A tal-Finance Act, li tagħmel applikabbli l-mekkaniżmu “normali” tas-SDRT ta’ 0.5 % dovuta fuq kull tranżazzjoni.

33.      Ma naħsibx li l-pożizzjoni tar-Renju Unit hija waħda aċċettabli, għar-raġunijiet li ġejjin.

34.      Fl-ewwel lok, is-SDRT ta’ 1.5 % għandha titħallas minn persuna waħda, li, fil-prattika, tkun dik il-persuna li toħroġ u/jew tittrasferixxi l-azzjonijiet, anki jekk teknikament il-persuna taxxabbli hija s-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet stess. Fil-każ inkwistjoni, għalhekk, id-dazju tħallas kollu mill-HSBC. Min-naħa l-oħra, fis-sistema “normali” tas-SDRT, id-dazju jitħallas, għal kull trasferiment tat-titoli, minn persuna differenti, jiġifieri mill-persuna li ta’ kull darba tkun qed tbigħ l-azzjonijiet. Fi kliem ieħor, fil-każ li xi azzjonijiet jiġu introdotti f’servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, trid tkun persuna waħda li tħallas (b’rata ta’ 1.5 %) dazju waqt li, fis-sistema “normali” dan jinqasam bejn diversi persuni, b’kull waħda tħallas 0.5 %.

35.      Fit-tieni lok, is-SDRT “speċjali” ta’ 1.5 % li tkun dovuta meta t-titoli jiġu introdotti fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet tiġi kkalkolata u għalhekk imħallsa skont il-valur li jkollhom l-istess titoli meta jiġu introdotti fis-sistema. Dan anki jekk, pereżempju, it-titoli jiġu sussegwentement ittrasferiti, filwaqt li jibqgħu fi ħdan is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, b’valur ogħla jew inqas. Min-naħa l-oħra huwa evidenti li, fil-każ tas-SDRT miġbura fuq kull tranżazzjoni individwali, id-dazju jiġi kkalkulat abbażi tal-valur li jkollu t-titolu meta jiġi ttrasferit.

36.      Fit-tielet lok, mhuwiex ċar għal-liema raġuni r-rata tas-SDRT dovuta meta l-azzjonijiet jiġu introdotti fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet għandha tkun ta’ 1.5 %, jiġifieri t-triplu tar-rata dovuta fis-sistema “normali”, għal kull trasferiment ta’ titoli. Ir-Renju Unit qed isostni li r-rata ġiet iddeterminata billi ġiet ipotizzata medja ta’ tliet trasferimenti ta’ titoli li jsiru ladarba l-azzjonijiet ikunu ġew introdotti fi ħdan servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet. Madankollu, ma ġiex indikat fuq il-bażi ta’ liema fatturi sar il-kalkolu, u għal liema raġuni b’hekk deher li rata ta’ 1.5 % kienet iktar xierqa minn waħda, ngħidu aħna, ta’ 1 % jew ta’ 2 %. Dan iktar u iktar għaliex, skont id-deċiżjoni tar-rinviju, iktar minn 40 % tal-azzjonijiet tal-HSBC introdotti fis-SICOVAM ġew irtirati minn dan is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet fi żmien ġimagħtejn sabiex jinbigħu fil-Borża ta’ Londra, bl-applikazzjoni konsegwenti tas-SDRT ta’ 0.5 % fuq kull tranżazzjoni. Fi kliem ieħor, id-determinazzjoni tas-SDRT ta’ 1.5 % tidher, sa ċertu punt, pjuttost arbitrarja (5).

37.      Fl-aħħar nett, għandu jiġi osservat ukoll li, jekk it-trasferimenti tat-titoli li saru wara l-ewwel trasferiment kellhom isiru barra mir-Renju Unit, li huwa possibbli meta jitqies li l-istess titoli ġew introdotti f’servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet probabbilment biex jiġi ffaċilitat it-trasferiment tagħhom barra mill-pajjiż, is-SDRT ta’ 1.5 % tkun il-ħlas bil-quddiem tad-dazji fuq it-trasferimenti li fir-rigward tagħhom il-ġurisdizzjoni fiskali tar-Renju Unit bl-ebda mod mhi ċerta.

38.      Dawn l-osservazzjonijiet jidhirli li diġà huma suffiċjenti biex jeskludu l-interpretazzjoni tas-SDRT ta’ 1.5 % bħala “ħlas bil-quddiem” tad-dazju fuq it-trasferimenti futuri tat-titoli. Fil-fatt, irrispettivament mill-kwistjoni tar-rata tad-dazju, jibqa’ l-fatt li mhuwiex possibbli li l-ħlas ta’ somma kkalkulata fuq bażi taxxabbli differenti u, fuq kollox, dovuta minn persuna taxxabbli differenti jitqies bħala ħlas bil-quddiem ta’ taxxa. Huwa wkoll magħruf li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-definizzjoni ta’ taxxa skont id-dritt Komunitarju għandha ssir abbażi tal-karatteristiċi oġġettivi tal-istess taxxa, indipendentement mill-mod li bih tiġi ddefinita fil-leġiżlazzjoni nazzjonali (6).

39.      F’kull każ, jekk l-introduzzjoni ta’ azzjonijiet fi ħdan servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet tkun l-ewwel tranżazzjoni li saret fuq l-azzjonijiet wara li dawn ikunu nħarġu, bħal f’dan il-każ, għandu jiġu osservat li, biex jiġi applikat dazju ġustifikat fit-tifsira tal-Artikolu 12 tad-direttiva, u tkun evitata l-projbizzjoni li tissemma fl-Artikolu 11 ta’ din id-direttiva, jeħtieġ li mill-aspett ġuridiku l-ħruġ tat-titoli (mhux taxxabbli skont l-Artikolu 11 tad-direttiva) u l-ewwel trasferiment tagħhom jitqiesu bħala separati. Dan l-ewwel trasferiment, li hawnhekk huwa l-introduzzjoni fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, jista’ għalhekk ikun taxxabbli abbażi tal-Artikolu 12 tad-direttiva.

40.      Għandu jingħad li, għalkemm din is-separazzjoni tal-ħruġ mill-ewwel trasferiment tal-azzjonijiet tista’ tkun kunċettwalment possibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet espliċitament din il-possibbiltà fis-sentenza tal-15 ta’ Lulju 2004. Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (7). B’mod partikolari, fil-punt 33 ta’ din id-deċiżjoni ġie sostnut li “l-effett utli tal-Artikolu 11(a) tad-Direttiva 69/335 b’hekk jimplika li l-“ħruġ”, fit-tifsira ta’ din id-dispożizzjoni, għandu jinkludi l-ewwel xiri tat-titoli li sar fil-qafas tal-ħruġ tagħhom”. Fil-fatt, kif osserva l-Avukat Ġenerali Tizzano fil-konklużjonijiet tiegħu (8), u kif sostniet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 32 tas-sentenza, “l-awtorizzazzjoni għall-ġbir ta’ dazju jew ta’ taxxa fuq l-ewwel xiri ta’ titolu li għadu kemm inħareġ fil-verità jissarraf f’tassazzjoni fuq il-ħruġ stess ta’ dan it-titolu, peress li dan huwa parti integrali minn tranżazzjoni globali marbuta mal-ġbir tal-kapitali. Fil-fatt, il-ħruġ ta’ titoli mhux għan fih innifsu iżda jkollu sens biss meta dawn it-titoli jsibu xerrej”.

41.      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet ukoll b’mod ċar il-ħtieġa li l-Artikolu 12 tad-direttiva, peress li huwa dispożizzjoni li tipprovdi eċċezzjoni, jiġi interpretat b’mod restrittiv (9), kif ukoll in-natura eżawrjenti tal-eċċezzjonijiet li jipprovdi dan l-artikolu (10).

42.      B’hekk inqis li s-SDRT ta’ 1.5 %, meta tolqot l-ewwel tranżazzjoni ta’ trasferiment tal-azzjonijiet li jkunu għadhom kemm inħarġu, ma tistax tiġi kkunsidrata bħala dazju fuq it-trasferimenti skont l-Artikolu 12 tad-direttiva, u li għaldaqstant hija dazju fuq il-ħruġ tal-azzjonijiet li huwa pprojbit mill-Artikolu 11 tad-direttiva.

43.      F’dan il-kuntest lanqas ma nqis li hu neċessarju li nittrattaw in-natura tal-Artikolu 12 tad-direttiva bħala dispożizzjoni li tipprovdi deroga jew inkella, li tipprovdi restrizzjoni fir-rigward tal-każijiet ipprovduti fl-Artikoli 10 u 11 tad-direttiva: dan l-aspett, għalkemm huwa interessanti u li forsi jeħtieġ li jiġi ċċarat iktar, hawnhekk mhuwiex relevanti (11).

44.      Lanqas ma jista’ jintlaqa’ l-argument, li r-Renju Unit jidher li qed jippreżenta sussidjarjament fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis li f’dan il-każ għandha tapplika l-ġurisprudenza derivanti mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, jiġifieri li s-SDRT ta’ 1.5 % għandha titqies bħala ħlas bil-quddiem tad-dazju fuq it-trasfserimenti futuri sussegwenti għall-ewwel introduzzjoni tal-azzjonijiet fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet. Minn naħa, fil-fatt, din l-interpretazzjoni tidher għal kollox artifiċjali, peress li jidher biċ-ċar li d-dazju jinġabar b’rabta mal-introduzzjoni tal-azzjonijiet fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet. Barra minn hekk, min-naħa l-oħra, sitwazzjoni ta’ dan it-tip tenfasizza iktar il-problemi li semmejt iktar ’il fuq u, b’mod partikolari, twassal għaldaqstant biex jitħallas dazju kkalkulat abbażi ta’ tliet tranżazzjonijiet teoretiċi lil persuna li, f’dan il-punt, lanqas tkun iktar midħla tal-ewwel tranżazzjoni minn dawn it-tlieta.

45.      Barra minn hekk, jekk l-azzjonijiet introdotti fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet ma jkunux għadhom kemm inħarġu, il-ġustifikazzjoni tas-SDRT ta’ 1.5 % abbażi tal-Artikolu 12 tad-direttiva naħseb li diffiċilment tista’ tkun aċċettata. Fil-fatt, indipendentement mill-projbizzjoni li jiġi intaxxat l-ewwel trasferiment tal-azzjonijiet wara li jinħarġu, projbizzjoni li f’dan il-każ ma tkunx applikabbli, xorta jibqgħu validi l-oġġezzjonijiet li għamilt iktar ’il fuq dwar id-diffikultà li jiġi aċċettat l-approċċ tal-“biljett staġjonali”. Anki f’dan il-każ, fil-fatt, tkun persuna waħda li tintalab tħallas dazju li, bħala prinċipju (jiġifieri fis-sistema “normali”), għandu jitħallas minn persuni oħrajn, u li mingħandhom l-ewwel persuna ma għandha l-ebda possibbiltà li tikseb kumpens. Barra minn hekk, anki f’dan il-każ id-dazju jiġi kkalkulat abbażi ta’ valur tal-azzjonijiet li jista’ jkun ferm differenti mill-valur effettiv li l-azzjonijiet ikollhom sussegwentement, fil-mument meta normalment ikun dovut id-dazju. Fi kliem ieħor, anki hawnhekk inqis li huwa impossibbli li tiġi aċċettata l-interpretazzjoni tad-dazju bħala ħlas bil-quddiem tat-taxxa, ikkalkulat bħala rata waħda uniformi, li għandu jitħallas fuq it-trasferimenti futuri.

46.      L-unika differenza mill-każ tal-azzjonijiet li għadhom kemm inħarġu tinsab fil-fatt li, fil-każ ta’ azzjonijiet diġà eżistenti, fis-sistema tas-SDRT “normali” ikun dovut dazju ta’ 0.5 %. Madankollu, kif diġà rajna, meta l-azzjonijiet jinħarġu għall-ewwel darba, is-SDRT “normali” ma mhijiex dovuta: b’hekk, fil-każ ta’ azzjonijiet diġà eżistenti, id-dazju addizzjonali effettivament ikun ta’ 1 % u mhux ta’ 1.5 %.

47.      Fir-rigward tat-trasferiment tal-azzjonijiet diġà eżistenti, l-unika dubju li wieħed jista’ jkollu jikkonċerna l-applikabbiltà għal din it-tranżazzjoni, bħala prinċipju, tal-projbizzjoni mit-tassazzjoni skont l-Artikolu 11 tad-direttiva, fil-parti fejn jistabbilixxi li huwa pprojbit li jiġu intaxxati “il-ħolqien, il-ħruġ, l-ammissjoni għall-kwotazzjoni fil-borża, li jagħmlu disponibbli fis-suq jew li jittrattaw fi stocks”. Madankollu, naħseb li fil-ġurisprudena tal-Qorti tal-Ġustizzja nistgħu nsibu indikazzjoni ċara li tgħid dan (12).

48.      Għaldaqstant, bħala konklużjoni għal din il-parti tal-evalwazzjoni tiegħi, inqis li l-mekkaniżmu tas-SDRT ta’ 1.5 % ma jistax jiġi kkunsidrat bħala kompatibbli mad-Direttiva 69/335. Dan japplika b’mod partikolari għall-każ fejn l-introduzzjoni tal-azzjonijiet fis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet isir immedjatament wara li jinħarġu, kif ġara f’dan il-każ; madankollu, kif rajna iktar ’il fuq, inqis li r-raġunament bażiku huwa applikabbli anki fil-każ li jiġu ttrasferiti l-azzjonijiet diġà eżistenti. Fil-fatt, bl-ebda mod mhu possibbli li s-SDRT ta’ 1.5 % titqies bħala ħlas bil-quddiem tad-dazju fuq it-trasferimenti futuri skont l-Artikolu 12 tad-direttiva.

49.      Il-kunsiderazzjonijiet li saru s’issa huma suffiċjenti biex tingħata risposta għad-domandi li għamlet il-qorti tar-rinviju. Madankollu, għall-finijiet ta’ kompletezza, b’mod partikolari f’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja ma taqbilx mal-interpretazzjoni li tajt tad-direttiva, ser neżamina fil-qosor id-domanda fid-dawl tad-dritt primarju.

C –    Fuq il-kompatibbiltà mal-libertajiet fundamentali

50.      Jeħtieġ li issa jiġi evalwat jekk dazju fuq it-trasferimenti tal-azzjonijiet, li bħala prinċipju huwa permess mill-Artikolu 12 tad-direttiva, jistax jinġabar legalment b’modi differenti, kif isir fil-każ tas-SDRT, skont jekk it-trasferiment iseħħx għal servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jew le (13). B’mod partikolari, wieħed jeħtieġ jistaqsi jekk id-differenza oġġettiva li tikkaratterizza tranżazzjoni “ordinarja” u tranżazzjoni għal servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet hijiex tali li tiġġustifika d-differenzi previsti mis-sistema tar-Renju Unit, bħall-ħlas ta’ darba (one-shot) ta’ rata ogħla u l-ħlas tat-taxxa sħiħa minn persuna waħda. Fl-aħħar nett, irridu nivverifikaw jekk, f’kull każ, il-possibbiltà rikonoxxuta lis-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet li jagħżlu l-Artikolu 97A tal-Finance Act 1986 tkunx xorta waħda suffiċjenti biex jitneħħew dubbji eventwali ta’ kompatibbiltà mal-leġiżlazzjoni Komunitarja.

1.      Fuq il-kompatibbiltà mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat

51.      Fil-kuntest ta’ din il-kawża, il-partijiet ikkunsidraw il-problemi possibbli tal-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma’ tliet dispożizzjonijiet differenti tad-dritt primarju: jiġifieri, b’mod speċifiku, l-Artikolu 43 KE, li jistabbilixxi l-libertà ta’ stabbiliment, l-Artikolu 49 KE, dwar il-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi u, fl-aħħar nett, l-Artikolu 56 KE, dwar il-moviment liberu tal-kapital.

52.      Fir-rigward tal-libertà ta’ stabbiliment, l-HSBC qed issostni li l-offerta pubblika ta’ xiri għall-azzjonijiet tas-CCF kienet tirrappreżenta t-twettiq b’mod konkret min-naħa tal-HSBC tar-rieda li tinħoloq sede stabbli fi Franza: b’hekk, l-applikazzjoni tas-SDRT ta’ 1.5 % tikkostitwixxi limitu għal dan id-dritt fundamentali.

53.      Fir-rigward tal-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi, però, dak li qed ikun inġustifikatament limitat mil-leġiżlazzjoni tat-taxxa Britannika huwa d-dritt tas-SICOVAM li tipprovdi s-servizzi tagħha fit-territorju tar-Renju Unit.

54.      Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-moviment liberu tal-kapital, l-HSBC issostni li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat qed jinkisru mid-dispożizzjonijiet tat-taxxa Brittaniċi peress li dawn tal-aħħar qed jillimitaw l-aċċess għall-Borża ta’ Pariġi, u minħabba f’hekk kien meħtieġ li jsir użu mis-SICOVAM.

55.      Qabel kollox, fil-fehma tiegħi, nosserva li d-dispożizzjonijiet dwar il-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi hawnhekk mhumiex rilevanti. Kif diġà ġie osservat iktar ’il fuq, għandu jitqies il-fatt li effettivament is-SDRT ta’ 1.5 % titħallas mhux mis-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, li teknikament huwa wkoll il-persuna taxxabbli, iżda minn min jintroduċi l-azzjonijiet fis-servizz innifsu (f’dan il-każ l-HSBC). B’hekk, fil-prattika, it-taxxa inkwistjoni tolqot biss b’mod għal kollox indirett l-interessi ta’ min jipprovdi s-servizzi, jiġifieri s-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet. Barra minn hekk, il-fatt li s-SICOVAM kellha punt ta’ referenza stabbli fit-territorju tar-Renju Unit, jiġifieri l-Vidacos, donnu qed jorbot is-sitwazzjoni li għandha tagħti deċiżjoni dwarha l-qorti nazzjonali, iktar mal-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi milli mal-libertà ta’ stabbiliment (14). Barra minn hekk jista’ jiġi osservat ukoll li l-ewwel premessa stess tad-Direttiva 69/335 tirreferi espliċitament, minn fost il-libertaijiet fundamentali, għall-moviment liberu tal-kapital biss.

56.      B’hekk, inqis li l-eżami tas-SDRT fid-dawl tad-dritt primarju għandu jsir b’referenza biss għal-libertà ta’ stabbiliment u għall-moviment liberu tal-kapital. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni li teżamina l-kompatibbiltà tad-dispożizzjonijiet nazzjonali maż-żewġ libertajiet imsemmija (15).

57.      Huwa minnu li, skont il-ġurisprudenza, ix-xiri ta’ azzjonijiet ta’ kumpannija li jkollha l-uffiċċju tagħha rreġistat fi Stat Membru ieħor, biex b’hekk ix-xerrejja jiġu ggarantiti influwenza ċerta fuq id-deċiżjonijiet u fuq it-tmexxija tal-kumpannija, jista’ jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat marbuta mal-libertà ta’ stabbiliment (16). F’dan il-każ, madankollu, ir-restrizzjoni eventwali għal-libertà ta’ stabbiliment tkun konsegwenza diretta tal-ostakoli kontra l-moviment liberu tal-kapital. B’hekk, qabel kollox għandu jiġi eżaminat l-aspett tar-restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital: f’każ li jiġi kkonstatat li jkun hemm nuqqas ta’ kompatibbiltà ma’ din l-aħħar libertà fundamentali lanqas ma jkun hemm għalfejn li jitqies l-aspett marbut mal-libertà ta’ stabbiliment (17).

58.      Ma hemmx dubji dwar il-fatt li t-tranżazzjonijiet finanzjarji li huma s-suġġett tal-kawża prinċipali jaqgħu, b’mod ġenerali, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-moviment liberu tal-kapital. Kif inhu magħruf, it-Trattat ma jiddefinixxix il-movimenti tal-kapital, iżda l-Qorti tal-Ġustizzja ta’ spiss użat, bħala indikazzjoni, in-Nomenklatura annessa mad-Direttiva 88/361 (18), li fiha bla dubju jidħlu l-attivitajiet marbuta mal-bejgħ u max-xiri tal-azzjonijiet.

59.      Jidher li ma jistax jiġi miċħud li l-leġiżlazzjoni Britannika inkwistjoni, u b’mod speċifiku l-applikazzjoni ta’ SDRT ta’ 1.5 % meta jiġu introdotti azzjonijiet f’servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, hija restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital li, bħala prinċipju, taqa’ taħt il-projbizzjoni li tissemma fl-Artikolu 56 KE.

60.      Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li leġiżlazzjoni nazzjonali tidħol f’kunflitt mal-Artikolu 56 KE, mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġi vverifikat jekk din tkunx diskriminatorja sempliċement għaliex tostakola investimenti minn Stati Membri oħrajn (19). Barra minn hekk, ġie wkoll stabbilit b’mod ċar li jitqiesu bħala restrizzjonijiet ipprojbiti mhux biss dawk li jistgħu jostakolaw lill-persuni mhux residenti milli jagħmlu investiment fi Stat Membru, iżda wkoll dawk li jistgħu jostakolaw lir-residenti tal-imsemmi Stat Membru milli jagħmlu investimenti fi Stati oħrajn (20).

61.      Peress li, kif jingħad b’mod ċar fid-deċiżjoni tar-rinviju, is-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet mhumiex daqstant magħrufa fir-Renju Unit, iżda huma ferm mifruxa fl-Ewropa kontinentali, u f’ċerti każijiet għandhom litteralment monopolju fir-rigward tal-iskambji tal-Borża, ma hemmx dubji rigward il-fatt li l-leġiżlazzjoni Britannika inkwistjoni tista’ tostakola l-moviment liberu tal-kapital.

2.      Fuq il-possibbiltà li r-restrizzjoni tkun iġġustifikata

62.      Wara li ġie kkonstatat li d-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni jaqgħu taħt il-projbizzjoni li jsiru ostakli għall-moviment liberu tal-kapital, skont l-Artikolu 56 KE, għandu jiġi kkonstatat jekk dawn madankollu jistgħux ikunu ġġustifikati, b’mod partikolari fid-dawl tal-Artikolu 58 KE. F’dan ir-rigward għandha tittieħed inkunsiderazzjoni l-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li, biex dispożizzjoni nazzjonali tkun iġġustifikata, din għandha tiggarantixxi li jintlaħaq l-għan mixtieq u ma għandiex tmur lil hinn minn dak li jkun meħtieġ biex jintlaħaq dan il-għan, filwaqt li jiġi osservat il-prinċipju ta’ proporzjonalità (21).

63.      Madankollu, l-eżistenza ta’ ġustifikazzjonijiet possibbli bħala bażi tar-restrizzjonijiet imposti mil-leġiżlazzjoni Britannika, ma tantx kienet diskussa f’din il-kawża. Fil-fatt, jekk neskludu l-affermazzjoni tar-Renju Unit li s-SDRT ta’ 1.5 % hija ġġustifikata mill-ħtieġa li jiġi ggarantit monitoraġġ effettiv fis-settur tat-taxxa, mill-bqija l-partijiet ikkonċentraw l-argumenti tagħhom essenzjalment fuq il-karatteristiċi tal-għażla li servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jista’ jagħmel skont l-Artikolu 97A tal-Finance Act 1986.

64.      Madankollu għandu jiġi osservat li, fiha nnifisha, l-eżistenza tal-għażla ma għandhiex x’taqsam mal-possibbiltà li tiġi ġġustifikata r-restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital. Minn perspettiva loġika, fil-fatt, dak li għandna nistaqsu, fir-rigward tal-għażla, huwa jekk l-eżistenza tagħha, f’każ li s-sistema tal-għażla tkun konformi mad-dritt Komunitarju, tistax tinnewtralizza l-illegalità eventwali tal-leġiżlazzjoni nazzjonali skont l-Artikolu 56 KE: f’kull każ, madankollu, il-kwistjoni għandha tinżamm separata minn dik tal-ġustifikazzjonijiet possibbli tar-restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapitali. Biħsiebni niddiskuti l-għażla pprovduta mill-Artikolu 97A fl-aħħar parti ta’ dawn il-konklużjonijiet.

65.      Ir-Renju Unit isostni għaldaqsatant li l-iskema fiskali differenzjata pprovduta fil-każ li ċerti azzjonijiet jiġu introdotti f’servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet tkun iġġustifikata mill-ħtieġa li jkun iggarantit monitoraġġ effettiv fis-settur fiskali.

66.      Fil-fehma tiegħi, din il-ġustifikazzjoni ma tistax tintlaqa’. Minn naħa, fil-fatt, ir-Renju Unit ma jindikax għal liema raġunijiet miżura daqstant drastika hija l-unika waħda li tista’ tiżgura l-ħlas effettiv tad-dazji dovuti, u għal liema raġunijiet l-ebda mekkaniżmu ieħor li jkun inqas oneruż ma jista’ jilħaq l-istess għanijiet.

67.      Madankollu, min-naħa l-oħra, indipendentement mid-disponibbiltà jew le ta’ sistemi inqas restrittivi biex jiġi ggarantit il-ħlas tad-dazji, jidhirli li hawnhekk jistgħu jsiru mill-ġdid l-istess osservazzjonijiet li semmejt iktar ’il fuq, fl-ambitu tal-eżami tal-kompatibbiltà mad-Direttiva 69/335, fir-rigward tal-fatt li s-SDRT ta’ 1.5 % ma tistax minnha nnfisha titqies bħala ħlas bil-quddiem tad-dazju dovut fuq it-trasferimenti futuri ta’ proprjetà tat-titoli. Dan b’mod partikolari għaliex din hija taxxa li għandha titħallas minn persuna differenti minn dawk li għandhom iħallsu d-dazju “normali” fuq it-trasferimenti; iżda hawnhekk nerġgħu nsibu l-aspetti problematiċi l-oħrajn li semmejt iktar ’il fuq (22). Fi kliem ieħor, il-ħtieġa li jiġi ggarantit monitoraġġ fiskali ma jiġġustifikax il-fatt li t-taxxa għandha titħallas minn persuna differenti minn dik li normalment għandha tħallasha.

68.      B’hekk, inqis li s-SDRT ta’ 1.5 % tmur kontra l-Artikolu 56 KE wkoll.

3.      Id-dritt tal-għażla jeskludi l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni?

69.      L-aħħar mistoqsija li rridu nagħmlu, f’dan il-punt, hija jekk l-eżistenza tal-possibbiltà ta’ għażla, skont l-Artikolu 97A tal-Finance Act, tippermettix li jiġi “innewtralizzat” il-kunflitt bejn il-mekkaniżmu tas-SDRT ta’ 1.5 %, minn naħa, u d-Direttiva 69/335 u t-Trattat, min-naħa l-oħra. Fi kliem ieħor, u b’mod iktar ġenerali, irridu nistaqsu jekk, meta jkollna leġiżlazzjoni kunfliġġenti mad-dritt Komunitarju, il-possibbiltà li ssir għażla li tagħmel applikabbli leġiżlazzjoni differenti, li nippreżumu li tkun konformi mad-dritt Komunitarju, teskludix b’mod ġenerali l-eżistenza ta’ illegalità.

70.      Il-partijiet iddedikaw parti kbira mill-osservazzjonijiet tagħhom, kemm bil-miktub kif ukoll orali, lid-diskussjoni dwar il-possibbiltà tal-għażla. B’mod partikolari, kemm l-HSBC kif ukoll il-Kummissjoni jemmnu li l-kundizzjonijiet mitluba mil-leġiżlazzjoni Britannika biex issir l-għażla huma wisq u inutilment onerużi u konsegwentement huma sproporzjonati. Min-naħa tiegħu, ir-Renju Unit qed isostni li dawn il-kundizzjonijiet jikkorrispondu għal dawk mitluba mill-persuni li normalment jieħdu ħsieb it-trasferiment tal-azzjonijiet fis-suq Britanniku, u li huma indispensabbli sabiex jiġi ggarantit ġbir korrett tas-SDRT ta’ 0.5 % fuq kull trasferiment ta’ titoli.

71.      Madankollu, inqis li l-eżami dettaljat tar-rekwiżiti imposti biex issir l-għażla u tal-proporzjonalità tagħhom fil-verità hawnhekk mhuwiex meħtieġ . Fil-fatt għandu jiġi osservat li l-mekkaniżmu tal-għażla, jiġifieri dak li ipotetikament josserva iktar id-dritt Komunitarju, huwa appuntu, “għażla”. Fi kliem ieħor, l-applikazzjoni tagħha tirrikjedi intervent attiv u, fin-nuqqas ta’ dan, tiġi applikata leġiżlazzjoni li tmur kontra d-dritt Komunitarju. Fuq kollox, kif diġà osservajt iktar ’il fuq, id-dritt li ssir għażla huwa rikonoxxut mhux lill-persuna li jista’ jkollha l-iktar interess li tagħmilha, jiġifieri lil min qed jittrasferixxi l-azzjonijiet, iżda lis-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet li, fil-prattika, xorta ma jħallsux s-SDRT. Fost l-oħrajn, hemm każijiet, bħal dan, fejn servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, fil-pajjiż tal-oriġini tiegħu, igawdi minn sitwazzjoni ta’ monopolju legali: b’tali mod li, fl-aħħar mill-aħħar, dan is-servizz tassew ma jkollu l-ebda inċentiv biex jagħmel għażla.

72.      Is-sitwazzjoni tkun differenti li kieku l-mekkaniżmu li jippermetti l-ħlas tas-SDRT ta’ 0.5 % anki fil-każ ta’ azzjonijiet introdotti f’servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, minflok ma jkun is-suġġett ta’ għażla jkun is-sistema li normalment tiġi applikata. F’dan il-każ, fil-fatt, ikun meħtieġ sempliċement li nistaqsu jekk ir-rekwiżiti imposti mill-aspett tekniku fuq is-servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet humiex suffiċjenti u proporzjonati: jekk dawn ir-rekwiżiti ma jkunux sproporzjonati, is-sistema tkun kompatibbli mad-dritt Komunitarju.

73.      F’dan il-każ però, minħabba ċ-ċirkustanzi konkreti tal-każ, naħseb li jkun żejjed eżami dettaljat tar-rekwiżiti biex issir l-għażla.

IV – Konklużjonijiet

74.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mis-Special Commissioners:

L-Artikolu 11 tad-Direttiva tal-Kunsill 69/335/KEE, tas-17 ta’ Lulju 1969, li tikkonċerna taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital, jipprekludi li leġiżlazzjoni fiskali, bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, fejn l-introduzzjoni ta’ azzjonijiet fuq servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet jagħti lok, għal dazju ta’ darba (one-shot) ta’ 1.5 % minflok id-dazju fuq it-trasferimenti ta’ 0.5 % li jiġi applikat normalment mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.

1 – Direttiva tal-Kunsill 69/335/KEE tas-17 ta’ Lulju 1969 li tikkonċerna taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 11).

2 – IV/COM(64) 526 finali.

3 – CREST, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, huwa s-servizz li jieħu ħsieb l-iskambji tal-azzjonijiet fir-Renju Unit. Dan mhuwiex servizz ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet (“clearance service”), iżda sistema ta’ trasferiment ta’ azzjonijiet (“settlement system”), fejn il-proprjetà tal-azzjonijiet tkun viżibbli anke esternament, b’mod partikolari peress li tkun imniżżla fir-reġistri tal-kumpannija. Min-naħa l-oħra, fis-servizzi ta’ tpaċija ta’ tranżazzjonijiet, il-proprjetà tal-azzjonijiet tidher biss fir-reġistri interni tas-servizzi.

4 – Huwa magħruf li, f’ċerti verżjonijiet lingwistiċi tad-Direttiva, b’mod partikolari l-verżjoni Ġermaniża u dik Daniża, l-Artikolu 12 jillimita l-eċċezzjoni għat-tranżazzjonijiet tal-Borża biss, u mhux b’mod ġenerali għat-tranżazzjonijiet kollha ta’ trasferiment ta’ titoli. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li jeħtieġ li jkun hemm interpretazzjoni uniformi tal-Artikolu 12, li tkun konformi mal-maġġoranza tal-verżjonijiet lingwistiċi, biex b’hekk irrikonoxxiet l-applikabbiltà tal-eċċezzjoni għad-dazji kollha li jikkonċernaw it-trasferiment tat-titoli. Ara s-sentenza tas-17 ta’ Diċembru 1998, Codan (C‑236/97, Ġabra p. I-8679, punti 22 sa 30). Id-Direttiva tal-Kunsill 2008/7/KE, tat-12 ta’ Frar 2008, dwar it-taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital (ĠU L 46, p. 11), li hi ġdida u mill-1 ta’ Jannar 2009 issostitwiet id-Direttiva 69/335, tidher li solviet definittivament il-kwistjoni (ara l-Artikolu 6 tagħha).

5 – Huwa minnu li l-fatt li f’ċerti każijiet din it-tassazzjoni tista’ tkun iktar favorevoli għall-persuni taxxabbli potenzjalment ikkonċernati huwa għal kollox irrilevanti: ara, pereżempju, is-sentenzi tal-14 ta’ Diċembru 2000, AMID (C‑141/99, Ġabra p. I-11619, punt 27); u tat-22 ta’ Marzu 2007, Talotta (C‑383/05, Ġabra p. I-2555, punt 31).

6 – Ara, pereżempju, is-sentenzi tad-19 ta’ Marzu 2002, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑426/98, Ġabra p. I-2793, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata); u tat-30 ta’ Marzu 2006, Aro Tubi Trafilerie (C‑46/04, Ġabra p. I-3009, punt 26).

7 – Kawża C‑415/02 (Ġabra p. I-7215).

8 – Ippreżentati fil-15 ta’ Jannar 2004 (ara, b’mod partikolari, il-punti 39-41).

9 – Sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, punt 37).

10 – Sentenzi tat-2 ta’ Frar 1988, Dansk Sparinvest (36/86, Ġabra p. 409, punt 9); u tal-20 ta’ April 1993, Ponente Carni u Cispadana Costruzioni (C‑71/91 u C‑178/91, Ġabra p. I-1915, punt 24).

11 – L-HSBC insistiet ħafna fuq dan l-aspett, għalkemm ma jidhirlix li l-argumenti tagħha huma determinanti. Għal diskussjoni tal-kwistjoni, ara l-konklużjonijiet ippreżentati mill-Avukati Ġenerali Geelhoed fis-16 ta’ Ġunju 2005 (punti 26 sa 30) u Trstenjak fit-8 ta’ Marzu 2007 (punti 54 sa 58) fil-kawża Albert Reiss Beteiligungsgesellschaft, li kienet deċiża b’sentenza tat-28 ta’ Ġunju 2007 (C‑466/03, Ġabra p. I-5357). Il-punt 58 ta’ din is-sentenza fil-fatt jista’ jintuża bħala argument għal interpretazzjoni tal-Artikolu 12 bħala restrizzjoni u mhux bħala deroga. Din l-interpretazzjoni tista’ tissaħħaħ ukoll jekk wieħed josserva li, fl-Artikolu 6 tad-Direttiva 2008/7 l-ġdida, f’bosta verżjonijiet lingwistiċi, anki jekk mhux f’dik Taljana, għebet l-affermazzjoni espliċita ta’ “deroga”. Madankollu huwa minnu, pereżempju, li fis-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2006, Organon Portuguesa (C‑193/04, Ġabra p. I-7271, punt 20), il-Qorti tal-Ġustizzja adottat l-idea tal-Artikolu 12 tad-Direttiva 69/335 bħala deroga mill-Artikoli 10 u 11.

12 – Ara s-sentenza Organon Portuguesa, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 12. Ara, b’mod partikolari, il-punti 18-20 tas-sentenza, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li bħala prinċipju, ir-remunerazzjonijiet notarili pprovduti għal trasferiment ta’ azzjonijiet (li ma jkunux għadhom kemm inħarġu) huma koperti mill-projbizzjoni tal-Artikolu 11. B’mod speċifiku, il-punt 19 huwa msejjes fuq l-idea li kwalunkwe trasferiment ta’ azzjonijiet, b’mod ġenerali, jaqa’ taħt l-Artikolu 11. Ara wkoll, b’mod analogu, is-sentenza tas-27 ta’ Ottubru 1998, Fuerzas Eléctricas de Catalunya (C‑31/97 u C‑32/97, Ġabra p. I-6491, punti 17 sa 18), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li t-tassazzjoni fuq ir-rimbors ta’ self hija pprojbita mill-Artikolu 11(b) tad-direttiva.

13 – Kif osservajt iktar ’il fuq, din l-analiżi tal-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni Britannika mad-dritt Komunitarju primarju hija bbażata fuq il-premessa tal-kompatibbiltà tagħha mad-Direttiva 69/335: dan minkejja li, kif diġà għidt, jiena ma naqbilx ma’ dal-punt ta’ tluq.

14 – Lanqas ma għandu jintesa li l-Artikolu 50 KE, meta jiddefinixxi s-servizzi, jillimita l-kategorija għall-attivitajiet li ma jkunux diġà “regolati minn dispożizzjonijiet dwar il-moviment liberu tal-merkanzija, tal-kapital u tal-persuni”.

15 – Sentenza tal-1 ta’ Ġunju 1999, Konle (C‑302/97, Ġabra p. I-3099, punt 22).

16 – Sentenza tas-6 ta’ Diċembru 2007, Columbus Container Services (C‑298/05, Ġabra p. I-10451, punti 29 sa 30).

17 – Ara s-sentenzi tal-4 ta’ Ġunju 2002, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑367/98, Ġabra p. I-4731, punt 56); u Konle (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 16, punt 55).

18 – Id-Direttiva tal-Kunsill 88/361/KEE tal-24 ta’ Ġunju 1988 għall-implementazzjoni tal-Artikolu 67 tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Specjali bil-Malti, Kapitolu 10, Vol. 1, p. 10 1, p. 5). Fir-rigward tal-użu ta’ din id-direttiva min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja biex tiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tal-moviment liberu tal-kapital, ara, pereżempju, is-sentenzi tas-16 ta’ Marzu 1999, Trummer u Mayer (C‑222/97, Ġabra p. I-1661, punt 21); u Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 37).

19 – Sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).

20 – Sentenza tat-23 ta’ Frar 2006, van Hilten-van der Heijden (C‑513/03, Ġabra p. I-1957, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).

21 – Sentenzi tal-14 ta’ Diċembru 1995, Sanz de Lera et (C‑163/94, C‑165/94 u C‑250/94, Ġabra p. I-4821, punt 23); tal-14 ta’ Marzu 2000, Église de scientologie (C‑54/99, Ġabra p. I-1335, punt 18); u Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 49). Ara wkoll, b’mod iktar ġenerali, is-sentenza tal-20 ta’ Novembru 1995, Gebhard (C‑55/94, Ġabra p. I-4165, punt 37).

22 – Ara, iktar ’il fuq, punti 32 sa 41 .

Full & Egal Universal Law Academy