Υπόθεση C-309/07
Baumann GmbH
κατά
Land Hessen
(αίτηση του Hessischer Verwaltungsgerichtshof για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
«Κοινή γεωργική πολιτική – Τέλη υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων – Οδηγία 85/73/ΕΟΚ»
Περίληψη της αποφάσεως
1. Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών περί υγειονομικών ελέγχων – Χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων των νωπών κρεάτων – Οδηγία 85/73
(Οδηγία 85/73 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχεία α΄ και β΄)
2. Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών περί υγειονομικών ελέγχων – Χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων των νωπών κρεάτων – Οδηγία 85/73
(Οδηγία 85/73 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχεία α΄ και β΄)
1. Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, για τη χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που αναφέρονται στις οδηγίες 89/662, 90/425, 90/675 και 91/496, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να αφίστανται από τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στο εν λόγω παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, και να επιβάλλουν τέλος του οποίου ο συντελεστής ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων και καθορίζεται, κατά φθίνουσα κλίμακα, ανάλογα με τον αριθμό των σφαγίων για κάθε είδος ζώου.
Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της εν λόγω οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να τηρούν τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στα σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, του ίδιου κεφαλαίου και μπορούν να επιβάλλουν τέλος του οποίου ο συντελεστής ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων και με τον αριθμό των σφαγίων για κάθε είδος ζώου, εφόσον αποδεικνύεται ότι οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν όντως το πραγματικό κόστος των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που προβλέπουν οι εφαρμοστέες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.
(βλ. σκέψη 24, διατακτ. 1)
2. Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, για τη χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που αναφέρονται στις οδηγίες 89/662, 90/425, 90/675 και 91/496, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή αποτελεί κατ’ αποκοπή αξία, η οποία αντιστοιχεί σε πρόσθετες δαπάνες που πρέπει να καλυφθούν.
Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της εν λόγω οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή ανταποκρίνεται σε πραγματικές πρόσθετες δαπάνες.
(βλ. σκέψη 37, διατακτ. 2)
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
της 19ης Μαρτίου 2009 (*)
«Κοινή γεωργική πολιτική – Τέλη υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων – Οδηγία 85/73/ΕΟΚ»
Στην υπόθεση C‑309/07,
με αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, που υπέβαλε το Hessischer Verwaltungsgerichtshof (Γερμανία) με απόφαση της 13ης Ιουνίου 2007, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 5 Ιουλίου 2007, στο πλαίσιο της δίκης
Baumann GmbH
κατά
Land Hessen,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους P. Jann, πρόεδρο τμήματος, M. Ilešič, A. Borg Barthet, E. Levits και J.-J. Kasel (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Poiares Maduro
γραμματέας: K. Sztranc-Sławiczek, υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 4ης Σεπτεμβρίου 2008,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Baumann GmbH, εκπροσωπούμενη από τους L. Liebenau και M. Stephani, Rechtsanwälte,
– το Land Hessen, εκπροσωπούμενο από τον H. Nebel,
– η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον F. Erlbacher και την M. Vollkommer,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση για την έκδοση προδικαστικής απόφασης αφορά την ερμηνεία αφενός του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας 85/73/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιανουαρίου 1985, για τη χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που αναφέρονται στις οδηγίες 89/662/ΕΟΚ, 90/425/ΕΟΚ, 90/675/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚ (ΕΕ L 32, σ. 14), όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1996 (ΕΕ L 162, σ. 1, στο εξής: οδηγία 85/73), και αφετέρου του παραρτήματος A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της ίδιας αυτής οδηγίας.
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Baumann GmbH (στο εξής: Baumann) και του Land Hessen (γερμανικού ομόσπονδου κράτους της Έσσης) που έχει ως αντικείμενο τον υπολογισμό των τελών που οφείλονται για τις υγειονομικές επιθεωρήσεις και τους υγειονομικούς ελέγχους νωπών κρεάτων.
Το νομικό πλαίσιο
Η κοινοτική νομοθεσία
3 Το άρθρο 1 της οδηγίας 85/73 προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη –σύμφωνα με τις λεπτομερείς διατάξεις του παραρτήματος Α– εισπράττουν κοινοτικό τέλος για τα έξοδα των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων των προϊόντων του εν λόγω παραρτήματος, περιλαμβανομένων των ελέγχων που επιδιώκουν την προστασία των ζώων στα σφαγεία σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 93/119/ΕΟΚ.»
4 Κατά το άρθρο 5, παράγραφοι 1, 3 και 4, της εν λόγω οδηγίας:
«1. Τα κοινοτικά τέλη καθορίζονται κατά τρόπο ώστε να καλύπτουν τα στοιχεία κόστους που βαρύνουν την αρμόδια αρχή:
– ως μισθοί και κοινωνικές επιβαρύνσεις της επιθεωρούσας υπηρεσίας,
– ως διοικητικά έξοδα που σχετίζονται με τη διενέργεια των ελέγχων και επιθεωρήσεων, στα οποία μπορούν να προστίθενται και τα έξοδα που απαιτούνται για τη μετεκπαίδευση των επιθεωρητών,
για τη διενέργεια των ελέγχων και επιθεωρήσεων που αναφέρονται στα άρθρα 1, 2 και 3.
[…]
3. Τα κράτη μέλη μπορούν να εισπράττουν ποσό ανώτερο των κοινοτικών τελών, υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό τέλος που εισπράττεται από κάθε κράτος μέλος δεν υπερβαίνει το πραγματικό κόστος των εξόδων επιθεώρησης.
4. Ασχέτως της αρχής που αναλαμβάνει την είσπραξη των κοινοτικών τελών, τα κοινοτικά τέλη αντικαθιστούν κάθε άλλο υγειονομικό φόρο ή τέλος που εισπράττεται από τις εθνικές, περιφερειακές ή δημοτικές αρχές των κρατών μελών για τις επιθεωρήσεις και τους ελέγχους που αναφέρονται στα άρθρα 1, 2 και 3, καθώς και για την πιστοποίησή τους.
Η παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εισπράττουν τέλος για την καταπολέμηση των επιζωοτιών και των ενζωοτικών ασθενειών.»
5 Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 1, της οδηγίας 85/73 καθορίζει τα κατ’ αποκοπή ποσά για τα έξοδα επιθεώρησης που συνδέονται με τις διαδικασίες σφαγής. Στο σημείο 2 του ίδιου αυτού κεφαλαίου προβλέπονται οι τρόποι χρηματοδότησης των ελέγχων και επιθεωρήσεων που συνδέονται με τις εργασίες τεμαχισμού. Στο εν λόγω κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχεία α΄ και β΄, προβλέπονται τα εξής:
«Για να καλύπτουν υψηλότερο κόστος, τα κράτη μέλη μπορούν:
α) να αυξάνουν, για μια συγκεκριμένη εγκατάσταση, τα κατ’ αποκοπήν ποσά που προβλέπονται στα σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄.
Οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται προς τούτο μπορούν να είναι, εκτός της προβλεπόμενης στο σημείο 5, στοιχείο α΄, οι ακόλουθες:
[…]
– αύξηση των εξόδων λόγω μετακινήσεων σε ορισμένες ειδικές ώρες,
– απώλεια χρόνου λόγω συχνής αλλαγής ωραρίου των σφαγών, για την οποία δεν ευθύνεται το προσωπικό επιθεώρησης,
[…]
– διεξαγωγή επιθεώρησης σε ζώα τα οποία, κατόπιν αιτήματος του ιδιοκτήτου, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής.
Το ύψος των προσαυξήσεων του κεντρικού κατ’ αποκοπήν επιπέδου του τέλους εξαρτάται από το ύψος του κόστους που πρέπει να καλυφθεί.
β) ή να εισπράττουν τέλος που να καλύπτει το πραγματικό κόστος.»
Η εθνική νομοθεσία
6 Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, η οδηγία 85/73 έχει μεταφερθεί στο γερμανικό δίκαιο εν μέρει με διατάξεις που έχουν εκδώσει οι ομοσπονδιακές αρχές και εν μέρει με διατάξεις που έχουν εκδώσει τα γερμανικά ομόσπονδα κράτη (Länder).
7 Ο νομοθέτης του Land Hessen, βασιζόμενος στις ρυθμίσεις του νόμου για τις δαπάνες υγειονομικών ελέγχων (Veterinärkontroll-Kostengesetz), της 3ης Νοεμβρίου 1998 (GVBl. 1998 I, σ. 414), με τον οποίο τίθενται σε εφαρμογή ορισμένες διατάξεις της ομοσπονδιακής νομοθεσίας, εξέδωσε την κανονιστική απόφαση για τις διοικητικές δαπάνες στους τομείς αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Προστασίας του Καταναλωτή (Verwaltungskostenordnung für den Geschäftsbereich des Ministeriums für Umwelt, ländlichen Raum und Verbraucherschutz), της 16ης Δεκεμβρίου 2003 (GVBl. 2003 I, σ. 362, στο εξής: VwKostO-MULV), καθώς και την τροποποιητική απόφαση (Änderungsverordnung) της 31ης Ιανουαρίου 2005 (GVBl. 2005 I, σ. 74).
8 Σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 6, του νόμου για τις δαπάνες υγειονομικών ελέγχων, οι επιχειρήσεις που προβαίνουν μηνιαίως στη σφαγή περισσότερων από 1 500 ζώων θεωρούνται ως «μεγάλες επιχειρηματικές μονάδες» («Großbetriebe)» και επιτρέπεται να επιβαρύνονται, λόγω ιδιαίτερων ελέγχων, με ειδικά τέλη, ανάλογα με τις δαπάνες που συνεπάγονται οι έλεγχοι αυτοί.
9 Tο άρθρο 5 του ίδιου νόμου προβλέπει τα εξής:
«Επιτρέπεται η προσαύξηση του τέλους που επιβάλλεται για τις πράξεις των δημόσιων αρχών που διενεργούνται, κατόπιν ειδικής αίτησης, εκτός του κανονικού ωραρίου σφαγής. Ειδικότερα, χρεώνονται επιπλέον οι ειδικές δαπάνες για τη διενέργεια πράξεων των δημόσιων αρχών εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής. Το ωράριο σφαγής καθορίζεται ως εξής:
– για τις μεγάλες επιχειρηματικές μονάδες: από τις 6:00 μέχρι τις 18:00 κατά τις εργάσιμες ημέρες και από τις 6:00 μέχρι τις 15:00 τα Σάββατα,
– για τις λοιπές επιχειρηματικές μονάδες: από τις 7:00 μέχρι τις 18:00 κατά τις εργάσιμες ημέρες και από τις 7:00 μέχρι τις 15:00 τα Σάββατα.»
10 Κατά το αιτούν δικαστήριο, η VwKostO-MULV προβλέπει, για κάθε μία από τις δύο κατηγορίες επιχειρήσεων, τέλη κατά φθίνουσα κλίμακα, ανάλογα με το είδος των σφαγίων, χωρίς να ακολουθεί πιστά το σύστημα και τη δομή του παραρτήματος Α, κεφάλαιο Ι, σημείο 1, της οδηγίας 85/73.
11 Σύμφωνα με την VwKostO-MULV, η προσαύξηση των τελών που προβλέπει το άρθρο 5 του νόμου για τις δαπάνες υγειονομικών ελέγχων ανέρχεται στο 25 % των συνήθως οφειλόμενων τελών.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
12 Όπως προκύπτει από τη δικογραφία που έχει διαβιβαστεί στο Δικαστήριο, η διαφορά της κύριας δίκης ανέκυψε λόγω των καταλογιστικών πράξεων που εξέδωσε το Land Hessen σχετικά με τις οφειλές τελών για τις υγειονομικές επιθεωρήσεις και τους υγειονομικούς ελέγχους νωπών κρεάτων στους επαγγελματικούς χώρους της Baumann. Η Baumann υποστήριξε ότι η νομοθεσία του εν λόγω Land για τον καθορισμό του ύψους των τελών αυτών είναι αντίθετη προς το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο, οπότε άσκησε προσφυγή ενώπιον του Verwaltungsgericht Darmstadt. Με απόφαση της 6ης Ιουλίου 2006, το δικαστήριο αυτό δέχτηκε την προσφυγή της εταιρίας αυτής και έκρινε ότι η VwKostO-MULV δεν συνιστά έγκυρη νομική βάση προκειμένου το Land Hessen να αφίσταται, σε βάρος των επιχειρηματιών, από τα κατ’ αποκοπή τέλη που προβλέπονται στο παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73.
13 Το Land Hessen άσκησε έφεση κατά της παραπάνω απόφασης ενώπιον του Hessischer Verwaltungsgerichtshof, το οποίο έκρινε ότι η επίλυση της διαφοράς εξαρτάται από την ερμηνεία της οδηγίας 85/73, οπότε αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Δεσμεύεται ο εθνικός νομοθέτης, όταν κάνει χρήση των δυνατοτήτων που προβλέπονται αφενός στο άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας [85/73] και στο παράρτημα Α, κεφάλαιο Ι, σημείο 4, στοιχείο α΄, της προαναφερθείσας οδηγίας για την αύξηση των κατ’ αποκοπή ποσών για συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και αφετέρου στο σημείο 4, στοιχείο β΄, για την είσπραξη τελών που να καλύπτουν το πραγματικό κόστος, απόλυτα από τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στο παράρτημα Α, κεφάλαιο Ι, σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄ (και κατά τον οποίο το ύψος των τελών εξαρτάται από το είδος του ζώου, το αν πρόκειται για νεαρά ή ενήλικα ζώα, το βάρος του σφαγίου κ.λπ.) ή έχει ο νομοθέτης αυτός την ευχέρεια, όταν καθορίζει το ύψος των τελών, να κάνει διάκριση μεταξύ των επιθεωρήσεων των σφαγίων σε μεγάλες επιχειρήσεις και των λοιπών επιθεωρήσεων και, επιπλέον, να καθορίζει το ύψος των τελών, επίσης εντός καθεμιάς από τις δύο αυτές κατηγορίες, κατά φθίνουσα κλίμακα, ανάλογα με τον αριθμό των ζώων που σφάχτηκαν για κάθε είδος ζώου, υπό τη μόνη προϋπόθεση ότι το σχετικό τέλος ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος;
2) Μπορεί ο εθνικός νομοθέτης, με βάση τις παραπάνω ρυθμίσεις, να επιβάλλει, για τα ζώα που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, ποσοστιαία προσαύξηση σε σχέση με τα τέλη που επιβάλλονται για τις επιθεωρήσεις σφαγίων εντός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, εφόσον η προσαύξηση αυτή ανταποκρίνεται στις πραγματικές πρόσθετες δαπάνες, ή πρέπει οι δαπάνες αυτές να καλύπτονται από το κατ’ αποκοπή (προσαυξημένο) τέλος που ισχύει για όλους τους υπόχρεους σε καταβολή τέλους;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
14 Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο πρώτο ερώτημα, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της ευχέρειας που παρέχει στα κράτη μέλη το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73 και της ευχέρειας που τους παρέχει το στοιχείο β΄ του ίδιου αυτού σημείου 4.
15 Όσον αφορά την πρώτη από τις δύο αυτές διατάξεις, επισημαίνεται ότι επιτρέπει στα κράτη μέλη, για να καλύπτουν υψηλότερο κόστος από το προβλεπόμενο από την οδηγία 85/73, να αυξάνουν «για μια συγκεκριμένη εγκατάσταση, τα κατ’ αποκοπήν ποσά» που προβλέπει το εν λόγω παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄.
16 Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση, πρώτον, ότι από το γράμμα του εν λόγω σημείου 4, στοιχείο α΄, προκύπτει ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται μόνο σε «συγκεκριμένη» εγκατάσταση, οπότε τα κράτη μέλη μπορούν να την εφαρμόζουν μόνο κατά περίπτωση και δεν έχουν τη δυνατότητα, στηριζόμενα στη διάταξη αυτή, να κατηγοριοποιούν τις εγκαταστάσεις σφαγής ανάλογα με το μέγεθός τους, όπως συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης.
17 Η ορθότητα της ερμηνείας αυτής επιβεβαιώνεται εξάλλου από τον πίνακα των προϋποθέσεων βάσει των οποίων επιτρέπεται η επιβολή της εν λόγω προσαύξησης, πίνακα ο οποίος περιλαμβάνεται στο παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, και οι οποίες αφενός αφορούν όλες ορισμένα ιδιαίτερα στοιχεία εξατομίκευσης κάθε εγκατάστασης και αφετέρου επιδέχονται δικαστικό έλεγχο (βλ., συναφώς, απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1999, C‑374/97, Feyrer, Συλλογή 1999, σ. I‑5153, σκέψεις 26 και 27).
18 Δεύτερον, στο μέτρο που το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73 αναφέρει ρητά τα κατ’ αποκοπή ποσά που προβλέπονται στα σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, του ίδιου κεφαλαίου I, η προσαύξηση την οποία μπορούν να επιβάλλουν τα κράτη μέλη κατ’ εφαρμογή του εν λόγω σημείου 4 δεν μπορεί να αφορά παρά μόνο αυτά τα κατ’ αποκοπή ποσά και, συνεπώς, πρέπει να είναι σύμφωνη με το σύστημα και τη δομή τους.
19 Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη δεν έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν, κατ’ εφαρμογή του παραρτήματος A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, τέλος του οποίου ο συντελεστής να ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος της εγκατάστασης και τον αριθμό των σφαγίων.
20 Όσον αφορά το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73, υπενθυμίζεται, αφενός, ότι η διάταξη αυτή παρέχει στα κράτη μέλη μια ευχέρεια της οποίας μπορούν να κάνουν χρήση σε γενικό επίπεδο και κατά διακριτική εξουσία, υπό τη μοναδική προϋπόθεση ότι το τέλος δεν υπερβαίνει το πραγματικό ύψος των πραγματοποιηθεισών δαπανών (βλ. προαναφερθείσα απόφαση Feyrer, σκέψη 27).
21 Αφετέρου, το τέλος που επιβάλλεται κατ’ εφαρμογή της εν λόγω διάταξης δεν μπορεί να έχει τη μορφή κατ’ αποκοπή ποσού (βλ., συναφώς, τη σημερινή απόφαση στην υπόθεση C‑270/07, Επιτροπή κατά Γερμανίας, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 32).
22 Αφού η τήρηση του ορίου του πραγματικού κόστους αποτελεί τη μόνη προϋπόθεση που επιβάλλεται στα κράτη μέλη, τα κράτη μέλη μπορούν, στηριζόμενα στο παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73, να προσαρμόζουν το ύψος του εν λόγω τέλους στο μέγεθος της επιχείρησης και στον αριθμό των σφαγίων μόνο στην περίπτωση που αποδεικνύεται ότι οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν πράγματι το κόστος αυτό.
23 Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει αν υπάρχει σχέση μεταξύ του μεγέθους του σφαγείου και του αριθμού των σφαγίων αφενός και του πραγματικού κόστους των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που προβλέπουν οι εφαρμοστέες κοινοτικές διατάξεις.
24 Κατόπιν των σκέψεων αυτών, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση:
– Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να αφίστανται από τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στο εν λόγω παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, και να επιβάλλουν τέλος του οποίου ο συντελεστής ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων και καθορίζεται, κατά φθίνουσα κλίμακα, ανάλογα με τον αριθμό των σφαγίων για κάθε είδος ζώου.
– Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να τηρούν τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στα σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, του ίδιου κεφαλαίου και μπορούν να επιβάλλουν τέλος του οποίου ο συντελεστής ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων και με τον αριθμό των σφαγίων για κάθε είδος ζώου, εφόσον αποδεικνύεται ότι οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν όντως το πραγματικό κόστος των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που προβλέπουν οι εφαρμοστέες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.
Επί του δεύτερου ερωτήματος
25 Με το δεύτερο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχεία α΄ και β΄, της οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν, για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή ανταποκρίνεται σε πραγματικές πρόσθετες δαπάνες.
26 Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει επίσης να γίνει διάκριση μεταξύ αφενός της ευχέρειας που παρέχει στα κράτη μέλη το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73 και αφετέρου της ευχέρειας που τους παρέχει το στοιχείο β΄ του ίδιου αυτού σημείου 4.
27 Όσον αφορά την πρώτη από τις δύο αυτές διατάξεις, υπενθυμίζεται ότι επιτρέπει στα κράτη μέλη να αυξάνουν το κατ’ αποκοπή ποσό για συγκεκριμένες μόνο εγκαταστάσεις, δηλαδή δεν τους επιτρέπει να προβαίνουν σε γενική αύξηση του κατ’ αποκοπή ποσού που οφείλουν όλοι οι επιχειρηματίες.
28 Επιπλέον, δεδομένου ότι το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73 αναφέρεται στο ύψος των προσαυξήσεων των κατ’ αποκοπή ποσών, τα κράτη μέλη μπορούν ενδεχομένως να προβαίνουν ταυτόχρονα σε περισσότερες της μιας προσαυξήσεις, χωρίς όμως να έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν σε γενική αύξηση του κατ’ αποκοπή ποσού.
29 Αφού οι προϋποθέσεις για την προσαύξηση αυτή ορίζονται με σαφήνεια στο παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω προσαύξηση αποτελεί ειδικό τέλος, κατά την έννοια της απόφασης της 30ής Μαΐου 2002, C‑284/00 και C‑288/00, Stratmann και Fleischversorgung Neuss (Συλλογή 2002, σ. I‑4611), το οποίο επιβάλλεται επιπροσθέτως προς το κοινοτικό τέλος, με σκοπό την κάλυψη ορισμένων δαπανών που πραγματοποιούνται σε σχέση με μέτρα επιθεώρησης και ελέγχου τα οποία δεν εφαρμόζονται σε όλες τις περιπτώσεις.
30 Η προσαύξηση αυτή όμως πρέπει, για να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της οδηγίας 85/73, να αντιστοιχεί σε πρόσθετες δαπάνες που πρέπει να καλυφθούν.
31 Όσον αφορά τις αυξήσεις των δαπανών που ενδέχεται να οφείλονται στην επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, επισημαίνεται ότι μεταξύ των στοιχείων που μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των δαπανών αυτών καταλέγεται προφανώς το μισθολογικό κόστος που συνεπάγεται η καταβολή της αμοιβής για την –ενδεχομένως υπερωριακή– απασχόληση του προσωπικού που καλείται να διεξαγάγει τους ελέγχους αυτούς εκτός του καθορισμένου ωραρίου εργασίας του.
32 Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξετάσει αν, στην υπόθεση της κύριας δίκης, το επιπλέον ποσό της τάξης του 25 %, το οποίο προστίθεται στα κατ’ αποκοπή ποσά που προβλέπονται στο παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, αποτελεί κατ’ αποκοπή αξία, η οποία αντιστοιχεί στις πρόσθετες δαπάνες που οφείλονται στην επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής.
33 Όσον αφορά τη δεύτερη από τις εν λόγω διατάξεις, δηλαδή το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73, υπενθυμίζεται ότι από τη σκέψη 20 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι η διάταξη αυτή παρέχει στα κράτη μέλη μια ευχέρεια της οποίας μπορούν να κάνουν χρήση σε γενικό επίπεδο και κατά διακριτική εξουσία, υπό τη μοναδική προϋπόθεση ότι το τέλος δεν υπερβαίνει το πραγματικό ύψος των πραγματοποιηθεισών δαπανών.
34 Πρέπει εξάλλου να υπενθυμιστεί ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 31 της προαναφερθείσας απόφασης Επιτροπή κατά Γερμανίας, το τέλος που επιβάλλεται κατ’ εφαρμογή της εν λόγω διάταξης δεν μπορεί να έχει τη μορφή κατ’ αποκοπή ποσού, οπότε το συνολικό ύψος του ενδέχεται να ποικίλλει κατά περίπτωση, ανάλογα με τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε στην πράξη η αρμόδια αρχή λόγω των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που διεξήχθησαν σε συγκεκριμένη εγκατάσταση.
35 Κατά συνέπεια, μολονότι το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73 δεν αναφέρει τον όρο «συγκεκριμένη εγκατάσταση», το συνολικό ύψος του τέλους που οφείλει κάθε εγκατάσταση μπορεί να ποικίλλει κατά περίπτωση.
36 Δεδομένου ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να επιβαρύνεται η αρμόδια αρχή, λόγω κυρίως του μισθολογικού κόστους, με πρόσθετα έξοδα για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει αν το επιβαλλόμενο συνολικό τέλος αντιστοιχεί στο πραγματικό κόστος.
37 Κατόπιν των σκέψεων αυτών, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση:
– Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή αποτελεί κατ’ αποκοπή αξία, η οποία αντιστοιχεί σε πρόσθετες δαπάνες που πρέπει να καλυφθούν.
– Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή ανταποκρίνεται σε πραγματικές πρόσθετες δαπάνες.
Επί των δικαστικών εξόδων
38 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιανουαρίου 1985, για τη χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που αναφέρονται στις οδηγίες 89/662/ΕΟΚ, 90/425/ΕΟΚ, 90/675/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1996, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να αφίστανται από τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στο εν λόγω παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, και να επιβάλλουν τέλος του οποίου ο συντελεστής ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων και καθορίζεται, κατά φθίνουσα κλίμακα, ανάλογα με τον αριθμό των σφαγίων για κάθε είδος ζώου.
Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να τηρούν τον πίνακα των τελών που προβλέπεται στα σημεία 1 και 2, στοιχείο α΄, του ίδιου κεφαλαίου και μπορούν να επιβάλλουν τέλος του οποίου ο συντελεστής ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος των εγκαταστάσεων και με τον αριθμό των σφαγίων για κάθε είδος ζώου, εφόσον αποδεικνύεται ότι οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν όντως το πραγματικό κόστος των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων που προβλέπουν οι εφαρμοστέες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.
2) Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο α΄, της οδηγίας 85/73, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή αποτελεί κατ’ αποκοπή αξία, η οποία αντιστοιχεί σε πρόσθετες δαπάνες που πρέπει να καλυφθούν.
Το παράρτημα A, κεφάλαιο I, σημείο 4, στοιχείο β΄, της οδηγίας 85/73, όπως τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 96/43, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν για την επιθεώρηση των ζώων που, κατόπιν αιτήματος του κυρίου τους, σφάζονται εκτός του καθορισμένου ωραρίου σφαγής, «ποσοστιαία προσαύξηση» που προστίθεται στα τέλη που επιβάλλονται κανονικά για την επιθεώρηση των ζώων, εφόσον η προσαύξηση αυτή ανταποκρίνεται σε πραγματικές πρόσθετες δαπάνες.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
Full & Egal Universal Law Academy