Kawża C-424/07
Il-Kummissjoni Ewropea
vs
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Komunikazzjonijiet elettroniċi — Direttiva 2002/19/KE — Direttiva 2002/21/KE — Direttiva 2002/22/KE — Netwerks u servizzi — Leġiżlazzjoni nazzjonali — Swieq ġodda”
Sommarju tas-sentenza
Approssimazzjoni tal-liġijiet — Netwerks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi — Qafas regolamentari — Direttivi 2002/19, 2002/21 u 2002/22
(Direttivi tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2002/19, Artikolu 8(4), 2002/21, Artikoli 6 sa 8(1) u (2), 15(3) u 16, u 2002/22, Artikolu 17(2))
Naqas milli jwettaq l‑obbligi tiegħu taħt l‑Artikolu 8(4) tad‑Direttiva 2002/19/KE, dwar l‑aċċess għal, u l‑interkonnessjoni ta’, networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati, l‑Artikoli 6 sa 8(1) u (2), 15(3) u 16 tad‑Direttiva 2002/21/KE dwar kwadru regolatorju [qafas regolamentari] komuni għan‑networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi, kif ukoll l‑Artikolu 17(2) tad‑Direttiva 2002/22/KE, dwar servizz universali u d‑drittijiet tal‑utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, Stat Membru li jadotta dispożizzjonijiet ġuridiċi li jillimitaw is‑setgħa diskrezzjonali tal‑awtorità nazzjonali regolatorja (ANR) u li ma josservawx il‑proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni previsti fl‑Artikoli 6 u 7 tad‑Direttiva 2002/21.
Fil‑fatt, fit‑twettiq tal‑funzjonijiet ta’ leġiżlazzjoni tagħhom, l‑ANR jiddisponu minn setgħa wiesgħa sabiex ikunu jistgħu jevalwaw il‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għal suq tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi każ b’każ. B’mod konformi mal‑Artikolu 15 tad‑Direttiva 2002/21, u b’mod partikolari mal‑paragrafu 3 tiegħu, l‑ANR, b’ kollaborazzjoni mill‑qrib mal‑Kummissjoni, għandhom jiddefinixxu s‑swieq rilevanti f’dan is‑settur. B’mod konformi mal‑Artikolu 16 ta’ din l‑istess direttiva, l‑ANR jipproċedu insegwitu għall‑evalwazzjoni tas‑swieq kif definiti u jevalwaw jekk dawn is‑swieq humiex effettivament kompetittivi. Jekk dan ma huwiex il‑każ, l‑ANR ikkonċernata timponi obbligi leġiżlattivi ex ante lill‑impriżi li għandhom saħħa sinjifikattiva fuq dan is‑suq. Dawn l‑artikoli jirrigwardaw is‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi b’mod ġenerali u ma jeskludux is‑swieq il‑ġodda, u lanqas ebda suq ieħor, mill‑kamp ta’ applikazzjoni tagħhom.
Issa, dispożizzjoni nazzjonali li espressament tiddisponi li s‑swieq il‑ġodda ma għandhomx ikunu lleġiżlati sakemm ċerti elementi, bħan‑nuqqas ta’ kompetizzjoni sostenibbli fis‑suq, ma jindikawx il‑bżonn li jinfluwixxu fuq is‑setgħat wiesgħa mogħtija lill‑ANR, jimpedixxuha milli tadotta l‑miżuri adatti għal kull każ partikolari, u ma huwiex għaldaqstant konformi mal‑Artikolu 16 tad‑Direttiva 2002/21. Il‑limitazzjoni tas‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR li tirriżulta minn tali dispożizzjoni neċessarjament taffettwa wkoll is‑setgħa tagħha ta’ definizzjoni tas‑suq. L‑ANR ma għandhiex iktar għalfejn tipproċedi għad‑definizzjoni tas‑swieq rilevanti, b’mod konformi mal‑Artikolu 15(3) ta’ din id‑direttiva, sa fejn is‑swieq identifikati fl‑Anness għar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni, dwar swieq ta’ prodotti u servizzi rilevanti fi ħdan is‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi li jistgħu jkunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante konformi mad‑Direttiva 2002/21, diġà jirriżultaw mid‑definizzjoni ta’ suq ġdid stabbilit mil‑liġi nazzjonali.
Bl‑istess mod, jirriżulta mill‑Artikoli 8(4) tad‑Direttiva 2002/19 u 17(2) tad‑Direttiva 2002/22, li l‑obbligi imposti skont dawn l‑artikoli jkunu bbażati fuq in‑natura tal‑problema kkonstatata, proporzjonati u ġġustifikati fir‑rigward tal‑għanijiet stabbiliti fl‑Artikolu 8 tad‑Direttiva 2002/21 u li hija wkoll l‑ANR li għandha tippromwovi l‑għanijiet regolamentari msemmija fl‑Artikolu 8 u, għalhekk, tibbilanċja dawn l‑għanijiet matul id‑definizzjoni u l‑analiżi ta’ suq rilevanti suxxettibbli għal leġiżlazzjoni. Issa, dispożizzjoni nazzjonali li tagħti prijorità lil wieħed biss minn dawn l‑għanijiet, bħal l‑għan li jippromwovi investiment effiċjenti fl‑infrastrutturi u li jingħata appoġġ għall‑innovazzjoni, meta ssir l‑analiżi mill‑ANR tal‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għal suq ġdid, tikser l‑Artikolu 8(4) tad‑Direttiva 2002/19, l‑Artikolu 8(1) u (2) tad‑Direttiva 2002/21 kif ukoll l‑Artikolu 17(2) tad‑Direttiva 2002/22 u tillimita b’mod mhux konformi ma’ dawn id‑direttivi s‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR.
Tikser ukoll l‑Artikolu 16 tad‑Direttiva 2002/21, dispożizzjoni nazzjonali li timponi kundizzjonijiet iktar restrittivi minn dawk li huma previsti mill‑imsemmija direttiva għall‑analiżi tas‑swieq rilevanti suxxettibbli għal leġiżlazzjoni, bħal dik li tipprovdi bħala kriterju sabiex suq ġdid ikun, eċċezzjonalment, jista’ jiġi suġġett għal‑leġiżlazzjoni ex ante bir‑riskju ta’ ostakolu fuq perijodu fit‑tul għall‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv fuq dawn is‑swieq.
Fl‑aħħar nett, dispożizzjoni nazzjonali li timponi prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda, tillimita s‑setgħa tal‑ANR li tissuġġetta s‑swieq l‑ġodda għad‑definizzjoni u l‑analiżi tas‑suq. Dan bilfors jimplika n‑nuqqas ta’ osservanza f’ċerti ċirkustanzi tal‑proċeduri previsti fl‑Artikoli 6 u 7 tad‑Direttiva 2002/21, li jirreferu għall‑Artikoli 15(3) u 16(6) tal‑istess direttiva għal dak li jirrigwarda d‑definizzjoni u l‑analiżi tas‑suq.
(ara l‑punti 55, 56, 61, 64, 66, 78, 82, 83, 86, 90, 91, 93, 94, 98, 99, 105, 106, 108 u d‑dispożittiv)
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Ir‑Raba’ Awla)
3 ta’ Diċembru 2009 (*)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu – Komunikazzjonijiet elettroniċi – Direttiva 2002/19/KE – Direttiva 2002/21/KE – Direttiva 2002/22/KE – Netwerks u servizzi – Leġiżlazzjoni nazzjonali – Swieq ġodda”
Fil‑Kawża C‑424/07,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l‑Artikolu 226 KE, ippreżentat fit‑13 ta’ Settembru 2007,
Il‑Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn G. Braun u A. Nijenhuis, bħala aġenti,
rikorrenti,
vs
Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja, irrappreżentata minn M. Lumma, bħala aġent, assistit minn C. Koenig, professur, u S. Loetz, avukat,
konvenuta,
IL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Ir‑Raba’ Awla),
komposta minn K. Lenaerts, President tat‑Tielet Awla, aġent President tar‑Raba’ Awla, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász, G. Arestis (Relatur) u T. von Danwitz, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Poiares Maduro,
Reġistratur: K. Sztranc‑Sławiczek, Amministratur,
wara li rat il‑proċedura bil‑miktub u wara s‑seduta tal‑5 ta’ Frar 2009,
wara li semgħet il‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali, ippreżentati fis‑seduta tat‑23 ta’ April 2009,
tagħti l‑preżenti
Sentenza
1 Permezz tar‑rikors tagħha, il‑Kummissjoni Ewropea titlob lill‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkonstata li, bl‑adozzjoni tal‑punt 12b tal‑Artikolu 3 u tal‑Artikolu 9a tal‑Liġi dwar it‑telekomunikazzjoni (Telekommunikationsgesetz), tat‑22 ta’ Ġunju 2004 (BGBl. 2004 I, p. 1190, iktar ’il quddiem it‑“TKG”), introdotti bil‑Liġi li temenda d‑dispożizzjonijiet fil‑qasam tat‑telekomunikazzjoni (Gesetz zur Änderung telekommunikationsrechtlicher Vorschriften), tat‑18 ta’ Frar 2007 (BGB1. 2007 I, p. 106), ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt l‑Artikolu 8(4) tad‑Direttiva 2002/19/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tas‑7 ta’ Marzu 2002, dwar l‑aċċess għal, u l‑interkonnessjoni ta’, networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati (Direttiva tal‑Aċċess) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 323), l‑Artikoli 6 sa 8(1) u (2), 15(3) u 16 tad‑Direttiva 2002/21/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tas‑7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru regolatorju [qafas regolamentari] komuni għan‑networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (Direttiva Kwadru [Qafas]) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349), kif ukoll l‑Artikolu 17(2) tad‑Direttiva 2002/22/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tas‑7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d‑drittijiet tal‑utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva Servizz Universali) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367).
Il‑kuntest ġuridiku
Il‑leġiżlazzjoni Komunitarja
2 L‑Artikolu 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess” jiddisponi:
“L‑obbligi imposti skond dan Artikolu għandhom ikunu bbażati fuq in‑natura tal‑problema identifikata, proporzjonati u ġustifikati fid‑dawl tal‑miri stipulati f’Artikolu 8 tad‑Direttiva 2002/21/KE (Direttiva [Qafas]). Dawn l‑obbligi għandhom ikunu imposti biss wara konsultazzjoni skond Artikoli 6 u 7 ta’ dik id‑Direttiva.”
3 Skont il‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas”, “[h]uwa essenzjali li obbligazzjonijiet regolatorji minn qabel għandhom jiġu imposti biss fejn ma jkunx hemm kompetizzjoni effettiva, jiġifieri fi swieq fejn ikun hemm impriża waħda jew aktar b’saħħa sinifikanti fis‑suq, u fejn ir‑rimedji tal‑liġi tal‑kompetizzjoni nazzjonali jew tal‑Komunità ma jkunux suffiċjenti biex jindirizzaw dik il‑problema. Huwa meħtieġ għalhekk li l‑Kummissjoni tħejji linji gwida fil‑livell Tal‑Komunità kond il‑prinċipji tal‑liġi tal‑kompetizzjoni biex l‑awtoritajiet nazzjonali regolatorji [iktar ’il quddiem l‑“ANR”] jsegwu fl‑istima jekk il‑kompetizzjoni hijiex effettiva f’suq partikolari u fl‑istima tas‑saħħa sinifikanti fis‑suq. L‑[ANR] għandhom janalizzaw jekk is‑suq fi prodott partikolari jew servizz ikunx effettivament kompetittiv f’żona ġeografika partikolari, li tista’ tkun it‑territorju kollu jew parti minnu ta’ l‑Istat Membru konċernat jew partijiet ġirien tat‑territorji ta’ l‑Istati Membri meqjusa flimkien. Analiżi tal‑kompetizzjoni effettiva għandu jinkludi analiżi dwar jekk is‑suq hux prospettivament kompetittiv, u b’hekk jekk xi nuqqas ta’ kompetizzjoni effettiva hijiet dejjiema. Dawk il‑linji gwida għandhom ukoll jindirizzaw il‑kwistjoni ta’ swieq ġodda emerġenti, fejn fil‑fatt il‑mexxej tas‑suq x’aktarx li jkollu sehem sostanzjali tas‑suq iżda m’għandux jiġi suġġett għal obbligazzjonijiet mhux adattati. Il‑Kummissjoni għandha tirrevedi regolarment il‑linji gwida biex tassigura li jibgħqu adattati f’suq li jiżviluppa b’mod mgħaġġel. L‑[ANR] għandhom il‑ħtieġa li jikkoperaw ma xulxin fejn jinstab li s‑suq relevanti jkun transnazzjonali”.
4 Skont il‑premessa 11 tad‑“Direttiva Qafas”, “[s]kond il‑prinċipju tas‑separazzjoni tal‑funzjonijiet regolatorji u operazzjonali, l‑Istati Membri għandhom jiggarantixxu l‑indipendenza ta’ l‑awtorità jew [ANR] bil‑ħsieb li jiżguraw l‑imparzjalità tad‑deċiżjonijiet tagħhom. […]”.
5 L‑Artikolu 1(1), tad‑“Direttiva Qafas” jippreċiża:
“Din id‑Direttiva tistabbilixxi kwadru armonizzat għar‑regolar ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, faċilitajiet assoċjati u servizzi assoċjati. Tistipula x‑xogħol ta’ l‑[ANR] u tistabbilixxi settt ta’ proċeduri biex tassigura l‑applikazzjoni armonizzata tal‑kwadru regolatorju mal‑Komunità.”
6 L‑Artikolu 3(2) u (3) ta’ din id‑direttiva jipprovdi:
“2. L‑Istati Membri għandhom jiggarantixxu l‑indipendenza ta’ l‑[ANR] billi jassiguraw li jkun legalment distinti minn u funzjonalment indipendenti mill‑organizzazzjonijiet kollha li jipprovdu networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, apparat jew servizzi. L‑Istati Membri li jżommu l‑proprjetà jew jikkontrollaw intrapriżi li jipprovdu networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u/jew servizzi għandhom jassiguraw is‑separazzjoni strutturali effettiva tal‑funzjoni regolatorja mill‑attivitajiet assoċjati mal‑proprjetà jew kontroll.
3. L‑Istati Membri għandhom jassiguraw li l‑[ANR] jeżerċitaw is‑settgħat tagħhom imparzjalment u trasparentement.”
7 Skont l‑Artikolu 6 tad‑“Direttiva Qafas”:
“Ħlief fil‑każi li jaqgħu taħt Artikoli 7(6), 20 jew 21 l‑Istati Membri għandhom jassiguraw li fejn l‑[ANR] jkollhom il‑ħsieb li jieħu miżuri skond din id‑Direttiva jew id‑Direttivi Speċifiċi li għandhom impatt sinifikanti fuq is‑suq relevanti, jagħti lill‑partijiet interessati l‑opportunità li jikkummentaw dwar l‑abbozz tal‑miżuri f’perjodu ta’ żmien raġonevoli. L‑[ANR] għandhom jippubblikaw il‑proċeduri nazzjonali tagħhom ta’ konsultazzjoni. L‑Istati Membri għandhom jassiguraw l‑istabbilir ta’ punt wieħed ta’ informazzjoni li minnu l‑konsultazzjonijiet kurrenti jkunu jistgħu jiġu aċċessati. Ir‑riżultati tal‑proċedura ta’ konsultazzjoni għandhom jintgħamlu pubblikament disponibbli mill‑[ANR], ħlief fil‑każ ta’ informazzjoni kunfidenzjali skond il‑liġi tal‑Komunità u nazzjonali dwar il‑kunfidenzjalità tal‑kummerċ.”
8 L‑Artikolu 7 ta’ din id‑direttiva jipprovdi:
“1. Fit‑twettieq tax‑xogħlijiet tagħhom taħt din id‑Direttiva u d‑Direttivi Speċifiċi, l‑[ANR] għandhom jagħtu l‑akbar kont tal‑miri stipulati f’Artikolu 8, inkluż sal‑limitu li dawn jirrelataw mas‑suq intern.
2. L‑[ANR] għandhom jikkontribwixxu għall‑iżvilupp tas‑suq intern billi jikkoperaw ma’ xulxin u mal‑Kummissjoni b’mod trasparenti li jiżgura l‑applikazzjoni konsistenti, fl‑Istati Membri kollha, tad‑dispożizzjonijiet ta’ din id‑Direttiva u tad‑Direttivi Speċifiċi. Għal dak il‑għan, għandhom b’mod partikolari jfittxu li jiftiehmu dwar it‑tipi ta’ strumenti u rimedji l‑aktar adattati biex jindirizzaw tipi partikolari ta’ sitwazzjonijiet fil‑post tas‑suq.
3. B’żieda mal‑konsultazzjoni msemmija f’Artikolu 6, fejn [ANR] jkollha l‑ħsieb li tieħu miżuri li:
a) jaqgħu fl‑iskop ta’ Artikoli 15 jew 16 ta’ din id‑Direttiva, Artikoli 5 jew 8 tad‑Direttiva 2002/19/KE [“Direttiva tal‑Aċċess”] jew Artikolu 16 tad‑Direttiva 2002/22/KE [“Direttiva Servizz Universali”], u
b) jistgħu jaffettwaw il‑kummerċ bejn l‑Istati Membri,
għandha fl‑istess żmien tagħmel abbozz tal‑miżura aċċessibbli għall‑Kummissjoni u għall‑[ANR] fl‑Istati Membri l‑oħra, flimkien mar‑raġonament li fuqu tkun bażata l‑miżura, skond Artikolu 5(3), u tinforma lill‑Kummissjoni u lill‑[ANR] l‑oħra bih. L‑[ANR] u l‑Kummissjoni għandhom jagħmlu l‑kummenti lill‑[ANR] konċernata fi żmien xahar jew fi żmien il‑prjodu msemmi f’Artikolu 6 jekk dak il‑perjodu jkun itwal. Il‑perjodu ta’ xahar ma jistgħax jiġi mtawwal.
4. Fejn miżura maħsuba koperta bil‑paragrafu 3 timmira li:
a) tiddefinixxi suq relevanti li jkun differenti minn dawk definiti fir‑rakkomandazzjoni skond Artikolu 15(1), jew
b) tiddeċiedi jekk tiddeskrivix jew le impriża bħala li jkollha, jew individwalment jew konġuntement ma’ oħrajn, saħħa sinifikanti fis‑suq, taħt Artikolu 16(3), (4) jew (5),
u li tista’ taffettwa l‑kummerċ bejn l‑Istati Membri u l‑Kummissjoni tkun indikat lill‑[ANR] li tqis li l‑abbozz tal‑miżuri jista’ joħloq ostakolu għas‑suq wieħed jew jekk ikollha dubju serji dwar il‑kompatibilità mal‑liġi tal‑Kummissjoni, u b’mod partikolari l‑miri msemmija f’Artikolu 8, allura l‑abbozz tal‑miżura m’għandux jiġi adottat għal xahrejn oħra. Dan il‑perjodu ma jistgħax jittawwal. F’dan il‑perjodu l‑Kummissjoni tista’, skond il‑proċedura msemmija f’Artikolu 22(2), tieħu deċiżjoni li teħtieġ lill‑[ANR] konċernata li titrtira l‑abbozz tal‑miżura. Din id‑deċiżjoni għandha tkun akkumpanjata b’analiżi dettaljat u oġġettiv tar‑raġuni għaliex il‑Kummisjoni tqis li l‑abbozz tal‑miżura m’għandux jiġi adottat flimkien ma’ proposti speċifiċi għall‑emenda ta’ l‑abbozz tal‑miżura.
5. L‑[ANR] għandha tagħti l‑akbar kont tal‑kummenti ta’ [ANR] oħra u l‑Kummissjoni, u tista’ ħlief f’każijiet koperti bil‑paragrafu 4, tadotta l‑abbozz tal‑miżura li tirriżulta u, fejn tagħmel dan, għandha tikkomunikah lill‑Kummissjoni.
[…]”
9 Taħt it‑titolu “Miri politiċi u prinċipji regolatorji”, l‑Artikolu 8(1) u (2) tad‑“Direttiva Qafas” jiddisponi:
“1. L‑Istati Membri għandhom jassiguraw li fit‑twettieq tax‑xogħlijiet regolatorji speċifikati f’din id‑Direttiva u fid‑Direttivi Speċifiċi, l‑[ANR] jieħdu l‑miżuri kollha meħtieġa li huma mmirati lejn il‑ksib tal‑miri stipulati fil‑paragrafi 2, 3 u 4. Dawk il‑miżuri għandhom ikunu proporzjonati ma’ dawk il‑miri.
L‑Istati Membri għandhom jassiġuarw li fit‑twettieq tax‑xogħlijiet regolatorji stipulati f’din id‑Direttiva u fid‑Direttivi Speċifiċi, l‑[ANR] jagħtu l‑aktar kont tax‑xewqa li jingħamlu regolamenti teknikament newtrali.
[…]
2. L‑[ANR] għandhom jippromwovu l‑kompetizzjoni fil‑provista tan‑networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati u servizzi billi fost ħwejjeġ oħra:
a) jiżguraw li l‑utenti, nklużi utenti b’disablità, jieħu l‑benefiċċju massimu f’termini ta’ għażla, prezz, u kwalità;
b) jassiguraw li ma jkun hemm ebda tgħawwiġ jew restrizzjoni fil‑kompetizzjoni fis‑setttur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi;
ċ) jinkoraġġixxu l‑investiment effiċjenti fl‑infrastruttura, u jippromwovu l‑inovazzjoni; u
d) jinkoraġġixxu l‑użu effiċjenti u jassiguraw l‑amministrazzjoni effettiva tal‑frekwenzi tar‑radju u r‑riżorsi tan‑numerazzjoni.”
10 L‑Artikolu 15 tad‑“Direttiva Qafas” jirrigwarda l‑proċedura ta’ definizzjoni tas‑suq. Il‑paragrafu 3 jipprovdi:
“L‑[ANR] għandhom, waqt li jagħtu l‑akbar kont tar‑rakkomandazzjoni u l‑linji gwida, jiddefinixxu s‑swieq relevanti adatti għaċ‑ċirkostanzi nazzjonali, b’mod partikolari is‑swieq ġeografiċi relevanti fit‑territorju tagħhom, skond il‑prinċipji tal‑liġi tal‑kompetizzjoni. L‑[ANR] għandhom isegwu l‑proċeduri msemmija f’Artikoli 6 u 7 qabel ma jiddefinixxu swieq li jkunu differenti minn dawk definiti fir‑rakkomandazzjoni.”
11 L‑Artikolu 16 ta’ din id‑direttiva li jirrigwarda l‑proċedura ta’ analiżi tas‑suq jiddisponi:
“1. Kemm jista’ jkun malajr wara l‑adozzjoni tar‑rakkomandazzjoni jew xi aġġornament tagħha, l‑[ANR] għandhom iwettqu analiżi tas‑swieq rilevanti, waqt li jagħtu l‑akbar kont tal‑linji gwida. L‑Istati Membri għandhom jassiguraw li dan l‑analiżi jitwettaq, fejn xieraq, b’kollaborazzjoni ma’ l‑awtoritajiet nazzjonali tal‑kompetizzjoni.
2. Fejn [ANR] hija meħtieġa taħt Artikoli 16, 17, 18 jew 19 tad‑Direttiva 2002/22/KE [“Direttiva Servizz Universali”], jew Artikoli 7 jew 8 tad‑Direttiva 2002/19/KE [“Direttiva tal‑Aċċess”] li jistabbilixxu jekk jimponux, iżommu, jemendaw jew jirtiraw obbigazzjonijiet fuq impriżi, għandha tistabbilixxi fuq il‑bażi ta’ l‑analiżi tagħha tas‑suq imsemmi fil‑paragrafu 1 ta’ dan Artikolu jekk is‑suq relevanti hux effettivament kompetittiv.
3. Fejn [ANR] tikkonkludi li s‑suq huwa effetivament kompetittiv, m’għandhiex timponi jew iżżomm xi waħda mill‑obbligazzjonijiet speċifiċi regolatorji msemmija fil‑paragrafu 2 ta’ dan Artikolu. F’każi fejn obbligazzjonijiet speċifiċi regolatorji fis‑setttur jeżistu ġia, għandha tirtira dwak l‑obbligazzjonijiet imqegħda fuq impriżi f’dak is‑setttur relevanti. Perjodu xieraq ta’ avviż għandu jingħata lill‑partijiet affettwati b’dak l‑irtirar ta’ l‑obbligazzjonijiet.
4. Fejn [ANR] tistabbilixxi li suq relevanti mhux effettivament kompetittiv, gġandha tidentifika impriżi b’saħħa sinifikanti fis‑suq fuq dak is‑suq skond Artikolu 14 u l‑awtorità nazzjonali regolatorja għandha fuq dawk l‑impriżi timponi l‑obbligazzjonijiet speċifiċi adatti msemmija fil‑paragrafu 2 ta’ dan Artikolu jew iżżomm jew temenda dawk l‑obbligazzjonijiet fejn ġia jeżistu.
5. Fil‑każ tas‑swieq transnazzjonali identifikati fid‑Deċiżjoni msemmija f’Artikolu 15(4), l‑[ANR] konċernati għandhom konġuntement iwettqu analiżi tas‑suq, waqt li jagħtu l‑akbar kont tal‑linji gwida u jiddeċiedu fuq kull imposizzjoni, manutenzjoni, emenda jew irtirar ta’ l‑obbligazzjonijiet regolatorji msemmija fil‑paragrafu 2 ta’ dan l‑Artikolu b’mod konċertat.
6. Il‑miżuri meħuda skond id‑dispożizzjonijiet tal‑paragrafi 3, 4 u5 ta’ dan l‑Artikolu għandhom ikunu suġġetti għall‑proċeduri msemmija f’Artikoli 6 u 7.”
12 L‑Artikolu 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali” jiddisponi:
“L‑obbligi imposti taħt il‑paragrafu 1 għandhom ikunu bbażati fuq in‑natura tal‑problema identifikata u għandhom ikunu proporzjonati u ġustifikati fid‑dawl tal‑miri stabbiliti fl‑Artikolu 8 tad‑Direttiva 2002/21/KE [“Direttiva Qafas”]. L‑obbligi imposti jistgħu jinkludu ħtiġiet li l‑impriżi identifikati ma jitobux prezzijiet eċċessivi, ifixklu d‑dħul fis‑suq jew jirrestrinġu l‑kompetizzjoni billi jiffissaw prezzijiet predatorji, juri preferenza indebita għal utenti finali speċifiċi jew mingħajr raġuni jassoċċjaw servizzi. L‑[ANR] jistgħu japplikaw għal dawn l‑impriżi miżuri adatti ta' limitu għall‑prezz bl‑imnut, miżuri biex jikkontrollaw tariffi individwali, jew miżuri biex jorjentaw tariffi lejn l‑ispejjeż jew prezzijiet fi swieq komparabbli, sabiex jipproteġu l‑interessi ta' l‑utent finali waqt li jippromwovu kompetizzjoni effettiva.”
13 Skont il‑premessa 15 tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni, tal‑11 ta’ Frar 2003, dwar swieq ta’ prodotti u servizzi rilevanti fi ħdan is‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi li jistgħu jkunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante konformi mad‑Direttiva 2002/21 (ĠU L 114, p. 45, iktar ’il quddiem ir‑“Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni”), swieq ġodda u emerġenti, li fihom impriżi jistgħu jkunu b’saħħithom minħabba l‑vantaġġi ta’ “min jieħu l‑inizjattiva l‑ewwel”, ma għandhomx bħala prinċipju jkunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante.
14 Il‑punt 1 tar‑tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni jiddisponi:
“Huwa rrakkomandat lill‑[ANR] li janalizzaw is‑swieq tal‑prodotti u tas‑servizzi elenkati fl‑Anness qabel ma jiddefinixxu s‑swieq rilevanti skont l‑Artikolu 15(3) tad‑[“Direttiva Qafas”].” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
15 Skont il‑punt 1 tal‑Linji Gwida tal‑Kummissjoni war l‑analiżi tas‑suq u l‑istima ta’ saħħa sinjifikattiva fis‑suq taħt il‑Qafas regolamentari Komunitarju għal netwerks u servizzi tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi (ĠU 2002, C 165, p. 6, iktar ’il quddiem il‑“Linji Gwida):
“Dawn il‑linji gwida jistabbilixxu l‑prinċipji li fuqhom l‑[ANR] għandhom jibbażaw l‑analiżi tagħhom tas‑swieq u tal‑kompetizzjoni effettiva bl‑applikazzjoni tal‑qafas regolamentari l‑ġdid għal netwerks u servizzi tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
16 Il‑punt 6 tal‑Linji Gwida jistabbilixxu:
“Dawn il‑linji gwida għandhom bħala għan li jservu ta’ gwida lill‑ANR fit‑twettiq tar‑responsabbiltajiet il‑ġodda tagħhom fil‑qasam tad‑definizzjoni tas‑swieq u ta’ evalwazzjoni tas‑saħħa fuq dawn is‑swieq. […]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
17 Skont il‑punt 32 tal‑Linji Gwida:
“F’dak illi jirrigwarda s‑swieq ġodda emerġenti, il‑[premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas”] tindika li dawn is‑swieq, li fihom, de facto, l‑impriża mexxejja tas‑suq x’aktarx li jkollha sehem importanti fis‑suq, iżda ma għandhiex tiġi suġġetta għal‑leġiżlazzjoni ex ante mhux adatta. Fil‑fatt l‑impożizzjoni prematura ta’ leġiżlazzjoni ex ante tista’ tinfluwenza b’mod eċċessiv il‑kundizzjonijiet kompetittivi li jkunu qed jifformaw fi ħdan suq ġdid u emerġenti. […]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Il‑leġiżlazzjoni nazzjonali
18 Skont l‑Artikolu 2(2) tat‑TKG, intitolat “Leġiżlazzjoni u għanijiet”:
“L‑għanijiet tal‑leġiżlazzjoni jikkonsistu fi:
1. ħarsien tal‑interessi tal‑utenti, b’mod partikolari l‑konsumaturi, fil‑qasam tat‑telekomunikazzjoni, kif ukoll is‑sigriet tat‑telekomunikazzjoni,
2. garanzija ta’ kompetizzjoni ekwa u promozzjoni ta’ swieq tat‑telekomunikazzjoni kompetittivi fiż‑żmien fl‑oqsma tas‑servizzi u n‑netwerks tat‑telekomunikazzjoni kif ukoll tar‑riżorsi u tas‑servizzi assoċjati, u dan kemm fiż‑żoni rurali kif ukoll urbani,
3. inkoraġġiment għal investimenti effikaċji fl‑oqsma tal‑infrastruttura u sostenn tal‑innovazzjonijiet,
4. promozzjoni tal‑iżvilupp tas‑suq intern tal‑Unjoni Ewropea,
5. garanzija ta’ servizzi tat‑telekomunikazzjoni bażiċi fuq it‑territorju kollu għal prezz aċċessibbli (provvista ta’ servizz universali),
6. promozzjoni ta’ servizzi tat‑telekomunikazzjoni fuq livell ta’ istituzzjonijiet pubbliċi,
7. garanzija ta’ użu ta’ frekwenzi effikaċji u mingħajr interferenzi, waqt illi jiġu wkoll ikkunsidrati l‑interessi tax‑xandir,
8. aċċertar ta’ użu effiċjenti tar‑riżorsi tan‑numerazzjoni,
9. ħarsien tal‑interessi tas‑sigurtà pubblika.”
19 Skont il‑punt 12b tal‑Artikolu 3 tat‑TKG, intitolat “Definizzjonijiet”:
“‘Suq ġdid’ huwa suq għas‑servizzi u prodotti li huma differenti b’mod sinjifikattiv minn servizzi u prodotti disponibbli fil‑preżent, f’termini tal‑effettività tagħhom, il‑portata tagħhom, id‑disponibbiltà tagħhom għal numru kbir ta’ utenti (il‑kapaċità għal suq tal‑massa), il‑prezz jew il‑kwalità tagħhom mill‑perspettiva ta’ xerrej informat u li mhux sempliċement issostitwixxa dawk il‑prodotti; […]”
20 Skont l‑Artikolu 9a tat‑TKG, intitolat “Swieq ġodda”:
“1. Għajr kif inhuwa pprovvdut fil‑paragrafu li ġej, swieq ġodda ma għandhomx, bħala prinċipju, ikunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni skont it‑tifsira tal‑Parti 2.
2. Meta ċerti fatti jippermettu s‑suppożizzjoni li fin‑nuqqas tal‑leġiżlazzjoni, l‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv fil‑qasam tas‑servizzi jew netwerks tat‑telekomunikazzjoni jiġi ostakolat fuq perijodu fit‑tul, il‑‘Bundesnetzagentur’ [l‑awtorità Ġermaniża regolatorja tas‑settur tat‑telekomunikazzjoni] tista’, b’deroga mill‑paragrafu 1 ta’ hawn fuq, tissuġġetta suq ġdid għal‑leġiżlazzjoni skont it‑tifsira tal‑Parti 2, konformi mal‑Artikoli 9, 10, 11 u 12. Sabiex tiġi evalwata l‑ħtieġa għal‑leġiżlazzjoni u fl‑impożizzjoni ta’ miżuri speċifiċi, il‑‘Bundesnetzagentur’ jieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l‑għan li jiġi promoss investiment effiċjenti fl‑infrastrutturi u li jingħata appoġġ għall‑innovazzjoni.”
Il‑proċedura prekontenzjuża
21 Insegwitu għall‑kuntatti bejn il‑Kummissjoni u r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja fir‑rigward tar‑riżervi ta’ din tal‑ewwel dwar il‑konformità tad‑dispożizzjonijiet il‑ġodda tat‑TKG fir‑rigward tal‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi, bl‑ittra tas‑26 ta’ Frar 2007, il‑Kummissjoni tat bidu għall‑proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l‑Artikolu 226 KE, billi intimat lir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja sabiex tippreżenta l‑osservazzjonijiet tagħha f’terminu ta’ ħmistax‑il jum. Fuq talba ta’ dan l‑istess Stat Membru, dan it‑terminu ġie estiż bi ħmistax‑il jum addizzjonali.
22 Permezz tal‑ittra tat‑28 ta’ Marzu 2007, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja qieset li d‑dispożizzjonijiet il‑ġodda tat‑TKG kienu konformi mad‑dritt Komunitarju.
23 Fit‑3 ta’ Mejju 2007, il‑Kummissjoni ħarġet opinjoni motivata fejn stiednet lil dan l‑Istat Membru sabiex jieħu l‑miżuri neċessarji sabiex jikkonforma ruħu f’terminu ta’ xahar minn notifika tagħha. Permezz tal‑ittra tal‑4 ta’ Ġunju 2007, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja ddefendiet il‑pożizzjoni tagħha u fil‑5 ta’ Ġunju 2007, hija ppreżentat lill‑Kummissjoni dispożizzjoni amministrattiva tal‑Bundesnetzagentur, intitolata “Prinċipji ta’ interpretazzjoni tal‑Bundesnetzagentur dwar l‑Artikolu 9a tat‑TKG”.
24 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, il‑Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir‑rikors.
Fuq ir‑rikors
Fuq l‑ammissibbiltà
L‑argumenti tal‑partijiet
25 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tikkunsidra lil dan ir‑rikors bħala inammissibbli minħabba li l‑Kummissjoni la tat bidu u lanqas segwiet korrettament il‑proċedura prekontenzjuża, u wisq anqas irrispettat id‑drittijiet tad‑difiża.
26 Minn naħa, il‑Kummissjoni kienet iddeċidiet li tagħti bidu għal proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu fl‑20 ta’ Diċembru 2006, meta kien għad ma hemmx leġiżlazzjoni nazzjonali li setgħet tiġġusifika dan l‑allegat nuqqas, billi dan ġie ppubblikat fil‑Bundesgesetzblatt fit‑23 ta’ Frar 2007. Min‑naħa l‑oħra, jirriżulta mill‑imġiba ta’ din l‑istituzzjoni u, b’mod partikolari, mill‑istqarrijiet għall‑istampa tagħha, li din kienet iddeċidiet li tiċħad l‑argumenti invokati mir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja mingħajr l‑ebda eżami u li tressaq kawża quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja l‑iktar malajr possibbli. Din l‑imġiba ostakolat lil dan l‑Istat Membru milli jiddefendi lilu nnifsu b’mod effikaċji matul il‑proċedura prekontenzjuża.
27 Dan l‑Istat Membru jikkonkludi wkoll li r‑rikors huwa inammissibbli, sa fejn, sabiex jiġi kkonstatat nuqqas fir‑rigward tad‑dispożizzjonijiet tad‑direttivi inkwistjoni, il‑Kummissjoni kellha tagħmel użu mill‑proċedura pprovduta fl‑Artikolu 7 tad‑“Direttiva Qafas”, li tiffereri għall‑konsolidazzjoni tad‑deċiżjonijiet tal‑ANR fir‑rigward tal‑Kummissjoni. Din id‑dispożizzjoni tipprovdi proċedura awtonoma, li għandha l‑istess għan ta’ proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, intiża sabiex tiggarantixxi applikazzjoni koformi u koerenti mal‑qafas regolamentari komuni fl‑Istati Membri kollha sabiex tippermetti t‑twettiq tas‑suq intern tan‑netwerks u tas‑servizzi tal‑komunikazzjoni.
28 L‑ewwel nett, il‑Kummissjoni tirribatti, li hija nnotifikat l‑ittra ta’ intimazzjoni lir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja wara l‑pubblikazzjoni tal‑liġi kkontestata fil‑Bundesgesetzblatt. Il‑Kummissjoni tqis ukoll li hija ma hijiex obbligata ssegwi l‑formalitajiet kollha li huma previsti mid‑dritt nazzjonali qabel tiddeċiedi li tati bidu għal proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
29 Insegwitu, hija tikkunsidra li eżaminat l‑argumenti tar‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja matul il‑proċedura prekontenzjuża, iżda ma setgħetx taqbel magħhom. F’kull każ, hawnhekk dan l‑Istat Membru ma huwiex qiegħed jinvoka l‑kwistjoni ta’ ammissibbiltà, iżda qed jikkontestata l‑fondatezza tar‑rikors.
30 Fl‑aħħar nett, il‑Kummissjoni ssostni li l‑Qorti tal‑Ġustizzja diġà ddeċidiet li ma tistax issir deroga mill‑kompetenza ġenerali mogħtija lill‑Kummissjoni skont l‑Artikolu 226 KE minħabba f’proċedura partikolari ta’ direttiva.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
31 L‑ewwel nett, għandu jingħad li d‑dispożizzjonijiet il‑ġodda tat‑TKG ġew ippubblikati fil‑Bundesgesetzblatt, fit‑23 ta’ Frar 2007, u daħlu fis‑seħħ fl‑istess ġurnata. Għalkemm huwa minnu li fl‑20 ta’ Diċembru 2006, il‑Kummissjoni inkarigat lill‑kummissarju responsabbli sabiex jagħti bidu għal proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja, xorta jibqa’ l‑fatt li din il‑proċedura kontra dan l‑Istat Membru ngħatat bidu biss permezz tal‑ittra ta’ intimazzjoni, fis‑26 ta’ Frar 2007, wara l‑pubblikazzjoni u d‑dħul fis‑seħħ tad‑dispożizzjonijiet ikkonċernati. Għalhekk, f’kull każ, l‑allegati nuqqasijiet seħħew qabel ma nħarġet l‑ittra ta’ intimazzjoni.
32 It‑tieni nett, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja ssostni li jirriżulta mill‑imġiba tal‑Kummissjoni li din kienet deċiża li tiċħad l‑argumenti invokati minn dan l‑Istat Membru mingħajr l‑ebda eżami.
33 F’dan ir‑rigward, l‑ewwel nett, għandu jitfakkar li l‑istqarrija għall‑istampa tal‑Kummissjoni, tas‑26 ta’ Frar 2007, li għaliha tirreferi r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja, ma tindikax li l‑Kummissjoni naqset milli tirrispetta d‑drittijiet tad‑difiża tal‑Istat Membru kkonċernat. Fil‑fatt, iċ‑ċirkustanza li l‑Kummissjoni ħabbret f’din l‑istqarrija li ngħata bidu għal proċedura mħaffa fir‑rigward ta’ dan l‑Istat Membru ma jimplikax li l‑Kummissjoni ma kinitx ser tieħu inkunsiderazzjoni l‑argumenti li l‑Istat Membru kien ser iressaq fil‑proċedura prekontenzjuża.
34 Insegwitu, għandu jiġi kkonstatat, minn naħa, li r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja setgħet tagħti l‑opinjoni tagħha matul il‑proċedura prekontenzjuża u, min‑naħa l‑oħra, li l‑Kummissjoni effettivament ikkunsidrat il‑pożizzjoni sostnuta minn dan l‑Istat Membru. Għalhekk, għandu jitfakkar li, fl‑ittra ta’ intimazzjoni tas‑26 ta’ Frar 2007, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja ġiet mistiedna tippreżenta l‑osservazzjonijiet tagħha f’terminu ta’ ħmistax‑il jum, li fuq talba ta’ dan l‑Istat Membru ġie estiż għal xahar. Dan tal‑aħħar ikkomunika t‑tweġiba tiegħu għall‑ittra ta’ intimazzjoni, fit‑28 ta’ Marzu 2007. Jirriżulta mill‑opinjoni mmotivata, u b’mod partikolari mill‑punt 4 intitolat “argumenti tal‑Ġermanja u t‑tweġiba tal‑Kummissjoni” li l‑Kummissjoni kkunsidrat kif xieraq l‑argumenti mressqa minn dan l‑Istat Membru fit‑tweġiba tiegħu għall‑ittra ta’ intimazzjoni.
35 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, l‑ilment li jirriżulta minn ksur tad‑drittijiet tad‑difiża għandu jiġi miċħud. Sa fejn il‑Kummissjoni għamlet analiżi żbaljata tat‑tweġiba tar‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja għall‑ittra ta’ intimazzjoni, għandu jitfakkar li, anki kieku din l‑allegazzjoni kienet fondata, din ma tikkostitwixxix raġuni għall‑inammissibbiltà, iżda element li huwa għall‑Qorti tal‑Ġustizzja li, skont il‑każ, tikkunsidra fl‑evalwazzjoni tal‑mertu tal‑kawża (sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2007, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda, C‑148/05, Ġabra p. I‑82, punt 39).
36 It‑tielet nett, fir‑rigward tal‑argument li jgħid li l‑Kummissjoni kellha tuża l‑proċedura prevista fl‑Artikolu 7 tad‑“Direttiva Qafas” sabiex tikkonstata nuqqas għal dawn id‑dispożizzjonijiet tad‑direttivi inkwistjoni f’dan ir‑rikors, għandu jitfakkar li proċeduri speċifiċi għal direttiva la jistgħu jidderogaw minn u lanqas jissostitwixxu l‑kompetenzi tal‑Kummissjoni taħt l‑Artikolu 226 KE (ara, b’mod partikolari, is‑sentenza tal‑24 ta’ Jannar 1995, C‑359/93, Il‑Kummissjoni vs Il‑Pajjiżi l‑Baxxi, Ġabra p. I‑157, punt 13).
37 Jirriżulta mill‑kunsiderazzjonijiet fuq imsemmija li r‑rikors għandu jiġi kkunsidrat ammissibbli.
Fuq il‑mertu
38 Insostenn tar‑rikors tagħha, il‑Kummissjoni essenzjalment tinvoka żewġ ilmenti. L‑ewwel wieħed jirriżulta mill‑fatt li r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja, bi ksur tal‑Artikoli 8(1) u (2), 15 u 16 tad‑“Direttiva Qafas”, tal‑Artikolu 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess” u tal‑Artikolu 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali”, illimitat is‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR billi ddefiniet fid‑dispożizzjonijiet il‑ġodda tat‑TKG il‑kunċett ta’ “swieq ġodda”, billi fih ipprovdiet il‑prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni ta’ dawn is‑swieq, billi imponiet kundizzjonijiet iktar restrittivi minn dawk li huma previsti mill‑qafas regolamentari komuni meta, eċċezzjonalment, dawn is‑swieq huma suxxettibbli li jkunu suġġetti għal leġiżlazzjoni, u billi tat prijorità lil għan wieħed speċifiku matul l‑analiżi ta’ dawn is‑swieq. It‑tieni lment jirriżulta min‑nuqqas ta’ osservanza tal‑proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni, previsti fl‑Artikoli 6 u 7 tad‑“Direttiva Qafas”.
39 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tikkontesta n‑nuqqas li hija akkużata bih.
Fuq l‑ilment li jirriżulta mil‑limitazzjoni ta’ setgħa diskrezzjonali tal‑ANR
L‑argumenti tal‑partijiet
40 Il‑Kummissjoni tqis li r‑regoli l‑ġodda introdotti mill‑punt 12b tal‑Artikolu 3 u mill‑Artikolu 9a tat‑TKG inaqqsu s‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR. Dawn id‑dispożizzjonijiet jeludu l‑proċeduri ta’ definizzjoni u ta’ analiżi tas‑suq, kif ukoll ta’ dawk ta’ impożizzjoni ta’ miżuri leġiżlattivi korrettivi, li ġew implementati mill‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi.
41 Bl‑adozzjoni tal‑punt 12b tal‑Artikolu 3 u tal‑Artikolu 9a tat‑TKG, il‑leġiżlatur Ġermaniż iddefinixxa l‑kunċett ta’ “swieq ġodda”, stabbilixxa l‑prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni ta’ dawn is‑swieq, stabbilixxa minn qabel il‑kundizzjonijiet iktar restrittivi li fihom l‑ANR hija eċċezzjonalment awtorizzata tilleġiżla dwar dawn u talab lil din sabiex tkun partikolarment attenta għal għan wieħed speċifiku. Dawn id‑dispożizzjonijiet tat‑TKG imorru kontra d‑dispożizzjonijiet tal‑qafas regolamentari Komunitarju li jirrigwardaw il‑portata tas‑setgħat tal‑ANR, bħall‑Artikoli 8 tad‑“Direttiva tal‑Aċċess”, 8, 15 u 16 tad‑“Direttiva Qafas”, kif ukoll 17 tad‑“Direttiva Servizz Universali”.
42 L‑ewwel nett, il‑Kummissjoni tikkunsidra li, bid‑definizzjoni tas‑“swieq il‑ġodda”, il‑punt 12b tal‑Artikolu 3 tat‑TKG jillimita s‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR Ġermaniża prevista fl‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”. Fil‑fatt, minħabba f’din id‑dispożizzjoni, l‑ANR tiddefinixxi s‑swieq rilevanti li jikkorrispondu għal ċirkustanzi nazzjonali, b’mod partikolari s‑swieq ġeografiċi rilevanti fuq it‑territorju, b’mod konformi mal‑prinċipji tad‑dritt tal‑kompetizzjoni.
43 Insegwitu, il‑Kummissjoni ssostni li kuntrarjament għall‑proċeduri ta’ definizzjoni u ta’ analiżi tas‑suq, previsti mill‑qafas regolamentari komuni, l‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG jipprovdi li, fil‑prinċipju, is‑swieq il‑ġodda ma għandhomx ikunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni skont it‑tifsira tal‑Parti 2 tat‑TKG.
44 Barra minn dan, il‑Kummissjoni tqis li meta l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG eċċezzjonalment jipprovdi sabiex suq ġdid ikun suġġett għal‑leġiżlazzjoni, il‑kundizzjonijiet previsti għal dan il‑għan huma iktar restrittivi minn dawk tal‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas”. Fil‑fatt, dan l‑aħħar artikolu jirrikjedi biss li ma jkunx hemm kompetizzjoni effettiva fis‑suq rilevanti mhux, hekk kif mitlub mid‑dispożizzjoni fuq imsemmija tat‑TKG, ostakolu fuq perijodu fit‑tul għall‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv.
45 Fl‑aħħar nett, skont il‑Kummissjoni, l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG jikser l‑Artikolu 8(1) u (2) tad‑“Direttiva Qafas”. Din id‑dispożizzjoni speċifikament tinsisti fuq għan wieħed biss, jiġifieri, il‑promozzjoni ta’ investimenti effiċjenti fl‑infrastrutturi u li jingħata appoġġ għall‑innovazzjoni. L‑Artikolu 8(2) tad‑“Direttiva Qafas” ma jagħti l‑ebda prijorità fost dawn l‑għanijiet u l‑Artikoli 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess” u 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali”, jiddisponu b’mod ċar li l‑ANR jimponu miżuri korrettivi proporzjonati u ġustifikati fir‑rigward tal‑għanijiet tal‑Artikolu 8 tad‑“Direttiva Qafas”, mingħajr ma tingħata prijorità partikolari lil wieħed minn dawn l‑għanijiet.
46 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tikkunsidra li l‑punt 12b tal‑Artikolu 3 u l‑Artikolu 9a tat‑TKG huma konformi mal‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi.
47 Dan l‑Istat Membru jqis li d‑direttivi ta’ dan il‑qafas regolamentari jirrigwardaw l‑armonizzazzjoni tal‑leġiżlazzjonijiet tal‑Istati Membri u li għalhekk dawn jħallu ċertu flessibbiltà li tkun biżżejjed għal dawn sabiex jippreċiżaw il‑kunċetti astratti użati minn dawn id‑direttivi u sabiex jiggarantixxu l‑effett utli tal‑għanijiet imsemmija minnha. L‑ilmenti tal‑Kummissjoni huma bbażati fuq interpretazzjoni estensiva tal‑qafas regolamentari fuq it‑telekomunikazzjonijiet kif ukoll fuq evalwazzjoni inkorretta tad‑dispożizzjonijiet tat‑TKG.
48 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tqis li l‑punt 12b tal‑Artikolu 3 u l‑Artikolu 9a tat‑TKG jikkonfiguraw sa minn qabel is‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR, intiż sabiex jiżgura livell għola ta’ ċertezza legali, konformi mal‑għanijiet tal‑Artikolu 4 tad‑“Direttiva Qafas”. F’dan ir‑rigward, il‑Kummissjoni la tindika d‑dispożizzjoni tad‑direttivi tal‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi li tippermetti li tiġi konkluża l‑eżistenza ta’ tali setgħa diskrezzjonali, u f’kull każ, l‑anqas tindika d‑dispożizzjoni tat‑TKG li tillimita din is‑setgħa. Fil‑fatt, l‑użu tal‑kelma “tista’” fl‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, tindika li l‑ANR għandha tagħmel użu mis‑setgħa diskrezzjonali tagħha sabiex teżamina l‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għal suq ġdid. Għalhekk, il‑Kummissjoni tirrikjedi traspożizzjoni testwali tad‑dispożizzjonijiet ta’ dawn id‑direttivi, bħallikieku kien regolament, intiż għall‑uniformità iktar milli għall‑armonizzazzjoni tad‑dritt tal‑Istati Membri.
49 Skont ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja, jirriżulta mill‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas”, mill‑punt 32 tal‑Linji Gwida, kif ukoll mill‑premessa 15 tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni li, bħala regola ġenerali, is‑swieq il‑ġodda ma għandhomx ikunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante. F’dan ir‑rigward, l‑Artikolu 9a tat‑TKG ma għandux l‑effett li jintroduċi proċedura ġdida ta’ verifika iżolata iżda jippreċiża, fir‑rigward tas‑swieq il‑ġodda, id‑dispożizzjonijiet dwar il‑proċedura ta’ leġiżlazzjoni tas‑suq, prevista mill‑Artikoli 10 u 11 tat‑TKG. Għalhekk, il‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għal suq huwa f’kull każ eżaminat, iżda t‑teħid ta’ miżuri leġiżlattivi mill‑ANR huwa eskluż, skont l‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG meta ma jkunx identifikat bżonn bħal dan.
50 Fir‑rigward tad‑definizzjoni tas‑suq rilevanti, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tafferma li l‑qafas regolamentari komuni ma jipprekludix leġiżlazzjoni tad‑definizzjoni tas‑suq mil‑leġiżlatur nazzjonali. Hija tqis li f’kull każ, li l‑punt 12b tal‑Artikolu 3 tat‑TKG ma jikkostitwixxix definizzjoni tas‑suq, iżda jipprovdi kriterji astratti li jippermettu, insegwitu għal definizzjoni tas‑suq, li jiġi stabbilit jekk jirrigwardax suq ġdid jew le. Għalhekk, il‑Punt 12b tal‑Artikolu 3 u l‑Artikolu 9a tat‑TKG jippermettu lill‑ANR li tiddefinixxi, każ b’każ, is‑suq rilevanti bi ftehim mal‑prinċipji tad‑dritt tal‑kompetizzjoni u li ma twassalx għal diverġenzi mal‑proċeduri abitwali tad‑definizzjoni tas‑suq.
51 Barra minn dan, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja ssostni li l‑kriterju tas‑suq sostenibbli kompetittiv kif ukoll il‑bżonn ta’ ostakolu fuq perijodu fit‑tul fis‑suq inkwistjoni, previst fl‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, ma humiex kundizzjonijiet iktar restrittivi minn dawk imposti mid‑direttivi tal‑qafas regolamentari komuni u ma jimmodifikawx il‑proċedura tad‑definizzjoni u tal‑analiżi li tirriżulta mill‑Artikoli 10 u 11 tat‑TKG. Dawn jirrigwardaw il‑kundizzjonijiet stabbiliti fil‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas” kif ukoll fir‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni, li tippreċiża l‑kunċett ta’ “kompetizzjoni effettiva” fil‑kuntest tas‑swieq il‑ġodda.
52 Fl‑aħħar nett, dan l‑Istat Membru jqis li l‑leġiżlatur nazzjonali jista’, permezz tal‑flessibbiltà tiegħu, jagħti attenzjoni partikolari għal wieħed mill‑għanijiet aċċettati mill‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi. L‑użu tat‑terminu “b’mod partikolari” fit‑tieni sentenza tal‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, barra minn dan jindika li l‑għan imsemmi ma huwiex l‑uniku wieħed ikkunsidrat.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
53 L‑ewwel nett, għandu jingħad li, b’mod konformi mal‑Artikolu 1(1) tad‑“Direttiva Qafas”, dan joħloq qafas armonizzat għal‑leġiżlazzjoni tas‑servizzi tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi, tan‑netwerks tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi u tar‑riżorsi u s‑servizzi assoċjati. Din id‑direttiva tistabbilixxi x‑xogħol li huwa d‑dmir ta’ ANR u tistabbilixxi sensiela ta’ proċeduri intiżi sabiex jiggarantixxu l‑applikazzjoni armonizzata tal‑qafas regolamentari fil‑Komunità kollha.
54 Skont l‑Artikolu 3(2) u (3) tad‑“Direttiva Qafas”, kif ukoll il‑premessa 11 ta’ dan, l‑Istati Membri għandhom, konformi mal‑prinċipju tas‑separazzjoni tal‑funzjonijiet regolatorji u operazzjonali, jiggarantixxu l‑indipendenza tal‑ANR sabiex dawn ikunu jistgħu jeżerċitaw is‑setgħat tagħhom b’mod imparzjali u trasparenti.
55 Id‑“Direttiva Qafas” tagħti lill‑ANR xogħol speċifiku ta’ leġiżlar tas‑swieq tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi. B’mod konformi mal‑Artikolu 15 tad‑“Direttiva Qafas”, u b’mod partikolari mal‑paragrafu 3 tiegħu, l‑ANR, bi kollaborazzjoni mill‑qrib mal‑Kummissjoni, għandhom jiddefinixxu s‑swieq rilevanti fis‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi.
56 B’mod konformi mal‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas”, l‑ANR jipproċedu insegwitu għall‑evalwazzjoni tas‑swieq kif definiti u jevalwaw jekk dawn is‑swieq humiex effettivament kompetittivi. Jekk suq ma huwiex effettivament kompetittiv, l‑ANR ikkonċernata timponi obbligi leġiżlattivi ex ante lill‑impriżi li għandhom saħħa sinjifikattiva fuq dan is‑suq.
57 L‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas” jippreċiża li l‑ANR, għall‑finijiet tad‑definizzjoni tas‑swieq rilevanti, jikkunsidraw ukoll kif l‑aħjar jistgħu, ir‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni u l‑Linji Gwida.
58 Skont l‑Artikolu 16(1) ta’ din id‑direttiva, l‑ANR jikkunsidraw ukoll kif l‑aħjar jistgħu l‑Linji Gwida, meta janalizzaw is‑swieq rilevanti bil‑għan li jiġi ddeterminat jekk dawn għandhomx ikunu suġġetti għal leġiżlazzjoni ex ante.
59 Fit‑twettiq tax‑xogħol tagħhom, l‑ANR huma mistennija, skont l‑Artikolu 7(1) tad‑“Direttiva Qafas”, jikkunsidraw kif l‑aħjar jistgħu l‑għanijiet tal‑Artikolu 8. B’mod konformi għal dan l‑Artikolu 8(1) ta’ din l‑istess direttiva, huwa għall‑Istat Membri li jiżgura li l‑ANR jieħdu kull miżura raġonevoli għat‑twettiq tal‑għanijiet ta’ dan l‑Artikolu 8. Barra minn dan, din id‑dispożizzjoni tippreċiża li l‑miżuri meħuda mill‑ANR għandhom ikunu proporzjonati għal dawn l‑għanijiet.
60 Bl‑istess mod, l‑Artikoli 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess”, kif ukoll 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali” jiddisponu li l‑ANR, meta jadottaw obbligi leġiżlattivi ex ante fuq il‑bażi ta’ dawn id‑direttivi, għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l‑għanijiet stabbiliti fl‑Artikolu 8 tad‑“Direttiva Qafas”. L‑obbligi leġiżlattivi ex ante għandhom ikunu proporzjonati u ġġustifikati fir‑rigward ta’ dawn l‑għanijiet.
61 Fit‑twettiq ta’ dawn il‑funzjonijiet ta’ leġiżlazzjoni, l‑ANR jiddisponu minn setgħa wiesgħa sabiex ikunu jistgħu jevalwaw il‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għal suq każ b’każ (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza tal‑24 ta’ April 2008, Arcor, C‑55/06, Ġabra p. I‑2931, punti 153 sa 156).
62 Huwa fid‑dawl ta’ dawn il‑kunsiderazzjonijiet li l‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha tevalwa l‑fondatezza ta’ dan ir‑rikors.
63 L‑ewwel nett, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tqis xieraq li jiġi eżaminat jekk, hekk kif allegat mill‑Kummissjoni, ir‑Repubblika tal‑Ġermanja naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha skont l‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas”, billi imponiet fl‑Artikolu 9a tat‑TKG prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda.
64 F’dan ir‑rigward, l‑ewwel nett, għandu jitfakkar li b’mod konformi mal‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas”, l‑ANR jipproċedu għall‑analiżi tas‑swieq rilevanti ddefiniti b’mod konformi mal‑Artikolu 15 ta’ din id‑direttiva, sabiex jiġi evalwat jekk dawn is‑swieq għandhomx ikunu suġġetti għal leġiżlazzjoni ex ante. Dawn l‑artikoli jirrigwardaw is‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi b’mod ġenerali u ma jeskludux is‑swieq il‑ġodda, u lanqas ebda suq ieħor mill‑kamp ta’ applikazzjoni tagħhom.
65 Insegwitu, f’dan ir‑rigward, għandu jitfakkar li l‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG jippreċiża li, bla preġudizzju għall‑paragrafu 2 tiegħu, is‑swieq il‑ġodda ma humiex, bħala prinċipju, suġġetti għal‑“leġiżlazzjoni”, fis‑sens tal‑Parti 2 tat‑TKG. B’mod konformi mal‑Artikolu 9a(2), meta ċerti fatti jagħtu x’jifhmu li, fin‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni, l‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv fl‑oqsma tas‑servizzi jew tan‑netwerks tat‑telekomunikazzjoni jkun ostakolat fuq perijodu fit‑tul, l‑ANR tista’, b’deroga għall‑paragrafu 1 ta’ dan l‑Arikolu, tissuġġetta suq ġdid għal‑“leġiżlazzjoni”, fis‑sens tal‑Parti 2 tat‑TKG.
66 L‑ifformular tal‑Artikolu 9a(1) u (2) tat‑TKG espressament jiddisponi li s‑swieq il‑ġodda ma għandhomx ikunu lleġiżlati sakemm ċerti elementi, bħan‑nuqqas ta’ kompetizzjoni sostenibbli fis‑suq, ma jindikawx il‑bżonn li dawn jiġu lleġiżlati. Għalhekk, dispożizzjoni ġuridika ġenerali bħal din timponi, l‑ewwel nett, fil‑paragrafu 1 tagħha, prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda, imbagħad sussegwentement, fil‑paragrafu 2 tagħha, eċċezzjonijiet għal dan il‑prinċipju.
67 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tqis li l‑prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda huwa stabbilit fil‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi. F’dan ir‑rigward, dan l‑Istat Membru jibbaża fuq il‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas”, fuq il‑punt 32 tal‑Linji Gwida kif ukoll fuq il‑premessa 15 tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni, li jgħidu bħala regola ġenerali, li s‑swieq il‑ġodda ma humiex suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante.
68 Madankollu, tali argument ma huwiex ammissibbli.
69 L‑ewwel nett, il‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas” tippreċiża li l‑Linji Gwida jikkonfrontaw il‑kwistjoni tas‑swieq il‑ġodda li fihom, de facto, l‑impriża mexxejja tas‑suq tirriskja li jkollha parti kunsiderevoli minn suq iżda li ma għandhiex għaldaqstant tkun suġġetta għal obbligi mhux iġġustifikati. Din il‑premessa tikkunsidra li l‑leġiżlazzjoni tas‑swieq il‑ġodda tieħu inkunsiderazzjoni l‑ispeċifikazzjonijiet ta’ din. Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li dispożizzjoni bħal din ma tistax tinftiehem bħala li timponi prinċipju ġenerali tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għal dawn is‑swieq.
70 Insegwitu, b’mod konformi mal‑Punt 32 tal‑Linji Gwida, il‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas” tindika li s‑swieq emerġenti, li fihom, de facto, l‑impriża mexxejja tas‑suq x’aktarx li jkollha sehem importanti fis‑suq, iżda ma għandhiex tiġi suġġetta għal‑leġiżlazzjoni ex ante mhux adatta. Fil‑fatt, skont din id‑dispożizzjoni tal‑Linji Gwida, l‑impożizzjoni prematura ta’ leġiżlazzjoni ex ante tista’ tinfluwenza b’mod eċċessiv il‑kundizzjonijiet kompetittivi li jkunu qed jifformaw fi ħdan suq ġdid u emerġenti.
71 Għalhekk, din id‑dispożizzjoni tillimita ruħha li tirripeti l‑kontenut tal‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas” billi tipprojbixxi l‑impożizzjoni ta’ obbligi ex ante inadatti. Għalhekk, lanqas il‑Linji Gwida ma jipprevedu prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda. Dan huwa kkonfermat mill‑ifformular tal‑aħħar żewġ sentenzi ta’ dan il‑Punt 32 tal‑Linji Gwida, li jindika li l‑impriżi mexxejja għandhom jiġu ostakolati milli jagħlqu l‑aċċess għas‑swieq emerġenti u li l‑ANR għandhom jiżguraw li kull forma bikrija ta’ intervent ex ante fuq suq emerġenti jkun totalment iġġustifikat.
72 Fl‑aħħar nett, il‑premessa 15 tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni tindika li s‑swieq il‑ġodda u emerġenti, li fihom l‑impriżi jistgħu jkunu b’saħħithom minħabba l‑vantaġġi ta’ “min jieħu l‑inizjattiva l‑ewwel”, ma għandhomx bħala prinċipju jkunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante. Tali dispożizzjoni tipprovdi l‑prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda meta, fid‑dawl tal‑vantaġġi ta’ min jieħu l‑inizjattiva l‑ewwel, hemm impriżi b’saħħithom fuq dawn is‑swieq. Għalhekk, din id‑dispożizzjoni tipprovdi, jekk hemm bżonn, il‑verifika każ b’każ, tal‑kundizzjonijiet mitluba mill‑ANR sabiex tkun tista’ tikkonkludi għan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda.
73 Jirriżulta minn dak kollu li ntqal iktar ’il fuq, li jekk il‑premessa 27 tad‑“Direttiva Qafas”, il‑Punt 32 tal‑Linji Gwida u l‑premessa 15 tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni jissuġġerixxu li, fir‑rigward tal‑ispeċifikazzjonijiet tas‑swieq il‑ġodda u emerġenti, l‑ANR għandhom joperaw b’mod prudenti, jibqa’ l‑fatt li dawn id‑dispożizzjonijiet ma jistabbilixxu l‑ebda prinċipju ġenerali tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għal dawn is‑swieq.
74 Għandu jingħad ukoll li f’kull każ, hekk kif jirriżulta mill‑punti 53 sa 57 ta’ din is‑sentenza, id‑“Direttiva Qafas” tagħti lill‑ANR, u mhux lil‑leġiżlatur nazzjonali, l‑evalwazzjoni tal‑bżonn li jiġu lleġiżlati s‑swieq.
75 F’dan ir‑rigward, għandu jingħad li l‑Artikoli 15 u 16 tad‑“Direttiva Qafas”, li espressament jindirizzaw lill‑ANR, jikkostitwixxu l‑bażi ġuridika li fuqha huma bbażati l‑Linji Gwida u r‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni, u li dawn iż‑żewġ strumenti ġuridiċi jiggwidaw lill‑ANR matul id‑definizzjoni u l‑analiżi tas‑swieq rilevanti sabiex jiġi ddeterminat jekk għandhomx ikunu suġġetti għal‑leġiżlazzjoni ex ante.
76 Fil‑fatt, skont il‑Punt 1 tal‑Linji Gwida, dawn jistabbilixxu l‑prinċipji li fuqhom l‑ANR għandhom jibbażaw l‑analiżi tagħhom tas‑swieq u tal‑kompetizzjoni effettiva bl‑applikazzjoni tal‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi. Il‑Punt 6 ta’ dawn il‑Linji Gwida jindika wkoll li għandhom bħala għan li jiggwidaw lill‑ANR fl‑eżerċizzju tar‑responsabbiltajiet il‑ġodda tagħhom fl‑oqsma ta’ definizzjoni tas‑swieq u ta’ evalwazzjoni tas‑saħħa fuq dawn is‑swieq.
77 B’mod konformi mal‑Punt 1 tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni, huwa rrakkomandat għall‑ANR li janalizzaw is‑swieq tal‑prodotti u tas‑servizzi elenkati fl‑Anness ta’ din qabel ma jiddefinixxu s‑swieq rilevanti b’mod konformi mal‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”.
78 Konsegwentement, billi jinkludi dispożizzjoni ġuridika, li bħala regola ġenerali tgħid li l‑leġiżlar tas‑swieq il‑ġodda mill‑ANR huwa eskluż, l‑Artikolu 9a tat‑TKG jinfluwixxi fuq is‑setgħa wiesgħa mogħtija lil din permezz tal‑qafas regolamentari Komunitarju, u jimpedixxiha milli tadotta l‑miżuri leġiżlattivi adatti għal kull każ partikolari. Għalhekk, kif jirriżulta mill‑Punt 54 tal‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali, il‑leġiżlatur Ġermaniż ma jistax jaqleb id‑deċiżjoni tal‑leġiżlatur Komunitarju u bħala regola ġenerali, ma jistax jeżenta s‑swieq il‑ġodda mil‑leġiżlazzjoni.
79 Minn dan jirriżulta li l‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG, billi stabbilixxa prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda, ma huwiex konformi mal‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas”.
80 It‑tieni nett, il‑Kummissjoni tikkunsidra li, billi ddefinixxiet fil‑punt 12(b) tal‑Artikolu 3 tat‑TKG il‑kunċett ta’ “suq ġdid”, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja llimitat is‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR u naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt l‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”.
81 F’dan ir‑rigward, għandu jingħad li l‑proċedura ta’ definizzjoni ta’ suq prevista fl‑Artikolu 15 tad‑“Direttiva Qafas”, għandha bħala għan li tippermetti lill‑ANR li ssegwi analiżi ta’ suq rilevanti, b’mod konformi mal‑Artikolu 16 ta’ din id‑direttiva, u, b’mod partikolari, li tivverifika jekk uħud mill‑impriżi fis‑suq inkwistjoni jeżerċitawx saħħa sinjifikanti fis‑suq. Il‑punt tat‑tluq tal‑analiżi tal‑kompetizzjoni effettwata skont l‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas” huwa kkostitwit mid‑definizzjoni tas‑suq.
82 Fir‑rigward ta’ dan is‑suġġett, għandu jiġi kkonstatat li d‑definizzjoni tal‑kunċett ta’ “suq ġdid” tal‑punt 12b tal‑Artikolu 3 tat‑TKG, li jirreferi għal “suq għas‑servizzi u prodotti”, ma jikkostitwixxix “definizzjoni tas‑swieq rilevanti” fis‑sens tal‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”, li tista’ tkun is‑suġġett tal‑analiżi tal‑kompetizzjoni tal‑Artikolu 16 ta’ din id‑direttiva. Minn dan jirriżulta li l‑punt 12b tal‑Artikolu 3 tat‑TKG ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li jillimita s‑setgħa tal‑ANR tad‑definizzjoni tas‑suq, skont l‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”.
83 Min‑naħa l‑oħra, għandu jiġi kkonstatat li l‑limitazzjoni tas‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR Ġermaniża li tirriżulta mill‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG bilfors taffettwa s‑setgħa tal‑ANR tad‑definizzjoni tas‑suq. F’dan ir‑rigward, għandu jitfakkar li r‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni tidentifika, f’Anness, is‑swieq li għandhom ikunu s‑suġġett ta’ eżami skont l‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”. Fid‑dawl tal‑prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda tal‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG, l‑ANR ma għandhiex iktar għalfejn tipproċedi għad‑definizzjoni tas‑swieq rilevanti, b’mod konformi mal‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”, sa fejn is‑swieq identifikati fl‑Anness għar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni jirriżultaw mid‑definizzjoni tal‑punt 12b tal‑Artikolu 3 tat‑TKG.
84 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, l‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG, ma huwiex konformi mal‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas”.
85 It‑tielet nett, il‑Kummissjoni tqis li l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG jistabbilixxi ġerarkija tal‑għanijiet, li tmur kontra d‑dispożizzjoni fl‑Artikolu 8 tad‑“Direttiva Qafas”.
86 Skont l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, sabiex jiġi evalwat il‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni u sabiex jiġu imposti miżuri, l‑ANR tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, tal‑għan tal‑promozzjoni tal‑investimenti effiċjenti fl‑infrastrutturi u li jingħata appoġġ għall‑innovazzjoni. L‑għanijiet l‑oħra li għandha tieħu ħsiebhom l‑ANR huma elenkati fl‑Artikolu 2 tat‑TKG.
87 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tallega li d‑dispożizzjonijiet il‑ġodda tat‑TKG jikkonfiguraw sa minn qabel l‑intervent tal‑ANR fuq is‑swieq il‑ġodda. Dan l‑Istat Membru jikkunsidra li, fir‑rigward tal‑flessibbiltà tiegħu fit‑traspożizzjoni tal‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi, jista’ jagħti attenzjoni partikolari lil wieħed mill‑għanijiet li d‑“Direttiva Qafas” tagħraf, meta hemm rabta evidenti bejn dan l‑għan u ċertu tip ta’ suq, hekk kif jirriżulta mill‑motivi tar‑Rakkomandazzjoni tal‑Kummissjoni.
88 Għandu jitfakkar li, f’dan ir‑rigward, skont l‑Artikolu 8(2) tad‑“Direttiva Qafas”, l‑ANR għandhom jippromwovu l‑kompetizzjoni fil‑provvista tan‑netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati, b’mod partikolari, billi jiżguraw li l‑utenti jieħdu l‑benefiċċju massimu f’termini ta’ għażla, prezz, u kwalità, billi jiżguraw li ma jkun hemm ebda tgħawwiġ jew restrizzjoni fil‑kompetizzjoni fis‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi, billi jinkoraġġixxu l‑investiment effiċjenti fl‑infrastruttura, u jippromwovu l‑inovazzjoni, kif ukoll jinkoraġġixxu l‑użu effiċjenti u jiżguraw l‑amministrazzjoni effettiva tal‑frekwenzi tar‑radju u r‑riżorsi tan‑numerazzjoni.
89 B’mod konformi mal‑Artikolu 8(1) tad‑“Direttiva Qafas”, huwa għall‑Istati Membri li jiżguraw li l‑ANR, fit‑twettiq tax‑xogħlijiet regolatorji speċifikati fid‑“Direttiva Qafas” kif ukoll fid‑direttivi speċifiċi, jieħdu l‑miżuri kollha meħtieġa għall‑ksib tal‑għanijiet ta’ dan l‑Artikolu 8.
90 Barra minn dan, jirriżulta mill‑Artikoli 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess” u 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali”, li l‑obbligi imposti skont dawn l‑artikoli jkunu bbażati fuq in‑natura tal‑problema kkonstatata, proporzjonati u ġġustifikati fir‑rigward tal‑għanijiet stabbiliti fl‑Artikolu 8 tad‑“Direttiva Qafas”.
91 Jirriżulta minn dawn id‑dispożizzjonijiet li l‑ANR għandhom jippromwovu l‑għanijiet imsemmija fl‑Artikolu 8 tad‑“Direttiva Qafas” fit‑twettiq tax‑xogħlijiet regolatorji speċifikati fil‑qafas regolamentari komuni. Konsegwentement, hekk kif qies l‑Avukat Ġenerali fil‑punt 64 tal‑konklużjonijiet tiegħu, hija wkoll l‑ANR, u mhux il‑leġizlatur nazzjonali, li għandha tibbilanċja dawn l‑għanijiet matul id‑definizzjoni u l‑analiżi ta’ suq rilevanti suxxettibbli għal leġiżlazzjoni.
92 F’dan il‑kuntest, il‑Qorti tal‑Ġustizzja interpretat l‑Artikolu 8 tad‑“Direttiva Qafas” bħala li jimponi fuq l‑Istati Membri l‑obbligu li jiżguraw li l‑ANR jieħdu kull miżura raġjonevoli intiża sabiex tippromwovi l‑kompetizzjoni fil‑provvista tas‑servizzi tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi u jiżguraw li ma jkun hemm l‑ebda distorsjoni jew restrizzjoni fil‑kompetizzjoni fis‑settur tal‑komunikazzjonijiet elettroniċi u billi jneħħu l‑ostakoli li baqa’ għall‑provvista tal‑imsemmija servizzi fuq livell Ewropew (ara s‑sentenzi tal‑31 ta’ Jannar 2008, Centro Europa 7, C‑380/05, Ġabra p. I‑349, punt 81, u tat‑13 ta’ Novembru 2008, Il‑Kummissjoni vs Polonja, C‑227/07, Ġabra p. I‑8403, punt 63).
93 Dispożizzjoni nazzjonali, bħall‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, li tagħti prijorità lil għan wieħed biss minn dawk li d‑“Direttiva Qafas” tagħraf meta ssir l‑analiżi mill‑ANR tal‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għal suq ġdid, tibbilanċja dawn l‑għanijiet, meta tali bilanċ għandu jsir mill‑ANR matul it‑twettiq tax‑xogħol regolatorju assenjat lilha.
94 Jirriżulta minn dan li l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, li jagħti prijorità lil għan wieħed speċifiku, jikser l‑Artikoli 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess”, 8(1) u (2) tad‑“Direttiva Qafas”, kif ukoll 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali” u li jillimita b’mod mhux konformi ma’ dawn id‑direttivi s‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR.
95 Ir‑raba’ nett, fir‑rigward tal‑kritika tal‑Kummissjoni, li tgħid li l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG jimponi kundizzjonijiet iktar restrittivi minn dawk li huma previsti mid‑“Direttiva Qafas” matul l‑analiżi tas‑suq, għandu jitfakkar li din id‑dispożizzjoni tipprovdi li, meta ċerti fatti jippermettu s‑suppożizzjoni li fin‑nuqqas tal‑leġiżlazzjoni, l‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv fil‑qasam tas‑servizzi jew netwerks tat‑telekomunikazzjoni jiġi ostakolat fuq perijodu fit‑tul, l‑ANR tista’, b’deroga mill‑paragrafu 1 ta’ din id‑dispożizzjoni, tissuġġetta suq ġdid għal‑“leġiżlazzjoni” skont it‑tifsira tal‑Parti 2 tat‑TKG, konformi mad‑dispożizzjonijiet tal‑Artikoli 9 sa 12 tat‑TKG.
96 Għalhekk, jirriżulta mill‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG li l‑ANR għandha tanalizza l‑bżonn ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda billi hemm riskju li l‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv f’dan il‑qasam jiġi ostakolat fuq perijodu fit‑tul.
97 Għandu jitfakkar li, skont l‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas”, l‑ANR għandhom jevalwaw jekk is‑swieq rilevanti humiex effettivament kompetittivi. Jekk suq ma huwiex effettivament kompetittiv, l‑ANR ikkonċernat jimponi obbligi leġiżlattivi ex ante lill‑impriżi b’saħħa fuq dan is‑suq.
98 Il‑kriterji stabbiliti mill‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG sabiex suq ġdid ikun, eċċezzjonalment, jista’ jiġi suġġett għal‑leġiżlazzjoni ex ante, jiġifieri r‑riskju ta’ ostakolu fuq perijodu fit‑tul għall‑iżvilupp ta’ suq sostenibbli kompetittiv, huma iktar restrittivi minn dawn tal‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas” li għal‑leġiżlazzjoni ex ante jirrikjedu biss li jiġi kkonstatat li s‑suq ikkonċernat ma huwiex effettivament kompetittiv.
99 Konsegwentement, l‑Artikolu 9a(2) tat‑TKG, billi jimponi kundizzjonijiet iktar restrittivi minn dawk li huma previsti mid‑“Direttiva Qafas” għall‑analiżi tas‑swieq rilevanti suxxettibbli għal leġiżlazzjoni, jikser l‑Artikolu 16 tad‑“Direttiva Qafas” u jillimita s‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR.
100 Jirriżulta minn dawn il‑kunsiderazzjonijiet fuq imsemmija li l‑ilment li jirriżulta minn limitazzjoni ta’ setgħa diskrezzjonali tal‑ANR għandu jintlaqa’.
Fuq it‑tieni lment li jirriżulta minn ksur tal‑proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni previsti fl‑Artikoli 6 u 7 tad‑“Direttiva Qafas”
L‑argumenti tal‑partijiet
101 Il‑Kummissjoni ssostni li, bl‑applikazzjoni tal‑Artikolu 9a tat‑TKG, l‑ANR għandha ssegwi l‑proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni biss fil‑każ fejn tqis li leġiżlazzjoni ex ante hija neċessarja. Għalhekk, l‑ANR tista’ tiddefinixxi u tanalizza “suq” fis‑sens tal‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas” u tieħu d‑deċiżjoni li ma tilleġiżlax, skont l‑Artikolu 16 ta’ din id‑direttiva, mingħajr mal‑proċeduri previsti mill‑qafas regolamentari komuni jiġu segwiti.
102 Tali limitazzjoni tal‑proċeduri ta’ konsultazzjoni tikser l‑Artikoli 6 u 7 tad‑“Direttiva Qafas”. Il‑Kummissjoni tqis li r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja, billi tqis li l‑obbligu li ssegwi dawn il‑proċeduri jeżisti biss meta obbligu ta’ leġiżlazzjoni ex ante hija kkontestata, qed tikkunsidra flimkien id‑definizzjoni tas‑suq u l‑identifikazzjoni tiegħu bħala suq li jista’ jkun is‑suġġett ta’ din il‑leġiżlazzjoni.
103 Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tqis li diġà informat il‑Kummissjoni li, skont il‑kriterji ta’ interpretazzjoni tal‑Bundesnetzagentur, il‑proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni ta’ swieq ġodda jsegwu b’mod konformi r‑rekwiżiti tad‑direttivi tal‑qafas regolamentari komuni fuq il‑komunikazzjonijiet elettroniċi.
104 Barra minn dan, dan l‑Istat Membru jikkunsidra li l‑Artikolu 9a tat‑TKG jiżgura l‑osservanza tal‑proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni. Minn naħa, din id‑dispożizzjoni tapplika fil‑kuntest tal‑proċedura normali ta’ definizzjoni u ta’ analiżi tas‑suq u, min‑naħa l‑oħra, it‑tieni paragrafu tiegħu jippresupponi l‑eżistenza ta’ suq speċifiku fil‑kuntest tal‑proċedura ta’ definizzjoni ta’ suq, skont l‑Artikolu 10(2) tat‑TKG, li jirrispetta l‑prinċipji tad‑dritt tal‑kompetizzjoni. F’dan ir‑rigward, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja ssodisfat l‑obbligi kollha tagħha fil‑qasam ta’ konsultazzjoni u ta’ konsolidazzjoni, li jirriżultaw mill‑Artikoli 6 u 7 tad‑“Direttiva Qafas”. Il‑Kummissjoni ma tistabbilixxi l‑ebda ksur ta’ dawn l‑obbligi u tibbaża n‑nuqqas ikkontestata fuq sempliċi preżunzjonijiet.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
105 Għandu jingħad li kemm l‑Artikolu 15(3) tad‑“Direttiva Qafas” kif ukoll l‑Artikolu 16(6) ta’ din, jirreferu, għal dak li jirrigwarda d‑definizzjoni u l‑analiżi tas‑suq, għall‑proċeduri pprovduti fl‑Artikoli 6 u 7 ta’ din id‑direttiva.
106 F’dan ir‑rigward, ġa ġie kkonstatat li l‑prinċipju tan‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni għas‑swieq il‑ġodda, ipprovdut fl‑Artikolu 9a(1) tat‑TKG, jillimita s‑setgħa diskrezzjonali tal‑ANR li jirriżulta mill‑Artikoli 15(3) u 16 tad‑“Direttiva Qafas”. Il‑limitazzjoni tas‑setgħa tal‑ANR li tissuġġetta s‑“swieq l‑ġodda” għad‑definizzjoni u l‑analiżi tas‑suq, bilfors timplika n‑nuqqas ta’ osservanza f’ċerti ċirkustanzi tal‑proċeduri previsti fl‑Artikoli 6 u 7 tad‑“Direttiva Qafas”.
107 Konsegwentement, għandu jintlaqa’ wkoll it‑tieni lment tal‑Kummissjoni.
108 Jirriżulta mill‑kunsiderazzjonijiet kollha fuq imsemmija li, bl‑adozzjoni tal‑Artikolu 9a tat‑TKG, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt l‑Artikolu 8(4) tad‑“Direttiva tal‑Aċċess”, l‑Artikoli 6 sa 8(1) u 2, 15(3) u 16 tad‑“Direttiva Qafas”, kif ukoll l‑Artikolu 17(2) tad‑“Direttiva Servizz Universali”.
Fuq l‑ispejjeż
109 Skont l‑Artikolu 69(2) tar‑Regoli tal‑Proċedura, il‑parti li titlef il‑kawża għandha tbati l‑ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja tilfet, hemm lok li tiġi ordnata tbati l‑ispejjeż, kif mitluba mill‑Kummissjoni.
Għal dawn il‑motivi, Il‑Qorti tal‑Ġustizzja (Ir‑Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) Bl‑adozzjoni tal‑Artikolu 9a tal‑Liġi dwar it‑telekomunikazzjoni (Telekommunikationsgesetz), tat‑22 ta’ Ġunju 2004, ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt l‑Artikolu 8(4) tad‑Direttiva 2002/19/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tas‑7 ta’ Marzu 2002, dwar l‑aċċess għal, u l‑interkonnessjoni ta’, networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati (Direttiva tal‑Aċċess), l‑Artikoli 6 sa 8(1) u (2), 15(3) u 16 tad‑Direttiva 2002/21/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tas‑7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru regolatorju [qafas regolamentari] komuni għan‑networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (Direttiva Kwadru [Qafas]), kif ukoll l‑Artikolu 17(2) tad‑Direttiva 2002/22/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tas‑7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d‑drittijiet tal‑utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva Servizz Universali).
2) Ir‑Repubblika Federali tal‑Ġermanja hija kkundannata għall‑ispejjeż.
Firem
* Lingwa tal‑kawża: il‑Ġermaniż.
Full & Egal Universal Law Academy