Postanowienie Trybunału (trzecia izba) z dnia 12 czerwca 2008 r. – Vassilakis przeciwko Dimos Kerkyraion
(sprawa C‑364/07)
Artykuł 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu Trybunału – Polityka społeczna – Dyrektywa 1999/70/WE – Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony – Kolejno następujące po sobie umowy o pracę na czas określony w sektorze publicznym – Pojęcie „kolejnych umów” i „obiektywnych powodów” uzasadniających odnawianie takich umów – Środki mające na celu zapobieganie nadużyciom – Sankcje – Uregulowania krajowe dotyczące sporów i skarg – Zakres obowiązku dokonywania wykładni zgodnej
1. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy i pytania hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź – Pytania pozbawione związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym (art. 234 WE) (por. pkt 42–44)
2. Akty instytucji – Dyrektywy – Wykonanie przez państwa członkowskie – Opóźniona transpozycja do wewnętrznego porządku prawnego – Brak bezpośredniej skuteczności odpowiednich przepisów – Obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnie z celem dyrektywy – Powstanie obowiązku przeprowadzenia oceny – Dzień upływu terminu na transpozycję (art. 10 akapit drugi WE, art. 249 akapit trzeci WE) (por. pkt 64, 69–72; pkt 1 sentencji)
3. Polityka społeczna – Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony zawarte przez UNICE, CEEP oraz ETUC – Dyrektywa 1999/70 – Środki mające na celu zapobieganie nadużywania kolejnych umów o pracę na czas określony (dyrektywa Rady 1999/70, załącznik, klauzula 5 pkt 1 lit. a)) (por. pkt 94; pkt 2 sentencji)
4. Polityka społeczna – Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony zawarte przez UNICE, CEEP oraz ETUC – Dyrektywa 1999/70 – Środki mające na celu zapobieganie nadużywania kolejnych umów o pracę na czas określony (dyrektywa Rady 1999/70, klauzula 5) (por. pkt 117 oraz pkt 3 sentencji)
5. Polityka społeczna – Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony zawarte przez UNICE, CEEP oraz ETUC – Dyrektywa 1999/70 – Środki mające na celu zapobieganie nadużywania kolejnych umów o pracę na czas określony (dyrektywa Rady 1999/70, załącznik, klauzula 5) (por. pkt 137; pkt 4 sentencji)
6. Polityka społeczna – Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony zawarte przez UNICE, CEEP oraz ETUC – Dyrektywa 1999/70 – Środki mające na celu zapobieganie nadużywania kolejnych umów o pracę na czas określony (dyrektywa Rady 1999/70, załącznik) (por. pkt 150; pkt 5 sentencji)
Przedmiot
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Monomeles Protodikeio Kerkyras – Wykładnia klauzuli 5 ust. 1 i 2 załącznika do dyrektywy Rady 1999/70/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. dotyczącej porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC (Dz.U. L 175, s. 43) – Umowy o pracę zawierane z administracją publiczną – Pojęcie obiektywnych powodów uzasadniających odnawianie bez ograniczeń kolejnych umów na czas określony – Pojęcie kolejnych umów
Sentencja
1)
W przypadku spóźnionego transponowania do systemu prawnego państwa członkowskiego dyrektywy, a także w braku bezpośredniej skuteczności właściwych postanowień tej dyrektywy, z chwilą upływu terminu na transpozycję tej dyrektywy sądy krajowe mają obowiązek interpretowania prawa krajowego, na ile to możliwe, w świetle treści i celu tej dyrektywy, aby uzyskać rezultat w niej zamierzony, dając pierwszeństwo takiej wykładni przepisów krajowych, która najlepiej służy temu celowi, aby osiągnąć rozwiązanie zgodne z postanowieniami tejże dyrektywy.
2)
Klauzulę 5 ust. 1 lit. a) porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego w dniu 18 marca 1999 r., figurującego w załączniku do dyrektywy Rady 1999/70/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. dotyczącym porozumienia ramowego ETUC, UNICE i CEEP w sprawie pracy na czas określony, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona posługiwaniu się kolejnymi umowami o pracę na czas określony uzasadnionemu tylko tym, że obowiązek zawierania umów na czas określony został ustanowiony w krajowym przepisie ustawowym lub wykonawczym o zasięgu ogólnym. Przeciwnie, pojęcie „obiektywnych powodów” w rozumieniu tej klauzuli wymaga, by skorzystanie z tego szczególnego rodzaju stosunku pracy, w postaci przewidzianej prawem krajowym, było uzasadnione występowaniem konkretnych przyczyn związanych w szczególności z danym rodzajem działalności i warunkami jej wykonywania.
3)
Klauzulę 5 porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się ona co do zasady uregulowaniom krajowym, takim jak te, których dotyczy trzecie pytanie prejudycjalne, na mocy których umowy o pracę lub stosunki pracy na czas określony uważane są za „kolejne” w rozumieniu tej klauzuli, tylko jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła trzech miesięcy.
4)
W okolicznościach takich, jakie wystąpiły w sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego, porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony należy interpretować w ten sposób, że o ile wewnętrzny system prawny danego państwa członkowskiego nie wydaje się zawierać w danym sektorze innych skutecznych sposobów uniknięcia i, ewentualnie, sankcjonowania nadużywania kolejno następujących po sobie umów na czas określony, sprzeciwia się ono zastosowaniu zasady prawa krajowego zawierającej w odniesieniu do sektora publicznego bezwzględny zakaz przekształcania w umowy na czas nieokreślony kolejnych umów o pracę na czas określony, które jako służące zaspokojeniu „zwykłych i stałych potrzeb” pracodawcy należy uznać za nadużycie. Do sądu krajowego należy jednak zbadanie, zgodnie ze spoczywającym na nim obowiązkiem interpretacji zgodnej, czy krajowy system prawny nie zawiera takich innych skutecznych środków.
5)
Zasada skuteczności (effet utile) prawa wspólnotowego i porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony nie sprzeciwiają się co do zasady przepisowi krajowemu, zgodnie z którym możliwość przekształcenia umów na czas określony w umowy na czas nieokreślony należy do właściwości niezależnego organu administracyjnego. Do sądu krajowego należy jednak czuwanie nad zagwarantowaniem prawa do skutecznej ochrony sądowej w poszanowaniu zasad skuteczności i równości.
Full & Egal Universal Law Academy