EUR-Lex -  62007TJ0428 - MT

Kawżi magħquda T-428/07 u T-455/07

Centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA)

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Klawżola ta’ arbitraġġ — Kuntratti konklużi fil-kuntest tal-programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni fil-qasam ‘Kwalità tal-ħajja u amministrazzjoni tar-riżorsi tal-persuni ħajjin (1998-2002)’ — Proġetti Seahealth u Biopal — Noti ta’ debitu — Talbiet għal annullament — Riklassifikazzjoni tar-rikorsi — Ammissibbiltà — Prinċipju ta’ kontradittorju u drittijiet tad-difiża — Irkupru tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha mħallsa mill-Unjoni Ewropea — Irregolaritajiet finanzjarji gravi”

Sommarju tas-sentenza

1.      Rikors għal annullament — Rikors li fir-verità jirrigwarda kwistjoni ta’ natura kuntrattwali — Riklassifikazzjoni tar-rikors — Kundizzjonijiet

(Artikoli 230 KE u 238 KE; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikolu 44(1)(ċ))

2.      Proċedura — Kawża mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali abbażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ — Kuntratti konklużi fil-kuntest ta’ programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni — Issuġġettar tal-Kummissjoni għall-prinċipji li jirregolaw il-kuntratti — Ħlas tan-noti ta’ debitu — Effetti

(Artikolu 238 KE)

3.      Proċedura — Kawża mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali abbażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ — Kuntratti konklużi fil-kuntest ta’ programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni — Dritt għal smigħ waqt il-proċedura ta’ verifika — Qbid mill-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi tad-dokumenti ta’ sostenn — Nuqqas ta’ effett fuq dan id-dritt — Ksur ta’ dan id-dritt — Konsegwenzi

(Artikolu 238 KE)

4.      Proċedura — Kawża mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali abbażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ — Kuntratti konklużi fil-kuntest ta’ programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni — Talbiet intiżi għall-ħatra ta’ perit — Eżami mill-qorti Komunitarja skont regoli proċedurali relatati ma’ miżuri istruttorji

(Artikolu 238 KE; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikoli 65 sa 67)

5.      Proċedura — Kawża mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali abbażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ — Kuntratti konklużi fil-kuntest ta’ programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni — Irregolaritajiet finanzjarji gravi

(Artikolu 238 KE)

1.      Meta quddiemha jiġi ppreżentat rikors għal annullament jew rikors għad-danni, filwaqt li fil-verità l-kwistjoni hija ta’ natura kuntrattwali, il-Qorti Ġenerali tirriklassifika r-rikors, jekk il-kundizzjonijiet għal tali riklassifikazzjoni huma sodisfatti. Quddiem kwistjoni ta’ natura kuntrattwali, il-Qorti Ġenerali tqis li huwa impossibbli għaliha li tirriklassifika rikors għal annullament kemm meta l-volontà espressa mir-rikorrenti li ma tibbażax it-talba tagħha fuq l-Artikolu 238 KE topponi tali riklassifikazzjoni, kemm meta r-rikors ma huwa bbażat fuq ebda motiv ibbażat fuq il-ksur tar-regoli li jirregolaw ir-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni, kemm jekk dawn huma klawżoli kuntrattwali jew dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali mniżżla fil-kuntratt.

Huwa biżżejjed li wieħed mill-motivi karatteristiċi ta’ rikors ibbażat fuq l-Artikolu 238 KE huwa invokat fir-rikors skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali sabiex dan ir-rikors ikun jista’ jiġi riklassifikat, mingħajr ma jippreġudika d-drittijiet tad-difiża tal-istituzzjoni konvenuta.

(ara l-punti 57, 59, 61)

2.      Fil-qasam kuntrattwali, il-Kummissjoni hija suġġetta għall-prinċipji li jirregolaw il-kuntratti. Bħala prinċipju, hija ma għandhiex, f’dan il-kuntest, id-dritt li tadotta atti unilaterali. Konsegwentement, hija ma għandhiex kompetenza sabiex tindirizza att ta’ natura deċiżjonali lill-parti kontraenti kkonċernata, għall-finijiet tal-eżekuzzjoni minn din il-parti kontraenti tal-obbligi kuntrattwali tagħha ta’ natura finanzjarja, iżda hija għandha, skont il-każ, tressaq talba għal ħlas quddiem il-qorti kompetenti.

Barra minn hekk, il-ħlas tan-noti ta’ debitu mill-parti kontraenti l-oħra, minkejja n-nuqqas ta’ natura deċiżjonali tagħhom, ma jistax jiġi kkunsidrat bħala rinunzja għal dritt possibbli tagħha għall-ħlas tas-somom ikkunsidrati. Hija biss rinunzja minn din il-parti għal dan id-dritt jew il-preskrizzjoni ta’ dan id-dritt li jistgħu jostakolaw it-talbiet għal ħlas tagħha, jekk dawn huma ġġustifikati mill-klawżoli tal-kuntratti.

(ara l-punti 68, 70)

3.      Iċ-ċirkustanza li dokumenti ta’ sostenn miżmuma mill-parti kontraenti kienu nqabdu mill-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi u li huma jaqgħu taħt l-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti previsti bir-Regolament Nru 1049/2001 ma tistax tiġġustifika li titneħħa s-sustanza tad-dritt għal smigħ ta’ din il-parti kontraenti skont l-Artikolu 26(3) tal-Anness II, waqt il-proċedura ta’ verifika.

Madankollu, f’dak li jikkonċerna l-konsegwenzi legali tal-ksur tad-dritt għal smigħ ta’ din il-parti kontraenti, fil-kuntest ta’ rikors għad-danni kuntrattwali, tali irregolarità ma hijiex l-unika li twassal għal eventwali kundanna tal-Kummissjoni li tħallas lir-rikorrenti s-somom li hija titlob. Fil-fatt, fil-kuntest ta’ dawn ir-rikorsi bbażati fuq l-Artikolu 238 KE, ir-responsabbiltà kuntrattwali tal-Kummissjoni għandha tiġi evalwata fir-rigward tal-klawżoli rilevanti kollha tal-kuntratti inkwistjoni, invokati mill-partijiet, u fuq il-bażi tal-elementi kollha disponibbli quddiem il-Qorti Ġenerali, fl-osservanza tal-prinċipju ta’ kontradittorju u tad-drittijiet tad-difiża.

(ara l-punti 89, 90)

4.      Skont id-dritt ta’ kull qorti li tapplika r-regoli ta’ proċedura tagħha, it-talbiet sussidjarji intiżi għall-ħatra ta’ perit għandhom jiġu eżaminati mill-Qorti Ġenerali fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 65 sa 67 tar-Regoli tal-Proċedura, li jikkonċernaw il-miżuri istruttorji.

(ara l-punt 108)

5.      F’każ ta’ frodi jew ta’ irregolaritajiet finanzjarji gravi kkonstatati fil-kuntest ta’ verifika, l-Artikolu 3(5) tal-Anness II tal-kuntratti inkwistjoni jipprovdi l-possibbiltà għall-Kummissjoni li tirkupra l-kontribuzzjoni finanzjarja kollha mħallsa mill-Unjoni Ewropea u għalhekk għandu għan dissważiv.

Madankollu, l-għan segwit mill-Artikolu 3(5) tal-Anness II, li huwa intiż bħala dissważjoni kontra l-frodi u l-irregolaritajiet finanzjarji gravi, ma jippermettix lill-Kummissjoni li tevita l-prinċipju tal-eżekuzzjoni bona fide tal-kuntratti u l-projbizzjoni tal-applikazzjoni abbużiva tal-klawżoli kuntrattwali, billi tapplika setgħa diskrezzjonali fl-interpretazzjoni u l-implementazzjoni ta’ dawn il-klawżoli.

Fir-rigward tal-portata u tal-gravità tal-irregolaritajiet finanzjarji manifesti kkonstatati fil-kuntest tal-verifika u kkonfermati minn dokumenti tal-investigazzjoni kriminali diskussi f’dan il-każ bejn il-partijiet, l-irkupru mill-Kummissjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja kollha mħallsa, fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni, ma tistax tiġi kkunsidrata bħala applikazzjoni abbużiva tal-klawżoli tal-imsemmi Artikolu 3(5). Dan għaldaqstant ma għandux natura sproporzjonata fir-rigward tal-għanijiet segwiti mill-klawżoli rilevanti tal-kuntratti inkwistjoni.

(ara l-punti 128, 129, 140)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla)

17 ta’ Ġunju 2010 (*)

“Klawżola ta’ arbitraġġ – Kuntratti konklużi fil-kuntest tal-programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni fil-qasam ‘Kwalità tal-ħajja u amministrazzjoni tar-riżorsi tal-persuni ħajjin (1998-2002)’ – Proġetti Seahealth u Biopal – Noti ta’ debitu – Talbiet għal annullament – Riklassifikazzjoni tar-rikorsi – Ammissibbiltà – Prinċipju ta’ kontradittorju u drittijiet tad-difiża – Irkupru tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha mħallsa mill-Unjoni Ewropea – Irregolaritajiet finanzjarji gravi”

Fil-Kawżi magħquda T‑428/07 u T‑455/07,

Centre d’étude u de valorisation des algues SA (CEVA), stabbilit fi Pleubian (Franza), irrappreżentat minn J.-M. Peyrical, avukat,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata inizjalment minn L. Escobar Guerrero u W. Roels, sussegwentement minn M. Roels, bħala aġenti, assistiti minn E. Bouttier, avukat,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett talba intiża għall-annullament, fil-Kawża T‑428/07, tan-nota ta’ debitu Nru 3240908670, tal-20 ta’ Settembru 2007, dwar il-proġett Seahealth, u, fil-Kawża T‑455/07, tan-nota ta’ debitu Nru 3240909271, tal-4 ta’ Ottubru 2007, dwar il-kuntratt Biopal, kif ukoll sabiex il-Kummissjoni tiġi kkundannata għar-rimbors ta’ dawn in-noti ta’ debitu favur is-CEVA,

IL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla),

komposta minn A. W. H. Meij (Relatur), President, V. Vadapalas u L. Truchot, Imħallfin,

Reġistratur: T. Weiler, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-17 ta’ Diċembru 2009,

tagħti l-preżenti

Sentenza

 Il-kuntest kuntrattwali u l-fatti li wasslu għall-kawża

1        Fl-24 ta’ Diċembru 2004, il-Kummissjoni Ewropea kkonkludiet, b’mod partikolari mar-rikorrenti, is-Centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA), kumpannija pubblika b’sehem privat lokali Franċiża, fil-kwalità tagħha ta’ koordinatur ta’ konsorzju, żewġ kuntratti intiżi għar-rimbors ta’ spejjeż għal proġetti ta’ riċerka u ta’ żvilupp teknoloġiku. Dawn il-kuntratti kienu ġew konklużi fil-kuntest tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/167/KE, tal-25 ta’ Jannar 1999, li tistabbilixxi programm speċifiku ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ demostrazzjoni fil-qasam “Kwalità tal-ħajja u amministrazzjoni tar-riżorsi tal-persuni ħajjin (1998-2002)” (ĠU L 64., p 1). Wieħed minn dawn il-kuntratti, imsejjaħ Seahealth (Kuntratt Nru GLK1‑CT‑2002‑02433, iktar ’il quddiem il-“kuntratt Seahealth”), kien jirrigwarda proġett intitolat “Seaweed antioxydants as novel ingredients for better health and food quality” (“antiossidanti estratti mill-alka bħala ingredjenti ġodda għal saħħa aħjar u għal kwalità aħjar tal-ikel”). L-ieħor, imsejjaħ BIOPAL (kuntratt Nru QLK5‑CT‑2002‑02431, iktar ’il quddiem il-“kuntratt Biopal”), kien jirrigwarda proġett intitolat “Algae as raw material for production of bioplastics and biocomposites contributing to sustainable development of european coastal regions” (“L-alka bħala materja prima għall-produzzjoni ta’ bijoplastika u ta’ bijokomponenti: kontribut għall-iżviliupp sostenibbli ta’ reġjuni kostali tal-Ewropa”).

2        L-Artikolu 5(1) ta’ dawn il-kuntratti jipprovdi li dawn huma rregolati mil-liġi tal-Belġju. Huma jirreferu, b’mod partikolari, għal klawżola ta’ arbitraġġ skont l-Artikolu 238 KE. Dawn il-kuntratti huma miktuba bil-lingwa Ingliża.

3        Skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mir-rikorrenti, u li ma humiex ikkontestati mill-Kummissjoni, dawn iż-żewġ kuntratti ġew debitament eżegwiti mill-2003 sa l-2005.

4        L-ispejjeż eliġibbli għal rimbors huma ddefiniti fl-Artikoli 22 sa 24 tal-kundizzjonijiet ġenerali komuni għaż-żewġ kuntratti li jinsabu fl-Anness II ta’ kull wieħed minn dawn il-kuntratti (iktar ’il quddiem l-“Anness II”).

5        Fir-rigward tal-ispejjeż tal-persunal, l-Artikolu 23(1)(a) jipprovdi b’mod partikolari:

“Is-sigħat ta’ xogħol kollha indikati fil-kuntratt għandhom ikunu rreġistrati matul tul tal-proġett jew, fil-każ tal-koordinatur, f’terminu massimu ta’ xahrejn mill-iskadenza tat-tul tal-proġett, u għandhom ikunu ċċertifikati tal-inqas darba fix-xahar mill-persuna inkarigata mix-xogħlijiet indikati mill-parti kontraenti skont l-Artikolu 2(2)(a) ta’ dan l-anness jew mill-persuna responsabbli mill-aspett finanzjarju debitament awtorizzata mill-parti kontraenti.”

6        Fir-rigward tal-kontribuzzjoni finanzjarja tal-Komunità, l-Artikolu 3(2) tal-Anness II jipprovdi li “[i]l-Kummissjoni tista’ f’każ ta’ suspett ta’ frodi jew ta’ irregolarità finanzjarja gravi min-naħa ta’ parti kontraenti, tissospendi l-ħlas u/jew tordna lill-koordinatur li jastjeni minn kull ħlas fir-rigward ta’ din il-parti kontraenti. Din tal-aħħar tibqa’ marbuta mill-obbligi kuntrattwali tagħha.”

7        Skont l-Artikolu 3(4) tal-Anness II:

“Meta l-kontribuzzjoni finanzjarja totali dovuta mill-Komunità, fid-dawl tal-aġġustamenti possibbli, inklużi wara verifika finanzjarja kif imsemmija fl-Artikolu 26 ta’ dan l-anness, hija inqas mill-ammont totali tal-ħlasijiet imsemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 26(1), il-partijiet kontraenti kkonċernati għandhom jirrimborsaw id-differenza f’euro fit-terminu mogħti mill-Kummissjoni fit-talba tagħha indirizzata bl-ittra rreġistrata b’avviż ta’ kunsinna.”

8        Barra minn hekk, l-Artikolu 3(5) jipprovdi dan li ġej:

“Wara d-data ta’ konklużjoni tal-kuntratt, ix-xoljiment tal-kuntratt jew it-tmiem tal-parteċipazzjoni ta’ parti kontraenti, il-Kummissjoni tista’ tordna jew għandha tordna, skont il-każ, lill-parti kontraenti, wara frodi jew irregolaritajiet finanzjarji gravi kkonstatati fil-kuntest ta’ verifika, ir-rimbors tal-kontribuzzjoni Komunitarja kollha li tħallsitilha. Interessi b’rata ogħla minn 2 % għar-rata applikata mill-Bank Ċentrali Ewropew għall-operazzjonijiet prinċipali tagħha ta’ finanzjament mill-ġdid fl-ewwel ġuranta tax-xahar li matulu l-parti kontraenti kkonċernata kienet irċeviet il-fondi huma miżjuda mal-ammont li għandu jiġi rrimborsat. L-interessi jirrigwardaw il-perijodu minn meta jkunu rċevuti l-fondi u r-rimbors tagħhom.”

9        L-Artikolu 7(4)(a) tal-Anness II jipprovdi, b’mod partikolari li l-Kummissjoni għandha immedjatament ittemm il-kuntratt jew il-parteċipazzjoni ta’ parti kontraenti, meta din “tkun għamlet dikjarazzjonijiet foloz li tista’ tiġi kkunsidrata responsabbli tagħhom, jew tkun deliberatament wettqet ommissjonijiet sabiex tikseb il-kontribuzzjoni tal-Komunità jew kull vantaġġ ieħor previst mill-kuntratt”.

10      Fil-każ ta’ xoljiment tal-kuntratt skont dan l-Artikolu 7(4)(b), l-Artikolu 7(6)(ċ) tal-Anness II jistipula li “[i]l-Kummissjoni tista’ titlob ir-rimbors tal-kontribuzzjoni finanzjarja kollha tal-Komunità jew parti minnha. Interessi b’rata ogħla ta’ 2 % mir-rata applikata mill-Bank Ċentrali Ewropew għall-operazzjonijiet prinċipali tagħha ta’ finanzjament mill-ġdid fl-ewwel ġurnata tax-xahar li matulu kienu rċevuti fondi mill-parti kontraenti kkonċernata huma miżjuda mal-ammont li għandu jiġi rrimborsat. L-interessi jirrigwardaw il-perijodu minn meta jkunu rċevuti l-fondi u r-rimbors tagħhom”.

11      Fir-rigward tal-verifika finanzjarja tal-proġett, l-Artikolu 26(3) tal-Anness II jipprovdi l-proċedura li ġejja:

“Fuq il-bażi tal-konstatazzjonijiet magħmula waqt il-verifika finanzjarja, rapport provviżorju jiġi stabbilit. Dan huwa kkomunikat mill-Kummissjoni lill-parti kontraenti kkonċernata. Din għandha terminu massimu ta’ xahar minn meta tirċevih sabiex tagħmel l-osservazzjonijiet tagħha.

Ir-rapport finali jintbagħat lill-parti kontraeni kkonċernata. Din tista’ tikkomunika l-osservazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni fix-xahar minn meta tirċevih. Il-Kummissjoni tista’ tiddeċiedi li ma tieħux inkunsiderazzjoni osservazzjonijiet ikkomunikati wara l-iskadenza ta’ dan it-terminu.

Il-Kummissjoni tieħu, fuq il-bażi tal-konklużjonijiet tal-verika, kull miżura adegwata li hija tikkunsidra bħala neċessarja, inkluż il-ħruġ ta’ ordni ta’ rkupru ta’ parti jew tal-ħlasijiet kollha li saru minnha.”

12      Fix-xahar ta’ Mejju 2006, saret verifika finanzjarja mill-membri tas-servizzi tal-Kummissjoni għand is-CEVA, skont l-Artikolu 26 tal-Anness II (ara l-punt 11 iktar ’il fuq).

13      B’ittra tal-1 ta’ Awwissu 2006, is-CEVA ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar l-abbozz ta’ rapport ta’ verifika li kien ġie kkomunikat lilha f’Ġunju 2006 u li l-konklużjonijiet tiegħu kienu jagħmlu riferiment għal irregolaritajiet li jikkonċernaw l-ispejjeż ippreżentati mis-CEVA.

14      Fix-xahar ta’ Ottubru 2006, l-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF) wettaq investigazzjoni għand is-CEVA u wettaq qbid tal-verżjonijiet oriġinali tal-kuntratti kollha u dokumenti ta’ sostenn, b’mod partikolari l-“iskedi tal-ħin” dwar il-kuntratti inkwistjoni, kif ukoll il-korrispondenza u noti skambjati fir-rigward ta’ missjonijiet. Barra minn hekk, fuq talba tal-OLAF, investigazzjoni preliminari fuq “l-amministrazzjoni mis-CEVA tal-finanzjamenti pubbliċi nazzjonali u Ewropej [...] miksuba f’dawn l-aħħar snin” infetħet mill-prosekuzzjoni de Guingamp (Franza) li ulterjorment kellha kompetenza fil-kawża fir-rigward tal-qorti interreġjonali speċjalizzata ta’ Rennes (Franza).

15      Fir-rapport ta’ verifika finali tagħha indirizzat lis-CEVA b’ittra tal-14 ta’ Diċembru 2006, il-Kummissjoni żammet il-konstatazzjonijiet tagħha dwar id-diversi irregolaritajiet gravi fir-rigward tal-ispejjeż.

16      Minn dan ir-rapport jirriżulta li l-awdituri eżaminaw, skont id-dispożizzjonijiet tal-Anness II, il-provdi dwar l-ammonti tal-ispejjeż iddikjarati, fuq il-bażi ta’ testijiet. Huma sostnew li l-istħarriġ tagħhom ma kienx intiż sabiex jidentifika inċidenti jew frodi.

17      F’dan ir-rapport finali, l-awdituri kkonkludew li xi spejjeż tal-persunal kienu ineliġibbli għal rimbors mill-Unjoni Ewropea għar-raġuni li d-dikjarazzjonijiet tal-ħin li saru mis-CEVA ma kinux ta’ minn jorbot fuqhom u li n-numru tas-sigħat ta’ xogħol iddikjarati fir-rigward tal-proġetti inkwistjoni ma kienx eżatt.

18      Barra minn hekk, fil-konklużjoni ġenerali ta’ dan ir-rapport, l-awdituri ddikjaraw li, bl-eċċezzjoni tal-korrezzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq dwar essenzjalment l-ispejjeż tal-persunal, l-ispejjeż iddikjarati lill-Kummissjonii mir-rikorreti kienu jikkorrispondu għall-ammonti mniżżla fil-kotba ta’ kontabbiltà tagħha u kienu ġġustifikati minn dokumenti u pagamenti korrispondenti.

19      Filwaqt li, abbażi ta’ dawn il-konstatazzjonijiet, wettqu aġġustament tal-ispejjeż eliġibbli, l-awdituri indikaw li, fuq ammont totali ta’ spejjeż iddikjarati għas-snin 2003 u 2004, dawn kienu għolew għal EUR 465 409 f’dak li jikkonċerna l-kuntratt Seahealth u għal EUR 351 430 f’dak li jikkonċerna l-kuntratt Biopal, l-ammnont tal-ispejjeż eliġibbli skont il-kuntatt Seahealth kienu tela’, wara aġġustament, għal EUR 110 971, u dak tal-ispejjeż eliġibbli fir-rigward tal-kuntratt Biopal għal EUR 32 110.

20      B’ittra tat-22 ta’ Jannar 2007, il-Kummissjoni xoljiet iż-żewġ kuntratti skont l-Artikolu 7(4)(b) tal-Anness II, li jipprovdi, b’mod partikolari, li l-Kummissjoni ttemm b’effett immedjat kuntratt meta parti kontraenti tkun għamlet dikjarazzjonijiet foloz li għalihom tista’ titqies repsonsabbli, jew deliberatament wettqet ommissjonijiet sabiex tikseb il-kontribuzzjoni finanzjarja tal-Komunità jew kull vantaġġ ieħor previst mill-kuntratt. Insostenn ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni invokat il-ksur allegat, mir-rikorrenti, tal-Artikolu 22 u tal-Artikolu 23(1) tal-Anness II, imsemmija iktar ’il fuq. Hija bbażat fuq il-konstatazzjonijiet dwar l-ispejjeż tal-persunal effettwati fir-rapport ta’ verifika finali tagħha, u rrilevat li dawn il-konstatazzjonijiet kienu ġew ikkonfermati waqt l-ispezzjoni tal-OLAF.

21      B’ittra bid-data tal-istess jum, il-Kummissjoni, filwaqt li qieset li r-rikorrenti kienet wettqet irregolaritajiet finanzjarji gravi, filwaqt li rreferiet għall-Artikolu 3(2) u (4) tal-Anness II, informatha bl-intenzjoni tagħha li titlob ir-rimbors tas-somom kollha li kienu tħallsu lilha fil-kuntest tal-applikazzjoni taż-żewġ kuntratti inkwistjoni. Minbarra dan, hija indikat li ma kienet ser teffettwa ebda ħlas supplementari fir-rigward ta’ dawn il-kuntratti.

22      Permezz ta’ din l-istess ittra, il-Kummissjoni ppreċiżat li hija kellha l-intenzjoni li tirkupra ammont ta’ EUR 208 613 fir-rigward tal-kuntratt Biopal u ammont ta’ EUR 140 320 fir-rigward tal-kuntratt Seahealth. Hija stiednet lir-rikorrenti sabiex tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha u pprovdiet informazzjoni, sostnuta minn dokumenti bankarji, fir-rigward ta’ parti mill-ħlas bil-quddiem li kienet irċeviet fil-kwalità tagħha ta’ koordinatur u li ma kinitx għadha ttrasferiet lill-partijiet kontraenti oħra.

23      Permezz ta’ ittra tal-1 ta’ Marzu 2007, ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha u pprovdiet l-informazzjoni meħtieġa fl-ittra msemmija iktar ’il fuq tal-Kummissjoni. Hija b’mod partikolari sostniet li ma kellhiex iktar kuntratti, “dikjarazzjonijiet ta’ ħin”, korrispondenza u noti skambjati fl-okkażjoni tal-missjonijiet tagħha, maqbuda mill-OLAF.

24      Sussegwentement għal din l-ittra, il-Kummissjoni evalwat mill-ġdid somom li kellhom jiġu rrimborsati. B’ittra tal-20 ta’ Marzu 2007, hija informat lis-CEVA bl-intenzjoni tagħha li titlob ir-rimbors ta’ somma li l-ammont tagħha kien għaldaqstant iffissat għal EUR 205 745 fir-rigward tal-kuntratt Biopal u EUR 189 703 fir-rigward tal-kuntratt Seahealth, u stednitha mill-ġdid sabiex tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha. Fl-anness ta’ din l-ittra, hija bagħtitilha kopja tal-kuntratti u tar-rapport ta’ verifika.

25      B’ittra tat-3 ta’ April 2007, ir-rikorrenti keċċiet lid-Direttur Ġenerali tagħha, b’mod partikolari, minħabba “irregolaritajiet gravi ħafna ta’ amministrazzjoni u ta’ żamma ta’ dokumenti ta’ kontabbiltà”.

26      B’ittra tal-25 ta’ Mejju 2007, ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha. Hija mal-ewwel sostniet li kien impossibbli għaliha li tiżgura d-difiża tagħha. Fil-fatt, fil-kuntest tal-investigazzjoni preliminari fuq l-amministrazzjoni mis-CEVA tal-finanzjamenti pubbliċi nazzjonali u Komunitarji li hija kienet kisbet f’dawn l-aħħar snin, mifuħa fuq talba tal-OLAF, il-prosekuzzjoni ta’ Rennes kienet ikkonfermat li kellha l-intenzjoni li d-dokumenti maqbuda mill-OLAF jibqgħu inaċessibbli matul l-investigazzjoni kollha u li kienet irrifjutat li titrażmettilha kopja ta’ dawn id-dokumenti. Konsegwentement, ir-rikorrenti talbet lill-Kummissjoni li titrażmettilha kopja “tad-dokumenti li fuq il-bażi tagħhom [hija kienet] stabbiliet id-dijanostika [tagħha] bħala [dawk] tar-rapport tal-OLAF”. Sussegwentement, ir-rikorrenti indikat, f’din l-istess ittra, li, wara l-verifika tal-Kummissjoni u l-investigazzjoni tal-OLAF, hija kienet stabbilixxiet sistema ġdida ta’ “dikjarazzjoni tal-ħin” applikata għall-proġetti differenti sa mix-xahar ta’ Frar 2007, flimkien ma’ elenkar tal-ħin sa mis-17 ta’ Jannar 2007. Barra minn hekk, hija kienet stabbiliet mudell ġdid ta’ kalkolu tal-ispejjeż, li kien jippermettilha li tagħmel kalkolu ġdid għall-proġetti antiki. Ir-rikorrenti pproponiet, għalhekk, fuq il-bażi ta’ dokumenti fil-pussess tal-Kummissjoni, li tipproċessa mill-ġdid bi spejjeż tagħha d-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż relatati mal-kuntratti inkwistjoni, permezz ta’ persuna li tipprovdi servizzi indipendenti magħżula fi qbil bejniethom.

27      B’ittra tal-21 ta’ Awwissu 2007, l-OLAF irrifjuta li jikkomunika lir-rikorrenti d-dokumenti u l-konklużjonijiet tal-investigazzjoniet tiegħu, għar-raġuni, b’mod partikolari, li kienu jikkonċernaw investigazzjoni fis-seħħ u kienu jaqgħu għalhekk taħt is-sistema tal-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti, previst mir-Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Mejju 2001, dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1. Vol. 3, p. 331).

28      B’ittra tat-28 ta’ Awwissu 2007, il-Kummissjoni rrispondiet għall-ittra tar-rikorrenti tal-25 ta’ Mejju 2007, imsemmija iktar ’il fuq, li l-kuntratti u r-rapport ta’ verifika li kienu ġew ikkomunikati lilha kienu suffiċjenti sabiex ir-rikorrenti tkun tista’ tiżgura d-difiża tagħha. Hija sostniet li l-konstatazzjonijiet tal-OLAF sempliċement ikkonfermaw ir-riżultati tal-verifika tal-Kummissjoni. Hija rrilevat li s-sistema l-ġdida ta’ amministrazzjoni tal-ħin stabbilita mir-rikorrenti ma kinitx tippermetti li jkunu kkalkolati mill-ġdid in-numru effettiv ta’ sigħat iddedikati għall-proġett ħlief fuq il-bażi ta’ “skedi tal-ħin” iffirmati mill-membri tal-persunal u mis-superjuri ġerarkiċi tagħhom waqt l-eżekuzzjoni tal-proġett. Konsegwentement, il-Kummissjoni informat lir-rikorrenti bid-deċiżjoni tagħha li teħtieġ, abbażi tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II, ir-rimbors tal-ammonti kollha li kienet allokat għaliha fir-rigward tal-kuntratti Seahealth u Biopal.

29      B’ittra tad-9 ta’ Ottubru 2007, il-Kummissjoni, filwaqt li rrilevat li r-rikorrenti “[fittxet] b’bona fide li ssib soluzzjoni raġonevoli u ġusta”, ikkonfermat li, wara irregolaritajiet finanzjarji gravi mwettqa mir-rikorrenti fl-amministrazzjoni tal-proġetti kkunsidrati, hija kellha l-obbligu li tirkupra mingħandha s-somom imħallsa.

30      Konsegwentement, is-CEVA ħallset lura n-nota ta’ debitu Nru 3240908670, tal-20 ta’ Settembru 2007, li tirrigwarda l-ammont totali tas-somma ta’ EUR 189 703 li kienet tħallset lilha fir-rigward tal-kuntratt Seahealth, u n-nota ta’ debitu Nru 3240909271, tal-4 ta’ Ottubru 2007, fir-rigward tal-ammont totali tas-somma ta’ EUR 205 745 li kienet tħallset lilha fir-rigward tal-kuntratt Biopal.

 Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

31      B’atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza (li issa saret il-“Qorti Ġenerali”) fit-22 ta’ Novembru u fl-14 ta’ Diċembru 2007, ir-rikorrenti ppreżentat dawn ir-rikorsi.

32      Fis-16 ta’ Ġunju 2008, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, seħħet laqgħa quddiem l-Imħallef Relatur, bil-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-partijiet, sabiex jiġu kkjarifikati ċerti punti bejn dawn tal-aħħar u sabiex ikun faċilitat il-ftuħ ta’ diskussjonijiet bejniethom għall-finijiet ta’ soluzzjoni bonarja tal-kawżi preżenti. Il-partijiet ippreżentaw l-osservazzjonijet tagħhom u qablu li, fi żmien xahar, il-Kummissjoni tindika lill-Qorti Ġenerali jekk hija kinitx lesta li tkompli l-kuntatt mas-CEVA sabiex issib soluzzjoni bonarja. Permezz ta’ ittra tal-10 ta’ Lulju 2008, il-Kummissjoni informat lill-Qorti Ġenerali li kien impossibbli għaliha li tibda dawn id-diskussjonijiet.

33      Il-proċedura bil-miktub ingħalqet fid-29 ta’ Ottubru 2008.

34      B’digriet tas-27 ta’ Novembru 2009, il-President tas-Sitt Awla ordna, wara li nstemgħu l-partijiet, li l-Kawżi T‑428/07 u T‑455/07 jingħaqdu għall-finijiet tal-proċedura orali u tas-sentenza.

35      Fuq rapport ta’ l-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (is-Sitt Awla) fetħet il-proċedura orali. Fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, hija stiednet lill-partijiet iwieġbu għal ċerti mistoqsijiet bil-miktub. Il-partijiet issodisfaw din it-talba u l-Kummissjoni pproduċiet ċerti dokumenti.

36      Is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-17 ta’ Diċembru 2009.

37      Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

–        tannulla n-noti ta’ debitu Nri 3240908670 u 3240909271;

–        tordna lill-Kummissjoni tirrimborsa s-somom imħallsa skont dawn in-noti ta’ debitu;

–        sussidjarjament, tannulla n-noti ta’ debitu sa fejn jitolbu r-rimbors sħiħ tas-somom li kienu tħallsu lilha fil-kuntest tal-kuntratti Biopal u Seahealth, u tordna lill-Kummissjoni tirrimborsa s-somom imħallsa skont dawn in-noti ta’ debitu;

–        sussidjarjament, tinnomina perit.

38      Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

–        tiddikjara r-rikorsi għal annullament inammissibbli,

–        sussidjarjament, tiċħad it-talbiet intiżi sabiex jitnaqqsu l-ammonti tan-noti ta’ debitu jew sabiex jiġi nnominat perit,

–        sussidjarjament, tissospendi l-proċeduri sabiex il-proċeduri kriminali fis-seħħ fi Franza jippermettu lis-CEVA li tieħu konjizzjoni tad-dokumenti li hija tqis neċessarji għad-difiża tal-interessi tagħha;

–        tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

 Fuq l-ammissibbiltà

 L-argumenti tal-partijiet

39      Mingħajr ma tqajjem eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà formali, il-Kummissjoni ssostni, prinċipalment, li dawn ir-rikors, intiżi għall-annullament tan-noti ta’ debitu msemmija iktar ’il fuq, huma inammissibbli.

40      Il-Kummissjoni tqis li dawn ir-rikorsi ma jistgħux jiġu riklassifikati mill-Qorti Ġenerali.

41      Hija ssostni li l-Qorti Ġenerali tista’ b’mod eċċezzjonali biss tirriklassifika rikors ippreżentat bħala rikors għal annullament f’rikors għad-danni kuntrattwali meta l-ksur tal-liġi applikabbli għall-kuntratt huwa invokat fir-rikors. L-uniku invokazzjoni ta’ klawżoli preċiżi tal-kuntratt ma tippermettix tali riklassifikazzjoni.

42      Hija tfakkar, f’dan ir-rigward li, fid-digriet tal-Qorti Ġenerali tas-26 ta’ Frar 2007, Evropaïki Dynamiki vs Il-Kummissjoni (T‑205/05, mhux ippubblikat fil-Ġabra, punt 57), il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li “ma tistax issir tali riklassifikazzjoni, peress li, kuntrarjament għal dak li jipprovdi l-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċeduri, ir-rikorrenti ma tesponi, anki b’mod sommarju, ebda motiv, argument jew ilment ibbażat fuq il-ksur tad-dritt Lussemburgiż [applikabbli f’dan il-każ] jew fuq stipulazzjonijiet preċiżi tal-kuntratt”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

43      F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ssostni li motiv huwa neċessarjament allegazzjoni bbażata fuq il-ksur tal-liġi. Hija tiddeduċi minn dan li huwa biss sussidjarjament, u fir-rigward tal-uniċi fatti tal-każ, li l-Qorti Ġenerali rrilevat , fid-digriet Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, li r-rikorrenti ma kienet invokat ebda ksur tal-istipulazzjonijiet tal-kuntratt. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mid-digriet tal-Qorti Ġenerali tat-2 ta’ April 2008, Maison de l’Europe Avignon Méditerranée vs Il‑Kummissjoni (T‑100/03, Ġabra p. II‑43).

44      Kull soluzzjoni oħra barra minn hekk tippreġudika d-drittijiet tad-difiża u l-prinċipju ta’ kontradittorju. Konsegwentement, dawn ir-rikorsi ma jistgħux jiġu riklassifikati f’rikors għad-danni kuntrattwali, sa fejn, kuntrarjament għall-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura, ir-rikorsi tas-CEVA ma jesponu ebda motiv ibbażat fuq il-ksur tad-dritt Belġjan, l-uniku li japplika għall-kuntratt.

45      Ir-rikorrenti tikkontesta dan l-argument. Fir-replika tagħha, hija ssostni li, meta quddiem il-Qorti Ġenerali jiġi ppreżenat rikors għal annullament jew rikors għad-danni, filwaqt li l-kwistjoni hija ta’ natura kuntrattwali, din tirriklassifika dan ir-rikors.

 Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

46      L-ewwel nett, għandu jitfakkar li hija r-rikorrenti li għandha tagħmel l-għażla tal-bażi ġuridika tar-rikors tagħha, u ma hijiex il-qorti tal-Unjoni li għandha tagħżel il-bażi legali l-iktar adegwata (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tal-Qorti Ġenerali Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punt 38, u tas-6 ta’ Ottubru 2008, Austrian Relief Program vs Il-Kummissjoni, T‑235/06, Ġabra p. II‑207, punt 32).

47      F’dan il-każ, minkejja li r-rikorsi ma humiex fondati espressament fuq id-dispożizzjonijiet li jirregolaw ir-rikors għal annullament, mill-eżami tagħhom jirriżulta li r-rikorsi huma intiżi għall-annullament tan-noti ta’ debitu tal-20 ta’ Settembru u tal-4 ta’ Ottubru 2007, dwar rispettivament il-kuntratti Seahealth u Biopal (iktar ’il quddiem in-“noti ta’ debitu”), u jibbażaw għalhekk impliċitament fuq id-dispożizzjonijiet relatati magħhom.

48      Minbarra dan, fil-kuntest ta’ dawn ir-rikorsi għal annullament, ir-rikorrenti ppreżentat ukoll applikazzjonijiet għal ordni. Fil-fatt, fit-talbet tagħha, ir-rikorrenti titlob, l-ewwel nett, l-annullament tan-noti ta’ debitu msemmija iktar ’il fuq. Fit-tieni lok, hija titolob li l-Qorti Ġenerali tordna lill-Kummissjoni li tirrimborsaha l-ammont ta’ dawn in-noti ta’ debitu, li fil-frattemp hija ħallset lura.

49      Fr-rigward ta’ dawn it-tieni kapijiet ta’ talbiet, għandu jiġi rrilevat li, f’dan il-każ, huma ma jistgħux jiġu interpetati indipendentement mit-talbiet għal annullament tan-noti ta’ debitu, bħala talbiet għal ħlas awtonomi li jirriżultaw minn kuntratti u impliċitament ibbażati fuq l-Artikolu 238 KE, li kienu ġew ippreżentati parallelament għat-talbiet għal annullament. Fil-fatt, u minkejja li l-argument imressaq mir-rikorrenti fir-rikorsi huwa fondat b’mod partikolari fuq il-klawżoli tal-kuntratti inkwistjoni, ir-rikorsi huma intitolati “rikorsi għal annullament”. Minbarra dan, ir-rikorrenti ma ssostnix li dawn ir-rikorsi fihom talbiet għal ħlas. B’mod partikolari, fir-repliki, hija ma tikkontestax li dawn ir-rikorsi huma fformulati b’mod inadegwat. Hija ssostni barra minn hekk li huma għandhom jiġu riklassifikati.

50      Isegwi li r-rikorrenti bbażat dawn ir-rikorsi unikament fuq l-Artikolu 230 KE.

51      Skont l-Artikolu 230 KE, il-qrati Komunitarji jistħarrġu l-legalità tal-atti adottati mill-istituzzjonijiet intiżi sabiex jipproduċu effetti legali vinkolanti fir-rigward tat-terzi, billi jbiddlu b’mod sostanzjali s-sitwazzjoni legali tagħhom (digrieti tal-Qorti Ġenerali tal-10 ta’ April 2008, Imelios vs Il‑Kummissjoni, T‑97/07, Ġabra p. II‑54, punt 21, u Austrian Relief Program vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punt 34).

52      Skont ġurisprudenza stabbilita, l-atti adottati mill-istituzzjonijiet li jidħlu fl-ambitu ta’ kuntest purament kuntrattwali u li ma jistgħux jiġu separati minnu ma humiex imsemmija, minħabba n-natura tagħhom, fl-atti msemmija fl-Artikolu 249 KE, li l-annullament tagħhom jista’ jintalab skont l-Artikolu 230 KE (digrieti tal-Qorti Ġenerali tal-10 ta’ Mejju 2004, Musée Grévin vs Il‑Kummissjoni, T‑314/03 u T‑378/03, Ġabra p. II-1421, punt 64, u Austrian Relief Program vs Il‑Kummissjoni, punt 35).

53      F’dan il-każ, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li n-noti ta’ debitu jidħlu fil-kuntest tal-kuntratti Seahealth u Biopal, li magħhom huma indissoċjabbli. Fil-fatt, permezz ta’ dawn in-noti ta’ debitu, il-Kummissjoni titlob ir-rimbors tal-kontribuzzjoni mħallsa lir-rikorrenti fir-rigward ta’ dawn il-kuntratti, billi tibbaża fuq il-klawżoli kuntrattwali stipulati b’mod partikolari fl-Artikolu 3 tal-Anness II.

54      Isegwi li, min-natura tagħhom stess, dawn in-noti ta’debitu ma jikkostitwixxux deċiżjonijiet amministrattivi li jaqgħu taħt l-atti msemmija fl-Artikolu 249 KE, li l-annullament tagħhom jista’ jintalab lill-qorti Komunitarja skont l-Artikolu 230 KE.

55      Konsegwentement, dawn ir-rikorsi ma jistgħux jiġu ddikjarati ammissibbli sa fejn huma intiżi għall-annullament tan-noti ta’ debitu skont l-Artikolu 230 KE.

56      Fir-rigward tal-applikazzjonijiet għal ordni msemmija iktar ’il fuq, dawn huma wkoll inammissibbli peress li ġew introdotti fuq il-bażi tal-Artikolu 230 KE (ara l-punti 49 u 50 iktar ’il fuq), sa fejn, skont ġurisprudenza stabbilita, il-qorti Komunitarja ma hijiex kompetenti, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità li hija teżerċita, li tagħti ordnijiet lill-istituzzjonijiet jew tissostitwixxi ruħha ma’ dawn tal-aħħar, iżda huwa l-obbligu tal-amministrazzjoni kkonċernata li tieħu l-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija fil-kuntest ta’ rikors għal annullament (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Jannar 1998, Ladbroke Racing vs Il‑Kummissjoni, T‑67/94, Ġabra p. I‑1, punt 200, u l-ġurisprudenza ċċitata).

57      Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita sew, meta quddiemha jiġi ppreżentat rikors għal annullament jew rikors għad-danni, filwaqt li fil-verità l-kwistjoni hija ta’ natura kuntrattwali, il-Qorti Ġenerali tirriklassifika r-rikors, jekk il-kundizzjonijiet għal tali riklassifikazzjoni huma ssodisfatti (sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-19 ta’ Settembu 2001, Lecureur vs Il‑Kummissjoni, T‑26/00, Ġabra p. II‑2623, punt 38; digrieti tal-Qorti Ġenerali Musée Grévin vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punt 88, u tad-9 ta’ Ġunju 2005, Helm Düngemittel vs Il‑Kummissjoni, T‑265/03, Ġabra p. II‑2009, punt 54).

58      F’dan ir-rigward, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni, ma jirriżultax mill-ġurisprudenza li tali riklassifikazzjoni hija suġġetta għall-kundizzjoni li l-liġi applikabbli għall-kuntratt tkun invokata fir-rikors. Bil-kontra, jirriżulta b’mod partikolari mill-punti 38 sa 40 tas-sentenza Lecureur vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, li l-Qorti Ġenerali aċċettat li tirriklassifika rikors, ibbażat fuq l-Artikolu 230 KE, li insostenn tiegħu r-rikorrenti invokat biss il-ksur mill-Kummissjoni tal-obbligi kuntrattwali tagħha.

59      Minbarra dan, l-eżami tal-ġurisprudenza juri li, quddiem kwistjoni ta’ natura kuntrattwali, il-Qorti Ġenerali tqis li huwa impossibbli għaliha li tirriklassifika rikors għal annullament kemm meta l-volontà espressa mir-rikorrenti li ma tibbażax it-talba tagħha fuq l-Artikolu 238 KE topponi tali riklassifikazzjoni (ara, f’dan is-sens, id-digrieti Musée Grévin vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punt 88, u Maison de l’Europe Avignon Méditerranée vs Il-Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punt 54), kemm meta r-rikors ma huwa bbażat fuq ebda motiv ibbażat fuq il-ksur tar-regoli li jirregolaw ir-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni, kemm jekk dawn huma klawżoli kuntrattwali jew dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali mniżżla fil-kuntratt (ara, f’dan is-sens, id-digrieti Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, punt 57, u Imelios vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33).

60      Il-qari restrittiv tad-digriet Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, li sar mill-Kummissjoni huwa bbażat fuq għarfien żbaljat tal-kunċett ta’ motiv, fis-sens b’mod partikolari tal-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura. F’dan ir-rigward, id-definizzjoni tal-Kummissjoni, li, fil-kuntest ta’ rikors għad-danni kuntrattwali, motiv jista’ jkun ibbażat biss fuq il-ksur tal-liġi nazzjonali li tirregola l-kuntratti, ma tistax tiġi aċċettata. Fil-fatt, il-klawżoli kuntrattwali huma parti, mal-liġi nazzjonali applikabbli u taħt il-qafas tagħħa, mir-regoli li jirregolaw ir-relazzjoni kuntrattwali. Barra minn hekk, l-interpretazzjoni ta’ kuntratt fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali hija ġġustifikata biss fil-każ ta’ dubju dwar il-kontenut ta’ kuntratt jew it-tifsira ta’wħud mill-klawżoli tagħha (sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-19 ta’ Novembru 2008, Il‑Kummissjoni vs Premium, T‑316/06, Ġabra p. II‑276, punt 53). Konsegwentement, il-kunċett ta’ motiv ikopri kull argument ġuridiku jew fattwali li jista’ jwassal lill-qorti, jekk tqisu fondat, li tilqa’ t-talbiet tal-parti li tinvokah, u huwa mingħajr dubju li, bħal fil-każ tal-invokazzjoni tal-liġi nazzjonali applikabbli, l-invokazzjoni ta’ klawżoli kuntrattwali tikkostitwixxi motiv karatteristiku ta’ rikors ibbażat fuq l-Artikolu 238 KE.

61      Issa, huwa biżżejjed li wieħed mill-motivi karatteristiċi ta’ rikors ibbażat fuq l-Artikolu 238 KE huwa invokat fir-rikors skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura sabiex dan ir-rikors ikun jista’ jiġi riklassifikat, mingħajr ma jippreġudika d-drittijiet tad-difiża tal-istituzzjoni konvenuta. F’dan il-kuntest, jekk, kif irrikonoxxiet il-Kummissjoni, jiġi aċettat li rikors għal annullament jista’ jiġi riklassifikat bħala rikors ibbażat fuq l-Artikolu 238 KE, meta r-rikorrenti tinvoka l-motivi bbażati fuq il-ksur tal-liġi nazzjonali li tirregola l-kuntratt, xejn ma jawtorizzaha li ma tirrikonoxxix l-istess portata ġuridika, għall-finijiet ta’ eventwali riklassifikazzjoni, għall-motivi bbażati fuq il-ksur tal-obbligi kuntrattwali.

62      Id-digriet Maison de l’Europe Avignon Méditerranée vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq, invokat mill-Kummissjoni, ma jippermettix li tiġi kkontestata din l-analiżi. Huwa veru li, fil-punt 23 ta’ dan id-digriet, il-Qorti Ġenerali rrilevat li r-rikorrenti ma kienet esponiet “ebda motiv, argument jew ilment ibbażat fuq il-ksur tad-dritt Belġjan, li [kien] l-uniku applikabbli għall-konvenzjoni inkwistjoni skont il-klawżola ta’ arbitraġġ prevista minn din il-konvenzjoni”. Għalhekk hija naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni n-nuqqas ta’ motivi bbażati fuq il-ksur ta’ klawżola tal-kuntratt. Madankollu, minn dan id-digriet ma jirriżultax li tali motivi kienu ġew invokati. Minbarra dan, il-motiv imsemmi iktar ’il fuq ma jikkostitwixxix l-uniku motiv li kien iġġustifika r-rifjut li r-rikors jiġi riklassifikat. Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha wkoll, f’dan id-digiret, fuq iċ-ċirkustanza essenzjali li r-rikorrenti kienet indikat, b’mod espliċitu, li r-rikors tagħha kien fondat fuq l-Artikolu 230 KE.

63      F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li, hekk kif issostni r-rikorrenti, fir-replika, insostenn tar-riklassifikazzjoni tar-rikorsi, ir-rikorsi huma bbażati espressament fuq klawżoli tal-kuntratti inkwistjoni, jiġifieri l-Artikolu 26 u l-Artikolu 3(4) u (5) tal-Anness II. Ir-rikorrenti tikkontesta b’mod partikolari l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni mill-Kummissjoni tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II, li jippermetti rimbors sħiħ tas-somom imħallsa, li fuqu huma bbażati n-noti ta’ debitu, filwaqt li l-irregolaritajiet ikkonstatati juru differenza relattiviment żgħira bejn id-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż ippreżentati lill-Kummissjoni u l-ispejjeż eliġibbli. Il‑Kummissjoni hija kkritikata li ma bbażatx ruħha fuq l-Artikolu 3(4) tal-Anness II, li jawtorizza lil din l-istituzzjoni li teħtieġ ir-rimbors tad-differenza kkonstatata wara verifika finanzjarja. Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura, ir-rikorsi diġà fihom sunt ċar u li jinftiehem tal-motiv ibbażat fuq l-irregolarità, fir-rigward tal-klawżoli kuntrattwali, tal-irkupru tal-kontribuzzjoni finanzjarja kollha mħallsa fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni.

64      Isegwi li dawn ir-rikorsi jistgħu jiġi riklassifikati bħala talbiet ibbażati fuq l-Artikolu 238 KE, sa fejn huma bbażati b’mod partikolari fuq il-ksur ta’ klawżoli kuntrattwali. Għalhekk dawn ir-rikorsi huma ammissibbli.

 Fuq il-mertu

65      Ir-rikorrenti tinvoka prinċipalment, il-ksur tal-prinċipju ta’ kontradittorju u d-drittijiet tad-difiża u, sussidjarjament, l-irregolarità tal-irkupru tas-somom allokati kollha.

66      Il-Kummissjoni, min-naħa tagħha, issostni l-ewwel nett li, jekk dawn ir-rikorsi jkunu riklassifikati fi talbiet għal ħlas, dawn f’kull każ huma infondati, minħabba n-natura preparatorja tan-noti ta’ debitu.

67      Il-Kummissjoni ssostni li n-noti ta’ debitu jippreżentaw natura purament preparatorja u informattiva fid-dawl ta’ eventwali deċiżjoni tal-Kummissjoni li ssegwi l-proċedura ta’ rkupru abbażi tal-Artikolu 256 KE. Indipendentement min-natura ta’ dawn ir-rikorsi, tali noti ta’ debitu għalhekk ma jikkostitwixxux atti li jistgħu jiġu kkontestati. Il-Kummissjoni minn dan tiddeduċi li, jekk dawn ir-rikorsi huma riklassifikati f’rikors għad-danni kuntrattwali, huma għandhom jiġu miċħuda bħala infondati, għar-raġuni li l-preżentazzjoni tan-noti ta’ debitu inkwisjtoni ma tistax tikkostitwixxi nuqqas u tkun fl-oriġini tad-dannu allegatament subit mis-CEVA mill-fatt tar-rimbors tas-somom mitluba mill-Kummissjoni.

68      F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, huwa biżżejjed li jitfakkar li, fil-qasam kuntrattwali, il-Kummissjoni hija suġġetta għall-prinċipji li jirregolaw il-kuntratti (ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Marzu 2005, Il‑Kummissjoni vs AMI Semiconductor Belgium et, C‑294/02, Ġabra p. I‑2175, I‑2178, punt 170). Bħala prinċipju, hija ma għandhiex, f’dan il-kuntest, id-dritt li tadotta atti unilaterali (ara, f’dan is-sens, id-digriet Musée Grévin vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’l fuq, punt 85). Konsegwentement, hija ma għandhiex kompetenza sabiex tindirizza att ta’ natura deċiżjonali lill-parti kontraenti kkonċernata, għall-finijiet tal-eżekuzzjoni minn din il-parti kontraenti tal-obbligi kuntrattwali tagħha ta’ natura finanzjarja, iżda hija għandha, skont il-każ, tressaq talba għal ħlas quddiem il-qorti kompetenti.

69      F’dan il-kuntest ġuridiku, u sa fejn dawn ir-rikorsi huma riklassifikati bħala intiżi għall-ħlas tal-ammont tas-somom rrimborsati mir-rikorrenti wara noti ta’ debitu li ġew indirizzati lilha, dawn l-azzjonijiet għal ħlas għandhom jiġu eżaminati fir-rigward tal-klawżoli kuntrattwali invokati mill-partijiet. Fil-kuntest ta’ tali azzjonijiet għad-danni kuntrattwali, l-argument tal-Kummissjoni bbażat fuq in-natura ġuridika tan-noti ta’ debitu huwa, għalhekk, irrilevanti. Fil-fatt, quddiem dawn it-talbiet għal ħlas skont l-Artikolu 238 KE, il-Qorti Ġenerali hija mitluba biss tiddetermina jekk, fir-rigward tal-klawżoli tal-kuntratti, il-Kummissjoni hijiex awtorizzata li tirkupra l-ammont kollu tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji mħallsa lir-rikorrenti.

70      Fil-kuntest ta’ dan l-eżami, iċ-ċirkustanza li r-rikorrenti rrimborsat l-ammonti mitluba mill-Kummissjoni permezz ta’ noti ta’ debitu, minkejja li dawn tal-aħħar ma jikkostitwixxux deċiżjonijiet li jikkawżaw preġudizzju (ara l-punti 52 sa 54 iktar ’il fuq), huwa irrilevanti. Fil-fatt, il-ħlas tan-noti ta’ debitu mir-rikorrenti, minkejja n-nuqqas ta’ natura deċiżjonali tagħhom, ma jistax jiġi kkunsidrat bħala rinunzja għal dritt possibbli tagħha għall-ħlas tas-somom ikkunsidrati. Issa, hija biss rinunzja tar-rikorrenti għal dan id-dritt jew il-preskrizzjoni ta’ dan id-dritt, li barra minn hekk ma ġewx allegati mill-Kummissjoni, li tista’ tostakola t-talbiet għal ħlas tagħha, jekk dawn huma ġġustifikati mill-klawżoli tal-kuntratti (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Frar 1993, Cebag vs Il‑Kummissjoni, C‑142/91, Ġabra p. I‑553, punt 18).

71      It-tieni nett, dawn ir-rikorsi għal ħlas ma jistgħu fl-ebda każ jiġu interpretati, hekk kif jissuġġerixxi l-argument preliminari tal-Kummissjoni, bħala talbiet għal kumpens lir-rikorrenti mill-fatt li l-Kummissjoni bagħtet in-noti ta’ debitu, bi ksur tal-obbligi kuntrattwali tagħha. Fil-fatt, dawn ir-rikorsi huma intiżi biss sabiex il-Qorti Ġenerali tikkundanna lill-Kummissjoni li tħallas lir-rikorrenti s-somom imsemmija fin-noti ta’ debitu, fejn din tal-aħħar tqis li huma dovuti lilha fl-eżekuzzjoni tal-kuntratti. Fil-kuntest ta’ dawn ir-rikorsi, il-Qorti Ġeneral għalhekk ma hijiex mitluba li tistħarreġ il-legalità tan-noti ta’ debitu. Konsegwentement, hemm lok li tiġi kkonstatata n-natura ineffettiva tal-argument tal-Kummissjoni bbażat fuq l-idea li l-kitba tan-noti ta’ debitu ma jistax jikkostitwixxi nuqqas fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt.

72      Isegwi li l-argument preliminari tal-Kummissjoni għandu jiġi miċħud.

 Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ kontradittorju u tad-drittijiet tad-difiża

 L-argumenti tal-partijiet

73      Ir-rikorrenti tinvoka l-ksur tad-dritt tal-prinċipju ta’ kontradittorju u tad-drittijiet tad-difiża. Hija tibbaża fuq l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, ipproklamata fis-7 ta’ Diċembru 2000 f’Nice (ĠU C 364, p. 1), dwar id-dritt għal amministrazzjoni tajba, li jinkludi b’mod partikolari d-dritt għal smigħ ta’ kull persuna qabel ma tittieħed kwalunkwe miżura individwali li tolqotha negattivament kif ukoll id-dritt tagħha ta’ aċċess għall-fajl li jikkonċernaha, fuq l-Artikolu 42 ta’ din il-Karta, dwar id-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti, u fuq l-Artikolu 48 ta’din il-Karta li jistabblixxi l-preżunzjoni ta’ innoċenza u d-drittijiet tad-difiża.

74      Ir-rikorrenti essenzjalment takkuża lill-Kummissjoni li bbażat ruħha, minn naħa, fuq il-konklużjonijiet tal-investigazzjoni tal-OLAF, u, min-naħa l-oħra, fuq l-“iskedi tal-ħin” relatati maż-żewġ kuntratti inkwistjoni. Issa, hija qatt ma saret taf bil-konklużjonijiet tal-OLAF u l-“iskedi tal-ħin” kienu nqabdu qabel ma ġiet stabbilit ir-rapport ta’ verifika finali. Ir-rikorreni għalhekk ma kinitx validament instemgħet qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li titlob ir-rimbors tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha mħallsa fir-rigward ta’ dawn il-kuntratti.

75      Il-Kummissjoni kienet kisret il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba waqt it-twettiq tal-verifika finanzjarja, sa fejn ir-rapport ta’ verifika ma jirreferix biss għall-“iskedi tal-ħin” iżda wkoll għall-konklużjonijiet tal-investigazzjoni tal-OLAF. Minbarra dan, hija kienet kisret il-prinċipju ta’ kontradittorju, billi naqset milli tikkomunika lis-CEVA l-“iskedi tal-ħin” kif ukoll il-konklużjonijiet tal-OLAF.

76      Fir-replika tagħha, ir-rikorrenti għamlet riferiment għall-aġir li fil-fehma tagħha kien parzjali u inġust tal-Kummissjoni, fil-kuntest ta’ kuntratti oħra li hija kienet ikkonkludiet ma’ din l-istituzzjoni.

77      Il-Kummissjoni tikkontesta dan l-argument. Hija ssostni li l-prinċipju ta’ kontradittorju għandu jiġi osservat, sa fejn ir-rikorrenti kienet taf bid-dokumenti kollha, li tagħhom kienet l-awtriċi, li fuqhom ibbażat il-Kummissjoni sabiex tistabbilixxi n-noti ta’ debitu, fid-dawl tar-rapport ta’ verifika. Minbarra dan, ir-rikorrenti kienet keċċiet lid-Direttur Ġenerali tagħha għal nuqqas gravi, meta ħadet inkunsiderazzjoni l-konklużjonjiet tal-Kummissjoni dwar l-irregolaritjiaet li kien wettaq fl-amministrazzjoni tal-“iskedi tal-ħin”. Għalhekk ikun inkoerenti li jiġu kkontestati dawn il-konklużjonijiet.

78      Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet ibbażat ruħha fuq il-konklużjonijiet tar-rapport tal-OLAF sabiex titlob ir-rimbors tas-somom imħallsa.

 Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

79      L-Artikolu 26(3) tal-Anness II jagħti lill-parti kontraenti kkonċernata d-dritt li tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha fuq ir-rapport ta’ verifika provviżorju u r-rapport ta’ verifika finali.

80      F’dan il-każ, għandu l-ewwel nett jiġi eżaminat l-ilment li l-Kummissjoni kienet kisret id-dritt għal smigħ tar-rikorrenti waqt il-proċedura ta’ verifika, sa fejn ir-rikorrenti ma kellhiex aċċess għar-rapport tal-OLAF.

81      F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li la r-rapport ta’ verifika u lanqas id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li titlob ir-rimbors tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji mħallsa fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni ma huma bbażati fuq il-konklużjonijiet tal-OLAF.

82      Jirriżulta espliċitament mir-rapport ta’ verifika finali, li fuqu bbażat il-Kummissjoni, li l-awdituri għamlu distinzjoni bejn il-kontroll finanzjarju li kienu wettqu skont id-dispożizzjonijiet kuntrattwali, mill-kontroll li sar mill-OLAF. Għalhekk jidher ċar li dan ir-rapport ma jiħux inkunsiderazzjoni l-konklużjonijiet tal-OLAF. Fil-fatt, fih huwa espressament indikat li għandu bħala għan li jeżamina l-provi relatati mal-ispejjeż iddikjarati, li ma huwiex intiż sabiex isib “inċidenti” jew frodi u li kien ġie stabblit bla ħsara għal kull konstatazzjoni addizzjonali magħmula mis-servizzi tal-OLAF.

83      Minbarra dan, jirriżulta b’mod partikolari mill-ittra tat-28 ta’ Awwissu 2007 indirizzata mill-Kummisjsoni lir-rikorrenti li din l-istituzzjoni hija kompetenti biss fuq il-konstatazzjonijiet li saru fir-rapport ta’ verifika finali. Fir-rigward tal-konklużjonijiet tal-OLAF, il-Kummissjoni limitat ruħha li tindika, f’din il-korrispondenza, li l-konklużjonijiet tal-OLAF kienu kkonfermaw id-dikjarazzjonijiet li saru mill-awdituri.

84      Minn dan jirriżulta li, f’dan il-każ, l-invokazzjoni tar-rapport tal-OLAF ma hijiex rilevanti, peress li l-irkupru tal-kontribuzzjoni finanzjarja mħallsa kollha, ikkontestata mir-rikorrenti, ma kinitx fondata fuq dan ir-rapport, u lanqas fuq il-ftuħ konsekuttiv ta’ investigazzjoni kriminali fir-rigward tar-rikorrenti.

85      F’dawn il-kundizzjonijiet, iċ-ċirkustanza li r-rikorrenti ma kellhiex aċċess għar-rapport tal-OLAF ma tistax jippreġudika l-prinċipju ta’ kontradittorju u d-dritt għal smigħ tagħha waqt il-proċedura ta’ verifika. Fir-rigward tal-argument dwar il-preżunzjoni ta’ innoċenza, dan ma huwiex sostnut u għandu wkoll jiġi miċħud bħala infondat.

86      Fit-tieni lok, fir-rigward tal-ilment ibbażat fuq li r-rikorrenti ma kellhiex iktar l-“iskedi tal-ħin” meta ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar ir-rapport ta’ verifika finali, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni, iċ-ċirkustanza li r-rikorrenti hija l-awtur tal-“iskedi tal-ħin” ma tippermettix li ssir preżunzjoni li kienet effettivament instemgħet, peress li ma kellhiex iktar aċċess għal dawn id-dokumenti wara li dawn inqabdu mill-OLAF. Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li r-rikorrenti ammettiet l-eżistenza ta’ irregolaritajiet, filwaqt li ma kellhiex iktar aċċess għall-“iskedi tal-ħin” ma jista’ fl-ebda każ jimplika li kienet fil-pożizzjoni li tiddefendi l-pożizzjoni tagħha u li kienet irrikonoxxiet l-irregolaritajiet kollha li kienet ġiet akkużata bihom kif ukoll il-gravità tagħhom.

87      F’dan il-każ, minkejja li l-Kummissjoni ma ssostnix dan, għandu jiġi osservat li r-rikorrenti kien għad kellha f’idejha l-“iskedi tal-ħin” meta hija ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar ir-rapport ta’ verifika provviżorju. Min-naħa l-oħra, hija ma kellhiex iktar dawn l-“iskedi tal-ħin” meta hija ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar ir-rapport ta’ verifika finali.

88      F’dawn il-kundizzjonjiet, anki jekk ir-rikorrenti ma tikkontestax li l-Kummissjoni kkonfermat il-konklużjonijiet tar-rapport ta’ verifika provviżorju fir-rapport ta’ verifika finali, xorta’ jibqa’ l-fatt li ma setgħetx validament teżerċita d-dritt għal smigħ tagħha fuq ir-rapport ta’ verifika finali, skont l-Artikolu 26(3) tal-Anness II. Hija lanqas ma kienet fil-pożizzjoni li tagħmel l-osservazzjonijet ulterjuri tagħha b’għarfien sħiħ tal-kawża tal-eżistenza u l-gravità tal-irregolaritajiet finanzjarji kkonstatati, wara ittri tal-Kummissjoni tat-22 ta’ Jannar 2007 u tal-20 ta’ Marzu 2007, imsemmija iktar ’il fuq, li informawha bl-intenzjoni ta’ din l-istituzzjoni li titlob ir-rimbors tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha li kienu tħallsu lilha fir-rigward taż-żewġ kuntratti inkwistjoni.

89      F’dan ir-rigward, iċ-ċirkustanza li dokumenti ta’ sostenn miżmuma mill-parti kontraenti kkonċernata, f’dan il-każ l-“iskedi tal-ħin”, kienu nqabdu mill-OLAF u li dawn kienu jaqgħu, minħabba dan il-fatt, skont il-Kummissjoni, taħt l-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti previsti bir-Regolament Nru 1049/2001, ma tistax tiġġustifika li titneħħa s-sustanza tad-dritt għal smigħ ta’ din il-parti kontraenti skont l-Artikolu 26(3) tal-Anness II, waqt il-proċedura ta’ verifika.

90      Madankollu, f’dak li jikkonċerna l-konsegwenzi legali tal-ksur, f’dan il-każ, tad-dritt għal smigħ tar-rikorrenti skont l-Artikolu 26(3) tal-Anness II, għandu jiġi sostnut li, fil-kuntest ta’ dawn ir-rikorsi għad-danni kuntrattwali, tali irregolarità ma hijiex l-unika li twassal għal eventwali kundanna tal-Kummissjoni li tħallas lir-rikorrenti s-somom li hija titlob. Fil-fatt, fil-kuntest ta’ dawn ir-rikorsi bbażati fuq l-Artikolu 238 KE, ir-responsabbiltà kuntrattwali tal-Kummissjoni għandha tiġi evalwata fir-rigward tal-klawżoli rilevanti kollha tal-kuntratti inkwistjoni, invokati mill-partijiet, u fuq il-bażi tal-elementi kollha disponibbli quddiem il-Qorti Ġenerali, fl-osservanza tal-prinċipju ta’ kontradittorju u tad-drittijiet tad-difiża.

91      Barra minn hekk, il-ksur tad-dritt għal smigħ tar-rikorrenti skont l-Artikolu 26(3) tal-Anness II, imsemmi iktar ’il fuq, jista’ skont il-każ jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-eżami ta’ talba għal kumpens – taħt forma b’mod partikolari ta’ talba għal interessi ta’ kumpens – tal-eventwali dannu kkawżat minħabba din l-irregolarità, jekk id-dritt nazzjonali applikabbli jipprovdi l-possibbiltà ta’ tali kumpens f’każ ta’ ksur tal-obbligi kuntrattwali.

92      Madankollu, f’dan il-każ, ir-rikorrenti ma titlobx li tiġi kkumpensata għal eventwali dannu li jirriżulta mill-ksur tad-dritt għal smigħ tagħha skont l-Artikolu 26(3) tal-Anness II. Fil-fatt, dawn ir-rikorsi huma intiżi unikament sabiex il-Kummissjoni tkun ikkundannata tirrimborsa lir-rikorrenti s-somom li kienu ġew indebitament tħallsu lura lil din l-istituzzjoni wara li rċeviet in-noti ta’ debitu msemmija iktar ’il fuq.

93      Fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrenti dwar l-aġir allegat tal-Kummissjoni fil-kuntest ta’ kuntratti oħra, huma għandhom f’kull każ jiġu miċħuda sa fejn ma għandhom ebda relazzjoni mas-suġġett ta’ dawn il-kawżi.

94      Isegwi li, fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ kontradittorju u tad-drittijiet tad-difiża huma ineffettiv.

95      F’dan il-każ, huwa fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha li tressqu quddiemha u li fuqhom il-partijiet kienu fil-pożizzjoni li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom kemm fin-nota tagħhom, kif ukoll fit-tweġibiet bil-miktub tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali, kemm waqt is-seduta, li l-Qorti Ġenerali għandha teżamina t-talbiet għal ħlas tar-rikorrenti.

96      F’dan ir-rigward, jirriżulta mit-tweġibiet bil-miktub tal-partijiet għall-mistoqsijiet bil-miktub magħmula mill-Qorti Ġenerali, waqt is-seduta, li r-rikorrenti, wara l-eżami tagħha, u l-Kummissjoni, bħala parti ċivili, sadanittant kellhom aċċes għall-atti kollha tal-proċeduri kriminali fi Franza, li inkludew b’mod partikolari d-dokumenti tar-rikorrenti, fosthom l-“iskedi tal-ħin” dwar il-proġetti Seahealth u Biopal, li kienu ġew maqbuda mill-OLAF.

97      F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti setgħet taċċedi għad-dokumenti kollha li hija qieset neċessarji għad-difiża tagħha, peress li t-talba għal kollox sussidjarja tal-Kummissjoni intiża għas-sospensjoni tal-proċedura kienet mingħajr suġġett. Għalhekk ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni dwar din it-talba.

98      Għalhekk għandu jiġi eżaminat, iktar ’il quddiem, il-motiv ibbażat fuq l-irregolarità tal-irkupru tas-somom inkwistjoni kollha, fid-dawl tal-elementi kollha attwalment disponibbli li għalhom ir-rikorrenti kellha aċċess u li fuqhom hija kienet fil-pożizzjoni li ssostni l-punt tagħha fit-tweġibiet tagħha għall-mistoqsijiet bil-miktub tal-Qorti Ġenerali u waqt is-seduta.

 Fuq il-motiv ibbażat fuq l-irregolarità tal-irkupru tas-somom kollha allokati lir-rikorrenti fir-rigward tal-kuntratti Seahealth u Biopal

 L-argumenti tal-partijiet

99      Ir-rikorrenti tfakkar li l-Artikolu 3(5) tal-Anness II jistipula li huwa biss f’każ ta’ frodi jew ta’ irregolaritajiet finanzjarji gravi kkonstatati fil-kuntest ta’ seduta li l-Kummissjoni tista’ titlob ir-rimbors sħiħ tal-kontribuzzjoni Komunitarja mħallsa lill-parti kontraenti tagħha.

100    F’dan il-każ, ir-rikorrenti rrikonoxxiet l-eżistenza ta’ “lakuni flagranti ta’ reġistrazzjoni tas-sigħat” matul il-perijodu li jikkorrispondi għall-eżekuzzjoni tal-kuntratti inkwistjoni. Hija ma tikkontestax l-inkoerenzi u n-nuqqas ta’ trasparenza tas-sistema tal-“iskedi tal-ħin” li deheru waqt il-verifika tal-Kummissjoni. Madankollu, dawn l-iżbalji jew dawn in-nuqqasijiet ma jippermettux li tiġi kkontestata r-realtà u l-kwalità tax-xogħol imwettaq mir-rikorrenti, li ma humiex ikkontestati mill-Kummissjoni. Minbarra dan, dawn ma humiex suffiċjentement gravi li jiġġustifikaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II.

101    Ir-rikorrenti tissuġġerixxi li tiġi applikata retroattivament għall-kuntratti inkwistjoni s-sistema ġdida tagħha ta’ kontoll ta’ amministrazzjoni li tippermetti superviżjoni rigoruża tas-sigħat u tal-ispejjeż, stabbilita fl-2007 u fondata, minn naħa, fuq l-ispejjeż u s-sigħat allokati direttament għall-proġett ikkunsidrat u, min-naħa l-oħra, fuq dawk maqsuma bejn il-proġetti. Skont il-figuri l-ġodda mwettqa skont dan il-metodu, id-differenza bejn in-numru ta’ sigħat effettivament allokati għal kull wieħed minn dawn il-proġetti u n-numru ta’ sigħat iddikjarati fid-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż dwar iż-żewġ kuntratti inkwistjoni li kienu ġew trażmessi lill-Kummisjsoni ma jaqbżux 1.9 % f’dak li jikkonċerna l-kuntratt Seahealth u 5.35 % f’dak li jikkonċerna l-kuntratt Biopal. Ir-rikorrenti tispjega li, il-kuntratti kienu ġew eżegwiti fl-2003, 2004 u 2005, fejn il-parametri tal-figuri ta’ kull sena kienu ġew rikostitwiti fid-dawl tar-riżultati reali fi tmiem sena u tad-dikjarazzjonijiet tas-salarju waqt dawn il-perijodi.

102    Fit-tweġibiet tagħha għall-mistoqsijiet bil-miktub tal-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti ssostni li jirriżulta mill-“iskedi tal-ħin” rikapitolattivi stabbiliti, għal kull proġett, mid-diviżjoni finanzjara tal-pulizija ġudizzjarja ta’ Rennes li d-differenza bejn l-“iskedi tal-ħin” u d-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż kienet biss ta’ 6 % f’dak li jikkonċerna l-proġetti Seahealth u Biopal.

103    Id-differenzi mnaqqsa kif intwerew kienu jikkonfermaw li l-iżbalji li jinsabu fl-“iskedi tal-ħin” ma kinux biżżejjed gravi sabiex jiġġustifikaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II. It-talba għal rimbors tas-somom imħallsa kollha hija għalhekk sproporzjonata.

104    Ħafna iktar sussidjarjament, ir-rikorrenti tistieden lill-Qorti Ġenerali li tinnomina perit sabiex jistħarreġ il-kalkolu tal-ħin li hija użat meta applikat is-sistema ġdida tagħha ta’ kontroll tal-amministrazzjoni tal-kuntratti inkwistjoni (ara l-punt 101 iktar ’il fuq). Waqt is-seduta, ir-rikorrenti ppreċiżat li perit xjentifiku wkoll ikun jista’ jagħmel stima tal-ħin ta’ xogħol neċessarju, fid-dawl tax-xogħlijiet xjentifiċi mitluba u l-mezzi għall-implementazzjoni fir-rigward taż-żewġ kuntratti inkwistjoni.

105    Il-Kummissjoni ssostni l-ewwel nett li r-rikorrenti ma tallegax li hija kienet kisret, bi kwalunkwe mod, l-obbligi kuntrattwali tagħha jew dispożizzjoni tad-dritt Belġjan. It-talbiet kienu intiżi għat-tnaqqis tal-ammont tas-somom li kellhom jitħallsu lura u n-nominazzjoni ta’ perit kellhom minħabba f’hekk jiġu miċħuda bħala mhux konformi mal-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura.

106    It-tieni nett, u f’kull każ, minħabba l-gravità tal-irregolaritajiet finanzjarji mwettqa, it-talba għal rimbors sħiħ tas-somom imħallsa, skont l-Artikolu 3(5) tal-Anness II, hija ġġustifikata. Waqt is-seduta, il-Kummissjoni enfasizzat li l-eżistenza ta’ element intenzjonali, karatteristiku ta’ frodi, ma kinitx neċessarja sabiex ikun meħtieġ tali rimbors, quddiem irregolaritajiet finanzjarji gravi, bħal dawk ikkontestati f’dan il-każ.

 Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

107    L-ewwel nett, fir-rigward tal-ammissibbiltà ta’ dan il-motiv, huwa biżżejjed li jitfakkar li, kuntrarjament għall-allegazzjonjiet tal-Kummissjoni, dan ġie invokat skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura (ara l-punt 63 iktar ’il fuq).

108    Fir-rigward tat-talbiet sussidjarji intiżi għan-nomina ta’ perit, għandu jiġi rrilevat li, skont id-dritt ta’ kull qorti li tapplika r-regoli proċedurali tagħha (konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs AMI Semiconductor Belgium et, iċċitata iktar ’il fuq, punt 56), dawn it-talbiet għandhom jiġu eżaminati mill-Qorti Ġenerali fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 65 sa 67 tar-Regoli tal-Proċedura, li jikkonċernaw il-miżuri istruttorji. Għalhekk ir-rikorrenti ma tistax tiġi akkużata li ma bbażatx tali talbiet fuq il-liġi tal-kuntratti.

109    Fuq il-bażi tal-konklużjonijiet ta’ verifika finanzjarja, il-Kummissjoni hija awtorizzata, skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 26(3) tal-Anness II, li tieħu kull miżura adegwata li hija tikkunsidra meħtieġa, inkluż il-ħruġ ta’ ordni ta’ rkupru ta’ kull jew parti mill-ħlasijiet li hija wettqet fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni.

110    F’dan il-każ, wara verifika finanzjarja, il-Kummissjoni xoljiet iż-żewġ kuntratti kkunsidrati, skont l-Artikolu 7(4)(b) tal-Anness II, u ddeċidiet, skont l-Artikolu 3(2) tal-imsemmi anness, li ma twettaq ebda ħlas fir-rigward ta’ dawn il-kuntratti. Dawn id-deċiżjonijiet ma ġewx ikkontestati mir-rikorrenti.

111    F’dan il-każ, ir-rikorrenti tikkontesta l-irkupru mill-Kummissjoni, skont l-Artikolu 3(5) tal-Anness II, tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha li kienu tħallsu lilha fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni. Hija takkuża lill-Kummissjoni li ma applikatx l-Artikolu 3(4) tal-Anness II, li jipprovdi li l-parti kontraenti kkonċernata tirrimborsa biss id-differenza meta, fid-dawl tal-eventwali aġġustamenti, inklużi dawk li saru wara verifika finanzjarja msemmija fl-Artikolu 26 tal-Anness II, il-ħlasijiet irċevuti jeċċedu l-ammont totali tal-kontribuzzjoni Komunitarja dovuta.

112    Għandu jiġi rrilevat li, filwaqt li l-kuntratti Seahealth u Biopal kienu ġew regolarment eżegwiti mill-2003 sa l-2005, kif tindika r-rikorrenti mingħajr ma hija kkontestata mill-Kummissjoin, jirriżulta mir-rapport ta’ verifika finali li l-verifika, imwettqa fix-xahar ta’ Mejju 2006, kienet tirrigwarda biss is-snin 2003 u 2004.

113    Fir-rigward tas-snin 2003 u 2004, mill-qari ta’ dan ir-rapport ta’ verifika finali jirriżulta li l-ispejjż tal-persunal ma kinux ġew iġġustifikati mir-rikorrenti skont l-istipulazzjonijiet kuntrattwali u kienu għalhekk ġew iddikjarati ineliġibbli. Min-naħa l-oħra, l-ispejjeż barra dawk marbuta mal-ispejjeż tal-persunal kienu ġew ikkunsidrati bħala eleġibbli (ara l-punt 19 iktar ’il fuq).

114    Barra minn hekk, mit-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti Ġenerali jirriżulta, waqt is-seduta, li din l-istituzzjoni ma kellhiex, waqt il-verifika finanzjarja, dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż fir-rigward tas-sena 2005, li kienu saru wara t-terminu mogħti. Dawn id-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż ġew miċħuda ex officio wara r-rapport ta’ verifika, fejn il-Kummissjoni qieset, fid-dawl tad-dubji serji li jikkonċernaw is-snin 2003 u 2004, li r-rikorrenti ma kinitx issodisfat iktar l-obbligi finanzjarji tagħha, inklużi dawk tal-2005.

115    Jidher għalhekk li dawn il-kawżi jimplikaw, minn naħa, l-ispejjeż iddikjarati għas-snin 2003 u 2004 ikkontrollati fil-kuntest tal-verifika (ara l-punt 16 iktar ’il fuq), u, min-naħa l-oħra, id-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż relatati mas-sena 2005, li ġew miċħuda ex officio.

116    Għalhekk għandu jiġi vverifikat jekk, fiċ-ċirkustanzi tal-każ, is-sitwazzjoni li tinsab fl-Artikolu 3(5) tal-Anness II, flimkien mal-Artikolu 26(3), u l-Artikolu 7(6)(ċ) ta’ din l-anness, tawtorizzax lill-Kummissjoni li titlob ir-rimbors tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha mħallsa fir-rigward taż-żewġ kuntratti inkwistjoni.

117    L-Artikolu 26(3) u 7(6)(ċ) tal-Anness II huma limitati sabiex jipprovdu l-possibbiltà għall-Kummissjoni li tirkupra l-imsemmija kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha, wara rispettivament verifika jew xoljiment tal-kuntratt. Iżda huma ma jiddefinixxux il-kundizzjonijiet li għalihom huwa suġġett tali rkupru sħiħ.

118    Dawn il-kundizzjonijiet huma ddefiniti fl-Artikolu 3(5) tal-Anness II, li jistipula li l-Kummissjoni tista’ titlob jew għandha titlob mill-ġdid, skont il-każ, lill-parti kontraenti wara frodi jew irregolaritajiet finanzjarji gravi kkonstatati fil-kuntest ta’ verifika, ir-rimbors tal-kontribuzzjoni finanzjarja kollha li tħallset lilha.

119    Mill-kliem ta’ dan l-Artikolu 3(5) tal-Anness II jirriżulta li, anki fil-każ ta’ frodi jew ta’ irregolaritajiet finanzjarji gravi, ikkonstatati fil-kuntest ta’ verifika, il-Kummissjoni ma għandhiex l-obbligu fil-każijiet kollha li tirkupra l-kontribuzzjoni finanzjarja kollha allokata lill-parti kontraenti inkwistjoni. Bil-kontra hija għandha teżamina “skont il-każ” jekk, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, tali miżura hijiex obbligatorja jew adegwata, fir-rigward tal-klawżoli tal-kuntratt.

120    F’dan ir-rigward, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II evokat mill-Kummissjoni waqt is-seduta, li l-obbligu li jkun mitlub ir-rimbors tal-kontribuzzjoni finanzjarja kollha inkwistjoni huwa relatat mal-uniċi każijiet li fihom il-kuntratt kien ġie xolt minħabba nuqqas, filwaqt li l-Kummissjoni kellha setgħa diskrezzjonali li tippermettilha li tieħu inkunsiderazzjoni l-bona fide tal-parti kontraenti jekk il-kuntratt ma jkunx skada, ma tistax tiġi kkunsidrata.

121    Fil-fatt, l-argument tal-Kummissjoni, ibbażat fuq il-kunċett ta’ xoljiment minħabba nuqqas, ma huwiex preċiż. Filwaqt li jiġi aċċettat li l-Kummissjoni kienet ikkunsidrat l-ipoteżi li kuntratt kien ġie xolt, bħal fil-każ tal-kuntratti Seahealth u Biopal, skont l-Artikolu 7(4)(b) tal-Anness II, li jirreferi għad-dikjarazzjonijiet foloz li l-parti kontraenti tista’ tiġi kkunsidrata bħala responsabbli għalihom u għall-ommissjonijiet intenzjonali mwettqa sabiex tinkiseb il-kontribuzzjoni finanzjarja Komunitarja, għandu jiġi kkonstatat li l-klawżoli rilevanti tal-Anness II ma jistabbilixxu ebda rabta awtomatika bejn tali xoljiment fir-rigward tal-artikolu msemmi iktar ’il fuq u eventwali obbligu li tiġi rkuprata l-imsemmija kontribuzzjoni finanzjarja kollha skont l-Artikolu 3(5) tal-Anness II.

122    F’dan il-każ, minn dan jirriżulta li l-unika ċirkustanza li l-kuntratti inkwistjoni kienu xxoljew skont l-Artikolu 7(4)(b) tal-Anness II u li dan ix-xoljiment ma ġiex ikkontestat mir-rikorrenti ma kinitx ta’ natura li timponi fuq il-Kummissjoni obbligu li tirkupra l-ammont totali tas-somom imħallsa lir-rikorrenti, fir-rigward tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II. Għandu barra minn hekk jiġi rrilevat li, filwaqt li l-Kummissjoni bbażat ruħha, fid-deċiżjoni ta’ xoljiment, fuq l-Artikolu 7(4)(b) pjuttost milli fuq l-Artikolu 7(3)(e) tal-Anness II, li jagħtiha l-possibbiltà li xxolji kuntratt quddiem irregolarità finanzjarja gravi, hija tinvoka biss, fil-kuntest ta’ dawn il-kawżi, l-eżistenza ta’ irregolaritajiet finanzjarji gravi u min-naħa l-oħra ma tagħmilx dikjarazzjonijiet ta’ frodi, hekk kif ikkonfermat waqt is-seduta.

123    Għalhekk għandu jiġi ddeterminat jekk, fir-rigward tal-lakuni flagranti ta’ reġistrazzjoni tas-sigħat rikonoxxuti mir-rikorrenti, il-Kummissjoni kinitx tal-inqas awtorizzata mill-Artikolu 3(5) tal-Anness II li titlob ir-rimbors tas-somom kollha li hija kienet allokat fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni. Jekk il-kundizzjonijiet ta’ tali rkupru sħiħ ma kinux issodisfatti, il-Kummissjoni kellha biss id-dritt li titlob, skont l-Artikolu 3(4) tal-Anness II, fuq il-bażi ta’ evalwazzjoni tal-ispejjeż eliġibbli kollha, ir-rimbors tad-differenza bejn is-somom imħallsa u s-somom dovuti mill-Unjoni.

124    Din l-evalwazzjoni għandha ssir fir-rigward tal-obbligi kuntrattwali li jorbtu lill-partijiet kontraenti, f’dak li jikkonċerna l-ġustifikazzjoni tal-ispejjeż tagħhom.

125    F’dan il-każ, hija r-rikorrenti li għandha tiġġustifika l-ispejjeż tal-persunal tagħha skont il-klawżoli tal-Artikolu 23(1)(ċ) tal-Anness II, billi essenzjalment tistipula li s-sigħat ta’ xogħol kollha allokati għall-kuntratt għandhom jiġu rreġistrati matul tul il-proġett, jiġifieri, fil-każ tal-koordinatur, f’terminu ta’ xahrejn minn meta jitlesta l-proġett, u jkunu ċċertifikati tal-inqas darba fix-xahar mill-kap tal-proġett jew mill-persuna responsabbi mill-aspett finanzjarju debitament awtorizzata mill-parti kontraenti.

126    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-obbligu tal-Kummissjoni li tħares l-amministrazzjoni finanzjarja tajba tar-riżorsi Komunitarji skont l-Artikolu 274 KE, u l-ħtieġa tal-ġlieda kontra l-frodi għall-finanzjamenti Komunitarji jagħtu importanza fudnamentali għall-impenji relatati mal-kundizzjonijiet finanzjarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-22 ta’ Mejju 2007, Il‑Kummissjoni vs IIC, T‑500/04, Ġabra p. II‑1443, punti 93 sa 95, u tat-12 ta’ Settembru 2007, Il‑Kummissjoni vs Trends, T‑448/04, Ġabra p. II‑104, punt 141). F’dan il-każ, l-obbligu tal-parti kontraenti li tippreżenta dikjarazzjoni tal-ispejjeż skont ir-rekwiżiti speċifiċi stipulati fl-Artikolu 23(1) tal-Anness II, dwar l-ispejjeż tal-persunal, jikkostitwixxi għaldaqstant wieħed mill-impenji essenzjali tagħha, intiżi sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ jkollha l-informazzjoni neċessarja sabiex tivverifika jekk il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni ntużawx skont l-istipulazzjonijiet tal-kuntratti.

127    Din hija r-raġuni għalfejn il-Kummissjoni hija awtorizzata permezz tal-Artikolu 3(4) tal-Anness II li teħtieġ, skont il-każ, ir-rimbors tas-somom imħallsa li jikkorrispondu għal spejjeż li hija tikkunsidra bħala ineliġibbli għar-raġuni li dawn ma ġewx iġġustifikati skont l-istipulazzjonijiet kuntrattwali.

128    Min-naħa l-oħra, f’każ ta’ frodi jew ta’ irregolaritajiet finanzjarji gravi kkonstatati fil-kuntest ta’ verifika, l-Artikolu 3(5) tal-Anness II jipprovdi l-possibbiltà għall-Kummissjoni li tirkupra l-kontribuzzjoni finanzjarja kollha mħallsa mill-Unjoni u għalhekk għandu għan dissważiv (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-26 ta’ Settembru 1004, Sgaravatti Mediterranea vs Il‑Kummissjoni, T‑1999/99, Ġabra p. II‑3731, punt 136).

129    Madankollu, l-għan segwit mill-Artikolu 3(5) tal-Anness II, li huwa intiż bħala dissważjoni kontra l-frodi u l-irregolaritajiet finanzjarji gravi, ma jippermettix lill-Kummissjoni li tevita l-prinċipju tal-eżekuzzjoni tal-bona fide tal-kuntratti u l-projbizzjoni tal-applikazzjoni abbużiva tal-klawżoli kuntrattwali, billi tapplika setgħa diskrezzjonali fl-interpretazzjoni u l-implementazzjoni ta’ dawn il-klawżoli.

130    F’dan il-każ, għandu għalhekk jiġi vverifikat jekk, fir-rigward tal-konstatazzjonijiet effettwati fir-rapport ta’ verifika finali kif ukoll fir-rigward tal-atti tal-proċess prodotti u kkummentati fit-tweġibiet tal-partijiet għall-mistoqsijiet bil-miktub tal-Qorti Ġenerali u diskussi bejn il-partijiet waqt is-seduta, l-irregolaritajiet finanzjarji mwettqa mir-rikorrenti kienu ta’ gravità suffiċjenti sabiex jiġġustifikaw, fid-dawl tal-eżekuzzjoni bona fide tal-kuntratti, l-ikupru, skont l-Artikolu 3(5) tal-Anness II, tal-kontribuzzjoni finanzjarja mħallsa kollha.

131    Żgur li, ir-rapport ta’ verifika finali jikkonstata biss in-natura mhux eliġibbli tal-ispejjeż tal-persunal għall-2003 sa 2004, sa fejn il-verifika kienet tirrigwarda l-perijodu bejn l-1 ta’ Jannar 2003 u l-31 ta’ Diċembru 2004 kif diġà ġie rrilevat (ara l-punt 112 iktar ’il fuq). Madankollu, minn dan ir-rapport jirriżulta li r-raġunijiet li fuqhom l-awdituri bbażaw ruħhom sabiex jikkonstataw in-nuqqas ta’ ġustifikazzjoni tal-ispejjeż tal-persunal iddikjarati fir-rigward tas-snin 2003 u 2004 huma trasponibbli f’dak li jikkonċerna l-ispejjeż tal-persunal relatati mas-sena 2005.

132    Fil-fatt, minn dan ir-rapport ta’ verifika finali jirriżulta li l-“iskedi tal-ħin” dwar mhux biss is-snin 2003 u 2004, iżda wkoll is-sena 2005, li jinsabu f’kaxxa mogħtija lill-awdituri kien fihom unikament dikjarazzjoni ta’ kull ġimgħa u fix-xahar globali tas-sigħat ta’ xogħol kollha mwettqa minn kull membru tal-persunal, għall-proġetti kollha fis-seħħ. Il-ħinijiet ta’ xogħol allokati għall-proġetti Seahealth u Biopal ma kinux ġew irreġistrati. Dawn l-“iskedi tal-ħin” iffirmati mill-ex Direttur tas-CEVA, ma kienu la ffirmati mill-persunal li ħadem fuq il-proġetti u lanqas iffirmati mill-ġdid mill-kapijiet tal-proġett. Minbarra dan, dawn ma kellhomx data jew numru, b’mod li ma kienx possibbli li tiġi stabbilita d-data li fiha huma kienu ġew ikkonfermati u ffirmati mill-ex Direttur tar-rikorrenti. Minbarra dan, l-awdituri kkonstataw l-eżistenza ta’ verżjonijiet differenti tal-“iskedi tal-ħin” għal proġetti differenti, li kienu juru kontradizzjonijiet sinjifikattivi bejniethom.

133    Fl-aħħar nett, ir-rapport ta’ verifika finali jindika li l-persuna reponsabbli mill-proġett Biopal ikkonfermat li ma setax jiġi evalwat eżattament il-ħin ta’ xogħol ta’ kull membru tal-persunal allokat għal kull proġett, peress li fil-fehma tagħha ma kienet teżisti ebda sistema ta’ reġistrazzjoni.

134    F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-awdituri qiesu li l-“iskedi tal-ħin” ma kinux ta’ min jorbot fuqhom u ma kellhom ebda bażi solida sabiex jiddeterminaw in-numru ta’ sigħat allokati għall-proġetti inkwistjoni. Konsegwentement, huma kkunsidraw li l-ispejjeż tal-persunal kollha ddikjarati fir-rigward tas-snin 2003 u 2004, analizzati fil-kuntest tal-verifika, kienu ineliġibbli.

135    Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li r-rikorrenti ma invokat la fit-tweġibiet bil-mitkub tagħha għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali u lanqas waqt is-seduta argumenti serji li jistgħu jikkontestaw il-konstatazzjonijiet fattwali u l-konklużjonijiet li jinsabu fir-rapport ta’ verifika. B’mod partikolari ma hemm ebda element li jista’ jqiegħed fid-dubju l-fatt, li huwa akkużat lill-Kummissjoni, li ma wettqet ebda reġistrazzjoni tal-ħinijiet tax-xogħol allokati għall-kuntratti inkwistjoni.

136    B’mod partikolari, ir-rikorrenti ma tikkontestax li l-“iskedi tal-ħin” kienu ġew rikostitwiti a posteriori, wara li ġew konklużi l-kuntratti, mill-ex Direttur tagħha. Fir-rigward tal-“iskedi tal-ħin” imsejħa rikapitolattivi stabbiliti mid-diviżjoni finanzjarja tal-pulizija ġudizzjarja ta’ Rennes, invokati mir-rikorrenti, huwa paċifiku li huma limitati sabiex jirrikapitolaw l-iskedi tal-ħin hekk rikostitwiti u li jiġu pparagunati mal-ispejjeż iddikjarati. Huma ma fihom ebda element li jikkonċerna l-ħinijiet tax-xogħol effettivament allokati għall-kuntratti inkwistjoni.

137    Minbarra dan, in-nuqqas ta’ kull natura sostanzjali tar-rikostituzzjoni msemmija iktar ’il fuq tal-“iskedi tal-ħin” huwa kkonfermat minn diskordanzi sinjifikattivi bejn il-kontenut ta’ dawn l-“iskedi tal-ħin” kif jirriżulta mit-tabella ta’ sinteżi tal-punti rikapitolattivi msemmija iktar ’il fuq elaborati mir-rikorrenti, fit-tweġiba tagħha għall-mistoqsijiet bil-miktub tal-Qorti Ġenerali, u d-dikjarazzjonijiet ta’ ċerti xhieda mniżżla fir-rapport tad-diviżjoni finanzjarja tal-31 ta’ Marzu 2008, prodott mill-Kummissjoni. Għalhekk, filwaqt li, għal wieħed mix-xhieda, kap ta’ proġett, l-iskedi tal-ħin kienu jsemmu total ta’ 685 siegħa xogħol iddedikati għall-proġett Biopal, din l-istess xhieda ddikjarat, waqt is-seduta tagħha mad-diviżjoni finanzjarja, li qatt ma ħadmet fuq dan il-proġett.

138    Barra minn hekk, fir-rigward iktar speċjalment tal-ħlas bil-quddiem li sar fir-rigward tas-sena 2005, ma jirriżultax la mill-atti tal-proċess u lanqas mit-tweġibiet bil-miktub tal-partijiet għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali, u lanqas mill-osservazzjonijiet orali tagħhom waqt is-seduta, li r-rikorrenti kkomunikat lill-Kummissjoni ġustifikazzjonijiet f’dak li jikkonċerna l-ispejjeż tal-persunal li saru waqt is-sena 2005 fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni. Ir-rikorrenti ma ssostnix barra minn hekk li hija pproduċiet tali ġustifikazzjonijiet.

139    F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-sempliċi assenza ta’ dikjarazzjonijiet ta’ sigħat miżmuma regolarment, f’dak li jikkonċerna s-snin 2003, 2004 u 2005, tikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 23(1) tal-Anness II, li huwa biżżejjed sabiex l-ispejjeż tal-perusnal ikkonċernati kollha jiġu kkunsidrati bħala ineliġibbli (sentenza Il‑Kummissjoni vs Premium, iċċitata iktar ’il fuq, punt 44).

140    Minbarra dan, fir-rigward tal-portata u tal-gravità tal-irregolaritajiet finanzjarji manifesti kkonstatati fil-kuntest tal-verifika u kkonfermati minn dokumenti tal-investigazzjoni kriminali diskussi f’dan il-każ bejn il-partijiet, l-irkupru mill-Kummissjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja kollha mħallsa lir-rikorrenti, fir-rigward tal-kuntratti inkwistjoni, ma tistax tiġi kkunsidrata bħala applikazzjoni abbużiva tal-klawżoli tal-Artikolu 3(5) tal-Anness II. Kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tar-rikorrenti, dan għaldaqstant ma għandux natura sproporzjonata fir-rigward tal-għanijiet segwiti mill-klawżoli rilevanti tal-kuntratti inkwistjoni (ara l-punti 126 sa 128 iktar ’il fuq).

141    Fir-rigward tat-talbiet sussidjarji tar-rikorrenti intiżi għan-nomina ta’ perit, dawn ma jistgħux jintlaqgħu, sa fejn hija r-rikorrenti, skont l-impenji kuntrattwali tagħha, li għandha tipproduċi l-provi tal-ispejjeż tal-persunal tagħha skont ir-rekwiżiti ta’ prova speċifiċi meħtieġa mill-Artikolu 23(1) tal-Anness II (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il‑Kummissjoni vs IIC, iċċitata iktar ’il fuq, punt 105).

142    Isegwi li dawn ir-rikorsi għandhom jiġu miċħuda bħala infondati.

 Fuq l-ispejjeż

143    Skont l-Artikolu 87(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu.

144    Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 87(3) tar-Regoli tal-Proċedura jipprovdi li jekk il-partijiet ikunu telliefa rispettivament fuq kap jew iktar tat-talbiet tagħhom, jew għal raġunijiet eċċezzjonali, il-Qorti Ġenerali tista’ tiddeċiedi li taqsam l-ispejjeż jew tiddeċiedi li kull parti tbati l-ispejjeż tagħha

145    F’dan il-każ, minkejja li r-rikorrenti tilfet il-motivi kollha tagħha, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, wara li l-“iskedi tal-ħin” ġew maqbuda mill-OLAF, hija ma kinitx fil-pożizzjoni li tagħti deċiżjoni b’għarfien sħiħ tal-kawża dwar l-eżistenza u l-gravità tal-irregolaritajiet finanzjarji li ġiet akkużata bihom. Kien biss fi tmiem il-proċedura bil-miktub quddiem il-Qorti Ġenerali li hija kellha aċċess għal dawn id-dokumenti (ara l-punti 89 u 96 iktar ’il fuq). Konsegwentement hemm lok li kull parti tiġi kkundannata tbati nofs l-ispejjeż tagħha kif ukoll nofs dawk sostnuti mill-parti l-oħra.

Għal dawn il-motivi,

IL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla)

taqta’ u tiddeċiedi:

1)      Ir-rikorsi huma miċħuda.

2)      Kull parti għandha tbati nofs l-ispejjeż tagħha kif ukoll nofs dawk sostnuti mill-parti l-oħra.

Meij

Vadapalas

Truchot

Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fis-17 ta’ Ġunju 2010.  

E. Coulon               

Reġistratur  

      President

* Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.

Full & Egal Universal Law Academy