Kawża C-205/08
Umweltanwalt von Kärnten
vs
Kärntner Landesregierung
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Umweltsenat)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Artikolu 234 KE — Kunċett ta’ ‘qorti nazzjonali’ — Ammissibbiltà — Direttiva 85/337/KEE — Evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent — Bini ta’ kejbils tal-elettriku fil-għoli — Tul ta’ iktar minn 15-il km — Bini transkonfinali — Kejbil transkonfinali — Tul totali li jeċċedi l-limitu — Kejbil li jinsab prinċipalment fit-territorju tal-Istat Membru ġar — Tul tas-sezzjoni nazzjonali inqas mil-limitu”
Sommarju tas-sentenza
1. Domandi preliminari — Kawża mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja — Qorti nazzjonali fis-sens tal-Artikolu 234 KE — Kunċett
(Artikolu 234 KE)
2. Ambjent — Evalwazzjoni tal-effetti ta’ ċerti proġetti fuq l-ambjent — Direttiva 85/337 — Kamp ta’ applikazzjoni
(Direttiva tal-Kunsill 85/337 kif emendata bid-Direttiva 2003/35, Artikoli 2(1) u 4(1), u Anness I, punt 20)
1. L‑Umweltsenat, li tissodisfa l‑kriterji relattivi għall‑fatt li jkun korp stabbilit mil‑liġi, għan-natura obbligatorja u permanenti tal-korp, għan‑natura kontradittorja tal‑proċedura u għall‑applikazzjoni tar‑regoli ta’ dritt u għall‑indipendenza ta’ dan il‑korp u għal dawk li jiggarantixxu n‑natura kontradittorja tal‑proċedura, għandha tiġi kkunsidrata bħala qorti fis‑sens tal‑Artikolu 234 KE.
(ara l-punti 36, 38 u 39)
2. L‑Artikoli 2(1) u 4(1) tad‑Direttiva 85/337, dwar l‑istima tal‑effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l‑ambjent, kif emendata bid‑Direttiva 2003/35, għandhom jiġu interpretati fis‑sens li proġett imsemmi fil‑punt 20 tal‑Anness I tal‑imsemmija direttiva, bħall-bini ta’ kejbils tal‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 15-il km, għandhom jiġu suġġetti mill‑awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru għall‑proċedura ta’ evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent għalkemm dan il‑proġett huwa transkonfinali u li inqas minn 15‑il km mit‑tul tiegħu biss jinsab fit‑territorju ta’ dan l‑Istat Membru.
Fil‑fatt, l‑għan tad‑Direttiva 85/337 ma jistax jiġi evitat permezz tal‑qsim ta’ proġett u li n‑nuqqas li jittieħed inkunsiderazzjoni l‑effett kumulattiv ta’ diversi proġetti ma għandux ikollu r‑riżultat prattiku li dawn jaħarbu fit-totalità tagħhom mill‑obbligu ta’ evalwazzjoni meta, meħudin flimkien, dawn jista’ jkollhom “impatt sinifikanti fuq l‑ambjent” fis-sens tal‑Artikolu 2(1) tad‑Direttiva 85/337.
Minn dan isegwi li proġetti msemmija fl‑Anness I tad‑Direttiva 85/337 li jestendu fit‑territorju ta’ diversi Stati Membri ma jistgħux jiġu eżentati mill‑applikazzjoni ta’ din id‑direttiva għar‑raġuni biss li din tal‑aħħar ma tinkludix dispożizzjoni espressa li tikkonċernahom.
(ara l-punti 53, 54, 58 u d‑dispożittiv)
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (It‑Tieni Awla)
10 ta’ Diċembru 2009 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 234 KE – Kunċett ta’ ‘qorti nazzjonali’ – Ammissibbiltà – Direttiva 85/337/KEE – Evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent – Bini ta’ kejbils tal‑elettriku fil‑għoli – Tul ta’ iktar minn 15‑il km –Bini transkonfinali – Kejbil transkonfinali – Tul totali li jeċċedi l‑limitu – Kejbil li jinsab prinċipalment fit‑territorju tal‑Istat Membru ġar – Tul tas‑sezzjoni nazzjonali inqas mil‑limitu”
Fil‑Kawża C‑205/08,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l‑Artikolu 234 KE, imressqa mill‑Umweltsenat (l‑Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tat‑2 ta’ April 2008, li waslet fil‑Qorti tal‑Ġustizzja fil‑15 ta’ Mejju 2008, fil‑proċedura
Umweltanwalt von Kärnten
vs
Kärntner Landesregierung,
IL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (It‑Tieni Awla),
komposta minn J.‑C. Bonichot, President tar‑Raba’ Awla, li qed jaġixxi bħala President tat‑Tieni Awla, C. W. A. Timmermans, K. Schiemann, P. Kūris (relatur) u L. Bay Larsen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Ruiz‑Jarabo Colomer,
Reġistratur: R. Grass,
wara li rat il‑proċedura bil‑miktub,
wara li kkunsidrat l‑osservazzjonijiet ippreżentati:
– għall‑Umweltanwalt von Kärnten, minn U. Scheuch, Landesrat,
– għall‑Alpe Adria Energia SpA, minn M. Mendel, avukat,
– għall‑Kummissjoni Ewropea, minn J.‑B. Laignelot u B. Kotschy, bħala aġenti,
wara li semgħet il‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali, ippreżentati fis‑seduta tal‑25 ta’ Ġunju 2009,
tagħti l‑preżenti
Sentenza
1 It‑talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l‑interpretazzjoni tad‑Direttiva tal‑Kunsill 85/337/KEE, tas‑27 ta’ Ġunju 1985, dwar l‑istima tal‑effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l‑ambjent (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 248), kif emendata bid‑Direttiva 2003/35/KE tal‑Parlament Ewropej u tal‑Kunsill, tas‑26 ta’ Mejju 2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 15, Vol. 7, p. 466, iktar ’il quddiem id‑“Direttiva 85/337”).
2 Din it‑talba ġiet ippreżentata fil‑kuntest ta’ kawża bejn l‑Umweltanwalt von Kärnten (iktar ’il quddiem l‑“Umweltanwalt”) u l‑Kärntner Landesregierung dwar deċiżjoni li dan tal‑aħħar adotta fil‑11 ta’ Ottubru 2007 (iktar ’il quddiem id‑“deċiżjoni kkontestata”) rigward il‑kumpannija Alpe Adria Energia SpA (iktar ’il quddiem “Alpe Adria”).
Il‑kuntest ġuridiku
Il‑leġiżlazzjoni Komunitarja
3 Skont l‑ewwel u s‑sitt premessi tagħha, l‑għan tad‑Direttiva 85/337 huwa l‑prevenzjoni tat‑tniġġis u ta’ ħsara oħra tal‑ambjent billi tissuġġetta ċerti proġetti pubbliċi u privati għal evalwazzjoni minn qabel tal‑effetti tagħhom fuq l‑ambjent.
4 Kif jirriżulta mill‑ħames premessa tagħha, għal dan il‑għan l‑imsemmija direttiva tintroduċi prinċipji ġenerali ta’ evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent sabiex jiġu kkompletati u kkoordinati l‑proċeduri ta’ awtorizzazzjoni tal‑proġetti pubbliċi u privati li jista’ jkollhom effetti sinjfikattivi fuq l‑ambjent.
5 Skont it‑tmien u l‑ħdax‑il premessi tad‑Direttiva 85/337, il‑proġetti li jaqgħu taħt ċerti kategoriji għandhom effetti sinjifikattivi fuq l‑ambjent u, bħala regola ġenerali, għandhom jiġu suġġetti għal evalwazzjoni sistematika sabiex jitqiesu l‑preokkupazzjonijiet dwar il‑protezzjoni tas‑saħħa tal‑bniedem, il‑kontribuzzjoni għall‑kwalità tal‑ħajja permezz ta’ ambjent aħjar, l‑assigurazzjoni li tinżamm id‑diversità tal‑ispeċi u l‑konservazzjoni tal‑kapaċità riproduttiva tal‑ekosistema bħala riżors bażiku tal‑ħajja.
6 L‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva 85/337 jipprovdi li:
“Din id‑Direttiva għandha tapplika għall‑istima ta’ l‑effetti ambjentali ta’ dawk il‑proġetti pubbliċi u privati li aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l‑ambjent.”
7 L‑Artikolu 2(1) ta’ din id‑direttiva huwa fformulat kif ġej:
“1. L‑Istati Membri għandhom jadottaw il‑miżuri kollha meħtieġa sabiex jiżguraw illi, qabel ma jingħata l‑kunsens/approvazzjoni [tingħata l‑awtorizzazzjoni], il‑proġetti li x’aktarx ikun sejjer ikollhom impatt sinifikanti fuq l‑ambjent bis‑saħħa, fost ħwejjeġ oħra, tan‑natura, id‑daqs u l‑lokazzjoni tagħhom jiġu magħmula soġġetti għall‑ħtieġa li jkun hemm il‑kunsens/approvazzjoni [awtorizzazzjoni] għall‑iżvilupp u stima rigward l‑effetti tagħhom. Dawn il‑proġetti huma ddefiniti fl‑Artikolu 4.”
8 L‑Artikolu 4(1) tal‑imsemmija direttiva jipprovdi li:
“[...] il‑proġetti mniżżla fil‑lista fl‑Anness I għandhom jiġu soġġetti għall‑istima b’mod konformi ma’ l‑Artikoli 5 sa 10.”
9 L‑Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 85/337 jipprovdi li:
“1. Meta Stat Membru isir ikun jaf illi proġett x’aktarx li jkun sejjer ikollu effetti sinifikanti fuq l‑ambjent fi Stat Membru ieħor jew meta Stat Membru li x’aktarx ikun sejjer jiġi affettwat sinifikatament jitlob hekk, l‑Istat Membru li fit‑territorju tiegħu l‑proġett ikun maħsub li jitwettaq għandu jibgħat lill‑Istat Membru affettwat malajr kemm jista’ jkun u mhux iktar tard minn meta jgħarraf lill‑pubbliku tiegħu, fost ħwejjeġ oħra, bi:
a) deskrizjoni tal‑proġett, flimkien ma’ kull tagħrif disponibbli dwar l‑impatt possibbli tiegħu meta dan jaqsam il‑fruntieri;
b) tagħrif dwar in‑natura tad‑deċiżjoni li tista’ tittieħed,
u għandu jagħti lill‑Istat Membru l‑ieħor żmien raġjonevoli għalbiex jindika jekk jixtieqx jieħu sehem fil‑proċeduri tat‑tfassil tad‑deċiżjonijiet dwar l‑ambjent riferiti fl‑Artikolu 2(2), u jista’ jinkludi t‑tagħrif riferit fil‑paragrafu 2 ta’ dan l‑Artikolu.”
10 Il‑punt 20 tal‑Anness I ta’ din id‑direttiva jsemmi l‑“[b]ini ta’ kejblijiet [kejbils] ta’ l‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 15‑il km”.
Il‑leġiżlazzjoni nazzjonali
11 L‑Artikolu 11(7) tal‑Liġi Kostituzzjonali Federali (Bundesverfassungsgesetz, iktar ’il quddiem il‑“BVG”) jipprovdi li huwa l‑Umweltsenat li jieħdu d‑deċiżjoni dwar l‑evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent għall‑proġetti li jista’ jkollhom riperkussjonijiet sinjifikattivi fuq l‑ambjent ladarba tkun ġiet eżawrita l‑proċedura tar‑rikorsi amministrattivi fil‑Land.
12 Skont l‑imsemmi artikolu, l‑Umweltsenat hija organu indipendenti kkostitwit minn President, minn Imħallfin u minn membri ġuristi oħrajn esperti fil‑qasam u għandha tiġi stabbilita fil‑Ministeru Federali kompetenti. L‑istituzzjoni, il‑funzjonijiet, u l‑proċedura tal‑Umweltsenat huma rregolati permezz tal‑liġi federali. Id‑deċiżjonijiet tagħha ma jistgħux jiġu annullati jew emendati permezz ta’ proċeduri amministrattivi; id‑deċiżjonijiet tagħha jistgħu jiġu kkontestati permezz ta’ rikors quddiem il‑Verwaltungsgerichtshof (Qorti Amministrattiva Suprema).
13 L‑Artikolu 20(2) tal‑BVG huwa fformulat kif ġej:
“Fil‑każ li, b’Liġi Federali jew Liġi ta’ Land, jitwaqqaf organu kolleġġjali sabiex jiddeċiedi kwistjonijiet fl‑aħħar istanza, li d‑deċiżjonijiet tiegħu ma humiex suġġetti għal annullament jew għal emendi b’mod amministrattiv u li jkun hemm fih tal‑anqas Imħallef wieħed, lanqas il‑membri l‑oħra ta’ dan l‑organu kolleġġjali ma għandhom ikunu suġġetti għal istruzzjonijiet fl‑eżerċizzju tal‑funzjonijiet tagħhom.”
14 L‑Artikolu 133(4) tal‑BVG jipprovdi deroga għar‑regola li tagħti kompetenza lill‑Verwaltungsgerichtshof sabiex tisma’ b’mod ġenerali appelli kontra d‑deċiżjonijiet tal‑amministrazzjoni pubbliċi differenti, li tinkludi l‑każ fejn, f’qasam partikolari, din il‑kompetenza kienet ġiet mogħtija lil awtorità indipendenti. L‑Umweltsenat hija waħda minn dawn l‑awtoritajiet.
15 L‑Artikolu 1 tal‑Liġi Federali dwar l‑Umweltsenat (Umweltsenatsgesetz, iktar’il quddiem l‑“USG 2000”) jipprovdi li:
“(1) Għandu jiġi stabbilit Umweltsenat fil‑Ministeru Federali tal‑Agrikoltura, tal‑Foresti, tal‑Ambjent u tar‑Riżorsi tal‑Ilma.
(2) L‑Umweltsenat għandu jkun kompost minn għaxar maġistrati u minn 32 ġurista ieħor
[…]”
16 L‑Artikolu 2 tal‑USG 2000 jipprovdi li l‑President Federali jaħtar il‑membri fuq proposta tal‑Gvern Federali għal perijodu ta’ sitt snin, li jista’ jinħatar mill‑ġdid. Barra minn hekk, il‑Gvern Federali huwa marbut b’ċerti proposti ta’ ħatra.
17 Skont l‑Artikolu 4 tal‑USG 2000:
“Il‑membri tal‑Umweltsenat iwettqu dmirijiethom b’mod indipendenti u ma humiex marbuta b’istruzzjonijiet.”
18 L‑Artikolu 5 tal‑USG 2000 jipprovdi li:
“L‑Umweltsenat tiddeċiedi dwar appelli li jirrigwardaw kwistjonijiet imsemmija fl‑ewwel u fit‑tieni parti tal‑Liġi [2000] dwar l‑evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent [(Umweltverträglichkeitsprüfungsgesetz 2000), (BGBl. 697/1993, emendata l‑aħħar bil‑BGBl. I, 149/2006, iktar ’il quddiem il‑‘UVP‑G 2000’)] […]”
19 L‑Artikolu 6 tal‑USG 2000 jipprovdi li:
“Id‑deċiżjonijiet tal‑Umweltsenat ma jistgħux jiġu annullati jew emendati permezz ta’ proċeduri amministrattivi. Huma jistgħu jiġu kkontestati quddiem il‑Verwaltungsgerichtshof.”
20 Skont l‑Artikolu 2(2) tal‑UVP‑G 2000, liġi li ttrasponiet id‑Direttiva 85/337 fid‑dritt Awstrijak, “proġett” huwa ddefinit bħala:
“il‑bini ta’ installazzjonijiet jew kull intervent ieħor fil‑madwar jew pajsaġġ naturali, inklużi l‑miżuri kollha li għandhom konnessjoni ġeografika jew fattwali ma’ tali intervent.”
21 L‑Artikolu 3(1) tal‑UVP‑G 2000 jipprovdi li:
“Il‑proġetti msemmija fl‑Anness I [...] għandhom ikunu suġġetti għal evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent skont id‑dispożizzjonijiet li ġejjin. Għall‑proġetti msemmija fil‑kolonni 2 u 3 tal‑Anness I għandha tiġi applikata l‑proċedura ssemplifikata […]”.
22 L‑Artikolu 3(7) tal‑UVP‑G 2000 jipprovdi li:
“L‑awtorità għandha tikkonstata, fuq talba tal‑kandidat/kandidata għall‑proġett, ta’ awtorità kooperanti jew tal‑Ombudsman għall‑ambjent [l‑Umweltanwalt], jekk għandhiex issir evalwazzjoni tal‑effetti fuq proġett partikolari skont din il‑Liġi Federali u liema għan tal‑Anness 1 jew tal‑Artikolu 3a(1) sa (3) huwa miksub mill‑proġett. Din il‑konstatazzjoni tista’ ssir ukoll ex officio. Id‑deċiżjoni għandha tiġi adottata permezz ta’ notifika f’terminu ta’ sitt xhur, kemm fl‑ewwel kif ukoll fit‑tieni istanza. Il‑kandidat/kandidata għall‑proġett, l‑awtorità li qed tikkoopera magħha, l‑Ombudsman għall‑ambjent [l‑Umweltanwalt] u l‑komun ikkonċernat huma kkunsidrati bħala partijiet. L‑organu tal‑ippjanar tal‑ilma għandu jinstema’ qabel tiġi adottata d‑deċiżjoni. Il‑kontenut essenzjali tad‑deċiżjonijiet kif ukoll il‑motivi essenzjali għandhom jiġu ppubblikati mill‑awtorità b’mod xieraq jew aċċessibbli għall‑konsultazzjoni mill‑pubbliku. Il‑komun ikkonċernat jista’ jippreżenta appell kontra din id‑deċiżjoni quddiem il‑Verwaltungsgerichtshof. L‑Ombudsman għall‑ambjent [l‑Umweltanwalt] u l‑awtorità kooperanti ma għandhomx l‑obbligu li jirrimborsaw l‑ispejjeż.”
23 L‑Anness I tal‑UVP‑G 2000 jinkludi l‑proġetti li għandhom jiġu suġġetti obbligatorjament għal evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent skont l‑Artikolu 3 tiegħu. Dawn huma maqsuma fi tliet gruppi (kolonni). Il‑proġetti tal‑ewwel żewġ gruppi (kolonni) għandhom f’kull każ jiġu suġġetti għal evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent, meta l‑limiti ffissati jintlaħqu u l‑kriterji stabbiliti jiġu sodisfatti. Il‑proġetti fit‑tielet grupp (kolonna) għandhom jiġu eżaminat b’każ b’każ, meta l‑limitu minimu ddikjarat jintlaħaq.
24 Il‑punt 16(a) tal‑Anness I tal‑UVP‑G 2000 jirreferi, fil‑kolonna 1, għall‑“kejbils tal‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 15‑il km”.
25 Il‑punt 16(b) tal‑UVP‑G 2000 jirreferi, fil‑kolonna 3, għall‑“kejbils tal‑elettriku fil‑għoli f’reġjuni protetti li jaqgħu taħt il‑kategoriji A [zona speċjali ta’ konservazzjoni] jew B [reġjun alpin] b’voltaġġ ta’ 110 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 20 km.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
26 Mid‑deċiżjoni tar‑rinviju jirriżulta li Alpe Adria hija impriża Taljana li tixtieq tibni kejbil tal‑elettriku ta’ 220 KV u b’voltaġġ nominali ta’ 300 MVA sabiex tgħaqqad in‑netwerk tal‑impiża Taljana Rete Elettrica Nazionale SpA ma’ dak tal‑impriża Awtrijaka VERBUND‑Austrian Power Grid AG.
27 Għal dan il‑għan, permezz ta’ ittra tat‑12 ta’ Lulju 2007, Alpe Adria talbet lill‑Kärntner Landesregierung sabiex jieħu, abbażi tal‑Artikolu 3(7) tal‑UVP‑G 2000, deċiżjoni li tikkonstata l‑bini u l‑eżekuzzjoni ta’ dan il‑proġett. Fit‑territorju Awstrijak, il‑proġett jinkludi kejbil tal‑elettriku fil‑għoli b’tul ta’ madwar 7.4 km bi stazzjoni tal‑bdil tal‑kurrent li għandha tinbena f’Weidenburg sal‑fruntiera billi tgħaddi mill‑wied ta’ Kronhof u ta’ Kronhofer Törl. Fit‑territorju Taljan, it‑tul tal‑kejbil proġettat huwa ta’ madwar 41 km.
28 Il‑Kärntner Landesregierung stabbilixxa, fid‑deċiżjoni kkontestata, li ma kienx hemm lok li titwettaq evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent tal‑imsemmi proġett, inkwantu dan il‑proġett ma kienx laħaq, fil‑parti Awstrijaka tiegħu, il‑limitu ta’ 15‑il km stabbilit mill‑UVP‑G 2000.
29 Huwa ssostna li jekk proġett seta’ jkollu effetti sinjifikattivi fuq l‑ambjent ta’ Stat Membru, l‑Artikolu 7 tad‑Direttiva 85/337 jeħtieġ lill‑Istati Membri li jinkludu lil dan l‑Istat Membru l‑ieħor fil‑proċedura tal‑evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent. Madanakollu, dan l‑artikolu kien japplika biss għall‑proġetti li jinsabu kompletament fit‑territorju ta’ Stat Membru u mhux għall‑proġetti transkonfinali.
30 Għaldaqstant, fin‑nuqqas ta’ dispożizzjoni speċifika li tirrigwarda l‑proġetti transkonfinali fid‑Direttiva 85/337, kull Stat Membru kellu jevalwa, billi jirreferi unikament għal‑liġi nazzjonali tiegħu, jekk proġett jaqax taħt l‑Anness I ta’ din id‑direttiva.
31 Sussegwentement il‑Kärntner Landesregierung iddikjara li l‑UVP‑G 2000 ma tinkludi, min‑naħa tagħha, l‑ebda dispożizzjoni li tipprovdi, f’każ ta’ kejbils tal‑elettriku transkonfinali jew ta’ kwalunkwe proġett li jirrigwarda kejbils, li kellha tittieħed inkunsiderazzjoni l‑installazzjoni kollha.
32 Fit‑18 ta’ Diċembru 2007, l‑Umweltanwalt ippreżentat rikors għall‑annullament kontra d‑deċiżjoni kkontestata quddiem l‑Umweltsenat.
33 Huwa f’dan il‑kuntest li l‑Umweltsenat iddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri quddiemha u li tagħmel lill‑Qorti tal‑Ġustizzja d‑domanda preliminari li ġejja:
“Id‑Direttiva 85/337/KEE […] għandha tiġi interpretata fis‑sens li, Stat Membru huwa marbut jipprovdi għal obbligu li ssir evalwazzjoni tat‑tipi ta’ proġetti elenkati fl‑Anness I ta’ [l‑imsemmija] direttiva, b’mod partikolari fil‑punt 20 (‘Bini ta’ kejbils tal‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ aktar minn 15‑il kilometru’), anki għal dak li jikkonċerna l‑installazzjoni proġettata fit‑territorju ta’ żewġ Stati Membri jew iktar meta l‑limitu li jagħti lok għall‑obbligu li ssir evalwazzjoni (f’dan il‑każ it‑tul ta’ aktar minn 15‑il kilometru) ċertament ma huwiex milħuq mill‑parti tal‑installazzjoni li tinsab fit‑territorju tiegħu iżda, min‑naħa l‑oħra, jintlaħaq, saħansitra jinqabeż, jekk tiġi inkluża l‑parti tal‑installazzjoni proġettata li tinsab fit‑territorju tal‑Istat Membru ġar jew ta’ Stati Membri ġirien?”
Fuq l‑ammissibbiltà tad‑domanda preliminari
Fuq il‑kapaċità tal‑Umweltsenat bħala qorti
34 Preliminarjament, għandu jiġi vverifikat jekk l‑Umweltsenat hijiex qorti fis‑sens tal‑Artikolu 234 KE u, għaldaqstant, jekk din id‑domanda hijiex ammissibbli.
35 Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi evalwat jekk il‑korp li qed jagħmel ir‑rinviju għandux karatteristiċi ta’ qorti fis‑sens tal‑Artikolu 234 KE, kwistjoni li hija rregolata biss bid‑dritt Komunitarju, il‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha tqis numru ta’ fatturi, bħall‑kwistjoni jekk il‑korp huwiex stabbilit mil‑liġi, il‑permanenza tiegħu, in‑natura obbligatorja tal‑ġurisdizzjoni tiegħu, in‑natura kontradittorja tal‑proċedura, l‑applikazzjoni, mill‑korp, tar‑regoli ta’ dritt, kif ukoll l‑indipendenza tiegħu (ara, b’mod partikolari, is‑sentenzi tat‑30 ta’ Ġunju 1966, Vaassen‑Göbbels, 61/65, Ġabra p. 377, 395, u tat‑18 ta’ Ottubru 2007, Österreichischer Rundfunk, C‑195/06, Ġabra p. I‑8817, punt 19 kif ukoll il‑ġurisprudenza ċċitata).
36 F’dan ir‑rigward, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li d‑dispożizzjonijiet tal‑Artikoli 11(7), 20 u 113(4) tal‑BVG u d‑dispożizzjonijiet tal‑Artikoli 1, 2, 4 u 5 tal‑USG 2000, juru, b’mod li ma jistax jiġi kkontestat, li l‑Umweltsenat tissodisfa l‑kriterji relattivi għall‑fatt li jkun korp stabbilit mil‑liġi, għan‑natura obbligatorja u permanenti tal‑korp, għan‑natura kontradittorja tal‑proċedura u għall‑applikazzjoni tar‑regoli ta’ dritt u għall‑indipendenza ta’ dan il‑korp.
37 Għandu jiġi enfasizzat ukoll, kif irrileva l‑Avukat Ġenerali fil‑punt 58 u 59 tal‑konklużjonijiet tiegħu, li l‑proċedura quddiem l‑Umweltsenat tiggarantixxi li dawk kollha li pparteċipaw fil‑proċess amministrattiv kif ukoll l‑istituzzjonijiet imsemmija fl‑UVP‑G 2000 jistgħu jippreżentaw appelli. Seduta tista’ ssir ex officio jew fuq talba tal‑partijiet u kull persuna kkonċernata tista’ tiġi rrappreżentata minn avukat. Minkejja li d‑deċiżjonijiet tal‑Umwelsenat għandhom l‑awtorità ta’ res judicata, għandhom ikunu mmotivati u għandhom jingħataw waqt seduta pubblika.
38 Min‑naħa l‑oħra, għandu jiġi kkonstatat li d‑dispożizzjonijiet tal‑USG 2000 u tal‑UVP‑G 2000, moqrija flimkien mad‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 113(4) tal‑BVG jiggarantixxu n‑natura kontradittorja tal‑proċedura quddiem l‑Umweltsenat li tiddeċiedi billi tapplika r‑regoli ġenerali tal‑liġi dwar il‑proċedura amministrattiva (Verwaltungsverfahrensgesetz).
39 Mill‑kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l‑Umweltsenat għandha tiġi kkunsidrata bħala qorti fis‑sens tal‑Artikolu 234 KE, b’tali mod li d‑domanda tagħha hija ammissibbli.
Fuq is‑suġġett tad‑domanda preliminari
40 Alpe Adria ssostni li l‑mistoqsijiet ta’ dritt Komunitarju mqajma huma biss, fil‑prattika, ipotetiċi f’din il‑kawża. Fil‑fatt, humiex oġġettivament neċessarji sabiex tinstab soluzzjoni għall‑kawża prinċipali u ma għandhom ebda relazzjoni mad‑domandi li għandha tiddeċiedi l‑qorti tar‑rinviju.
41 F’dan ir‑rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal‑Qorti tal‑Ġustizzja, hija biss il‑qorti nazzjonali, li quddiemha tressqet il‑kawża u li għandha tassumi r‑responsabbiltà tad‑deċiżjoni ġudizzjarja li tintervjeni, li għandha tevalwa, fid‑dawl taċ‑ċirkustanzi partikolari tal‑kawża, kemm il‑ħtieġa ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d‑deċiżjoni tagħha, kif ukoll ir‑rilevanza tad‑domandi li hija tressaq quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja (ara, is‑sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2009, Apis‑Hristovich, C‑545/07, Ġabra p. I‑1627, punt 28 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
42 Konsegwentement, sa fejn id‑domandi magħmula jirrigwardaw l‑interpretazzjoni tad‑dritt Komunitarju, il‑Qorti tal‑Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tiddeċiedi (ara, b’mod partikolari, is‑sentenza Apis‑Hristovich, iċċitata iktar ’il fuq, punt 29 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
43 F’dan il‑każ, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ġiet mitluba tipprovdi lill‑qorti tar‑rinviju bi kriterja għal interpretazzjoni tad‑Direttiva 85/337 sabiex din tkun tista’ tevalwa jekk, skont id‑dritt Komunitarju, il‑proġett inkwistjoni huwiex suġġett għal obbligi proċedurali stabbiliti minn din id‑direttiva, minkejja l‑fatt li d‑dritt nazzjonali ma jistabbilixxix tali obbligi proċedurali għal dan l‑istess proġett.
44 F’dawn il‑kundizzjonijiet, għandu jitqies li t‑talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
Fuq il‑mertu
45 Permezz tad‑domanda tagħha, il‑qorti tar‑rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l‑Artikoli 2(1) u 4(1) tad‑Direttiva 85/337 għandhomx jiġu interpretati fis‑sens li proġett imsemmi fil‑punt 20 tal‑Anness I ta’ din id‑direttiva, bħall‑bini ta’ kejbils tal‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 15‑il km, għandux jiġi suġġett mill‑awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru għall‑proċedura ta’ evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent għalkemm dan il‑proġett huwa transkonfinali u li inqas minn 15‑il km mit‑tul tiegħu biss jinsab fit‑territorju ta’ dan l‑Istat Membru.
46 Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li proġett li jirrigwarda l‑bini ta’ kejbil tal‑elettriku ta’ 220 kV, b’voltaġġ nominali ta’ 300 MVA u ta’ tul ta’ 48.4 km, huwa proġett fost dawk imsemmija fil‑punt 20 tal‑Anness I tad‑Direttiva 85/337 u li għandhom, konsegwentement, jiġu obbligatorjament suġġetti għal evalwazzjoni tal‑effetti tagħhom fuq l‑ambjent, skont l‑Artikoli 2(1) u 4(1) ta’ din id‑direttiva.
47 Sussegwentement għandu jiġi vverifikat, sabiex tingħata risposta għad‑domanda tal‑qorti tar‑rinviju, jekk l‑imsemmija direttiva għandhiex tiġi interpretata fis‑sens li dan l‑obbligu japplikax ukoll fil‑każ ta’ proġett transkonfinali bħal dak inkwistjoni fil‑kawża prinċipali.
48 Skont ġurisprudenza stabbilita, għandu jitfakkar li t‑termini ta’ dispożizzjoni tad‑dritt Komunitarju li ma jinkludu ebda referenza espliċita għad‑dritt tal‑Istati Membri sabiex jiġi stabbilit is‑sens u l‑portata tagħha għandhom normalment jingħataw, fil‑Komunità Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi li għandha tiġi stabbilita fid‑dawl tal‑kuntest tad‑dispożizzjoni u tal‑għan tal‑leġiżlazzjoni inkwistjoni (ara, b’mod partikolari, is‑sentenzi tad‑19 ta’ Settembru 2000, Linster, C‑287/98, Ġabra p. I‑6917, punt 43, u tal‑4 ta’ Mejju 2006, Barker, C‑290/03, Ġabra p. I‑3949, punt 40).
49 F’dan ir‑rigward, l‑Artikolu 2(1) tad‑Direttiva 85/337 jipprovdu obbligu għall‑Istati Membri li jissuġġettaw għall‑evalwazzjoni l‑proġetti li, partikolarment, minħabba n‑natura tagħhom, id‑daqs tagħhom jew il‑lok tagħhom, jista’ jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l‑ambjent.
50 Il‑Qorti tal‑Ġustizzja diġà kkonstatat li, fir‑rigward tal‑obbligu ta’ evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent, id‑Direttiva 85/336 għandha kamp ta’ applikazzjoni estiż u għan wiesa’ (ara s‑sentenza tal‑24 ta’ Ottubru 1996, Kraaijeveld et, C‑72/95, Ġabra p. I‑5403, punti 31 u 39).
51 Għandu jiġi enfasizzat ukoll li d‑Direttiva 85/337 tiffoka fuq evalwazzjoni globali tal‑effetti tal‑proġetti fuq l‑ambjent (sentenza tal‑25 ta’ Lulju 2008, Ecologistas en Acción‑CODA, C‑142/07, Ġabra p. I‑6097, punt 39 u l‑ġurisprudenza ċċitata) irrispettivament mill‑fatt li jirrigwarda, eventwalment, proġett transkonfinali.
52 Barra minn hekk, l‑Istati Membri għandhom jimplementaw id‑Direttiva 85/337 b’mod li jissodisfa kompletament ir‑rekwiżiti tagħha fid‑dawl tal‑għan essenzjali tagħha, li huwa, kif ukoll jirriżulta mill‑Artikolu 2(1) tagħha, li qabel tingħata l‑awtorizzazzjoni, il‑proġetti li jistgħu jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l‑ambjent, b’mod partikolari minħabba n‑natura, id‑daqs jew il‑lok tagħhom, jiġu suġġetti għal evalwazzjoni fir‑rigward l‑effetti tagħhom (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza Ecologistas en Acción‑CODA, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33).
53 Barra minn hekk, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li l‑għan tad‑Direttiva 85/337 ma jistax jiġi evitat permezz tal‑qsim ta’ proġett u li n‑nuqqas li jittieħed inkunsiderazzjoni l‑effett kumulattiv ta’ diversi proġetti ma għandux ikollu r‑riżultat prattiku li dawn jaħarbu fit‑totalità tagħhom mill‑obbligu ta’ evalwazzjoni meta, meħudin flimkien, dawn jista’ jkollhom “impatt sinifikanti fuq l‑ambjent” fis‑sens tal‑Artikolu 2(1) tad‑Direttiva 85/337 (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza Ecologistas en Acción‑CODA, iċċitata iktar ’il fuq, punt 44).
54 Minn dan isegwi li proġetti msemmija fl‑Anness I tad‑Direttiva 85/337 li jestendu fit‑territorju ta’ diversi Stati Membri ma jistgħux jiġu eżentati mill‑applikazzjoni ta’ din id‑direttiva għar‑raġuni biss li din tal‑aħħar ma tinkludix dispożizzjoni espressa li tikkonċernahom.
55 Tali eżenzjoni tikkawża serjament ħsara lill‑għan tad‑Direttiva 85/337. L‑effettività tagħha tista’ tiġi gravement kompromessa jekk l‑awtoritajiet kompetenti jkunu jistgħu, meta jiddeċiedu jekk proġett għandux jiġi suġġett għal evalwazzjoni tal‑effetti tiegħu fuq l‑ambjent, jinjoraw il‑parti tal‑proġett li tinsab fl‑Istat Membru l‑ieħor (ara, b’analoġija, is‑sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2004, Il‑Kummissjoni vs Spanja, C‑227/01, Ġabra p. I‑8253, punt 53).
56 Kif l‑Avukat Ġenerali rrileva fil‑punt 81 tal‑konklużjonijiet tiegħu, din il‑konstatazzjoni hija msaħħa permezz tat‑termini tal‑Artikolu 7 tad‑Direttiva 85/337 li jipprovdu għall‑kooperazzjoni bejn l‑Istati meta proġetti jista’ jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l‑ambjent fi Stat Membru ieħor.
57 Rigward il‑fatt li s‑sezzjoni li tinsab fl‑Awstrija għandha tul ta’ inqas minn 15‑il km, għandu jiġi speċifikat li dan ma jistax, fih nnifsu, jeżenta l‑proġett mill‑proċedura ta’ evalwazzjoni stabbilita mid‑Direttiva 85/337. L‑Istat Membru kkonċernat għandu jwettaq evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent ta’ tali proġetti fuq it‑territorju tiegħu billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l‑effetti konkreti tal‑imsemmi proġett.
58 Fid‑dawl ta’ dawk li ntqal preċedentement, l‑Artikoli 2(1) u 4(1) tad‑Direttiva 85/337, għandhom jiġu interpretati fis‑sens li proġett imsemmi fil‑punt 20 tal‑Anness I tal‑imsemmija direttiva, bħall‑bini ta’ kejbils tal‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 15‑il km, għandhom jiġu suġġetti mill‑awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru għall‑proċedura ta’ evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent għalkemm dan il‑proġett huwa transkonfinali u li inqas minn 15‑il km mit‑tul tiegħu biss jinsab fit‑territorju ta’ dan l‑Istat Membru.
Fuq l‑ispejjeż
59 Peress li l‑proċedura għandha, fir‑rigward tal‑partijiet fil‑kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il‑qorti tar‑rinviju, hija din il‑qorti li tiddeċiedi fuq l‑ispejjeż. L‑ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet lill‑Qorti tal‑Ġustizzja, barra dawk tal‑imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il‑motivi, Il‑Qorti tal‑Ġustizzja, (It‑Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L‑Artikoli 2(1) u 4(1) tad‑Direttiva tal‑Kunsill 85/337/KEE, tas‑27 ta’ Ġunju 1985, dwar l‑istima tal‑effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l‑ambjent, kif emendata bid‑Direttiva 2003/35/KE tal‑Parlament Ewropej u tal‑Kunsill, tas‑26 ta’ Mejju 2003, għandhom jiġu interpretati fis‑sens li proġett imsemmi fil‑punt 20 tal‑Anness I tal‑imsemmija direttiva, bħall‑bini ta’ kejbils tal‑elettriku fil‑għoli b’voltaġġ ta’ 220 kV jew iktar u tul ta’ iktar minn 15‑il km, għandhom jiġu suġġetti mill‑awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru għall‑proċedura ta’ evalwazzjoni tal‑effetti fuq l‑ambjent għalkemm dan il‑proġett huwa transkonfinali u li inqas minn 15‑il km mit‑tul tiegħu biss jinsab fit‑territorju ta’ dan l‑Istat Membru.
Firem
* Lingwa tal‑kawża: il‑Ġermaniż
Full & Egal Universal Law Academy