Kawża C-227/08
Eva Martín Martín
vs
EDP Editores SL
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Audiencia Provincial de Salamanca)
“Direttiva 85/577/KEE — Artikolu 4 — Protezzjoni tal-konsumaturi — Kuntratti nnegozjati barra mil-lok tan-negozju — Dritt ta’ xoljiment — Obbligu tan-negozjant li jipprovdi informazzjoni — Nullità tal-kuntratt — Miżuri xierqa”
Sommarju tas-sentenza
Approssimazzjoni tal-liġijiet — Protezzjoni tal-konsumaturi fil-każ ta’ kuntratti nnegozjati barra mil-lok tan-negozju — Direttiva 85/577 — Dritt ta’ rinunzja tal-konsumatur
(Direttiva tal-Kunsill Nru 85/577, Artikoli 4 u 5(1))
L-Artikolu 4 tad‑Direttiva 85/557, biex tħares lill-konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mill‑lok tan-negozju, ma jipprekludix li qorti nazzjonali tiddikjara ex officio n‑nullità ta’ kuntratt li jaqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva abbażi tal-fatt li l‑konsumatur ma jkunx ġie informat bid‑dritt ta’ xoljiment tiegħu, minkejja li din in‑nullità fl-ebda mument ma ġiet invokata mill‑konsumatur quddiem il‑qrati nazzjonali kompetenti.
Fil‑fatt, minn naħa, l‑imsemmija dispożzjoni taqa’ taħt l‑interess pubbliku li jista’ jiġġustifika intervent pożittiv tal‑qorti nazzjonali li jikkumpensa l-iżbilanċ li jeżisti bejn il‑konsumatur u n‑negozjant fil‑kuntest tal‑kuntratti konklużi barra mil‑lok tan‑negozju.
Min‑naħa l-oħra, miżura li tikkonsisti fid‑dikjarazzjoni ta’ nullità tal‑kuntratt inkwistjoni, tista’ tiġi kklassifikata bħala “xierqa” skont it‑tielet paragrafu tal‑Artikolu 4 tad-Direttiva 85/577, inkwantu tippenalizza l-ksur ta’ obbligu li l‑osservanza tiegħu hija essenzjali għar‑rieda tal-konsumatur u għat‑twettiq tal‑livell ta’ protezzjoni mixtieq mil‑leġiżlatur Komunitarju.
Madankollu, din il‑konklużjoni ma teskludix il‑fatt li miżuri oħra jistgħu wkoll jiżguraw l‑imsemmi livell ta’ protezzjoni, bħal pereżempju, id-dekorrenza mill‑ġdid tat‑termini applikabbli fil-qasam tax‑xoljiment tal‑kuntratt li jippermettu lill‑konsumatur jeżerċita d‑dritt mogħti lilu bl‑Artikolu 5(1) tad-direttiva. Barra minn hekk, il‑qorti nazzjonali tista’ wkoll tieħu inkunsiderazzjoni, f’ċerti ċirkustanzi, ir‑rieda tal-konsumatur li ma jħassarx il-kuntratt inkwistjoni.
(ara l‑punti 28, 34‑36 u d‑dispożittiv)
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (L‑Ewwel Awla)
17 ta’ Diċembru 2009(*)
“Direttiva 85/577/KEE – Artikolu 4 – Protezzjoni tal‑konsumaturi – Kuntratti nnegozjati barra mil‑lok tan‑negozju – Dritt ta’ xoljiment – Obbligu tan‑negozjant li jipprovdi informazzjoni – Nullità tal‑kuntratt – Miżuri xierqa”
Fil‑Kawża C‑227/08,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l‑Artikolu 234 KE, imressqa mill‑Audiencia Provincial de Salamanca (Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Mejju 2008, li waslet fil‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑26 ta’ Mejju 2008, fil‑proċeduri
Eva Martín Martín
vs
EDP Editores, SL,
IL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (L‑Ewwel Awla),
komposta minn A. Tizzano (Relatur), bħala President tal‑Ewwel Awla, A. Borg Barthet u M. Ilešič, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: V. Trstenjak,
Reġistratur: M. Ferreira, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il‑proċedura bil‑miktub u wara s‑seduta tat‑12 ta’ Marzu 2009,
wara li kkunsidrat l‑osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal EDP Editores SL, minn J. M. Sanchez Garcia, avukat,
– għall‑Gvern Ċek, minn M. Smolek, bħala aġent,
– għall‑Gvern Spanjol, minn B. Plaza Cruz u J. López‑Medel Bascones, bħala aġenti,
– għall‑Gvern Awstrijak, minn C. Pesendorfer, bħala aġent,
– għall‑Kummissjoni Ewropea, minn R. Vidal Puig u W. Wils, bħala aġenti,
wara li semgħet il‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali, ippreżentati fis‑seduta tas‑7 ta’ Mejju 2009,
tagħti l‑preżenti
Sentenza
1 It‑talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l‑interpretazzjoni tal‑Artikolu 4 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 85/557/KEE, tal‑20 ta’ Diċembru 1985, biex tħares lill‑konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mill‑lok tan‑negozju (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 262, iktar ’il quddiem id‑“Direttiva”).
2 Din it‑talba giet ippreżentata fil‑kuntest ta’ kawża bejn EDP Editores SL (iktar ’il quddiem “EDP”) u Eva Martín Martín wara li din tal‑aħħar irrifjutat li tosserva l‑obbligi li kienet suġġetta għalihom wara li ffirmat kuntratt konkluż ma’ rappreżentant tal‑EDP f’darha.
Il‑kuntest ġuridiku
Il‑leġiżlazzjoni Komunitarja
3 Ir‑raba’ u s‑sitt premessi tad‑Direttiva jipprovdu:
“Billi l‑karatteristika speċjali tal‑kuntratti magħmula barra mill‑uffiċju tan‑negozjant hija li bħala regola huwa n‑negozjant li jibda n‑negozjati għall‑kuntratt, li għalih[om] il‑konsumatur ma jkunx lest jew li ma jeskludix; billi ta’ spiss il‑konsumatur ma jkunx jista’ jqabbel il‑kwalità ta’ l‑offerta ma’ offerti oħra; [...]
[...] l‑konsumatur għandu jingħata d‑dritt li jħassar [ta’ xoljiment] tul perjodu ta’ għallanqas sebat ijiem biex ikun jista’ jivverifika l‑obbligazzjonijiet li joħorġu mill‑kuntratt;
[...] għandhom jittieħdu l‑miżuri xierqa biex jiżguraw li l‑konsumatur ikun informat bil‑miktub b’dan il‑perjodu ta’ riflessjoni”
4 L‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva jipprovdi:
“Din id‑Direttiva għandha tgħodd għall‑kuntratti li taħthom negozjant iforni merkanzija jew servizzi lil konsumatur u li jsiru:
[...]
– waqt xi żjara minn xi negozjant:
i) fid‑dar tal‑konsumatur jew f’dik ta’ xi konsumatur ieħor;
[…]
meta ż‑żjara ma ssirx fuq talba espressa tal‑konsumatur.”
5 Skont l‑Artikolu 4 tad‑Direttiva:
“Fil‑każ tat‑transazzjonijiet li jaqgħu taħt l‑iskop ta’ l‑Artikolu 1, in‑negozjanti jridu jagħtu lill‑konsumaturi notifika bil‑miktub tad‑dritt tagħhom li jħassru [li jxolju] fil‑perijodu stabilit fl‑Artikolu 5, flimkien ma’ l‑isem u l‑indirizz ta’ xi persuna li jistgħu jeżerċitaw dak id‑dritt kontriha.
Din in‑notifika għandu jkollha d‑data fuqha u jrid ikollha fiha dawk id‑dettalji li jippermettu li l‑kuntratt ikun identifikat. Trid tingħata lill‑konsumatur:
a) fil‑każ ta’ l‑Artikolu 1(1), fil‑ħin li jkun sar il‑kuntratt;
[…]
L‑Istati Membri għandhom jiżguraw li l‑leġislazzjoni nazzjonali tagħhom tistabilixxi miżuri xierqa ta’ protezzjoni għall‑konsumatur f’dawk il‑kazi meta l‑informazzoni msemmija f’dan l‑Artikolu ma tingħatax.”
6 Skont l‑Artikolu 5 tad‑Direttiva:
“1. Il‑konsumatur għandu jkollu d‑dritt li jirrinunżja għall‑effetti tal‑ftehim tiegħu billi jibgħat avviż fi żmien perijodu ta’ mhux anqas minn sebat ijiem minn meta tkun waslet lill‑konsumatur in‑notifika msemmija fl‑Artikolu 4, skond il‑proċedura stabilita fil‑liġi nazzjonali. [...]
2. L‑għotja ta’ l‑avviż ikollha l‑effett li tħoll lill‑konsumatur minn kull obbligazzjoni li ġejja mill‑kuntratt imħassar [xolt].”
7 L‑Artikolu 8 ta’ din id‑direttiva jipprovdi:
“Din id‑Direttiva ma tipprojibix lill‑Istati Membri milli jadottaw jew jiżommu dispożizzjonijiet li huma aktar favorevoli biex jipproteġu lill‑konsumatur fil‑qasam li jkopru.”
Il‑leġiżlazzjoni nazzjonali
8 Il‑Liġi 26/1991, tal‑21 ta’ Novembru 1991, dwar il‑kuntratti konklużi barra mil‑lok tan‑negozju (BOE Nru 283, tas‑26 ta’ Novembru 1991), tittrasponi d‑direttiva fid‑dritt Spanjol.
9 L‑Artikolu 3 ta’ din il‑liġi jipprovdi:
“1. Il‑kuntratt jew l‑offerta kuntrattwali, imsemmijin fl‑Artikolu 1, għandhom jiġu fformalizzati bil‑miktub, f’żewġ kopji, flimkien ma’ dokument ta’ revoka, u għandu jkollhom data u l‑firma tal‑konsumatur.
2. Id‑dokument tal‑kuntratt għandu jkun fih, bi kliem ċar eżatt taħt l‑ispazju riżervat għall‑firma tal‑konsumatur, referenza ċara u preċiża għad‑dritt tal‑istess konsumatur li jirrevoka l‑kunsens tiegħu kif ukoll għall‑kundizzjonijiet u l‑konsegwenzi li jirriżultaw mill‑eżerċizzju ta’ dan id‑dritt.
3. Id‑dokument ta’ revoka għandu jkun fih, b’mod ċar, il‑kliem “dokument ta’ revoka” u għandu jindika l‑isem u l‑indirizz tal‑persuna li jrid jintbagħat lilha, kif ukoll id‑dettalji li jippermettu li jiġi identifikat il‑kuntratt u l‑kontraenti.
4. Wara li jiġi ffirmat, in‑negozjant jew il‑persuna li taġixxi f’ismu għandu jagħti lill‑konsumatur waħda mill‑kopji tal‑kuntratt kif ukoll id‑dokument ta’ revoka.
5. Huwa l‑obbligu tan‑negozjant li jipprova li l‑obbligi li għalihom jirreferi dan l‑Artikolu ġew eżegwiti”
10 L‑Artikolu 4 tal‑Liġi 26/1991 jesponi l‑konsegwenzi tan‑nuqqas ta’ osservanza tal‑kundizzjonijiet elenkati fl‑Artikolu 3 tagħha u jipprovdi:
“Il‑kuntratt konkluż jew l‑offerta ppreżentata bi ksur tal‑kundizzjonijiet stabbiliti fl‑artikolu preċedenti jista’ jiġi annullat fuq talba tal‑konsumatur.
In‑negozjant ma jista’ fl‑ebda każ jinvoka n‑nullità ħlief jekk in‑nuqqas huwa imputabbli esklużivament lill‑konsumatur”.
11 Skont l‑Artikolu 9 ta’ din il‑liġi:
“Il‑konsumatur ma jistax jirrinunzja għad‑drittijiet mogħtija b’din il‑liġi. Madankollu, il‑klawżoli kuntrattwali li huma iktar favorevoli għall‑konsumatur għandhom jitqiesu li huma validi”.
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
12 Fl‑20 ta’ Mejju 2003, E. Martín Martín iffirmat, f’darha, kuntratt ma’ rappreżentant tal‑impriża EDP li kellu bħala suġġett l‑akkwist ta’ ħmistax‑il ktieb, ħames DVDs kif ukoll DVD plejer. Dawn il‑prodotti ġew ikkunsinnati lilha fit‑2 ta’ Ġunju 2003.
13 Peress li ma rċevietx il‑ħlas tal‑merkanzija kkunsinnata, l‑EDP talbet lil Juzgado de Primera Instancia Nru 1 de Salamanca tiftaħ proċeduri ta’ ordni ta’ ħlas kontra E. Martín Martín, sabiex tħallas l‑ammont ta’ EUR 1861.52, flimkien mal‑interessi legali u spejjeż.
14 Peress li l‑konvenuta, permezz tad‑deċiżjoni tal‑14 ta’ Ġunju 2007, ġiet ikkundannata tħallas is‑somma mitluba, hija ppreżentat appell quddiem l‑Audiencia Provincial de Salamanca.
15 Fid‑deċiżjoni ta’ rinviju, l‑Audiencia Provincial de Salamanca qieset, l‑ewwel nett, li l‑kuntratt inkwistjoni jista’ jiġi ddikjarat null sa fejn il‑konvenuta ma ġietx debitament informata bid‑dritt li tirrevoka l‑kunsens tagħha f’terminu ta’ sebat ijiem mill‑kunsinna tal‑merkanzija, kif ukoll bil‑kundizzjonijiet u bil‑konsegwenzi tal‑eżerċizzju ta’ dan id‑dritt. Madankollu, din il‑qorti tirrileva li ebda motiv ta’ nullità ma ġie invokat minn E. Martín Martín, la quddiem il‑qorti tal‑ewwel istanza u lanqas fl‑appell.
16 Issa, b’kunsiderazzjoni għall‑fatt li l‑Artikolu 4 tal‑Liġi 26/1991 jeżiġi li jkun il‑konsumatur li jitlob l‑annullament tal‑kuntratt konkluż bi ksur tal‑kundizzjonijiet stabbiliti fl‑Artikolu 3 ta’ din il‑liġi u li, fid‑dritt Spanjol, il‑proċeduri ċivili huma ġeneralment irregolati mill‑prinċipju msejjaħ tad‑“dispożittiv” (“de justicia rogada”), li bis‑saħħa tiegħu l‑qorti ma tistax tevalwa ex officio l‑fatti, il‑provi u t‑talbiet li ma jkunux imqajma mill‑partijiet, l‑Audiencia Provincial de Salamanca tistaqsi jekk, sabiex tiddeċiedi fuq appell mid‑deċiżjoni tal‑ewwel istanza, hija għandhiex tieħu inkunsiderazzjoni biss il‑motivi invokati fil‑kuntest tal‑proċeduri tal‑ewwel istanza u tal‑appell, jew jekk, min‑naħa l‑oħra, id‑dispożizzjonijiet tad‑Direttiva jippermettuhiex tiddeċiedi ex officio dwar il‑possibbiltà ta’ nullità tal‑kuntratt.
17 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, l‑Audiencia Provincial de Salamanca, iddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri u li tagħmel lill‑Qorti tal‑Ġustizzja d‑domanda preliminari li ġejja:
“L‑Artikolu 153 KE, flimkien mal‑Artikoli 3 KE u 95 KE, kif ukoll mal‑Artikolu 38 tal‑Karta tad‑Drittijiet Fundamentali tal‑Unjoni Ewropea [proklamata f’Nizza fis‑7 ta’ Diċembru 2000 (ĠU C 364, p. 1)], u mad‑[Direttiva], b’mod partikolari l‑Artikolu 4 tagħha, għandu jiġi interpretat fis‑sens li jippermetti lill‑qorti li quddiemha tressaq appell minn sentenza mogħtija fl‑ewwel istanza, tiddikjara ex officio n‑nullità ta’ kuntratt li jaqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑direttiva msemmija iktar ’il fuq, meta fl‑ebda mument ma ntalbet din in‑nullità mill‑konsumatur konvenut, la fil‑kuntest tal‑oppożizzjoni tiegħu għall‑proċeduri għal ordni ta’ ħlas fis‑seduta u lanqas fl‑appell?”
Fuq id‑domanda preliminari
18 Permezz tad‑domanda tagħha, l‑Audiencia Provincial de Salamanca essenzjalment tistaqsi jekk l‑Artikolu 4 tad‑Direttiva għandux jiġi interpretat fis‑sens li jippermetti qorti nazzjonali tirrileva ex officio l‑ksur ta’ din id‑dispożizzjoni u tiddikjara n‑nullità ta’ kuntratt li jaqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id‑direttiva peress li l‑konsumatur ma ġiex informat bid‑dritt ta’ xoljiment tiegħu, minkejja li din in‑nullità fl‑ebda mument ma ġiet invokata mill‑konsumatur quddiem il‑qrati nazzjonali.
19 Sabiex tingħata risposta għal din id‑domanda, għandu mill‑bidu jitfakkar li d‑dritt Komunitarju ma jirrikjedix, fil‑prinċipju, li l‑qrati nazzjonali jissollevaw ex officio motiv ibbażat fuq il‑ksur ta’ dispożizzjonijiet Komunitarji, meta l‑eżami ta’ dan il‑motiv jobbligahom jmorru lil hinn mil‑limiti tal‑kawża ddefiniti mill‑partijiet u billi jibbażaw ruħhom fuq fatti u ċirkustanzi differenti minn dawk li fuqhom il‑parti li għandha interess li tapplika l‑imsemmija dispożizzjonijiet ibbażat it‑talba tagħha (ara, f’dan is‑sens, b’mod partikolari, is‑sentenzi tal‑14 ta’ Diċembru 1995, van Schijndel u van Veen, C‑430/93, Ġabra p. I‑4705, punt 22, kif ukoll tas‑7 ta’ Ġunju 2007, van der Weerd et., C‑222/05 sa C‑225/05, Ġabra p. I‑4233, punt 36).
20 Din il‑limitazzjoni tas‑setgħa tal‑qorti nazzjonali hija ġġustifikata bil‑prinċipju li jipprovdi li, l‑inizjattiva ta’ proċess tappartjeni lill‑partijiet u li, għalhekk, il‑qorti ma tistax taġixxi ex officio ħlief f’każijiet eċċezzjonali fejn l‑interess pubbliku jeħtieġ l‑intervent tagħha (ara s‑sentenzi ċċitati van Schijndel u van Veen, punt 21, kif ukoll van der Weerd et., punt 35).
21 Għalhekk, għandu jiġi ddeterminat, l‑ewwel nett, jekk id‑dispożizzjoni Komunitarja inkwistjoni fil‑kawża prinċipali, jiġifieri l‑Artikolu 4 tad‑Direttiva, tistax tiġi kkunsidrata bħala li hija bbażata fuq tali interess pubbliku.
22 F’dan ir‑rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta b’mod partikolari mir‑raba’ u mill‑ħames premessi, id‑Direttiva għandha l‑għan li tipproteġi lill‑konsumatur kontra r‑riskju li jirriżulta mill‑konklużjoni ta’ kuntratti barra mil‑lok tan‑negozju (sentenza tal‑10 ta’ April 2008, Hamilton, C‑412/06, Ġabra p. I‑2383, punt 32), peress li dawn il‑kuntratti jikkaratterizzaw ruħhom mill‑fatt li l‑inizjattiva tan‑negozjati normalment tirriżulta min‑negozjant u li l‑konsumatur b’ebda mod ma jkun ippreparat għal tali kuntratt billi, b’mod partikolari, iqabbel il‑prezz u l‑kwalità tal‑offerti differenti disponibbli.
23 Huwa b’kunsiderazzjoni għal tali żbilanċ li d‑Direttiva tiżgura l‑protezzjoni tal‑konsumatur billi tistabbilixxi, qabel xejn, id‑dritt ta’ xoljiment tal‑kuntratt. Fil‑fatt, tali dritt huwa intiż preċiżament li jikkumpensa l‑iżvantaġġ li jirriżulta għal konsumatur permezz ta’ kuntratti bieb‑bieb barra mil‑lok tan‑negozju billi ttih il‑possibbiltà, matul sebat ijiem jew inqas, li jevalwa l‑obbligi li jirriżultaw mill‑kuntratt (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza Hamilton, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33).
24 Sabiex issaħħaħ il‑protezzjoni tal‑konsumatur f’sitwazzjoni li ma jkunx qiegħed jistenna, id‑Direttiva teżiġi, barra minn hekk, fl‑Artikolu 4, li n‑negozjant għandu jinforma bil‑miktub lill‑konsumatur bid‑dritt li jħassar il‑kuntratt kif ukoll bil‑kundizzonijiet u l‑modalitajiet tal‑eżerċizzju li huwa suġġett għalihom tali dritt.
25 Fl‑aħħar nett, mill‑Artikolu 5(1) tad‑Direttiva jirriżulta li t‑terminu minimu ta’ sebat ijiem għandu jiġi kkalkolat mill‑mument li fih il‑konsumatur irċieva l‑imsemmija informazzjoni mingħand in‑negozjant. Din ir‑regola hija dovuta għall‑fatt li, kif ippreċiżat il‑Qorti tal‑Ġustizzja, jekk il‑konsumatur ma jkollux għarfien tad‑dritt ta’ xoljiment tal‑kuntatt, huwa ma jkunx jista’ jeżerċità tali dritt (sentenza tat‑13 ta’ Diċembru 2001, Heininger, C‑481/99, Ġabra p. I‑9945, punt 45).
26 Fi kliem ieħor, is‑sistema ta’ protezzjoni stabbilita mid‑Direttiva ma timplikax biss li l‑konsumatur, bħala l‑parti l‑inqas b’saħħitha, jiddisponi mid‑dritt li jxolji il‑kuntratt, iżda wkoll ikollu għarfien tad‑drittijiet tiegħu billi jiġi informat bihom bil‑miktub.
27 Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li l‑obbligu ta’ informazzjoni stabbilit fl‑Artikolu 4 tad‑Direttiva għandu rwol ewlieni fl‑istruttura ġenerali tagħha, u kif irrilevat l‑Avukat Ġenerali fil‑punti 55 u 56 tal‑konklużjonijiet tagħha, bħala garanzija essenzjali ta’ eżerċizzju effettiv tad‑dritt ta’ tħassir, u għalhekk, tal‑effett utli tal‑protezzjoni tal‑konsumaturi mixtieq mil‑leġiżlatur Komunitarju.
28 Konsegwentement, tali dispożzjoni taqa’ taħt l‑interess pubbliku, li skont il‑ġurisprudenza mfakkra fil‑punt 20 tas‑sentenza preżenti, jista’ jiġġustifika intervent pożittiv tal‑qorti nazzjonali li ssib rimedju għan‑nuqqas ta’ bilanċ li jeżisti bejn il‑konsumatur u n‑negozjant fil‑kuntest tal‑kuntratti konklużi barra mil‑lok tan‑negozju.
29 F’dawn il‑kundizzjonijiet, għandu jiġi kkunsidrat li, f’każ li l‑konsumatur ma jkunx ġie indebitament informat bid‑dritt ta’ revoka, il‑qorti nazzjonali li tressqet il‑kawża quddiemha tista’ tirrileva ex officio l‑ksur tal‑kundizzjonijiet stabbiliti mill‑Artikolu 4 tad‑Direttiva.
30 Filwaqt li ġie stabbilit dan il‑punt, sabiex tingħata risposta għad‑domanda magħmula mill‑Audiencia Provincial de Salamanca, huwa neċessarju, it‑tieni nett, li jingħataw preċiżjonijiet fir‑rigward tal‑konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn tali ksur, u b’mod iktar speċifiku, tal‑possibbiltà tal‑qorti nazzjonali li tressqet il‑kawża quddiemha li tiddikjara null il‑kuntratt konkluż bi ksur tal‑obbligu inkwistjoni dwar l‑għoti ta’ informazzjoni.
31 F’dan ir‑rigward, il‑Qorti tal‑Ġustizzja diġà ppreċiżat li, jekk it‑tielet paragrafu tal‑Artikolu 4 tad‑Direttiva jagħti lill‑Istati Membri r‑responsabbiltà li jirregolaw l‑effetti ta’ ksur tal‑obbligu għal informazzjoni, il‑qrati nazzjonali li quddiemhom titressaq kawża bejn individwi, għandhom, min‑naħa tagħhom, jinterpretaw sa fejn possibbli r‑regoli kollha tad‑dritt intern fid‑dawl tat‑test u tal‑finalità tad‑Direttiva sabiex jaslu għal soluzzjoni konformi mal‑għan mixtieq minnha (ara, b’mod partikolari, f’dan is‑sens, is‑sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2005, Schulte, C‑350/03, Ġabra p. I‑9215, punti 69, 71 u 102).
32 F’dan il‑kuntest, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li l‑kunċett ta’ “miżuri xierqa ta’ protezzjoni għall‑konsumatur” li jirreferi għalihom it‑tielet paragrafu tal‑Artikolu 4 tad‑Direttiva jirrikonoxxi lill‑awtoritajiet nazzjonali marġni ta’ diskrezzjoni fir‑rigward tad‑determinazzjoni tal‑konsegwenzi li jirriżultaw minn nuqqas ta’ informazzjoni, sa fejn din tkun eżerċitata skont l‑għan tad‑Direttiva sabiex tosserva l‑protezzjoni rikonoxxuta lill‑konsumaturi f’kundizzjonijiet xierqa meta mqabbla mal‑kundizzjonijiet xierqa fir‑rigward taċ‑ċirkustanzi fil‑kawża inkwistjoni.
33 Min‑naħa l‑oħra, għandu jitfakkar li d‑Direttiva twettaq armonizzazzjoni minima sa fejn, skont l‑Artikolu 8, din ma tipprekludix li l‑Istati Membri jadottaw jew iżommu d‑dispożizzjonijiet iktar favorevoli fil‑qasam tal‑protezzjoni tal‑konsumaturi fil‑qasam kopert minnha (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza Hamilton, iċċitata iktar ’il fuq, punt 48).
34 F’dawn il‑kundizzjonijiet, miżura, bħal dik li tirreferi għaliha l‑qorti tar‑rinviju, li tikkonsisti fid‑dikjarazzjoni ta’ nullità tal‑kuntratt inkwistjoni, tista’ tiġi kklassifikata bħala “xierqa” skont l‑imsemmi paragrafu tal‑Artikolu 4, inkwantu tippenalizza l‑ksur ta’ obbligu li l‑osservanza tiegħu, kif ġie rrilevat fil‑punti 26 u 27 tas‑sentenza preżenti, huwa essenzjali għar‑rieda tal‑konsumatur u għat‑twettiq tal‑livell ta’ protezzjoni mixtieq mil‑leġiżlatur Komunitarju.
35 Għandu jiġi ppreċiżat, fl‑aħħar nett, li din il‑konklużjoni ma teskludix il‑fatt li miżuri oħra jistgħu wkoll jiżguraw l‑imsemmi livell ta’ protezzjoni, bħal pereżempju, id‑dekorrenza mill‑ġdid tat‑termini applikabbli fil‑qasam ta’ xoljiment tal‑kuntratt li jippermetti lill‑konsumatur jeżerċità d‑dritt mogħti lilu bl‑Artikolu 5(1) tad‑Direttiva. Min‑naħa l‑oħra, il‑qorti nazzjonali tista’ wkoll tieħu inkunsiderazzjoni, f’ċerti ċirkustanzi, ir‑rieda tal‑konsumatur li ma jħassarx il‑kuntratt inkwistjoni (ara, b’analoġija, is‑sentenza tal‑4 ta’ Ġunju 2009, Pannon GSM, C‑243/08, Ġabra p. I-4713 punt 33).
36 Fid‑dawl tal‑kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir‑risposta li għandha tingħata għad‑domanda hija li l‑Artikolu 4 tad‑Direttiva ma jipprekludix li qorti nazzjonali tiddikjara ex officio n‑nullità ta’ kuntratt li jaqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id‑direttiva abbażi tal‑fatt li l‑konsumatur ma jkunx ġie informat bid‑dritt ta’ xoljiment tiegħu, minkejja li din in‑nullità fl‑ebda mument ma ġiet invokata mill‑konsumatur quddiem il‑qrati nazzjonali kompetenti.
Fuq l‑ispejjeż
37 Peress li l‑proċedura għandha, fir‑rigward tal‑partijiet fil‑kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il‑qorti tar‑rinviju, hija din il‑qorti li tiddeċiedi fuq l‑ispejjeż. L‑ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet lill‑Qorti tal‑Ġustizzja, barra dawk tal‑imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il‑motivi, Il‑Qorti tal‑Ġustizzja (L‑Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L‑Artikolu 4 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 85/557/KEE, tal‑20 ta’ Diċembru 1985, biex tħares lill‑konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mill‑lok tan‑negozju, ma jipprekludix li qorti nazzjonali tiddikjara ex officio n‑nullità ta’ kuntratt li jaqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id‑direttiva abbażi tal‑fatt li l‑konsumatur ma jkunx ġie informat bid‑dritt ta’ xoljiment tiegħu, minkejja li din in‑nullità fl‑ebda mument ma ġiet invokata mill‑konsumatur quddiem il‑qrati nazzjonali kompetenti.
Firem
* Lingwa tal‑kawża: l‑Ispanjol.
Full & Egal Universal Law Academy