Kawża C-323/08
Ovidio Rodríguez Mayor et
vs
Herencia yacente de Rafael de las Heras Dávila et
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Madrid)
“Proċeduri għal deċiżjoni preliminari — Protezzjoni tal-ħaddiema — Tkeċċijiet kollettivi — Direttiva 98/59/KE — Terminazzjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol minħabba l-mewt ta’ min iħaddem”
Sommarju tas-sentenza
1. Domandi preliminari — Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja — Limiti
(Artikolu 234 KE; Direttiva tal-Kunsill 98/59, Artikoli 1 u 5)
2. Politika soċjali — Approssimazzjoni tal-liġijiet — Tkeċċijiet kollettivi — Direttiva 98/59 — Kunċett ta’ tkeċċija kollettiva
(Direttiva tal-Kunsill 98/59 Artikolu 1(1)(a))
3. Politika soċjali — Approssimazzjoni tal-liġijiet — Tkeċċijiet kollettivi — Direttiva 98/59 — Kamp ta’ applikazzjoni
(Direttiva tal-Kunsill 98/59)
1. Id‑Direttiva 98/59, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet tal‑Istati Membri dwar redundancies [tkeċċijiet] kollettivi, tipprovdi, fl‑Artikolu 5 tagħha, li hija ma taffettwax il‑possibbiltà tal‑Istati Membri li japplikaw jew li jadottaw il‑liġjiet, ir‑regolamenti u d‑dispożizzjonijiet amministrattivi l‑iktar favorevoli għall‑ħaddiema, jew li jippermettu jew jiffavorixxu l‑applikazzjoni tad‑dispożizzjonijiet konvenzjonali l‑iktar favorevoli għalihom.
Peress li leġiżlatur nazzjonali għażel li jinkludi fil‑kunċett ta’ tkeċċijiet kollettivi, fis‑sens ta’ din id‑direttiva, każijiet li ma jaqgħux taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id‑direttiva, bħal ċerti tipi ta’ terminazzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol li jikkonċernaw numru ta’ ħaddiema inqas mil‑limiti previsti fl‑Artikolu 1 tad‑Direttiva 98/59, filwaqt li jiġu esklużi mill‑imsemmi kunċett każijiet bħal dawk tat‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑persunal kollu, li jistgħu jikkonċernaw l‑istess numru ta’ ħaddiema, li tiġri fil‑każ tal‑mewt ta’ min iħaddem, jeżisti interess Komunitarju ċert li, sabiex jiġu evitati interpretazzjonijiet differenti fil‑futur, dan il‑kunċett kif ukoll is‑soluzzjonijiet tad‑dritt Komunitarju li huma relatati, jiġu interpretati b’mod uniformi, ikunu xi jkunu l‑kundizzjonijiet li huma invokati.
(ara l‑punti 23, 27, 28)
2. L‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva 98/59/KE, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet tal‑Istati Membri dwar redundancies [tkeċċijiet] kollettivi, għandu jiġi interpretat fis‑sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol ta’ diversi ħaddiema, li min iħaddimhom huwa persuna fiżika, minħabba l‑mewt ta’ din il‑persuna li tħaddimhom ma jikkwalifikax bħala tkeċċija kollettiva.
Fil‑fatt, it‑terminu ta’ tkeċċijiet kollettivi, fis‑sens tal‑Artikolu 1(1)(a) tal‑imsemmija Direttiva, jippresupponi l‑eżistenza ta’ persuna li tħaddem li jkollha intenzjoni tagħmel dawn it‑tkeċċijiet u li tkun f’pożizzjoni, minn naħa, li tagħmel, f’dan il‑kuntest, l‑atti msemmija fl‑Artikoli 2 u 3 tal‑imsemmija direttiva, u, min‑naħa l‑oħra, li tagħmel, jekk ikun il‑każ, dawn it‑tkeċċijiet.
Għaldaqstant, l‑għan prinċipali tad‑Direttiva 98/59, jiġifieri li t‑tkeċċijiet ikunu ppreċeduti minn konsultazzjoni mar‑rappreżentanti tal‑ħaddiema u li l‑awtorità pubblika kompetenti tiġi informata, ma jistax jintlaħaq fil‑każ ta’ kwalifikazzjoni bħala “redundancy [tkeċċija] kollettiva” tat‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑persunal kollu ta’ impriża amministrata minn persuna fiżika minħabba li jitwaqqfu l‑attivitajiet ta’ din l‑impriża wara l‑mewt tal‑persuna li tħaddem, peress li tali konsultazzjoni ma tistax isseħħ u li għalhekk ma huwiex possibbli, la li jiġu evitati u lanqas li jitnaqqsu t‑terminazzjonijiet tal‑kuntratt ta’ xogħol u lanqas li jittaffew il‑konsegwenzi.
(ara l‑punti 41, 44, 53 u d‑dispożittiv 1)
3. Id‑Direttiva 98/59, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet tal‑Istati Membri dwar redundancies [tkeċċijiet] kollettivi, ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi għal kumpensi differenti skont jekk il‑ħaddiema tilfux l‑impjieg tagħhom wara l‑mewt ta’ min iħaddem jew wara tkeċċija kollettiva.
Fill‑fatt, minn naħa, it‑terminazzjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol marbuta mal‑mewt ta’ min iħaddem li hija persuna fiżika, ma jaqgħux taħt il‑kunċett ta’ tkeċċijiet kollettivi, fis‑sens tad‑Direttiva 98/59. Min‑naħa l‑oħra, l‑imsemmija direttiva tiżgura biss armonizzazzjoni parzjali tar‑regoli ta’ protezzjoni tal‑ħaddiema f’każ ta’ tkeċċijiet kollettivi u ma tfittix li tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ kumpens finanzjarju ġenerali fil‑livell Komunitarju fil‑każ ta’ telf ta’ impjieg. F’dan il‑kuntest, il‑kwistjoni tal‑estensjoni tal‑kumpens għall‑ħaddiema f’każ ta’ terminazzjoni tar‑relazzjoni ta’ xogħol tagħhom ma taqax taħt l‑applikazzjoni tal‑imsemmija direttiva.
(ara l‑punti 55‑57 u d‑dispożittiv 2)
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Ir‑Raba’ Awla)
10 ta’ Diċembru 2009 (*)
“Proċeduri għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal‑ħaddiema – Tkeċċijiet kollettivi – Direttiva 98/59/KE – Terminazzjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol minħabba l‑mewt ta’ min iħaddem”
Fil‑Kawża C‑323/08,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l‑Artikolu 234 KE, imressqa mit‑Tribunal Superior de Justicia de Madrid (Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Lulju 2008, li waslet fil‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑16 ta’ Lulju 2008, fil‑proċedura
Ovidio Rodríguez Mayor et
vs
Herencia yacente de Rafael de las Heras Dávila et,
IL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Ir‑Raba’ Awla),
komposta minn K. Lenaerts, President tat‑Tielet Awla, li qed jaġixxi bħala President tar‑Raba’ Awla, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász (Relatur), G. Arestis u T. Von Danwitz, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: P. Mengozzi,
Reġistratur: R. Grass,
wara li kkunsidrat l‑osservazzjonijiet ippreżentati:
– għall‑Gvern Spanjol, minn B. Plaza Cruz, bħala aġent,
– għall‑Gvern Ungeriż, minn R. Somssich, M. Fehér u K. Veres, bħala aġenti,
– għall‑Gvern tar‑Renju Unit, minn I. Rao u T. de la Mare, bħala aġenti,
– għall‑Kummissjoni tal‑Komunitajiet Ewropej, minn J. Enegren u R. Vidal Puig, bħala aġenti,
wara li semgħet il‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali, ippreżentati fis‑seduta tas‑16 ta’ Lulju 2009,
tagħti l‑preżenti
Sentenza
1 It‑talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l‑interpretazzjoni tal‑Artikoli 1 sa 4 u 6 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 98/59/KE, tal‑20 ta’ Lulju 1998, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet tal‑Istati Membri dwar redundancies [tkeċċijiet] kollettivi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 327)
2 Din it‑talba tressqet fil‑kuntest ta’ kawża bejn Rodríguez Mayor flimkien ma’ sitt persuni oħra u Herencia yacente de Rafael de las Heras Dávila (wirt battal ta’ Rafael de las Heras Dávila) flimkien mal‑werrieta ta’ dan u l‑Fondo de Garantía Salarial (Fond ta’ garanzija tal‑paga) fir‑rigward tat‑talba tal‑ewwel sabiex jiksbu danni għal tkeċċija kollettiva illegali.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt Komunitarju
3 Fit‑Tasqima I tad‑Direttiva 98/59, intitolata “It‑tifsiriet u l‑iskop”, l‑Artikolu 1(1) ta’ din id‑direttiva jipprovdi:
“Għall‑iskopijiet ta’ din id‑Direttiva:
a) ‛redundancies [tkeċċijiet] kollettivi’ ifisser tkeċċijiet mix‑xogħol minn min iħaddem għal raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal‑ħaddiema individwali kkonċernati meta, skond l‑għażla ta’ l‑Istati Membri, in‑numru tar‑redundancies huwa:
i) jew, fuq perijodu ta’ 30 ġurnata:
– mill‑inqas 10 fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw iżjed minn 20 u inqas minn 100 impjegat,
– mill‑inqas 10 % tan‑numru ta’ ħaddiema fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw mill‑inqas 100 iżda inqas minn 300 ħaddiem,
– mill‑inqas 30 fi stabbilimenti li normalment jimpjegaw 300 ħaddiema jew iżjed;
ii) jew, fuq perijodu ta’ 90 ġurnata, mill‑inqas 20, ikun xi jkun in‑numru ta’ impjegati li jaħdmu fl‑istabbilimenti inkwistjoni;
b) ‛rappreżentanti tal‑ħaddiema’ jfisser ir‑rappreżentanti tal‑ħaddiema previsti mill‑liġijiet jew mill‑prattiċi ta’ l‑Istati Membri.
Għall‑iskop tal‑kalkolu tan‑numru tar‑redundancies kif previst fis‑subparagrafu tal‑punt (a), it‑termini [terminazzjoni] ta’ kuntratt tax‑xogħol li jsir [ssir] fuq l‑inizjattiva ta’ min iħaddem għal raġuni waħda jew iktar li ma humiex relatati mal‑ħaddiema individwali kkonċernati għandhom ikunu assimilati mar‑redundancies sakemm, hemm mill‑inqas ħames redundancies.”
4 L‑Artikolu 2 tal‑istess direttiva, li jinsab fit‑Taqsima II tagħha, intitolat “L‑informazzjoni u l‑konsultazzjoni” jipprovdi:
“1. Meta dak li jħaddem ikun qed jikkontempla redundancies [tkeċċijiet] kollettivi, huwa għandu jibda konsultazzjonijiet mar‑rappreżentanti tal‑ħaddiema fi żmien tajjeb bl‑iskop li jintlaħaq ftehim.
2. Dawn il‑konsultazzjonijiet għandhom, mill‑inqas, ikopru mezzi u miżuri li jevitaw redundancies kollettivi jew tnaqqis ta’ numri ta’ impjegati affettwati, u biex jittaffew il‑konsegwenzi billi jkun hemm rikors għal miżuri soċjali magħhom immirati, inter alia, li jgħinu għall‑impjieg jew it‑taħriġ mll‑ġdid tal‑ħaddiema mingħajr xogħol.
[…]
3. Sabiex jgħinu r‑rappreżentanti tal‑ħaddiema biex jagħmlu proposti kostruttivi, min iħaddem għandu fi żmien tajjeb matul il‑konsultazzjonijiet:
a) ifornihom bl‑informazzjoni rilevanti kollha u
b) f'kull każ jagħtihom notifka bil‑miktub:
i) tar‑raġunijiet għar‑redundancies ipproġettati;
ii) tan‑numri tal‑kategoriji ta’ ħaddiema li se jisfaw bla xogħol;
iii) tan‑numri u l‑kategoriji tal‑ħaddiema normalment impjegati;
iv) tal‑perijodu meta r‑redundancies ipproġettati għandhom jiġu effettwati;
v) tal‑kriterji proposti għas‑selezzjoni tal‑ħaddiema li se jisfaw bla xogħol sakemm u safejn il‑leġislazzjoni u/jew il‑prattika nazzjonali jagħtu l‑poter għal dan lil min iħaddem;
vi) tal‑metodu għall‑kalkolu ta’ xi pagamenti tar‑redundancy ta’ xort’ oħra minn dawk ikkawżati mil‑leġislazzjoni u/jew il‑prattika nazzjonali.
Min iħaddem għandu jgħaddi lill‑awtorità pubblika kompetenti kopja ta’, mill‑inqas, l‑elementi tal‑kommunikazzjoni bil‑miktub li hemm previsti fl‑ewwel subparagrafu, l‑punt (b), is‑subpunti (i) sa (v).
[…]”
5 Fit‑Taqsima III tad‑Direttiva 98/59, intitolata “Il‑proċedura għal redundancies [tkeċċijiet] kollettivi”, l‑Artikolu 3 ta’ din jaqra kif ġej:
“1. Kull min iħaddem għandu jinnotifika lill‑awtorità pubblika kompetenti bil‑miktub dwar kull pjan ta’ redundancies kollettivi.
Madankollu, l‑Istati Membri jistgħu jipprovdu li f’każ ta’ redundancies kollettivi ippjanat ikkawżat mit‑terminu ta’ l‑attivitajiet ta’ l‑istabbiliment bħala riżultat ta’ deċiżjoni ġudizzjarja, min iħaddem għandu jkun obbligat jinnotifika lill‑awtorità pubblika kompetenti bil‑miktub biss jekk hi titlob hekk.
Din in‑notifika għandu jkollha l‑informazzjoni rilevanti kollha li tikkonċerna r‑redundancies kollettivi u l‑konsultazzjonijiet ippjanati mar‑rappreżentanti tal‑ħaddiema previsti fl‑Artikolu 2, u partikolarment ir‑raġunijiet għar‑redundancy, in‑numru ta’ ħaddiema li ser jisfgħu mingħajr xogħol, in‑numru ta’ ħaddiema normalment impjegati u l‑perijodu li fih il‑redundancy għandu jiġi effettwat.
2. Min iħaddem għandu jgħaddi lir‑rapreżentanti tal‑ħaddiema kopja tan‑notifika prevista fil‑paragrafu 1.
Ir‑rappreżentanti tal‑ħaddiema jistgħu jibħagtu xi kummenti li jista’ jkollhom lill‑awtorità pubblika kompetenti.”
6 L‑Artikolu 4 tal‑imsemmija direttiva, li huwa wkoll parti mit‑Taqsima III, jipprovdi:
“1. Il‑redundancies [It‑tkeċċijiet] kollettivi pproġettati nnotifikati lill‑awtorità pubblika kompetenti ma għandhomx iseħħu qabel 30 ġurnata wara n‑notifika msemmija fl‑Artikolu 3(1) bla ħsara għal xi dispożizzjonijiet li jirregolaw id‑drittijiet individwali fir‑rigward ta’ l‑avviż tat‑tkeċċija mix‑xogħol.
L‑Istati Membri jistgħu jagħtu l‑poter lill‑awtorità pubblika kompetenti sabiex tnaqqas il‑perijodu msemmi fis‑subparagrafu preċedenti.
[…]
4. L‑Istati Membri m’għandhomx bżonn japplikaw dan l‑Artikolu għar‑redundancies kollettivi kkawżati mit‑tmiem ta’ l‑attivitajiet ta’ l‑istabbiliment meta dawn huwa r‑riżultat ta’ deċiżjoni ġudizzjarja.”
7 Skont l‑Artikolu 5 ta’ din l‑istess direttiva, din “ma għandhiex taffetwa d‑dritt ta’ l‑Istati Membri li japplikaw jew jintroduċu liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet amministrattivi li huma iktar favorevoli għal ħaddiema jew li jippromovu jew li jippermettu l‑applikazzjoni ta’ ftehim kollettivi iktar favorevoli għall‑ħaddiema”
8 L‑Artikolu 6 tad‑Direttiva 98/59 jipprovdi li “[l]‑Istati Membri għandhom jiżguraw li l‑proċeduri ġudizzjarji u amministrattivi għall‑infurzar ta’ l‑obbligi taħt din id‑Direttiva huma disponibbli għar‑rappreżentanti tal‑ħaddiema u/jew għall‑ħaddiema”.
Id‑dritt nazzjonali
9 L‑Artikolu 49(1)(g) tal‑Istatut tal‑Ħaddiema (Estatuto de los Trabajadores) approvat permezz tad‑Digriet Irjali 1/1995, tal‑24 ta’ Marzu 1995, (BOE Nru 75, tad‑29 ta’ Marzu 1995, p. 9654, iktar ’il quddiem l‑“Istatut tal‑Ħaddiema”) jipprovdi li fil‑każijiet segwenti jkun hemm it‑terminazzjoni tal‑kuntratt:
“Mewt, irtirar fil‑każijiet stabbiliti fis‑sistema tal‑benefiċċji soċjali jew inkapaċità ta’ min iħaddem, ħlief għal dak li hemm stabbilit fl‑Artikolu 44, jew it‑terminazzjoni tal‑personalità legali tal‑kontraent.
Fil‑każ ta’ mewt, irtirar jew inkapaċità ta’ min iħaddem, il‑ħaddiem għandu dritt għall‑ħlas ta’ somma korrispondenti għal paga ta’ xahar.
Fil‑każ ta’ terminazzjoni tal‑personalità ġuridika tal‑kontraent, il‑formalitajiet previsti fl‑Artikolu 51 ta’ dan [l‑Istatut] għandhom jiġu osservati”.
10 L‑Artikolu 51 tal‑Istatut tal‑Ħaddiema jipprovdi:
“1. Għall‑finijiet ta’ dak li jistabbilixxi [dan l‑Istatut], tkeċċija kollettiva tfisser it‑terminazzjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol minħabba raġunijiet ekonomiċi, tekniċi, organizzattivi jew ta’ produzzjoni, sakemm, matul perijodu ta’ 90 jum, din it‑terminazzjoni tirrigwarda tal‑inqas:
a) 10 ħaddiema, fl‑impriżi li jħaddmu inqas minn 100 impjegat.
b) 10 % tan‑numru ta’ ħaddiema tal‑impriżi li jħaddmu bejn 100 u 300 impjegat.
c) 30 ħaddiem, fl‑impriżi li jħaddmu bejn 300 impjegat jew iktar.
Ir‑raġunijiet ta’ terminazzjoni msemmija f’dan l‑artikolu jitqiesu li jseħħu meta l‑adozzjoni tal‑miżuri proposti tikkontribwixxi biex tingħeleb sitwazzjoni ekonomika negattiva tal‑impriża, jekk ir‑raġunijiet ikunu ta’ natura ekonomika, jew, jekk [ikunu raġunijiet] tekniċi, organizzattivi jew ta’ produzzjoni, biex tiżgura l‑kontinwità futura tal‑impriża u tal‑postijiet tax‑xogħol fiha permezz ta’ organizzazzjoni aħjar tar‑riżorsi.
It‑tkeċċija kollettiva tfisser ukoll it‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol li jirrigwardaw il‑ħaddiema kollha tal‑impriża, sakemm in‑numru tal‑impjegati kkonċernati jkun iktar minn ħamsa, meta t‑tkeċċija kollettiva ssegwi l‑waqfien totali tal‑attività tal‑impriża, ibbażata fuq ir‑raġunijiet imsemmija iktar ’il fuq.
Biex jiġi kkalkolat in‑numru ta’ terminazzjonijiet ta’ kuntratti ta’ xogħol imsemmija fl‑ewwel subparagrafu, għandha titqies kull terminazzjoni li ġrat fil‑perijodu inkwistjoni fuq inizjattiva ta’ min iħaddem abbażi ta’ raġunijiet oħrajn, li ma humiex relatati mal‑ħaddiem, differenti minn dak stabbilit fl‑Artikolu 49(1)(c), dejjem jekk in‑numru tagħhom ikun tal‑inqas ħamsa. Meta, matul perijodu ta’ 90 jum suċċessiv, bl‑intenzjoni li jiġu evitati d‑dispożizzjonijiet ta’ [dan l‑Istatut], l‑impriża tittermina kuntratti ta’ xogħol skont l‑Artikolu 52(c) f’numru li jkun iżgħar mil‑limiti indikati u mingħajr ma jkun hemm raġunijiet ġodda li jiġġustifikaw dik iċ‑ċirkustanza, dawn it‑terminazzjonijiet il‑ġodda inkwistjoni jiġu kkunsidrati bħala li seħħew bi frodi tal‑liġi u jiġu ddikjarati nulli u mingħajr effett.
2. Min iħaddem, li jkollu l‑intenzjoni li jagħmel tkeċċija kollettiva, għandu jitlob l‑awtorizzazzjoni għat‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol skont il‑proċedura tar‑‘regoli tax‑xogħol’ stabbilita [f’dan l‑Istatut] u tar‑regolamenti relattivi ta’ implementazzjoni. Il‑proċedura għandha tibda bit‑talba lill‑awtorità kompetenti u bil‑ftuħ ta’ perijodu ta’ konsultazzjonijiet mar‑rappreżentanti legali tal‑ħaddiema
[…]
8. Il‑ħaddiema li l‑kuntratti tagħhom jiġu tterminati skont id‑dispożizzjonijiet ta’ dan l‑artikolu għandhom dritt għal kumpens ekwivalenti għal għoxrin jum ta’ paga għal kull sena ta’ servizz, u jinqasmu pro rata għax‑xhur ta’ perijodi ta’ żmien inqas minn sena, u li l‑ammont totali ma jistax jaqbeż it‑tnax‑il xhar.
9. Il‑ħaddiema jistgħu, permezz tar‑rappreżentanti tagħhom, jitolbu wkoll li tinbeda l‑proċedura [tar‑regoli tax‑xogħol] jekk jista’ raġonevolment jiġi preżunt li l‑fatt li min iħaddem ma jibdix din il‑proċedura jista’ jwassal sabiex jikkawżalhom danni irreparabbli jew diffiċilment reparabbli. F’dan il‑każ, l‑awtorità kompetenti tiddetermina l‑azzjonijiet tagħhom u r‑rapporti neċessarji sabiex tinbeda l‑proċedura, fit‑termini previsti minn dan l‑artikolu.
[…]
12. L‑eżistenza ta’ każ ta’ forza maġġuri, bħala kawża ta’ terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol, għandha tiġi debitament kkonstatata mill‑awtorità pubblika kompetenti, ikun xi jkun in‑numru tal‑ħaddiema kkonċernati, wara li tinbeda l‑proċedura tar‑[regoli tax‑xogħol] skont id‑dispożizzjonijiet ta’ dan il‑paragrafu. Il‑proċedura tinbeda fuq talba tal‑impriża, bil‑mezzi ta’ prova li hija tqis xierqa, [u] din it‑talba hija kkomunikata fl‑istess ħin lir‑rappreżentanti legali tal‑ħaddiema, fejn l‑imsemmija rappreżentanti għandhom il‑kwalità ta’ parti interessata fil‑proċedura kollha. Wara li jittieħdu l‑passi kollha u li jitlestew ir‑rapporti meħtieġa, id‑deċiżjoni tal‑awtorità pubblika kompetenti tingħata f’terminu ta’ ħamest ijiem li jibdew jiddekorru mit‑talba u l‑effetti tagħha japplikaw mid‑data tal‑fatt li kkawża l‑forza maġġuri.
Jekk l‑awtorità pubblika kompetenti tikkonstata każ ta’ forza maġġuri, hija tista’ tiddeċiedi li t‑totalità jew parti mid‑danni li għandhom jitħallsu lill‑ħaddiema affettwati mit‑terminazzjoni tal‑kuntratt ta’ xogħol jiġu mħallsa mill‑Fondo de Garantía Salarial, bla ħsara għad‑dritt ta’ dan tal‑aħħar li jitħallas lura minn min iħaddem.
13. Id‑dispożizzjonijiet tal‑Liġi Nru 30/1992, tas‑26 ta’ Settembru 1992, dwar is‑sistema ġuridika tal‑amministrazzjonijiet pubbliċi u dwar il‑proċedura amministrattiva tad‑dritt komuni, tapplika għas‑sitwazzjonijiet mhux irregolamentati minn dan l‑[Istatut], b’mod partikolari fil‑qasam tal‑appell. Il‑passi li għandhom jittieħdu u n‑notifiki li għandhom isiru fil‑konfront tal‑ħaddiema għandhom isiru għand ir‑rappreżentanti legali tagħhom.”
11 Il‑qorti tar‑rinviju tippreċiża li l‑konsegwenzi li jirriżultaw minn terminazzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol għal raġunijiet oġġettivi ġġudikati infondati huma l‑istess bħal dawk li jirriżultaw minn tkeċċija dixxiplinarja infondata skont l‑Artikolu 55 tal‑Istatut tal‑Ħaddiema. Hija tindika li l‑Artikolu 56(1) ta’ dan l‑Istatut jipprovdi f’dan ir‑rigward dan li ġej:
“Meta t‑tkeċċija tiġi ddikjarata inġusta, min iħaddem, f’terminu ta’ ħamest ijiem li jibda’ jiddekorri min‑notifika tas‑sentenza, ikun jista’ jagħżel bejn li jerġa’ jdaħħal il‑ħaddiem fl‑impriża, flimkien mal‑ħlas tal‑arretrati tal‑paga hekk kif previsti fis‑subparagrafu (b) tal‑paragrafu (1) jew li jħallas is‑somom segwenti, li għandhom jiġu stabbiliti fis‑sentenza
a) kumpens ekwivalenti għal 45 jum ta’ ħlas għal kull sena ta’ servizz, bil‑perijodi li jkunu ta’ mhux iktar minn sena li jiġu kkalkolati pro rata fuq il‑bażi ta’ kull xahar sa massimu ta’ 42 paga ta’ kull xahar.
b) ammont daqs is‑somma tal‑pagi dovuti mid‑data tat‑tkeċċija san‑notifika tas‑sentenza li tiddikjara t‑tkeċċija inġusta jew sakemm il‑ħaddiem ma jkunx sab impjieg ġdid, fil‑każ li l‑impjieg ġdid jinsab qabel l‑għoti tas‑sentenza u min iħaddem jipprovdi l‑prova tas‑somom imħallsin, li għandhom jitnaqqsu mis‑somma tal‑arretrati tal‑paga.”
Il‑fatti tal‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
12 Is‑seba’ rikorrenti fil‑kawża prinċipali jikkostitwixxu l‑persunal impjegat fi ħdan l‑impriża li R. De las Heras Dávila kien jamministra bħala persuna fiżika, minħabba li l‑impriża ma kellhiex personalità ġuridika tagħha.
13 B’rikors tal‑31 ta’ Mejju 2004, huma ppreżentaw rikors quddiem il‑Juzgado de lo Social Nru 25 de Madrid għal tkeċċija inġusta kontra Herencia vacante de Rafael de las Heras Dávila et, fejn isostnu li huma kienu marru fuq il‑post tax‑xogħol tagħhom mit‑30 ta’ April sal‑5 ta’ Mejju 2004, imma li l‑bini kien magħluq, u għalhekk ikkunsidraw li kienu tkeċċew b’mod taċitu.
14 Irriżulta, li min iħaddem kien miet fl‑1 ta’ Mejju 2004, mingħajr ma għamel testment u mingħajr ma stabbilixxa d‑drittijiet tal‑eredi tiegħu. L‑eredi legali tiegħu rrinunzjaw għas‑suċċessjoni b’atti notarili tal‑15 ta’ Ġunju 2004 u tas‑27 ta’ Marzu 2007. Mid‑deċiżjoni tar‑rinviju jirriżulta li l‑impriża waqqfet l‑attività tagħha.
15 Il‑Juzgado de lo Social Nru 25 de Madrid ċaħad dan ir‑rikors minħabba li t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tar‑rikorrenti fil‑kawża prinċipali kienet saret wara l‑mewt ta’ min iħaddem mingħajr ma kienet ġiet ittrasferita l‑impriża u li għalhekk ma kienx hemm tkeċċija.
16 Ir‑rikorrenti fil‑kawża prinċipali ppreżentaw appell minn din is‑sentenza quddiem il‑qorti tar‑rinviju. Huma jsostnu li d‑deċiżjoni tat‑terminazzjoni hija att formali, li fil‑konfront tagħha għandhom jiġu osservati l‑kundizzjonijiet stabbiliti fl‑Artikolu 55(1) tal‑Istatut tal‑Ħaddiema, b’mod li l‑eredi ta’ min iħaddimhom kellhom jinnotifikawhom b’tali deċiżjoni. Għalhekk, ir‑rikorrenti fil‑kawża prinċipali jitolbu li tiġi kkonstatata l‑eżistenza ta’ tkeċċija inġusta u li għandhom jitħallsu danni li jikkorrispondu għal 45 jum ta’ paga għal kull sena ta’ servizz kif ukoll l‑arretrati tal‑paga li għandhom jibdew jiddekorru mid‑data tat‑tkeċċija sad‑data tan‑notifika tas‑sentenza tal‑qorti tar‑rinviju jew sad‑data ta’ meta jerġgħu jiddaħħlu fis‑servizz. Sussidjarjament huma jitolbu li tiġi kkonstatata t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol minħabba l‑mewt ta’ min iħaddem, skont l‑Artikolu 49 tal‑istess Statut, u li jingħatawlhom id‑danni previsti f’din id‑dispożizzjoni.
17 Il‑konvenuti fil‑kawża prinċipali jsostnu li l‑ebda tkeċċija ma saret u li din hija terminazzjoni tar‑relazzjoni ta’ xogħol wara li miet min iħaddem.
18 Il‑prosekutur, li ġie mistieden mill‑qorti tar‑rinviju jagħti opinjoni fil‑kawża prinċipali, jikkunsidra li tista’ teżisti inkompatibbiltà bejn id‑dispożizzjonijiet tad‑dritt Komunitarju u l‑Artikolu 49(1)(g) tal‑Istatut tal‑Ħaddiema.
19 Il‑qorti tar‑rinviju tqis li hemm nuqqas ta’ ugwaljanza fit‑trattament fid‑dritt Spanjol fil‑każ ta’ terminazzjoni tal‑kuntratt ta’ xogħol minħabba t‑terminazzjoni tal‑impriża minħabba n‑natura tal‑persuna ta’ min iħaddem. Fil‑fatt, f’tali każ, il‑ħaddiema impjegati minn persuna ġuridika huma f’sitwazzjoni iktar favorevoli minn dawk il‑ħaddiema impjegati minn persuna fiżika, filwaqt li d‑danni li jirriżultaw minn tkeċċija jew terminazzjoni tal‑kuntratt ta’ xogħol huma l‑istess.
20 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, billi kkunsidra li l‑interpretazzjoni tad‑dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 98/59 hija neċessarja sabiex jagħti d‑deċiżjoni tiegħu, it‑Tribunal Superior de Justicia de Madrid iddeċieda li jissospendi l‑proċeduri quddiemu u li jagħmel lill‑Qorti tal‑Ġustizzja d‑domandi segwenti:
“1) L‑Artikolu 51 tal‑Istatut tal‑Ħaddiema jonqos milli jissodisfa l‑obbligi imposti mid‑Direttiva [98/59] billi jillimita d‑definizzjoni ta’ tkeċċijiet kollettivi għal tkeċċijiet minħabba raġunijiet ekonomiċi, tekniċi, organizzativi jew ta’ produzzjoni u billi ma jestendix d‑definizzjoni għal tkeċċija għal raġuni mhux relatata mal‑ħaddiema individwali kkonċernati?
2) Ir‑regola fl‑Artikolu 49(1)(ġ) tal‑Istatut tal‑Ħaddiema li tistabbilixxi kumpens limitat għal paga ta’ xahar, għall‑ħaddiema li tilfu x‑xogħol tagħhom minħabba mewt, irtirar jew inkapaċità ta’ min iħaddem, li teskludihom mill‑iskop tal‑Artikolu 51 tal‑Istatut u li tmur kontra l‑Artikoli 1, 2, 3, 4 u 6 tad‑Direttiva [98/59], minħabba f’hekk tmur ukoll kontra d‑Direttiva [98/59]?
3) Il‑leġiżlazzjoni Spanjola dwar it‑tkeċċijiet kollettivi, u b’mod partikolari l‑Artikoli 49(1)(ġ) u 51 tal‑Istatut tal‑Ħaddiema, tikser l‑Artikolu 30 tal‑Karta tad‑Drittijiet Fundamentali tal‑Unjoni Ewropea [proklamata f’Nizza, fis‑7 ta’ Diċembru 2000 (ĠU C 364, p. 1)] u l‑Karta Komunitarja tad‑Drittijiet Soċjali Fundamentali tal‑Ħaddiema adottata waqt is‑sessjoni tal‑Kunsill Ewropew, tad‑9 ta’ Diċembru 1989, fi Strasbourg [mill‑kapijiet ta’ Stat jew ta’ gvern ta’ ħdax‑il Stat Membru]?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
21 Skont il‑Gvern Spanjol u dak Ungeriż kif ukoll skont il‑Kummissjoni Ewropea, għandu jiġi rrilevat, fir‑rigward tal‑ewwel żewġ domandi, li, fil‑mument tal‑mewt tiegħu, R. de las Heras Dávila kien iħaddem seba’ impjegati, b’mod li, bħala regola, sitwazzjoni bħal din taqa’ barra l‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑Direttiva 98/59.
22 Fil‑fatt, skont l‑Artikolu 1(1)(a)(ii) ta’ din id‑direttiva, hemm bżonn, sabiex din tkun tapplika f’sitwazzjoni bħal dik fil‑kawża prinċipali, li n‑numru ta’ tkeċċijiet ikun tal‑anqas ta’ għoxrin fuq perijodu ta’ erba’ u għoxrin ġurnata.
23 Madankollu, id‑Direttiva 98/59 tipprovdi, fl‑Artikolu 5 tagħha, li hija ma taffettwax il‑possibbiltà tal‑Istati Membri li japplikaw jew li jadottaw il‑liġjiet, ir‑regolamenti u d‑dispożizzjonijiet amministrattivi l‑iktar favorevoli għall‑ħaddiema, jew li jippermettu jew jiffavorixxu l‑applikazzjoni tad‑dispożizzjonijiet konvenzjonali l‑iktar favorevoli għalihom.
24 Mid‑deċiżjoni tar‑rinviju jirriżulta li fid‑dritt Spanjol jeżistu dispożizzjonijiet bħal dawn, sa fejn, skont l‑ewwel u t‑tielet subparagrafi tal‑Artikolu 51(1) tal‑Istatut tal‑Ħaddiema, il‑kunċett ta’ tkeċċija kollettiva jkopri wkoll it‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑ħaddiema kollha tal‑impriża, sakemm in‑numru tal‑ħaddiema kkonċernati jkun iktar minn ħamsa, meta t‑tkeċċija sseħħ minħabba t‑twaqqif komplet tal‑attività minħabba raġunijiet ekonomiċi, tekniċi, organizzattivi jew ta’ produzzjoni.
25 Il‑qorti tar‑rinviju ssostni li, fil‑kawża pendenti quddiemha, it‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑persunal kollu impjegat minn R. de las Heras Dávila minħabba l‑mewt ta’ dan għandha taqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑dispożizzjonijiet imsemmija fil‑punt preċedenti u għandha, hi wkoll, tiġi kkwalifikata bħala tkeċċija kollettiva. Din il‑qorti tqis li jekk ma jsirx hekk ikun hemm differenza fit‑trattament kuntrarjament għad‑Direttiva 98/59 u għall‑kunċett ta’ “redundancies [tkeċċijiet] kollettivi” fis‑sens tagħha.
26 F’dan ir‑rigward, it‑talba għal deċiżjoni preliminari, ċertament, hija dwar każ ta’ terminazzjoni tar‑relazzjoni ta’ xogħol fejn in‑numru huwa inqas mil‑limiti previsti fl‑Artikolu 1(1)(a) tad‑Direttiva 98/59.
27 Madankollu, peress li l‑leġiżlatur nazzjonali għażel li jinkludi fil‑kunċett ta’ tkeċċijiet kollettivi, fis‑sens ta’ din id‑direttiva, każijiet li ma jaqgħux lanqas taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id‑direttiva filwaqt li jiġu esklużi mill‑imsemmi kunċett każijiet bħal dak fil‑kawża prinċipali, jeżisti interess Komunitarju ċert fejn sabiex jiġu evitati interpretazzjonijiet differenti fil‑futur, dan il‑kunċett kif ukoll is‑soluzzjonijiet tad‑dritt Komunitarju li huma relatati, jiġu interpretati b’mod uniformi, ikunu xi jkunu l‑kundizzjonijiet li huma invokati fiha (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2006, Poseidon Chartering, C‑3/04, Ġabra p. I‑2505, punti 16 u 17).
28 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, hemm lok li tingħata risposta għad‑domandi preliminari abbażi tal‑premessa li ċerti tipi ta’ terminazzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol li jikkonċernaw numru ta’ ħaddiema inqas mil‑limiti previst fl‑Artikolu 1 tad‑Direttiva 98/59 huma mqabbla, mil‑liġi Spanjola, mat‑tkeċċijiet kollettivi fis‑sens ta’ dan l‑artikolu, imma li tipi oħra ta’ terminazzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol li jistgħu jikkonċernaw l‑istess numru ta’ ħaddiema, b’mod partikolari t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑persunal kollu minħabba l‑mewt ta’ min iħaddem, ma taqax, skont l‑imsemmija leġiżlazzjoni, taħt il‑kunċett ta’ tkeċċijiet kollettivi.
Fuq l‑ewwel domanda
29 Bl‑ewwel domanda tagħha, il‑qorti tar‑rinviju tesprimi d‑dubji tagħha fir‑rigward tal‑kompatibbiltà mal‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva 98/59 mal‑leġiżlazzjoni Spanjola applikabbli fil‑kawża prinċipali, fejn il‑kunċett ta’ tkeċċija kollettiva ma jinkludix kull terminazzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol għal raġunijiet li ma humiex relatati mal‑ħaddiema individwali.
30 L‑ewwel nett, għandu jitfakkar li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma għandhiex tiddeċiedi, fil‑kuntest ta’ proċedura skont l‑Artikolu 234 KE, dwar il‑kompatibbiltà ta’ liġijiet tad‑dritt intern mad‑dispożizzjonijiet tad‑dritt Komunitarju. Min‑naħa l‑oħra, il‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha l‑ġurisdizzjoni sabiex tagħti lill‑qorti tar‑rinviju l‑elementi kollha ta’ interpretazzjoni li jirriżultaw mid‑dritt Komunitarju li jippermettulha li tevalwa l‑kompatibbiltà tad‑dritt intern mal‑leġiżlazzjoni Komunitarja (ara, b’mod partikolari, s‑sentenzi tad‑19 ta’ Settembru 2006, Wilson, C‑506/04, Ġabra p. I‑8613, punti 34 u 35, kif ukoll tas‑6 ta’ Marzu 2007, Placanica et, C‑338/04, C‑359/04 u C‑360/04, Ġabra p. I‑1891, punt 36).
31 Huwa paċifiku li l‑kawża prinċipali hija dwar il‑legalità tat‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑persunal kollu ta’ impriża minħabba l‑mewt ta’ min iħaddem.
32 Għalhekk, sabiex tingħata risposta utli lill‑qorti tar‑rinviju fid‑dawl tas‑soluzzjoni tal‑kawża li għandha quddiemha, għandu jiġi ddeterminat jekk l‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva 98/59 għandux jiġi interpretat fis‑sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol ta’ diversi ħaddiema li dak li jħaddimhom huwa persuna fiżika minħabba l‑mewt ta’ din il‑persuna li tħaddimhom ma tikkwalifikax bħala tkeċċija kollettiva.
33 Fl‑ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li ma jirriżultax mill‑formulazzjoni tal‑imsemmija direttiva li tali sitwazzjoni taqa’ taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni tagħha.
34 Huwa minnu li l‑Qorti tal‑Ġustizzja interpretat b’mod estiż il‑kliem “raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal‑ħaddiema” użat fl‑Artikolu 1(1) ta’ din id‑Direttiva (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenzi tat‑12 ta’ Ottubru 2004, Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, C‑55/02, Ġabra p. I‑9387, punt 49, kif ukoll tas‑7 ta’ Settembru 2006, Agorastoudis et, C‑187/05 sa C‑190/05, Ġabra p. I‑7775, punt 28). Madankollu, mit‑test tagħha jirriżulta li l‑kunċett ta’ “redundancies [tkeċċijiet] kollettivi” fis‑sens ta’ din id‑dispożizzjoni jippresupponi kemm l‑eżistenza ta’ persuna li tħaddem kif ukoll ta’ xi att min‑naħa tiegħu.
35 Skont id‑definizzjoni mogħtija fl‑ewwel subparagrafu tal‑Artikolu 1(1)(a) tad‑Direttiva 98/59, dan it‑terminu jirreferi għal tkeċċijiet minn min iħaddem għal raġuni jew raġunijiet mhux relatati mal‑ħaddiema sa fejn ikunu jeżistu ċerti kundizzjonijiet ta’ natura kwantitattiva u temporali.
36 Skont it‑tieni subparagrafu tal‑Artikolu 1(1) tal‑istess direttiva, sabiex jiġi kkalkolat in‑numru ta’ tkeċċijiet kollettivi bħal dawk previsti fl‑ewwel subparagrafu tal‑punt (a) ta’ dan l‑istess paragrafu, it‑terminazzjonijiet tal‑kuntratt ta’ xogħol li jsiru fuq inizjattiva ta’ min iħaddem għal raġuni jew raġunijiet diversi mhux relatati mal‑ħaddiema huma mqabbla mat‑tkeċċijiet, sakemm ikun hemm tal‑anqas ħames tkeċċijiet.
37 Skont l‑Artikolu 2(1) ta’ din l‑istess direttiva, persuna li tħaddem li għandha intenzjoni tkeċċi b’mod kollettiv għandha tipproċedi, fi żmien tajjeb, sabiex tikkonsulta mar‑rappreżentanti tal‑ħaddiema sabiex jintlaħaq ftehim. Il‑paragrafu 3 tal‑istess Artikolu jipprovdi li min iħaddem għandu, fi żmien tajjeb matul il‑konsultazzjonijiet, jagħti lir‑rappreżentanti tal‑ħaddiema l‑informazzjoni utli kollha u jikkomunikalhom bil‑miktub l‑elementi elenkati fil‑punt (b) ta’ dan l‑aħħar paragrafu.
38 L‑Artikolu 3 tad‑Direttiva 98/59 jipprovdi li min iħaddem għandu jinnotifika bil‑miktub kull pjan ta’ tkeċċijiet kollettivi lill‑awtorità pubblika kompetenti u għandu jibgħat kopja ta’ din in‑notifika lir‑rappreżentanti tal‑ħaddiema.
39 It‑termini kollha li jinsabu f’dawn id‑dispożizzjonijiet, b’mod partikolari l‑espressjonijiet “jikkontempla redundancies [tkeċċijiet]”, “għandu jibda konsultazzjonijiet”, “jagħtihom notifika bil‑mitkub”, jinnotifika […] bil‑miktub dwar kull pjan ta’ redundancies [tkeċċijiet]” u “jgħaddi […] kopja”, juru l‑ħtieġa tal‑eżistenza ta’ persuna li tħaddem kif ukoll ta’ ċerti azzjonijiet min‑naħa tagħha.
40 Barra minn hekk, jirriżulta mill‑formulazzjoni “redundancies [tkeċċijiet …] fuq l‑inizjattiva ta’ min iħaddem”, użata fl‑ewwel sentenza tal‑Artikolu 1(1)(a) tad‑Direttiva 98/59, li l‑kunċett ta’ tkeċċijiet kollettivi jfisser, bħala regola, li min iħaddem jagħmel dawn it‑tkeċċijiet jew, fi kwalunkwe każ, għandu l‑intenzjoni li jagħmel dawn it‑tkeċċijiet, filwaqt li, kif l‑Avukat Ġenerali rrileva fil‑punt 81 tal‑konklużjonijiet tiegħu, il‑formulazzjoni “fuq l‑inizjattiva ta’ min iħaddem”, użata fit‑tieni subparagrafu tal‑istess paragrafu, timplika manifestazzjoni diretta tar‑rieda ta’ min iħaddem li tikkonsisti fil‑fatt li jkun ħa inizjattiva.
41 Minn dak li jippreċedi jirriżulta li t‑terminu ta’ tkeċċijiet kollettivi, fis‑sens tal‑Artikolu 1(1)(a) tad‑Direttiva 98/59, jippresupponi l‑eżistenza ta’ persuna li tħaddem li jkollha intenzjoni tagħmel dawn it‑tkeċċijiet u li tkun f’pożizzjoni, minn naħa, li tagħmel, f’dan il‑kuntest, l‑atti msemmija fl‑Artikoli 2 u 3 tal‑imsemmija direttiva, u, min‑naħa l‑oħra, li tagħmel, jekk ikun il‑każ, dawn it‑tkeċċijiet.
42 Madankollu, sitwazzjoni bħal dik fil‑kawża prinċipali hija kkaratterizzata mhux biss min‑nuqqas ta’ intenzjoni li jsiru dawn it‑tkeċċijiet kollettivi, imma wkoll min‑nuqqas ta’ persuna li tħaddem li tista’ tkun id‑destinatarja tal‑obbligi li jirriżultaw mid‑dispożizzjonijiet imsemmija fil‑punti 37 u 38 ta’ din is‑sentenza, li twettaq l‑atti msemmija minn dawn tal‑aħħar u li tagħmel, jekk ikun il‑każ, dawn it‑tkeċċijiet.
43 Fit‑tieni lok, fir‑rigward tal‑għan prinċipali tad‑Direttiva 98/59, għandu jitfakkar li, minn naħa, skont l‑Artikolu 2(2) tagħha, il‑konsultazzjonijiet huma dwar il‑possibbiltajiet li jiġu evitati jew li jitnaqqsu t‑tkeċċijiet kollettivi kif ukoll dwar il‑possibbiltajiet li jittaffew il‑konsegwenzi billi jkun hemm rikors għal miżuri soċjali magħhom immirati, inter alia, li jgħinu għall‑impjieg jew għat‑taħriġ mill‑ġdid tal‑ħaddiema mkeċċija. Min‑naħa l‑oħra, skont l‑Artikoli 2(3) u 3(1) ta’ din id‑direttiva, min iħaddem għandu jinnotifika kull pjan ta’ tkeċċija kollettiva lill‑awtorità pubblika u jittrażmettilhom l‑elementi u l‑informazzjoni msemmija f’dawn id‑dispożizzjonijiet.
44 Għaldaqstant, dan il‑għan prinċipali tad‑Direttiva 98/59, jiġifieri li t‑tkeċċijiet ikunu ppreċeduti minn konsultazzjoni mar‑rappreżentanti tal‑ħaddiema u li l‑awtorità pubblika kompetenti tiġi informata, ma jistax jintlaħaq fil‑każ ta’ kwalifikazzjoni bħala “redundancy [tkeċċija] kollettiva” tat‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑persunal kollu ta’ impriża amministrata minn persuna fiżika minħabba li jitwaqqfu l‑attivitajiet ta’ din l‑impriża wara l‑mewt tal‑persuna li tħaddem, peress li tali konsultazzjoni ma tistax isseħħ u li għalhekk ma huwiex possibbli, la li jiġu evitati u lanqas li jitnaqqsu t‑terminazzjonijiet tal‑kuntratt ta’ xogħol u lanqas li jittaffew il‑konsegwenzi.
45 Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li d‑Direttiva 98/59 ma hijiex intiża sabiex tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ kumpens finanzjarju ġenerali fil‑livell Komunitarju f’każ ta’ telf tal‑impjieg.
46 Fit‑tielet lok, għandu jiġi rrilevat li ċerti dispożizzjonijeet tad‑Direttiva 98/59 diġà ġew interpretati mill‑Qorti tal‑Ġustizzja.
47 Għalhekk, il‑Qorti tal‑Ġustizzja diġà ddeċidiet li, skont l‑Artikolu 2(1) u (3) kif ukoll l‑Artikolu 3(1) u (2) tad‑Direttiva 98/59, l‑uniku destinatarju tal‑obbligi fil‑qasam tal‑informazzjoni, tal‑konsultazzjoni u tan‑notifika huwa min iħaddem (ara s‑sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2009, Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, C‑44/08, Ġabra p. I‑8163, punt 57).
48 Il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l‑obbligi ta’ konsultazzjoni u ta’ notifika li għandu min iħaddem joriġinaw qabel id‑deċiżjoni ta’ terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenzi tas‑27 ta’ Jannar 2005, Junk, C‑188/03, Ġabra p. I‑885, punti 36 u 37, kif ukoll Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, iċċitata iktar ’il fuq, punt38).
49 Madankollu, f’każ bħal dak inkwistjoni fil‑kawża prinċipali, il‑mewt ta’ min iħaddem u t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol tal‑ħaddiema li kien jimpjega jikkoinċidu. Għalhekk, kif isostni l‑Gvern Spanjol, teżisti impossibbiltà materjali li jitwettqu dawn l‑obbligi.
50 Barra minn hekk, f’każ bħal dak inkwistjoni fil‑kawża prinċipali, ma teżisti la deċiżjoni għat‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol u lanqas l‑intenzjoni preliminari li ssir tali terminazzjoni.
51 Mill‑ġurisprudenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja jirriżulta li d‑Direttiva 98/59, kif bħal qabel id‑Direttiva tal‑Kunsill 75/129/KEE, tas‑17 ta’ Frar 1975, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet tal‑Istati Membru dwar it‑tkeċċijiet kollettivi (ĠU L 48, p. 29) jiggarantixxu biss armonizzazzjoni parzjali tar‑regoli ta’ protezzjoni tal‑ħaddiema f’każ ta’ tkeċċijjiet kollettivi (ara, fir‑rigward tad‑Direttiva 75/129, is‑sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 1994, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit, C‑383/92, Ġabra p. I‑2479, punt 25, u, fir‑rigward tad‑Direttiva 98/59, is‑sentenza Akavan Erityisalojen Keskusliitto AEK et, iċċitata iktar ’il fuq, punt 60) u li din ma tarmonizzax il‑modalitajiet tat‑terminazzjoni definittiva tal‑attivitajiet tal‑impriża, imma l‑proċedura li għandha tiġi segwita meta jsiru tkeċċijiet kollettivi (ara, fir‑rigward tad‑Direttiva 75/129, is‑sentenza Agorastoudis et, iċċitata iktar ’il fuq, punt 36).
52 Fl‑aħħar nett, għandu jingħad li l‑interpretazzjoni li tgħid li l‑kunċett ta’ “redundancies [tkeċċijiet] kollettivi” fis‑sens tad‑Direttiva 98/59 ma jinkludix it‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol ta’ diversi ħaddiema li min iħaddimhom huwa persuna fiżika minħabba fil‑mewt ta’ din il‑persuna li tħaddem ma hijiex kontradetta mis‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, iċċitata iktar ’il fuq. Fil‑fatt, din is‑sentenza ngħatat fil‑kuntest ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu fejn it‑termini “raġuni waħda jew aktar mhux relatati mal‑ħaddiema” użati fl‑Artikolu 1 ta’ din id‑direttiva kienu ġew analizzati, imma mingħajr ma sitwazzjoni bħal dik fil‑kawża prinċipali, ikkaratterizzata mit‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol minħabba l‑mewt tal‑persuna fiżika li hija l‑persuna li tħaddem u n‑nuqqas ta’ suġġett legali destinatarju tal‑obbligi previsti minn din id‑direttiva, kienet ġiet eżaminata b’mod speċifiku.
53 Fid‑dawl ta’ dak li jippreċedi, ir‑risposta għall‑ewwel domanda għandha tkun li l‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva 98/59 għandu jiġi interpretat fis‑sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol ta’ diversi ħaddiema, li min iħaddimhom huwa persuna fiżika, minħabba l‑mewt ta’ din il‑persuna li tħaddimhom ma tikkwalifikax bħala tkeċċija kollettiva.
Fuq it‑tieni domanda
54 Bit‑tieni domanda tagħha, il‑qorti tar‑rinviju tistaqsi jekk id‑Direttiva 98/59 għandhiex tiġi interpretata fis‑sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi għal danni differenti skont jekk il‑ħaddiema jkunux tilfu l‑impjieg tagħhom wara l‑mewt ta’ min iħaddem jew minħabba tkeċċija kollettiva.
55 F’dan ir‑rigward, minn naħa, jirriżulta mir‑risposta tal‑ewwel domanda li t‑terminazzjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol marbuta mal‑mewt ta’ min iħaddem li hija persuna fiżika, li ssir f’ċirkustanzi bħal dawk fil‑kawża prinċipali, ma jaqgħux taħt il‑kunċett ta’ tkeċċijiet kollettivi, fis‑sens tad‑Direttiva 98/59.
56 Min‑naħa l‑oħra, kif tfakkar fil‑punti 45 u 51 ta’ din is‑sentenza, l‑imsemmija direttiva tiżgura biss armonizzazzjoni parzjali tar‑regoli ta’ protezzjoni tal‑ħaddiema f’każ ta’ tkeċċijiet kollettivi u ma tfittix li tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ kumpens finanzjarju ġenerali fil‑livell Komunitarju fil‑każ ta’ telf ta’ impjieg. F’dan il‑kuntest, il‑kwistjoni tal‑estensjoni tal‑kumpens għall‑ħaddiema f’każ ta’ terminazzjoni tar‑relazzjoni ta’ xogħol tagħhom ma taqax taħt l‑applikazzjoni tad‑Direttiva 98/59.
57 Għalhekk, ir‑risposta għat‑tieni domanda magħmula għandha tkun li l‑imsemmija direttiva ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi għal kumpensi differenti skont jekk il‑ħaddiema tilfux l‑impjieg tagħhom wara l‑mewt ta’ min iħaddem jew wara tkeċċija kollettiva.
Fuq it‑tielet domanda
58 Bit‑tielet domanda tagħha, il‑qorti tar‑rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l‑Artikolu 30 tal‑Karta tad‑Drittijiet Fundamentali tal‑Unjoni Ewropea kif ukoll id‑dispożizzjonijiet tal‑Karta Komunitarja tad‑Drittijiet Soċjali Fundamentali għandhomx ikunu interpretati fis‑sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik fil‑kawża prinċipali.
59 Madankollu, kif jirriżulta mill‑kunsiderazzjonijiet għall‑ewwel żewġ domandi, sitwazzjoni bħal dik li wasslet għall‑kawża prinċipali ma taqax taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑Direttiva 98/59, u lanqas, għaldaqstant, ma taqa’ taħt dak tad‑dritt Komunitarju. F’dawn iċ‑ċirkustanzi, m’hemmx lok li tingħata risposta għat‑tielet domanda.
Fuq l‑ispejjeż
60 Peress li l‑proċedura għandha, fir‑rigward tal‑partijiet fil‑kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il‑qorti tar‑rinviju, hija din il‑qorti li tiddeċiedi fuq l‑ispejjeż. L‑ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet lill‑Qorti tal‑Ġustizzja, barra dawk tal‑imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il‑motivi, Il‑Qorti tal‑Ġustizzja (Ir‑Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) L‑Artikolu 1(1) tad‑Direttiva tal‑Kunsill 98/59/KE, tal‑20 ta’ Lulju 1998, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet tal‑Istati Membri dwar redundancies [tkeċċijiet] kollettivi, għandu jiġi interpretat fis‑sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li t‑terminazzjoni tal‑kuntratti ta’ xogħol ta’ diversi ħaddiema, li min jħaddimhom huwa persuna fiżika, minħabba l‑mewt ta’ din il‑persuna li tħaddimhom ma tikkwalifikax bħala tkeċċija kollettiva.
2) Id‑Direttiva 98/59 ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi għal kumpensi differenti skont jekk il‑ħaddiema tilfux l‑impjieg tagħhom wara l‑mewt ta’ min iħaddem jew wara tkeċċija kollettiva.
Firem
** Lingwa tal‑kawża: L‑Ispanjol.
Full & Egal Universal Law Academy