Kawża C-343/08
Il‑Kummissjoni Ewropea
vs
Ir‑Repubblika Ċeka
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Direttiva 2003/41/KE — Attivitajiet u superviżjoni tal-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali — Nuqqas ta’ traspożizzjoni parzjali fit-terminu previst — Assenza ta’ istituzzjonijiet għall‑irtirar professjonali stabbiliti fit-territorju nazzjonali — Kompetenza tal-Istati Membri li jorganizzaw is-sistema nazzjonali tagħhom tal-pensjonijiet ta’ rtirar”
Sommarju tas-sentenza
1. Atti tal-istituzzjonijiet — Direttivi — Implementazzjoni mill-Istati Membri — Neċessità ta’ traspożizzjoni kompleta — Ineżistenza fi Stat Membru ta’ attività koperta minn direttiva — Nuqqas ta’ effett — Eċċezzjoni — Raġunijiet ġeografiċi
(it-tielet paragrafu tal-Artikolu 249 KE)
2. Atti tal-istituzzjonijiet — Direttivi — Implementazzjoni mill-Istati Membri — Neċessità ta’ traspożizzjoni kompleta — Direttiva 2003/41 — Attivitajiet u superviżjoni tal‑istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali
(Artikolu 137(4) KE; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2003/41, Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4))
1. L‑ineżistenza fi Stat Membru speċifiku ta’ attività partikolari koperta minn direttiva ma tistax teħles lil dan l‑Istat Membru mill‑obbligu tiegħu li jadotta liġijiet jew regolamenti sabiex jiżgura traspożizzjoni xierqa tad‑dispożizzjonijiet kollha ta’ din id‑direttiva.
Kemm il‑prinċipju ta’ ċertezza legali, kif ukoll il‑ħtieġa li tiġi żgurata l‑applikazzjoni sħiħa tad‑direttiva, fid‑dritt u mhux biss fil‑fatt, jeżiġu li kull Stat Membru jirriproduċi r‑rekwiżiti tad‑direttiva inkwistjoni f’qafas legali ċar, preċiż u trasparenti li jipprovdi dispożizzjonijiet vinkolanti fil‑qasam ikkonċernat minn din id‑direttiva.
L‑Istati Membri għandhom tali obbligu sabiex jiġi evitat kull tibdil tas‑sitwazzjoni li teżisti f’dawn l‑Istati Membri f’mument partikolari u bl‑għan li jiġi żgurat li kull persuna fiżika jew ġuridika fil‑Komunità, inklużi dawk fl‑Istati Membri fejn attività partikolari koperta minn direttiva ma teżistix, tkun taf b’mod ċar u preċiż, liema huma d‑drittijiet u l‑obbligi tagħha f’kull ċirkustanza.
Huwa biss meta t‑traspożizzjoni ta’ direttiva tkun inutli ġeografikament li din ma tkunx vinkolanti.
(ara l-punti 39-42)
2. Billi ma jadottax, fit‑terminu previst, il‑liġijiet, ir‑regolamenti u d‑dispożizzjonijiet amministrattivi neċessarji sabiex jikkonforma ruħu mal‑Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tad‑Direttiva 2003/41, dwar l‑attivitajiet u s‑superviżjoni ta’ istituzzjonijiet għall‑provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [professjonali], li jimponu obbligi fuq l‑Istati Membri li fit‑territorju tagħhom huma stabbiliti istituzzjonijiet bħal dawn, Stat Membru jonqos mill‑obbligi tiegħu taħt l‑Artikolu 22(1) ta’ din id‑direttiva.
Anki jekk, skont il‑leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, ebda istituzzjoni għall‑irtirar professjonali ma tista’ legalment tistabbilixxi ruħha fit‑territorju ta’ dan l‑Istat Membru fin‑nuqqas tat‑tieni pilastru fis‑sistema nazzjonali tal‑pensjonijiet ta’ irtirar, l‑imsemmi Stat Membru għandu l‑obbligu li jittrasponi d‑dispożizzjonijiet tad‑direttiva fl‑intier tagħhom, billi jadotta u jimplementa fid‑dritt nazzjonali tiegħu, il‑liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet amministrattivi neċessarji għal dan il‑għan.
Obbligu ta’ traspożizzjoni bħal dan ma huwiex tali li jippreġudika l‑kompetenza tal‑imsemmi Stat f’dak li jikkonċerna l‑organizzazzjoni tas‑sistema nazzjonali tal‑pensjonijiet ta’ irtirar u ż‑żamma tal‑bilanċ finanzjarju tiegħu, billi jobbligah jimplementa, fil‑kuntest ta’ din it‑traspożizzjoni, dan it‑tieni pilastru bi ksur tal‑prerogattivi li l‑ewwel inċiż tal‑Artikolu 137(4) KE jirrikonoxxilu. L‑ebda dispożizzjoni tad‑Direttiva 2003/41 ma timponi l‑implementazzjoni ta’ tali leġiżlazzjoni fuq l‑Istati Membri. Din id‑direttiva tirrappreżenta biss l‑ewwel pass għat‑triq lejn suq intern għal skemi ta’ irtirar professjonali, permezz tal‑implementazzjoni, fuq skala Ewropea, ta’ regoli minimi ta’ prudenza. Min‑naħa l‑oħra, hija ma għandhiex l‑għan li tarmonizza, anki jekk parzjalment, is‑sistemi nazzjonali tal‑pensjonijiet ta’ irtirar billi tobbliga lill‑Istati Membri jemendaw jew jeliminaw ir‑regoli tad‑dritt nazzjonali tagħhom li jiddeterminaw l‑organizzazzjoni nfisha ta’ dawn is‑sistemi. B’mod partikolari, id‑Direttiva 2003/41, bħala tali, ma tobbligax lil Stat Membru li jipprojbixxi l‑istabbiliment ta’ istituzzjonijiet għall‑irtirar professjonali fit‑territorju tiegħu minħabba n‑nuqqas tat‑tieni pilastru fis‑sistema nazzjonali tal‑pensjonijiet ta’ irtirar tiegħu, li jelimina din il‑projbizzjoni sabiex jippermetti li istituzzjonijiet għall‑irtirar professjonali jistabbilixxu ruħhom fl‑imsemmi territorju bl‑għan li jipprovdu servizzi li jaqgħu taħt it‑tieni pilastru tas‑sistema nazzjonali tal‑pensjonijiet ta’ irtirar.
(ara l-punti 48, 52, 53, 57, 59, 62, 69 u d-dispożittiv)
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
14 ta’ Jannar 2010 (*)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu – Direttiva 2003/41/KE – Attivitajiet u superviżjoni tal-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali – Nuqqas ta’ traspożizzjoni parzjali fit-terminu previst – Assenza ta’ istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali stabbiliti fit-territorju nazzjonali – Kompetenza tal-Istati Membri li jorganizzaw is-sistema nazzjonali tagħhom tal-pensjonijiet ta’ rtirar”
Fil-Kawża C‑343/08,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 226 KE, ippreżentat fit-23 ta’ Lulju 2008,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn M. Šimerdová u N. Yerrell, bħala aġenti, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
rikorrenti
vs
Ir-Repubblika Ċeka, irrappreżentata minn M. Smolek, bħala aġent,
konvenuta
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn J. N. Cunha Rodrigues, President tat-Tieni Awla, li qed jaġixxi bħala l-President tat-Tielet Awla, P. Lindh, A. Rosas, U. Lõhmus u A. Ó Caoimh (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: Y. Bot,
Reġistratur: K. Malacek, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-10 ta’ Settembru 2009,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-6 ta’ Ottubru 2009,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill‑Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi naqset milli tittrasponi kompletament, id-Direttiva 2003/41/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-3 ta’ Ġunju 2003, dwar l-attivitajiet u s-superviżjoni ta’ istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [professjonali] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4 p. 350) fid-dritt nazzjonali tagħha, u b’mod partikolari billi ma ttrasponietx l-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) ta’ din id-direttiva, ir-Repubblika Ċeka naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-imsemmija direttiva u, b’mod partikolari, l-Artikolu 22(1).
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
2 Il-premessi 1, 6, 8, 9, 20, 36 u 37 tad-Direttiva 2003/41 li ġiet adottata abbażi tal‑Artikoli 47(2) KE, 55 KE u 95(1) KE jipprovdu:
“(1) Suq intern ġenwin għal servizzi finanzjarji huwa kruċjali għat-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien ta’ l-impjiegi fil-Komunità.
[…]
(6) Din id-Direttiva għalhekk tirrappreżenta l-ewwel pass għat-triq lejn suq intern għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [ta’ skemi ta’ rtirar professjonali] organizzat[i] fuq skala Ewropea. Billi tiġi ffissata r-regola tal-‛persuna prudenti’ bħala l-prinċipju bażi għall-investiment kapitali [tal-kapital] u tagħmilha possibbli għal istituzzjonijiet li joperaw bejn il-fruntieri, id-direzzjoni mill-ġdid tat-tifdil fis-settur ta’ provvista ta’ rtirar okkupazzjonali [skemi ta’ rtirar professjonali] hija inkoraġġita, b’hekk tikkontribwixxi għall-progress ekonomiku u soċjali.
[…]
(8) Istituzzjonijiet li huma kompletament separati minn xi impriża li tisponsorja u li topera fuq bażi ffinanzjat għall-iskop uniku li tipprovdi benefiċċji għall-irtirar għandu jkollhom il-libertà li jipprovdu servizzi u libertà ta’ investiment, bla ħsara biss għall-ħtiġiet koordinati ta’ prudenza, irrispettivament jekk dawn l-istituzzjonijiet humiex ikkunsidrati bħala entitajiet legali.
(9) Skond il-prinċipju ts-sussidjarjetà, l-Istati Membri għandhom iżommu responsabbiltà sħiħa għall-organizzazzjoni tas-sistemi tagħhom tal-pensjoni kif ukoll għad-deċiżjonijiet dwar ir-rwol li kull waħda minn dawn it-tlett ‛kolonni’ [pilastri] tas-sistema ta’ irtirar fi Stati Membri individwali. Fil-kuntest ta-tieni kolonna [pilastru], għandhom iżommu responsabbiltà sħiħa għall-irwol u l-funzjonijiet ta’ l-istituzzjonijiet varji li jipprovdu benefiċċji għal irtirar okkupazzjonali [pensjonijiet professjonali], bħal fondi ta’ pensjonijiet ma’ firxa wiesgħa ta’ l-industrija, fondi ta’ pensjonijiet ta’ kumpaniji u kumpaniji ta’ assigurazzjoni fuq il-ħajja. Din id-Direttiva mhix intiża sabiex titfa’ xi dubji fuq din il-prerogattiva.
[…]
(20) L-istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [professjonali] huma provdituri ta’ servizz finanzjarju li jġorr responsabbiltà kbira għall-provvista ta’ benefiċċji ta’ irtirar ta’ okkupazzjoni u għalhekk għandhom jikkonformaw ma’ ċerti standardsminimi ta’ prudenza fir-rigward ta’ l-attivitajiet tagħhom u l-kondizzjonijiet ta’ operazzjoni.
[…]
(36) Mingħajr preġudizzju għall-leġislazzjoni nazzjonali soċjali u tax-xogħol dwar l-organizzazzjoni ta’ sistemi ta’ pensjoni, inkluża sħubija obbligatorja u r-riżultati ta’ patti ta’ ftehim ta’ ikkurdar kollettiv, l-istituzzjonijiet għandu jkollhom il-possibbiltà li jipprovdu s-servizzi tagħhom fi Stati Membri oħra. […]
(37) L-eżerċizzju tad-dritt ta’ istituzzjoni fi Stat Membru wieħed li timmaniġġja skema ta’ pensjoni okkupazzjonali [professjonali] kkuntrattata fi Stat Membru ieħor għandha tirrispetta għal kollox id-dispożizzjonijiet tal-liġi soċjali u tax-xogħol ta’ l-Istat Membru li jospita sal-limitu li huwa relevanti għal pensjonijiet okkupazzjonali [professjonali], per eżempju d-definizzjoni u l-ħlas ta’ benefiċċji ta’ l-irtirar u l-kondizzjonijiet għat-trasferibilità tad-drittijiet tal-pensjoni.”
3 Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2003/41, l-għan tagħha huwa li tistabbilixxi r‑regoli għall-bidu u t-tkomplija ta’ attivitajiet imwettqa minn istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali.
4 L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1. Din id-Direttiva għandha tapplika għall-istituzzjonijiet li jipprovdu irtirar okkupazzjonali.[professjonali] […]
2. Din id-direttiva ma għandhiex tapplika għal:
(a) istituzzjonijiet li jimmaniġġjaw skemi ta’ sigurtà soċjali li huma koperti bir‑Regolament [tal-Kunsill] (KEE) Nru 1408/71 [tal-14 ta’ Ġunju 1971], dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati u l-familja tagħhom li jiċċaqalqu ġewwa l-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 350)] u r-Regolament [tal-Kunsill] (KEE) Nru 574/72 [tal-21 ta’ Marzu 1972, li jistipula l-proċedura għall‑implimentazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 1408/71 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 83];
(b) istituzzjonijiet li huma koperti [bl-Ewwel] Direttiva [tal‑Kunsill] 73/239/KEE [tal-24 ta’ Lulju 1973, dwar il-koordinament ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw il‑bidu u t-twettiq tan-negozju tal-assigurazzjoni diretta barra mill‑assigurazzjoni tal-ħajja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 14], id-Direttiva [tal-Kunsill] 85/611/KEE [tal-20 ta’ Diċembru 1985, dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrelataw għal impriżi ta’ investiment kollettiv f’titoli trasferibbli (UCITS) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 139], id-Direttiva [tal-Kunsill] 93/22/KEE [tal-10 ta’ Mejju 1993, dwar servizzi ta’ investiment fil-qasam ta’ titoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 43], id-Direttiva 2000/12/KE [tal-Parlament Ewopew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Marzu 2000, rigward il-bidu u l-eżerċizzju tan‑negozju tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3 p. 272] u d-Direttiva 2002/83/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ Novembru 2002, li tikkonċerna l-assigurazzjoni fuq il-ħajja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 6 p. 3];
(ċ) istituzzjonijiet li joperaw fuq il-bażi ta’ pay-as-you-go
(d) istituzzjonijiet fejn impjegati ta’ l-impriżi li jisponsorjaw ma jkollhom ebda drittijiet legali għall-benefiċċji u fejn l-impriża li tisponsorja tista’ tifdi l-attiv f’kull żmien u mhux neċessarjament tħares l-obbligi tagħha għall-ħlas ta’ benefiċċji ta’ l-irtirar;
(e) kumpaniji li jużaw skemi ta’ riżerva tal-kotba bil-ħsieb li jħallsu benefiċċji lill-impjegati tagħhom.”
5 Taħt l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2003/41, l-Istati Membri jistgħu jagħżlu li japplikaw ċerti dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva għan-negozju ta’ provvista ta’ rtirar professjonali ta’ impriżi ta’ assigurazzjoni li huma koperti bid-Direttiva 2002/83.
6 Skont l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2003/41, l-Istati Membri jistgħu wkoll jagħżlu li ma japplikawx din id-direttiva, kollha jew parti minnha, għal kull istituzzjoni li tinsab fit-territorju tagħhom li tamministra skemi ta’ rtirar li b’kollox għandhom inqas minn 100 membru u, jekk ikun il-każ, għal istituzzjonijiet fejn il-provvista ta’ rtirar professjonali ssir taħt statut, bis-saħħa ta’ leġiżlazzjoni, u hija garantita minn awtorità pubblika.
7 L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“[...] Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
(a) ‘istituzzjoni għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [professjonali]’, jew ‛istituzzjoni’, tfisser istituzzjoni, irrispettivament mill-forma legali tagħha, li topera fuq bażi ffinanzjat, stabbilita separatament minn kull impriża li tisponsorja jew negozju bil-għan li tipprovdi benefiċċji ta’ l-irtirar fil-kuntest ta’ attività okkupazzjonali [professjonali] fuq il-bażi ta’ ftehim jew kuntratt miftiehem:
– individwalment jew kollettivament bejn min iħaddem u l-impjegat/i jew ir-rappreżentanti rispetti tagħhom, jew
– ma’ persuni li jaħdmu għal rashom, b’konformità mal-leġislazzjoni tal‑pajjiż ta’ oriġini u l-pajjiż li jospita,
u li twettaq attivitajiet li joħorġu direttament minnhom;
(b) ‘skema ta’ pensjoni’ tfisser kuntratt, ftehim, kuntratt ta’ fiduċja jew regoli li jistipulaw liema benefiċċi ta’ l-irtirar jingħataw u taħt liema kondizzjonijiet;
(ċ) ‛impriża li tisponsorja’ tfisser kull impriża jew korp ieħor, irrispettivament ta’ jekk jinkludix jew jikkonsistix minn persuna waħda jew aktar naturali [fiżika] jew ġuridika, li taġixxi bħala persuna li tħaddem jew f’kapaċità li taħdem għal rasha jew kombinazzjoni ta’ dawn u li tħallas kontribuzzjonijiet lill-istituzzjoni għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [professjonali];
[…]
i) ‘Stat Membru ta’ oriġini’ tfisser l-Istat Membru li fih l-istituzzjoni jkollha l-uffiċċju rreġistrat tagħha u l-amministrazzjoni prinċipali tagħha jew, jekk ma jkollhiex uffiċċju rreġistrat, l-amministrazzjoni prinċipali tagħha;
j) ‘Stat Membru li jospita’ tfisser l-Istat Membru li l-liġi tiegħu soċjali jew tax-xogħol relevanti għall-qasam ta’ skemi ta’ pensjoni okkupazzjonali [professjonali] hija applikabbli għar-relazzjoni bejn impriża li tisponsorja u l-membri.”
8 L-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva jipprovdi li kull Stat Membru għandu jiżgura li jkun hemm separazzjoni legali bejn impriża li tisponsorja u istituzzjoni għall-irtirar professjonali sabiex l-attiv tal-istituzzjoni jiġi salvagwardat fl-interessi tal‑membri u l-benefiċjarji fil-każ ta’ falliment tal-impriża li tisponsorja.
9 L-Artikolu 9(1) tal-istess direttiva jipprovdi li kull Stat Membru għandu jiżgura li kull istituzzjoni għall-irtirar professjonali stabbilita fit-territorju tiegħu tosserva ċerti kundizzjonijiet ta’ operazzjoni u b’mod partikolari, li tkun irreġistrata f’reġistru nazzjonali mill-awtorità kompetenti superviżorja jew awtorizzata, li tkun immexxija minn nies ta’ reputazzjoni tajba li jkollhom il-kwalifiki u l‑esperjenza professjonali mixtieqa jew jimpjegaw persuni bil-kwalifiki professjonali u l-esperjenza msemmija, u li tkun suġġetta għal regoli adatti. L‑Artikolu 9(5) jipprovdi li, fil-każ ta’ attivitajiet transkonfinali, il-kundizzjonijiet ta’ operazzjoni tal-istituzzjoni għall-pensjonijiet professjonali għandhom ikunu suġġetti għall-awtorizzazzjoni minn qabel tal-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membru ta’ oriġini.
10 Skont l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2003/41, kull Stat Membru għandu jeħtieġ li kull istituzzjoni stabbilita fit-territorju tiegħu tħejji kontijiet u rapporti annwali li jagħtu kont ta’ kull skema ta’ rtirar amministrata mill-istituzzjoni.
11 Skont l-Artikolu 12 ta’ din id-direttiva, kull Stat Membru għandu jiżgura li kull istituzzjoni stabbilita fit-territorju tiegħu tipprepara dikjarazzjoni bil-miktub dwar il-prinċipji tal-politka ta’ investiment tagħha.
12 Skont l-Artikolu 13 tal-imsemmija direttiva, kull Stat Membru għandu jiżgura li l‑awtoritajiet kompetenti jkollhom is-setgħat u l-mezzi meħtieġa sabiex jikkontrollaw l-attivitajiet tal-instituzzjonijiet għall-irtirar professjonali fit‑territorju tiegħu.
13 L-Artikoli 15 sa 18 tal-istess direttiva jipprovdu li l-Istati Membri ta’ oriġini għandhom jiżguraw li l-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali, rispettivament, jikkostitwixxu provvisti tekniċi għad-diversi skemi ta’ rtirar, li għandhom biżżejjed attiv sabiex ikopri dawn il-provvisti, kif ukoll attiv addizzjonali sabiex iservi f’każ ta’ ħtieġa u għandhom jinvestu skont ir-regola tal-“persuna prudenti”.
14 Skont l-Artikolu 20(1) sa (4) tad-direttiva 2003/41:
“1. Mingħajr preġudizzju għall-leġislazzjoni soċjali u tax-xogħol dwar l-organizzazzjoni ta’ skemi ta’ pensjoni, inkluża sħubija obbligatorja u r-riżultati ta’ patti ta’ ftehim ta’ negozjar kollettiv, l-Istati Membri għandhom jippermettu impriżi li jinsabu ġewwa t-territorji tagħhom li jisponsorjaw istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali [professjonali] awtorizzati fi Stati Membri oħra. Għandhom ukoll jippermettu istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali awtorizzati fit-territorji tagħhom li jaċċettaw li jkunu sponsorjati minn impriżi ġewwa t-territorji ta’ Stati Membri oħra.
2. Istituzzjoni li tixtieq li taċċetta sponsorship minn impriża li tisponsorja li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għandha tkun suġġetta għall-awtorizzazzjoni minn qabel mill-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru ta’ l‑oriġini tagħha, kif imsemmi fl-Artikolu 9(5). Għandha tinnotifika l-intenzjoni tagħha li taċċetta sponsorship minn impriża li tisponsorja li tinsab ġewwa t-territorju ta’ Stat Membru ieħor lill-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru ta’ oriġini fejn tkun awtorizzata.
3. L-Istati Membri għandhom jeħtieġu istituzzjonijiet li jinsabu ġewwa t‑territorji tagħhom u li jipproponu li jkunu sponsorjati minn impriża li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor li tipprovdi l-informazzjoni li ġejja meta teffettwa notifikazzjoni taħt il-paragrafu 2:
(a) l-Istat/i Membru/i li jospita/w;
(b) l-isem ta’ l-impriża li tisponsorja;
(ċ) il-karatteristiċi prinċipali ta’ l-iskema ta’ pensjoni li għandha tiġi operata għall-impriża li tisponsorja.
4. Fejn awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru li jospita tiġi nnotifikata taħt il‑paragrafu 2, u sakemm ma jkollhiex raġuni li tiddubita li l-istruttura amministrativa jew is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ l-sitituzzjoni jew ir-reputazzjoni tajba jew il-kwalifiki professjonali jew esperjenza tal-persuni li jmexxu l‑istituzzjoni huma kompatibbli ma’ l-operazzjonijiet proposti fl-Istat Membru li jospita, għandha fi żmien tliet xhur milli tirċievi l-informazzjoni kollha msemmija fil-paragrafu 3 tikkomunika dik l-informazzjoni lill-awtoritajiet kompetenti ta’ l‑Istat Membru li jospita u lill-istituzzjoni.”
15 L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 22(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom iġibu fis-seħħ il-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva qabel it-23 ta’ Settembru 2005. Għandhom minnufih javżaw b’dan lill-Kummissjoni.”
16 Skont l-Artikolu 22(3) u (4), l-Istati Membri jistgħu, taħt ċerti kundizzjonijiet, jipposponu sat-23 ta’ Settembru 2010 l-applikazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet provduti fl-Artikoli 17 u 18 tal-imsemmija direttiva, għall-istituzzjonijiet għall‑irtirar professjonali stabbiliti fit-territorju tagħhom.
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
17 Id-Direttiva 2003/41 ġiet trasposta fis-sistema legali Ċeka permezz tal-Liġi Nru 340/2006, tal-24 ta’ Mejju 2006, dwar l-attivitajiet tal-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea u li temenda l-Liġi Nru 48/1997 dwar l-assigurazzjoni għas-saħħa pubblika, li temenda u tissupplimenta diversi liġijiet relatati.
Il-proċedura prekontenzjuża
18 Fil-11 ta’ Lulju 2006, ir-Repubblika Ċeka informat lill-Kummissjoni li kienet ittrasponiet id-Direttiva 2003/41 fis-sistema legali nazzjonali tagħha permezz tal‑Liġi Nru 340/2006.
19 Fit-18 ta’ Ottubru 2006, skont l-Artikolu 226 KE, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lir-Repubblika Ċeka fejn sostniet li l-Artikoli 1 sa 5, 8, 9, 13 u 15 sa 21 tal-imsemmija direttiva ma kienux ġew trasposti jew dan kienu ġew trasposti biss parzjalment.
20 Fir-risposta tagħha tat-18 ta’ Diċembru 2006, ir-Repubblika Ċeka spjegat essenzjalment li, fid-dawl tal-fatt li ebda istituzzjoni għall-irtirar professjonali li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/41 ma kienet stabbilita fit‑territorju tagħha, il-Liġi Nru 340/2006 illimitat ruħha li tittrasponi d‑dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva li għandhom l-għan li jippermettu li istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali stabbiliti fi Stati Membri oħra jeżerċitaw attivitajiet transkonfinali permezz ta’ provvista ta’ servizzi intiżi għat-territorju Ċek u, b’hekk, jippermettu li impriżi stabbiliti f’dan l-aħħar territorju jikkontribwixxu għall-iskemi ta’ rtirar proposti minn dawn l-istituzzjonijiet. F’dan ir-rigward, ir-Repubblika Ċeka fakkret li taħt l-ewwel inċiż tal‑Artikolu 137(4) KE, l-Istati Membri għandhom għażla ħielsa fir-rigward tal‑organizzazzjoni tas-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali tagħhom.
21 Peress li ma kinitx sodisfatta b’din ir-ripsota, fit-23 ta’ Marzu 2007 il‑Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata lir-Repubblika Ċeka fejn talbitha tieħu l-miżuri neċessarji, fi żmien xahrejn minn meta tirċievi din l-opinjoni, sabiex skont l-Artikolu 22(1) tad-Direttiva 2003/41 tittrasponi, fid-dritt nazzjonali, din id-direttiva fl-intier tagħha u b’mod partikolari l-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) u (4).
22 Permezz ta’ ittra tal-24 ta’ Lulju 2007, dan l-Istat Membru rrisponda għall‑opinjoni motivata billi ddikjara mill-ġdid li l-obbligu li jitrasponi l‑imsemmija direttiva ma setax jippreġudika d-drittijiet tal-Istati Membri li jiddefinixxu l-prinċipji fundamentali tas-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali tagħhom.
23 Peress li ma kinitx sodisfatta b’din ir-risposta, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir-rikors.
Fuq ir-rikors
Fuq l-ammissibbiltà
24 Permezzz ta’ dan ir-rikors, il-Kummissjoni titlob li, skont it-termini tad-dispożittiv tar-rikors tagħha, jiġi kkonstatat li r-Repubblika Ċeka naqset mill-obbligi tagħha taħt id-Direttiva 2003/41, “b’mod partikolari” billi ma trasponietx l-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tagħha.
25 F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ teżamina ex officio jekk il-kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 226 KE għall-preżentata ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ġewx sodisfatti (sentenzi tal-31 ta’ Marzu 1992, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑362/90, Ġabra p. I‑2353, punt 8; tal-15 ta’ Jannar 2002, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑439/99, Ġabra p. I‑305, punt 8, u tal-4 ta’ Mejju 2006, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, C‑98/04, Ġabra p. I‑4003, punt 16).
26 Madankollu, mill-Artikolu 38(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal‑Ġustizzja u mill-ġurisprudenza relatata miegħu jirriżulta li kull rikors promotur għandu jindika s-suġġett tal-kawża u sunt tal-motivi mressqa, u li din l-indikazzjoni għandha tkun ċara u preċiża biżżejjed li tippermetti lill-konvenut jipprepara d-difiża tiegħu u lill-Qorti tal-Ġustizzja teżerċita l-istħarriġ tagħha. Minn dan jirriżulta li l-elementi essenzjali ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom huwa bbażat rikors għandhom jirriżultaw b’mod koerenti u li jiftihem mit-test tar-rikors stess, u li t-talbiet ta’ din tal-aħħar għandhom ikunu fformulati b’mod mhux ekwivoku sabiex jiġi evitat li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċidi ultra petita jew tonqos milli tiddeċiedi fuq ilment (ara s-sentenzi tas-26 ta’ Aprtil 2007, Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja, C‑195/04, Ġabra p. I‑3351, punt 22 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal-21 ta’ Frar 2008, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑412/04, Ġabra p. I‑619, punt 103).
27 F’dan il-każ hemm lok li jiġi kkonstatat li, sa fejn bl-użu tal-kliem “b’mod partikolari” fid-dispożittiv tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li tinkludi fih dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva 2003/41 apparti dawk imsemmija b’mod espliċitu, l-imsemmi rikors ma jissodisfax dawn ir-rekwiżiti peress li la l-identità ta’ dawn id-dispożizzjonijiet l-oħra u lanqas ir-raġunijiet għaliex ir-Repubblika Ċeka naqset milli tittrasponihom fit-terminu preskritt, ma huma ppreċiżati f’dan ir-rikors.
28 Konsegwentement, dan ir-rikors huwa ammissibbli biss sa fejn jirrigwarda l‑allegat nuqqas ta’ traspożizzjoni, mir-Repubblika Ċeka, tal-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tad-Direttiva 2003/41.
Fuq il-mertu
29 Huwa paċifiku li l-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tad-Direttiva 003/41 ma ġewx trasposti, mir-Repubblika Ċeka, fit-terminu previst minn din id-direttiva jew qabel l-iskadenza tat-terminu mogħti fl-opinjoni motivata. Dan l-Istat Membru, li ma jinvokax il-benefiċċju tal-fakultà ta’ posponiment parzjali prevista fl-Artikolu 22(3) u (4) tal-imsemmija direttiva, għal dak li jikkonċerna uħud mid‑dispożizzjonijiet tal-Artikoli 17 u 18 tagħha, effettivament jirrikonoxxi li d‑dispożizzjonijiet imsemmija b’mod espliċitu f’dan ir-rikors ma ġewx implementati fis-sistema legali nazzjonali fl-imsemmija termini. Madankollu, ebda dispożizzjoni tad-Direttiva 2003/41 ma tipprovdi l-possibbiltà li l-Istati Membri jew uħud fosthom jevitaw tali traspożizzjoni.
30 Madankollu, ir-Repubblika Ċeka tqis li ma kinitx obbligata tittrasponi d‑dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/41 imsemmijin b’mod espliċitu fir-rikors, għaliex jekk tagħmel dan, hija jkollha temenda l-prinċipji fundamentali tas‑sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali tagħha, li skont l-ewwel inċiż tal-Artikolu 137(4) KE, l-organizzazzjoni tagħha taqa’ taħt is-setgħa tal-Istati Membri, billi fis-sistema ta’ pensjonijiet ta’ rtirar tagħhom, tintroduċi skema ta’ rtirar professjonali, minkejja li tali skema ma teżistix fid-dritt nazzjonali.
31 F’dan ir-rigward, ir-Repubblika Ċeka tispjega li s-sistema tal-pensjonijiet ta’ rtirar tagħha hija magħmula minn żewġ partijiet biss li jikkonsistu, rispettivament, fl-ewwel pilastru u fit-tielet pilastru tas-sistemi tal-pensjonijiet ta’ rtirar. L-ewwel pilastru, irregolat mill-Liġi Nru 155/1995 dwar l-assigurazzjoni tal-pensjoni, huwa magħmul mill-pensjoni legali, ġenerali u vinkolanti għal kull persuna assigurata, u jaqa’ taħt l-iskema nazzjonali tas-sigurtà soċjali. Għal dak li jirrigwarda t-tielet pilastru, irregolat mil-Liġi Nru 42/1994 dwar l-assigurazzjoni tal-pensjoni addizzjonali li tibbenifika minn kontribuzzjoni statali, dan jikkonsisti f’kuntratti individwali ta’ assigurazzjoni tal-pensjoni magħmula volontarjament mill-persuni assigurati mal-fondi tal-pensjoni stabbiliti skont l-imsemmija liġi. Sħubija f’dawn il-fondi ma hijex marbuta ma’ impjieg, mal-persuna li timpjega jew mal-eżerċizzju ta’ attività indipendenti. Min-naħa l-oħra, is-sistema Ċeka tal‑pensjonijiet għall-iritrar ma tinkludix it-tieni pilastru magħmul mill‑pensjonijiet addizzjonali pprovduti b’konnessjoni mal-attività professjonali, sew jekk impjieg jew attività indipendenti.
32 Għaldaqstant, ir-Repubblika Ċeka tenfasizza li, taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali attwalment fis-seħħ, istituzzjoni għall-irtirar professjonali ma tistax tistabbilixxi ruħha fit-territorju Ċek sabiex hemmhekk teżerċita din l-attività, peress li dan ikun bi ksur tad-dispożizzjonijiet legali li jirregolaw l-eżerċizzju ta’ attività professjoni fis-suq finanzjarju u jista’ jkun is-suġġett ta’ proċeduri amministrattivi jew kriminali. Barra minn hekk, la hemm rieda politika u lanqas potenzjal ekonomiku biżżejjed sabiex tiġi introdotta skema ta’ rtirar professjonali f’dan l-Istat Membru.
33 Skont ir-Repubblika Ċeka, ladarba l-ewwel inċiż tal-Artikolu 137(4) KE jħalli f’idejn l-Istati Membri li jfasslu l-istruttura fundamentali tas-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali tagħhom, ma tistax titwettaq traspożizzjoni tad-Direttiva 2003/41 li taffettwa l-eżerċizzju effettiv ta’ dritt garantit mil-liġi primarja. Peress li d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva msemmija b’mod espliċitu f’dan ir-rikors jimponu preċiżament obbligi fuq l-Istati Membri li fit‑territorju tagħhom ikunu stabbiliti istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali, għaldaqstant it-traspożizzjoni tagħhom bil-fors li ġġib magħha l-ħolqien tal-qafas legali meħtieġ għall-funzjonament tal-impriżi stabbiliti fit-territorju tar-Repubblika Ċeka fil-qasam tal-irtirar professjonali u, għaldaqstant, it-twaqqif, fil-fatt u fid-dritt, tat-tieni pilastru f’dan l-Istat Membru u dan kieku jaffettwa serjament il-bilanċ finanzjarju globali tas-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar.
34 Bħala eżempju, ir-Repubblika Ċeka tirreferi, f’dan ir-rigward, għall-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2003/41 li jistabbilixxi l-obbligu li l-Istati Membri jirreġistraw l‑istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali stabbiliti fit-territorju tagħhom, fir‑reġistru nazzjonali jew li jawtorizzawhom. Fil-fatt, il-ħolqien ta’ reġistru adegwat jew ta’ sistema adegwata għall-awtorizzazzjoni neċessarjament jeżiġi l‑adozzjoni tal-leġiżlazzjoni korrispondenti. Ma huwiex possibbli li tali leġiżlazzjoni tiġi adottata b’mod iżolat mingħajr ma tiġi stabbilita pensjoni professjonali bħala sistema kumplessa, jiġifieri mingħajr ma jiġu ddefiniti, pereżempju, id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet kontraenti.
35 Ir-Repubblika Ċeka tippreċiża li hija konxja mill-fatt li, b’mod ġenerali, l‑istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali ma jistgħux jiġu mfixkla mas-sistema tat-tieni pilastru tas-sistemi tal-pensjonijiet ta’ rtirar. Madankollu, dawn l‑istituzzjonijiet huma element essenzjali f’dan il-pilastru u l-ħolqien ta’ qafas għat-twaqqif tagħhom, bil-fors li jġib miegħu emendi fis-sistemi ta’ pensjonijiet ta’ rtirar innifishom.
36 Barra minn hekk, ir-Repubblika Ċeka tenfasizza li t-traspożizzjoni li seħħet permezz tal-Liġi Nru 340/2006 tilħaq l-għan tad-Direttiva 2003/41. Fil-fatt, din il‑liġi tittrasponi d-dispożizzjonijiet kollha li jikkonċernaw il-provvista transkonfinali tas-servizzi tal-irtirar professjonali min-naħa tal-istituzzjonijiet stabbiliti fi Stati Membri oħra, biex b’hekk tippermetti li l-impriżi stabbiliti fit‑territorju tagħha jikkontribwixxu fi skemi tal-pensjonijiet għall-irtirar proposti minn dawn l-istituzzjonijiet, filwaqt li fl-istess ħin tippermetti li dawn tal-aħħar jipproponu s-servizzi adegwati fir-Repubblika Ċeka.
37 Minn dan jirriżulta li permezz ta’ dan l-argument, ir-Repubblika Ċeka essenzjalment tipprova tiġġustifika n-nuqqas ta’ traspożizzjoni tad‑dispożizzjonijiet inkwistjoni tad-Direttiva 2003/41, minn naħa, bil-fatt li ebda istituzzjoni għall-irtirar professjonali ma hija stabbilita fit-territorju tagħha minħabba l-projbizzjoni, imposta mid-dritt nazzjonali, ta’ tali stabbiliment u, min‑naħa l-oħra, bil-fatt li t-traspożizzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet tobbligaha temenda s-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tagħha billi tintroduċi t-tieni pilastru, mentri l-ewwel inċiż tal-Artikolu 137(4) KE jagħti lill‑Istati Membri l-kompetenza li jorganizzaw is-sistemi nazzjonali tagħhom f’dan il-qasam.
38 Għaldaqstant għandu jiġi eżaminat jekk dawn il-kunsiderazzjonijiet ibbażati fuq id-dritt nazzjonali u d-dritt Komunitarju rispettivament, jistgħux jiġġustifikaw in‑nuqqas ta’ traspożizzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/41 imsemmija b’mod espliċitu f’dan ir-rikors.
39 F’dan ir-rigward, f’dak li jikkonċerna l-allegat fatt li ebda istituzzjoni għall‑pensjonijiet professjonali ma hija stabbilita fir-Repubblika Ċeka, għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-ineżistenza fi Stat Membru speċifiku ta’ attività partikolari koperta minn direttiva ma tistax teħles lil dan l-Istat Membru mill-obbligu tiegħu li jadotta liġijiet jew regolamenti sabiex jiżgura traspożizzjoni xierqa tad-dispożizzjonijiet kollha ta’ din id-direttiva (sentenzi tas-16 ta’ Novembru 2000, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-214/98, Ġabra. p. I‑9601, punt 22; tat-13 ta’ Diċembru 2001, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, C‑372/00, Ġabra p. I‑10303, punt 11; tat-30 ta’ Mejju 2002, Il-Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit, C-441/00, Ġabra p. I-4699, punt 15, u tat-8 ta’ Ġunju 2006, Il‑Kummissjoni vs Il-Lussemburgu, C‑71/05, punt 12).
40 Fil-fatt, kemm il-prinċipju ta’ ċertezza legali, kif ukoll il-ħtieġa li tiġi żgurata l‑applikazzjoni sħiħa tad-direttiva, fid-dritt u mhux biss fil-fatt, jeżiġu li kull Stat Membru jirriproduċi r-rekwiżiti tad-direttiva inkwistjoni f’qafas legali ċar, preċiż u trasparenti li jipprovdi dispożizzjonijiet vinkolanti fil-qasam ikkonċernat minn din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-15 ta’ Marzu 1990, Il‑Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C‑339/87, Ġabra p. I-851, punti 22 u 25, u Il‑Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
41 L-Istati Membri għandhom tali obbligu sabiex jiġi evitat kull tibdil tas-sitwazzjoni li teżisti f’dawn l-Istati Membri f’mument partikolari u bl-għan li jiġi żgurat li kull persuna fiżika jew ġuridika fil-Komunità, inklużi dawk fl-Istati Membri fejn attività partikolari koperta minn direttiva ma teżistix, tkun taf b’mod ċar u preċiż, liema huma d-drittijiet u l-obbligi tagħha f’kull ċirkustanza (ara, f’dan is-sens, is‑sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, punt 27; Il‑Kummissjoni vs L-Irlanda, punt 12; tat-30 ta’ Mejju 2002, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, punt 16, u Il-Kummissjoni vs Il-Lussemburgu, punt 13).
42 Skont il-ġurisprudenza, huwa biss meta t-traspożizzjoni ta’ direttiva tkun inutli ġeografikament li din ma tkunx vinkolanti (ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, Il‑Kummissjoni vs L-Irlanda, punt 13 u tat-30 ta’ Mejju 2002, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, punt 17).
43 F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat li kif jirriżulta, b’mod partikolari, mill‑premessi 1, 6 u 8 tad-Direttiva 2003/41, din tal-aħħar, adottata abbażi tal‑Artikoli 47(2) KE, 55 KE u 95 KE, hija intiża għat-twaqqif ta’ suq intern tal‑iskemi tal-pensjonijiet professjonali li fih l-istituzzjonijiet għall-pensjonijiet professjonali għandhom igawdu mil-libertà li jipprovdu servizzi u l-libertà ta’ investiment.
44 F’din ir-rigward, l-Artikolu 20(1) tad-Direttiva 2003/41 jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu, minn naħa, jawtorizzaw l-impriżi stabbiliti fit-territorju tagħhom jisponsorjaw istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali awtorizzati fi Stati Membri oħra, u min-naħa l-oħra, jippermettu lill-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali awtorizzati fit-territorji tagħhom li jaċċettaw li jkunu sponsorjati minn impriżi ġewwa t-territorji ta’ Stati Membri oħra.
45 Kif jirriżulta mill-premessi 7 u 20, għall-finijiet tal-eżerċizzju ta’ tali attivitajiet transkonfinali, id-Direttiva 2003/41 timponi fuq l-Istati Membri li, għall‑istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali stabbiliti fit-territorju tagħhom, japplikaw diversi regoli minimi ta’ prudenza għal dak li jikkonċerna l-attivitajiet u kundizzjonijiet sabiex jiżguraw livell għoli ta’ sigurtà tal-pensjonanti ta’ għada li ser jibbenefikaw mis-servizzi tagħhom.
46 Dawn ir-regoli jikkonsistu, b’mod partikolari, skont l-Artikoli 8, 9, 13 u 15 sa 18 tad-Direttiva 2003/41 fis-separazzjoni legali bejn l-istituzzjonijiet għall‑irtirar professjonali u l-impriżi li jissieħbu ma’ dawn l-istituzzjonijiet sabiex, f’każ ta’ falliment tal-impriżi, l-attiv tal-istituzzjonijiet ikun salvagwardjat, f’kundizzjonijiet ta’ operazzjoni intiżi li jiżguraw is-serjetá tal-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali, bħalma huma r-reġistrazzjoni f’reġistru nazzjonali jew awtorizzazzjoni, tmexxija minn persuni ta’ reputazzjoni tajba, l-adozzjoni ta’ regoli adegwati ta’ operazzjoni, it-twaqqif ta’ provvedimenti tekniċi ċċertifikati minn persuna speċjalizzata, u l-għoti ta’ informazzjoni lill-membri, f’lista ta’ informazzjoni li għandha tingħata lill-awtoritajiet kompetenti, kif ukoll il‑preżentazzjoni u l-amministrazzjoni tal-fondi suffiċjenti biex ikopru l-obbligi tagħhom, rispettivament.
47 Barra minn hekk, l-Artikolu 20(2) sa (4) tad-Direttiva 2003/41 jipprovdi l‑proċedura li istituzzjoni għall-irtirar professjonali awtorizzata fi Stat Membru għandha ssegwi meta tkun trid tipprovdi servizzi fi Stat Membru ieħor, kif ukoll ir-rwol, f’tali każ, tal-awtoritajiet kompetenti. B’mod partikolari, l-Artikolu 20(2), l-istess bħall-Artikolu 9(5) tal-imsemmija direttiva, jipprovdi li l-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali li jixtiequ jeżerċitaw tali attivitajiet transkonfinali għandhom jirċevu l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-awtoritajiet kompetenti tal‑Istat Membru ta’ oriġini, jiġifieri dak l-Istat li fit-territorju tiegħu jkollhom l‑uffiċċju rreġistrat u/jew l-amministrazzjoni prinċipali tagħhom.
48 Minn dan jirriżulta li, bħalma rrilevat ir-Repubblika Ċeka, id-dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 2003/41 imsemmija b’mod espliċitu f’dan ir-rikors, jiġifieri l‑Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tagħha, essenzjalment jimponu obbligi fuq l-Istati Membri li fit-territorju tagħhom huma stabbiliti istituzzjonijiet għall‑irtirar professjonali.
49 Huwa minnu li, skont dan l-Istat Membru, ebda istituzzjoni għall-irtirar professjonali ma tista’ legalment tistabbilixxi ruħha fit-territorju tiegħu.
50 Madankollu, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 39 sa 41 ta’ din is-sentenza, u fin-nuqqas ta’ raġuni ġeografika li tirrendi t-traspożizzjoni ta’ dawn id‑dispożizzjonijiet inkwistjoni inutli, huwa importanti li fil-każ fejn, jekk dan ikun meħtieġ, ir-Repubblika Ċeka tiddeċiedi li tikkomplementa s-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tagħha bi skema ta’ rtirar professjonali li taqa’ taħt it-tieni pilastru, kull persuna fiżika jew ġuridika f’dan l-Istat Membru, bħall‑persuni fiżiċi jew ġuridiċi fil-Kommunità, ikunu jafu liema huma d-drittijiet u l-obbligi tagħhom.
51 Żvilupp bħal dan fis-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar ma jista’ bl-ebda mod jitqies bħala eskluż jew purament ipotetiku, bħalma ssostni r-Repubblika Ċeka, minħabba li dan jimplika emenda fil-qafas legali applikabbli u mhux sempliċiment l-eliminazzjoni ta’ ostakolu fattwali. Fil-fatt, kull leġiżlazzjoni tista’ tiġi emendata. F’dan il-każ, mill-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ dan l-Istat Membru stess jirrizulta, barra minn hekk, li qabel l-adozzjoni tad-Direttiva 2003/41 ir-Repubblika Ċeka kienet fasslet abbozzi ta’ liġi intiżi sabiex jintroduċi t-tieni pilastru fis-sistema nazzjonali ta’ pensjonijiet ta’ rtirar kemm fl‑1993 meta l-Ministru għax-Xogħol u l-Affarijiet Soċjali ppreżenta lill-Gvern Ċek proposta ta’ liġi f’dan is-sens, li fl-aħħar nett kien għamel għażla oħra, jiġifieri l-adozzjoni ta’ liġi dwar l-assigurazzjoni tal-pensjoni addizzjonali li tibbenifika minn kontribuzzjoni statali, kif ukoll fl-2001, meta l-imsemmi Gvern kien ippreżenta lill-Kamra tar-Rappreżentanti tal-Parlament Ċek, proposta ta’ liġi dwar l-assigurazzjoni ta’ pensjonijiet professjonali. Barra minn hekk, matul is‑seduta, ir-Repubblika Ċeka ammettiet li dan it-tieni pilastru jista’ jiġi introdott fil-futur jekk tiżviluppa rieda politika f’dan is-sens.
52 Minn dan isegwi li, anki jekk skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, ebda istituzzjoni għall-irtirar professjonali ma tista’ legalment tistabbilixxi ruħha fit‑territorju tar-Repubblika Ċeka fin-nuqqas tat-tieni pilastru fis-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar, dan l-Istat Membru għandu l-obbligu li jittrasponi d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tad‑Direttiva 2003/41 fl-intier tagħhom, billi jadotta u jimplementa fid-dritt nazzjonali tiegħu, il-liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet amministrattivi neċessarji għal dan il-għan, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 22(1) ta’ din id‑direttiva.
53 Għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni r-Repubblika Ċeka, dan l-obbligu ta’ traspożizzjoni ma huwiex tali li jippreġudika l-kompetenza tagħha f’dak li jikkonċerna l-organizzazzjoni tal-imsemmija sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar u ż-żamma tal-bilanċ finanzjarju tagħha, billi jobbligaha timplementa, fil‑kuntest ta’ din it-traspożizzjoni, dan it-tieni pilastru bi ksur tal-prerogattivi li l‑ewwel inċiż tal-Artikolu 137(4) KE jirrikonoxxilha.
54 Fl-ewwel lok, it-traspożizzjoni tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni tad-Direttiva 2003/41 fid-dritt nazzjonali, bla ebda mod ma tobbliga lir-Repubblika Ċeka temenda s-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tagħha.
55 F’dan ir-rigward, ir-Repubblika Ċeka hija żbaljata meta ssostni li tali traspożizzjoni twassal ipso facto għall-introduzzjoni tat-tieni pilastru fis-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tagħha.
56 Skont l-ispjegazzjonijiet mogħtija minn dan l-Istat Membru stess b’risposta għad‑domandi bil-miktub tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq dan il-punt, il-ħolqien ta’ dan it-tieni pilastru, li jaqa’ taħt sistema kumplessa, jeżiġi fil-fatt l-adozzjoni mil‑leġiżlatur ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali kompluta bl-għan li tistabbilixxi, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet meħtieġa għall-istabbiliment tal-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali fit-territorju tagħha kif ukoll ir-relazzjonijiet ġuridiċi kemm bejn it-tieni pilastru u l-pilastri l-oħra tas-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar, kif ukoll fi ħdan dan l-istess tieni pilastru, bejn id-diversi elementi li huwa kompost minnhom, jiġifieri l-persuni li jimpjegaw, il-ħaddiema, il-korpi ta’ kontroll u superviżjoni flimkien ma’, skont il-każ, korpi statali oħra.
57 Hemm lok li jiġi kkonstatat li l-ebda dispożizzjoni tad-Direttiva 2003/41 imsemmija b’mod espliċitu f’dan ir-rikors u lanqas l-ebda dispożizzjoni oħra ma timponi l-implementazzjoni ta’ tali leġiżlazzjoni fuq l-Istati Membri.
58 Għaldaqstant, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni r-Repubblika Ċeka, għalkemm it‑traspożizzjoni tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2003/41 fid-dritt nazzjonali teżiġi, inter alia, li kull Stat Memrbu jipprovdi, fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, ir‑reġistrazzjoni f’reġistru jew l-awtorizzazzjoni tal-istituzzjonijiet għall-pensjonijiet professjonali stabbiliti fit-territorju tagħhom, din id-dispożizzjoni ma tinkludi ebda regola li tobbliga lill-imemmija Stati li jippermettu li tali istituzzjonijiet jistabbilixxu ruħhom fit-territorju tagħhom.
59 Kif jirriżulta mill-punti43 sa 47 ta’ din is-sentenza, id-Direttiva 2003/41 tirrappreżenta biss l-ewwel pass għat-triq lejn suq intern għal skemi ta’ irtirar professjonali, permezz tal-implementazzjoni, fuq skala Ewropea ta’ regoli minimi ta’ prudenza. Min-naħa l-oħra, hija ma għandhiex l-għan li tarmonizza, anki jekk parzjalment, is-sistemi nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar billi tobbliga lill-Istati Membri jemendaw jew jeliminaw ir-regoli tad-dritt nazzjonali tagħhom li jiddeterminaw l-organizzazzjoni nnifisha ta’ dawn is-sistemi.
60 Għaldaqstant, fil-premessa 9 tagħha,, din id-diretiva tenfasizza b’mod espliċitu li skont il-prinċipju ta’ sussidjarjetà, l-Istati Membri għandhom iżommu r‑responsabbiltà sħiħa għall-organizzazzjoni tas-sistemi nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tagħhom, kif ukoll għad-deċiżjonijiet dwar ir-rwol li kull wieħed mill‑pilastri ta’ dawn is-sistemi, inklużi dawk assenjati għat-tieni pilastru, u għalhekk fl-ebda każ ma tista’ taffettwa tali prerogattivi.
61 F’dan l-istess rigward, l-Artikolu 20(1) tad-Direttiva 2003/41 jipprovdi, barra minn hekk b’mod konformi mal-premessi 36 u 37 tagħha, li l-attivitajiet transkonfinali tal-istituzzjonijiet għall-irtirar professjonali għandhom jiġu eżerċitati bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tad-dritt soċjali u d-dritt tax-xogħol tal-Istati Membri relatati mal-organizzazzjoni tas-sistemi nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar.
62 Konsegwentement, u għall-kuntrarju ta’ dak li ssuġġeriet ukoll il-Kummissjoni fl‑osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, id-Direttiva 2003/41 bħala tali, ma tista’ bl-ebda mod tiġi interpretatat bħala li tobbliga lil Stat Membru li, bħar-Repubblika Ċeka, jipprojbixxi l-istabbiliment ta’ istituzzjonijiet għall-pensjonjiet professjonali fit-territorju tiegħu minħabba n-nuqqas tat-tieni pilastru fis-sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tiegħu, li jelimina din il-projbizzjoni sabiex jippermetti li istituzzjonijiet għall-pensjonijiet professjonali jistabbilixxu ruħhom fl-imsemmi territorju bl-għan li jipprovdu servizzi li huwa paċifiku li jaqgħu taħt it-tieni pilastru tas-sistem nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar.
63 Huwa minnu li tali projbizzjoni pprovduta mid-dritt nazzjonali għandha tkun konformi mar-regoli dwar il-moviment liberu previsti fit-Trattat KE, b’mod partikolari, mad-dispożizzjonijiet dwar il-libertà ta’ stabbiliment li jinkludu, bħala regola, il-projbizzjoni ta’ restrizzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ din il-libterà (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-16 ta’ Mejju 2006, Watts, C‑372/04, Ġabra p. I‑4325, punt 92 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal-11 ta’ Settembru 2008, Petersen, C-228/07, Ġabra p. I-6989, punt 42), sakemm dawn ma jkunux jistgħu jiġu ġġustifikati minħabba r-raġunijiet imsemmija fit-Trattat jew għal raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, li jinkludu, b’mod partikolari, l-eżistenza ta’ riskju ta’ dannu gravi għall-bilanċ finanzjarju tas-sistema ta’ sigurtà soċjali (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-28 ta’ April 1998, Kohll, C‑158/96, Ġabra p. I‑1931, punt 41, u tal-5 ta’ Marzu 2009, Kattner Stahlbau, C-350/07, Ġabra p. I‑1513, punt 85).
64 Madankollu, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-fondatezza ta’ dan ir-rikors, peress li dan jirrigwards biss in-nuqqas ta’ implementazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 2003/41 u mhux l-eventwali ksur tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat, liema dispożizzjonijiet ma ġew fl-ebda mument invokati mill-Kummissjoni insostenn tal-argumenti tagħha, ma hemmx lok li jiġi eżaminat jekk il-projbizzjoni imposta mid-dritt Ċek għall-istabbiliment tal-istituzzjonijiet għall–irtirar professjonali fit-territorju tar-Repubblika Ċeka tmurx kontra r-regoli dwar il‑moviment liberu u għaldaqstant, lanqas li jiġi eżaminat sa fejn dan l-Istat Membru jista’ jiġi obbligat li jintroduċi, jekk dan ikun il-każ, it-tieni pilastru fis‑sistema nazzjonali tal-pensjonijiet ta’ rtirar tiegħu, sabiex jikkonforma ruħu ma’ dawn ir-regoli.
65 Fit-tieni lok, għandu jiġi osservat li, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni r-Repubblika Ċeka, l-obbligu li d-Direttiva 2003/41 tiġi trasposta fl-intier tagħha, permezz tal‑implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) fid-dritt nazzjonali tagħha, bl-ebda mod ma jmur kontra d‑dispożizzjonijiet tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 137(4) KE.
66 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont l-ewwel inċiż tal-Artikolu 137(4) KE, id-dispożizzjonijiet adottati taħt dan l-Artikolu “ma jaffettwawx id-dritt ta’ l-Istati Membri li jiddefinixxu l-prinċipji fundamentali tas‑sistemi tas-sigurtà soċjali tagħhom u ma jaffettwawx b’mod sinifikanti l‑ekwilibriju finanzjarju tagħhom”.
67 Għandu jiġi kkonstatat, fl-ewwel lok, li d-Direttiva 2003/41 li hija s-suġġett ta’ dan ir-rikors, ma ġietx adottata abbażi tal-Artikolu 137 KE, li fit-Trattat jikkostitwixxi l-bażi legali sabiex tinkiseb l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali fil-qafas tal-politika soċjali. Kif diġà ġie indikat fil-punt 43 ta’ din is‑sentenza, din id-direttiva fil-fatt għandha l-Artikoli 47(2) KE, 55 KE u 95 KE bħala bażi legali, li huma intiżi għall-implementazzjoni tas-suq intern permezz tal‑libertà li jiġu pprovduti servizzi u l-libertà ta’ stabbiliment.
68 Fit-tieni lok, skont l-Artikolu 2(2)(a) tagħha, id-Direttiva 2003/41 ma tapplikax għall-istituzzjnonijiet li jamministraw skemi ta’ sigurtà soċjali, b’tali mod li dawn l-istituzzjonijiet ma jistgħux jiġu affettwati mid-dispożizzjonijiet stabbiliti minn din id-direttiva.
69 Konsegwentement, għandu jiġi konkluż li, billi ma adottatx, fit-terminu previst, il‑liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa sabiex tikkonforma ruħha mal-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tad-Direttiva 2003/41, ir-Repubblika Ċeka naqset mill-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 22(1) ta’ din id-direttiva. Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
Fuq l-ispejjeż
70 Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r-Repubblika Ċeka tilfet, hemm lok li tiġi kkundannata għall-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja, (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) Billi ma adottatx, fit-terminu previst, il-liġijiet, ir-regolamenti u d‑dispożizzjonijiet amministrattivi neċessarji sabiex tikkonforma ruħha mal-Artikoli 8, 9, 13, 15 sa 18 u 20(2) sa (4) tad-Direttiva 2003/41/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-3 ta’ Ġunju 2003, dwar l‑attivitajiet u s-superviżjoni ta’ istituzzjonijiet għall-provvista ta’ rtirar okkupazzjonali [professjonali], ir-Repubblika Ċeka naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 22(1) ta’ din id-direttiva.
2) Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
3) Ir-Repubblika Ċeka hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
* Lingwa tal-kawża: iċ-Ċek.
Full & Egal Universal Law Academy