Kawża C-358/08
Aventis Pasteur SA
vs
OB
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-House of Lords)
“Direttiva 85/374/KEE — Responsabbiltà għal prodotti difettużi — Artikoli 3 u 11 — Żball dwar il-klassifikazzjoni ta’ ‘produttur’ — Proċedura ġudizzjarja — Talba għas-sostituzzjoni tal-produttur mal-konvenut inizjali — Skadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni”
Sommarju tas-sentenza
Approssimazzjoni tal-liġijiet — Responsabbiltà għal prodotti difettużi — Direttiva 85/374 — Azzjoni mressqa kontra kumpannija meqjusa bi żball bħala l-produttur — Skadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni — Sostituzzjoni tal-konvenut inizjali mill-produttur — Inammissibiltà — Eċċezzjoni — Azzjoni mressqa kontra s-sussidjarja 100 % proprjetà tal-produttur u tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni tal-prodott ikkonċernat iddeterminata minn dan il-produttur — Possibbiltà ta’ klassifikazzjoni tal-fornitur, konvenut inizjali, bħala produttur — Kundizzjonijiet — Evalwazzjoni mill-qorti nazzjonali
(Direttiva tal-Kunsill 85/374, Artikoli 3(1) u (3), u 11)
L‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal‑Istati Membri dwar responabbiltà għall‑prodotti difettużi, għandu jiġi interpretat fis‑sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali milli tawtorizza li s‑sostituzzjoni ta’ konvenut ma’ ieħor matul proċeduri ġudizzjarji tiġi applikata b’mod li tippermetti li, wara l‑iskadenza tat‑terminu li din tiffissa, issejjaħ lil “produttur” bħala konvenut fis‑sens tal‑Artikolu 3 ta’ din id‑direttiva, fi proċeduri ġudizzjarji mressqa f’dan it‑terminu kontra persuna oħra.
Madankollu, minn naħa, dan l‑Artikolu 11 għandu jiġi interpretat fis‑sens li ma jipprekludix lill‑qorti nazzjonali milli tqis li, fil‑proċeduri ġudizzjarji mressqa, fit‑terminu li hija ffissat, kontra s‑sussidjarja 100 % proprjetà tal‑produttur, fis‑sens tal‑Artikolu 3(1) tad‑Direttiva 85/374, dan il‑produttur jista’ jissostitwixxi lil din il‑kumpannija sussidjarja jekk din il‑qorti tikkonstata li t‑tqegħid fiċ‑ċirkulazzjoni tal‑prodott ikkonċernat ġiet fil‑fatt iddeterminata minn dan il‑produttur.
Min‑naħa l‑oħra, l‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374 għandu jiġi interpretat fis‑sens li, meta persuna ppreġudikata minn prodott allegatament diffettuż ma setgħetx raġonevolament tidentifika l‑produttur ta’ dan il‑prodott qabel ma teżerċita d‑drittijiet tagħha kontra l‑fornitur ta’ dan tal‑aħħar, dan il‑fornitur għandu jiġi kkunsidrat bħala produttur, b’mod partikolari għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal‑Artikolu 11 ta’ din id‑direttiva, jekk, b’inizjattiva tiegħu stess u b’mod diliġenti, ma jkunx ikkomunika lill‑persuna ppreġudikata l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess, liema komunikazzjoni għandha tiġi vverifikata mill‑qorti nazzjonali skont iċ‑ċirkustanzi tal‑każ.
(ara l-punti 62-64 u d-dispożittiv)
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Awla Manja)
2 ta’ Diċembru 2009 (*)
“Direttiva 85/374/KEE – Responsabbiltà għal prodotti difettużi – Artikoli 3 u 11 – Żball dwar il‑klassifikazzjoni ta’ ‘produttur’ – Proċedura ġudizzjarja – Talba għas‑sostituzzjoni tal‑produttur mal‑konvenut inizjali – Skadenza tat‑terminu ta’ preskrizzjoni”
Fil‑Kawża C‑358/08,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l‑Artikolu 234 KE, imressqa mill‑House of Lords (ir‑Renju Unit), permezz ta’ Deċiżjoni tal‑11 ta’ Ġunju 2008, li waslet fil‑Qorti tal‑Ġustizzja fil‑5 ta’ Awwissu 2008, fil‑proċedura
Aventis Pasteur SA
vs
OB,
IL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Awla Manja),
komposta minn V. Skouris, President, A. Tizzano, J.N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts (Relatur) u E. Levits, Presidenti ta’ Awla, C. W. A. Timmermans, A. Rosas, A. Borg Barthet, M. Ilešič, J. Malenovský, U. Lõhmus, A. Ó Caoimh u J.‑J. Kasel, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: V. Trstenjak,
Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il‑proċedura bil‑miktub u wara s‑seduta tat‑30 ta’ Ġunju 2009,
wara li kkunsidrat l‑osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal Aventis Pasteur SA, minn G. Leggatt, QC, assistit minn P. Popat, barrister,
– għal OB, minn S. Maskrey, QC, assistit minn H. Preston, barrister,
– għall‑Kummissjoni Ewropea, minn G. Wilms, bħala aġent,
wara li semgħet il‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali, ippreżentati fis‑seduta tat‑8 ta’ Settembru 2009,
tagħti l‑preżenti
Sentenza
1 It‑talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l‑interpretazzjoni tad‑Direttiva tal‑Kunsill 85/374/KEE, tal‑25 ta’ Lulju 1985 dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal‑Istati Membri dwar responsabbiltà għall‑prodotti difettużi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 257), kif emendata bid‑Direttiva 1999/34/KE, tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tal‑10 ta’ Mejju 1999 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 15, Vol. 4, p. 147, iktar ’il quddiem id‑“Direttiva 85/374”).
2 Din it‑talba ġiet ippreżentata fil‑kuntest ta’ kawża bejn Aventis Pasteur SA (iktar ’il quddiem “APSA”), kumpannija stabbilita fi Franza, u OB wara t‑tqegħid fiċ‑ċirkulazzjoni ta’ tilqima allegatament difettuża.
Il‑kuntest ġuridiku
Il‑leġiżlazzjoni Komunitarja
3 Il‑premessi 1, 10, 11 u 13 tad‑Direttiva 85/374 jipprovdu:
“Billi l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet ta’ l‑Istati Membri dwar ir‑responsabbiltà tal‑produttur għall‑ħsara kkawżata mid‑difetti tal‑prodotti tiegħu hija meħtieġa minħabba d‑diverġenzi preżenti jistgħu jgħawġu l‑kompetizzjoni u jaffettwaw il‑moviment tal‑prodotti fis‑suq komuni u jinvolvu livell differenti ta’ protezzjoni tal‑konsumatur kontra ħsara kkawżata minn prodott difettuż għal saħħtu jew lil proprjetà tiegħu;
[…]
Billi perjodu uniformi ta’ limitu biex tittieħed azzjoni għall‑kumpens huwa fl‑interess sew tal‑persuna mweġġgħa kif ukoll tal‑produttur;
Billi l‑prodotti jiqdiemu mal‑mogħdija taż‑żmien, jiġu żviluppati standards ta’ sigurtà ogħla u l‑istat tax‑xjenza u t‑teknoloġija javvanzaw; billi, għalhekk, ma jkunx raġonevoli li l‑produttur jinżamm responsabbli legalment għal perjodu ta’ żmien bla limitu għal difetti fil‑prodott tiegħu; billi, għalhekk, ir‑responsabbiltà għandha tiskadi wara tul raġjonevoli ta’ żmien, mingħajr preġudizzju għal pretensjonijiet pendenti fil‑liġi;
[…]
Billi skond is‑sistemi legali ta’ l‑Istati Membri parti mweġġgħa jista’ jkollha pretensjoni għad‑danni bbażata fuq raġunijiet ta’ responsabbiltà kontrattwali jew ibbażati fuq raġunijiet ta’ responsabbiltà mhux kontrattwali għajr dik li hemm ipprovdut dwarha f’din id‑Direttiva; […]”
4 Id‑Direttiva 85/374 tipprovdi, fl‑Artikolu 1 tagħha, li “[i]l‑produttur jinżamm responsabbli għal ħsara kkawżata minn difett fil‑prodott tiegħu.”
5 L‑Artikolu 3 tad‑Direttiva 85/374 jipprovdi li ġej:
“1. ‘Produttur’ tfisser manifattur ta’ prodott lest, il‑produttur ta’ kull materja prima jew il‑manifattur ta’ parti komponenti u kull persuna li, billi tqiegħed isimha, l‑marka tan‑negozju tagħha jew fattur distintiv ieħor fuq il‑prodott tippreżenta lilha stess bħala l‑produttur tiegħu.
2. Mingħajr preġudizzju għar‑responsabbiltà tal‑produttur, kull persuna li timporta fil‑Komunità prodott għall‑bejgħ, kiri, jew kull forma oħra ta’ distribuzzjoni fil‑kors tan‑negozju tagħha titqies bħala produttur skond it‑tifsira ta’ din id‑Direttiva u tkun responsabbli bħala produttur.
3. Fejn il‑produttur tal‑prodott ma jistax jiġi identifikat, kull fornitur tal‑prodott għandu jitqies bħala l‑produttur tiegħu kemm‑il darba huwa ma jgħarrafx lill‑persuna li saritilha l‑ħsara [ippreġudikata], fi żmien raġjonevoli, bl‑identità tal‑produttur jew bil‑persuna li tkun fornietu bil‑prodott. L‑istess għandu jgħodd, fil‑każ ta’ prodott importat, jekk dan il‑prodott ma jindikax l‑identità ta’ l‑importatur imsemmi fil‑paragrafu 2, anke jekk l‑isem tal‑produttur huwa indikat.”
6 L‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374 jipprovdi:
“L‑Istati Membri għandhom jipprovdu fil‑leġislazzjoni tagħhom li d‑drittijiet mogħtija lil persuna li saritilha l‑ħsara [ippreġudikata] skond din id‑Direttiva jispiċċaw ma’ l‑iskadenza ta’ perjodu ta’ 10 snin mid‑data li fiha l‑produttur ikun poġġa fiċ‑ċirkulazzjoni l‑prodott attwali li kkawża ddannu, kemm‑il darba l‑persuna korruta [ippreġudikata] tkun fil‑frattemp tat bidu għal proċedimenti kontra l‑produttur.”
7 Skont l‑Artikolu 13 ta’ din id‑direttiva, din “[…] mgħandha taffettwa l‑ebda drittijiet li persuna korruta [ippreġudikata] jista’ jkollha skond ir‑regoli tal‑liġi tar‑responsabbiltà kontrattwali jew mhux kontrattwali jew sistema ta’ responsabbiltà speċjali eżistenti meta din id‑Direttiva tkun ippubblikata.”
8 Id‑Direttiva 85/374 ġiet innotifikata lill‑Istati Membri fit‑30 ta’ Lulju 1985.
Il‑leġiżlazzjoni nazzjonali
9 Id‑Direttiva ġiet trasposta mir‑Renju Unit permezz tal‑Liġi tal‑1987 dwar il‑protezzjoni tal‑konsumaturi (Consumer Protection Act 1987, iktar ’il quddiem il‑ Liġi tal‑1987”).
10 Il‑Liġi tal‑1987 żiedet mal‑Liġi tal‑1980 fuq il‑preskrizzjoni (Limitation Act 1980) Artikolu 11 A ġdid, fejn il‑paragrafu 3 ta’ dan jipprovdi:
“Azzjoni li għaliha japplika dan l‑artikolu ma tistax titressaq wara li jiskadi t‑terminu ta’ għaxar snin mid‑data rilevanti […]; u dan is‑subartikolu għandu bħala effett li jtemm id‑dritt għat‑tressieq ta’ azzjoni u dan jiġri sew jekk id‑dritt għat‑tressieq ta’ azzjoni jkun akkumula u sew jekk le, jew jekk ikun beda jiddekorri ż‑żmien skont id‑dispożizzjonijiet ta’ dan l‑Att fi tmiem l‑imsemmi perijodu ta’ għaxar snin.”
11 L‑Artikolu 35 tal‑Liġi tal‑1980 jipprojbixxi, bħala prinċipju, is‑sostituzzjoni ta’ parti ġdida wara l‑iskadenza tat‑terminu ta’ preskrizzjoni. Madankollu, bis‑saħħa tas‑subartikoli 5(b) u 6(a) ta’ dan l‑artikolu, b’eċċezzjoni għal dan il‑prinċipju, regoli ta’ proċedura jistgħu jagħtu l‑qorti l‑poter li, f’ċerti ċirkustanzi, tagħmel it‑tali sostituzzjoni b’effett mid‑data tat‑tressieq tal‑azzjoni inizjali. Din tikkomporta b’hekk is‑sostituzzjoni tal‑parti l‑ġdida “mal‑parti li l‑isem tagħha ngħata, bi żball, minflok l‑isem tal‑parti l‑ġdida, f’kull talba mressqa fl‑azzjoni inizjali”.
12 Ir‑Regola 19.5(3)(a) tar‑Regoli tal‑Proċedura Ċivili (Civil Procedure Rules) tipprovdi t‑tali poter ta’ sostituzzjoni lill‑qorti, li din tal‑aħħar tista’ teżerċita b’mod diskrezzjonali. Hija tipprovdi madankollu li, anki meta l‑kundizzjoni għall‑użu ta’ dan il‑poter tiġi sodisfatta, il‑qorti tieħu inkunsiderazzjoni l‑fatt li s‑sostituzzjoni jkollha bħala effett li l‑konvenut jitlef l‑effett liberatorju tal‑iskadenza tat‑terminu ta’ preskrizzjoni u li s‑sostituzzjoni hija permessa biss ladarba hija tikkunsidra li, skont iċ‑ċirkustanzi, is‑sostituzzjoni hija meħtieġa għall‑finijiet ta’ ġustizzja.
Il‑fatti li wasslu għall‑kawża u d‑domanda prinċipali
13 Pasteur Mérieux Sérums et Vaccins SA (iktar ’il quddiem “Pasteur Mérieux”), kumpannija rregolata taħt id‑dritt Franċiż li saret APSA wara li biddlet isimha, tipproduċi prodotti farmaċewtiċi, fosthom tilqima antihaemophilus.
14 Mérieux UK Ltd (iktar ’il quddiem “Mérieux UK”), kumpannija rregolata taħt id‑dritt Ingliż, kienet, fl‑1992, kumpannija sussidjarja 100 % proprjetà ta’ APSA, li, fir‑Renju Unit, kienet qegħda taġixxi bħala distributur tal‑prodotti li din tal‑aħħar kienet tipproduċi.
15 Fit‑18 ta’ Settembru 1992, APSA bagħtet kunsinna ta’ dożi ta’ tilqim antihaemophilus lil Mérieux UK, li rċeviet din il‑kunsinna fit‑22 ta’ Settembru segwenti. F’din l‑okkażjoni, APSA bagħtet fattura lill‑kumpannija sussidjarja tagħha, li ħallset minnufih.
16 F’data ulterjuri li għadha ma hijiex magħrufa, iżda li tidher li hi lejn tmiem ix‑xahar ta’ Settembru 1992 jew il‑bidu tax‑xahar ta’ Ottubru 1992, parti minn din il‑kunsinna nbiegħet minn Mérieux UK lill‑Ministeru Brittaniku tas‑Saħħa, lil sptar indikat minn dan il‑Ministeru. Min‑naħa tiegħu, dan l‑isptar forna parti minn dawn id‑dożi tat‑tilqima lil klinika medika stabbilita fit‑territorju Brittaniku.
17 Fit‑3 ta’ Novembru 1993, ġiet amministrata doża mit‑tilqima inkwistjoni lil OB ġewwa din il‑klinika.
18 B’konsegwenza ta’ dan, OB sofra minn ġrieħi gravi. Skont it‑tobba li kienu qed jikkuraw lil OB dawn il‑ġrieħi kienu ġew ikkawżati minn infezzjoni dovuta għall‑virus tal‑herpes simplex. Min‑naħa l‑oħra, OB isostni li l‑ħsara li saritlu hija marbuta man‑natura difettuża tat‑tilqima li ġiet amministrata lilu.
19 Fl‑1994, APSA waqqfet “joint venture” ma’ Merck Inc. of the United States. Mérieux UK saret il‑kumpannija sussidjarja Brittanika ta’ din il‑“joint venture”. Minħabba tibdil fl‑isem, hija saret Aventis Pasteur MSD (iktar ’il quddiem “APMSD”).
20 Fit‑2 ta’ Novembru 2000, OB ippreżenta rikors għad‑danni kontra APMSD quddiem il‑High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division. Fl‑espożizzjoni tal‑fatti tiegħu ppreżentati fl‑1 ta’ Awwissu 2001, huwa sostna li t‑tilqima kienet ġiet prodotta minn APMSD u li kienet difettuża, b’mod li kellu l‑intenzjoni li jikkontesta r‑responsabbiltà ta’ din il‑kumpannija bis‑saħħa tal‑Liġi tal‑1987.
21 Fir‑risposta tagħha ppreżentata fid‑29 ta’ Novembru 2001, APMSD sostniet li hija kienet sempliċement id‑distributur tat‑tilqima li ġiet amministrata lil OB, u mhux il‑produttur tagħha.
22 Fis‑17 ta’ April 2002, APMSD wieġbet għal talba ta’ konferma tal‑kwalità tagħha bħala produttur billi reġgħet tenniet li hija ma kinitx il‑produttur tat‑tilqima. Hija indikat lil Pasteur Mérieux bħala l‑produttur, mingħajr ma ppreċiżat li dan kien l‑isem preċedenti ta’ APSA.
23 Fis‑16 ta’ Ottubru 2002, OB ippreżenta rikors għad‑danni kontra APSA quddiem il‑High Court of Justice.
24 Filwaqt li ammettiet li hija l‑produttur tat‑tilqima inkwistjoni, APSA sostniet li l‑kawża diretta kontriha hija preskritta, fejn it‑terminu ta’ għaxar snin għall‑preżentata ta’ rikors taħt il‑Liġi tal‑1987 kien, fil‑fatt, skada, fil‑fehma tagħha, fit‑18 jew fit‑22 ta’ Settembru 2002, skont jekk il‑bidu tad‑dekorrenza ta’ dan it‑terminu jikkorrispondix mad‑data li fiha din it‑tilqima ntbagħtet minn APSA lil Mérieux UK jew mad‑data li fiha din tal‑aħħar irċevietha.
25 Fl‑10 ta’ Marzu 2003, OB talab li APSA tissostitwixxi lil APMSD fil‑kawża mressqa kontra din tal‑aħħar fix‑xahar ta’ Novembru 2000. Huwa bbaża din it‑talba fuq il‑fatt li, meta tressqet din il‑kawża, huwa kien ħaseb b’mod żbaljat li APMSD kienet il‑produttur tat‑tilqima.
26 Huwa paċifiku li din it‑talba għal sostituzzjoni ġiet ippreżentata wara l‑iskadenza tat‑terminu ta’ għaxar snin previst biex jitressqu proċeduri ġudizzjarji kontra l‑produttur tal‑prodott allegatament difettuż.
27 APSA sostniet li, sa fejn id‑dritt nazzjonali jawtorizza t‑tali sostituzzjoni wara l‑iskadenza ta’ dan it‑terminu, huwa ma huwiex konformi mal‑interpretazzjoni li għandha tingħata lill‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374, liema argument qed jiġi kkontestat minn OB.
28 Permezz ta’ deċiżjoni tat‑18 ta’ Novembru 2003, li waslet il‑Qorti tal‑Ġustizzja fit‑8 ta’ Marzu 2004, il‑High Court of Justice ressqet talba għal deċiżjoni preliminari, li fir‑rigward tagħha l‑Qorti tal‑Ġustizzja rrispondiet permezz tas‑sentenza tad‑9 ta’ Frar 2006, O’Byrne (C‑127/04, Ġabra p. I‑1313).
29 It‑tieni u t‑tielet domandi magħmula mill‑High Court of Justice fil‑kawża li tat lok għas‑sentenza O’Byrne, iċċitata iktar ’il fuq, kienu fformulati kif ġej:
“2) Meta azzjoni li permezz tagħha qed jiġu sostnuti drittijiet mogħtija lill‑attur bis‑saħħa tad‑Direttiva […] fir‑rigward ta’ prodott allegatament difettuż hija mressqa kontra kumpannija A bl‑idea żbaljata li A kien il‑produttur tal‑prodott meta, fil‑fatt, il‑produttur tal‑prodott ma kienx A, iżda kumpannija oħra B, jista’ Stat Membru, fil‑liġi nazzjonali tiegħu, jagħti poter diskrezzjonali lill‑qrati sabiex jittrattaw tali azzjoni bħala ‘proċeduri ġudizzjarji kontra l‑produttur’ fis‑sens ta’ l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva […]?
3) L‑Artikolu 11 tad‑Direttiva […], interpretat sewwa, jippermetti lil Stat Membru li jagħti poter diskrezzjonali lil qorti sabiex tawtorizza s‑sostituzzjoni ta’ A minn B bħala konvenut f’azzjoni bħal dik li hemm msemmija fit‑tieni domanda iktar ’il fuq (‘il‑proċedura rilevanti’) fejn:
a) il‑perijodu ta’ għaxar snin imsemmi fl‑Artikolu 11 skada;
b) il‑proċedura rilevanti nfetħet kontra A qabel mal‑perijodu ta’ għaxar snin skada, u
ċ) l‑ebda proċedura ma nfetħet kontra B qabel l‑għeluq tal‑perijodu ta’ għaxar snin dwar il‑prodott li kkawża l‑ħsara allegata mill‑attur?
30 Fis‑sentenza O’Byrne, iċċitata iktar ’il fuq, il‑Qorti tal‑Ġustizzja rrispondiet dawn iż‑żewġ domandi kif ġej:
“Meta azzjoni hija mressqa kontra kumpannija kkunsidrata b’mod żbaljat bħala li hija l‑produttur ta’ prodott meta, fil‑fatt, dan il‑prodott ikun ġie mmanufatturat minn kumpannija oħra, hija bħala prinċipju l‑liġi nazzjonali li għandha tiffissa l‑kundizzjonijiet meta s‑sostituzzjoni ta’ parti b’oħra tista’ ssir fil‑kuntest ta’ azzjoni bħal din. Qorti nazzjonali li teżamina l‑kundizzjonijiet li għalihom hija suġġetta din is‑sotituzzjoni għandha madankollu tirrispetta l‑kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tad‑Direttiva 85/374, kif iddeterminat mill‑Artikoli 1 u 3 tagħha.”
31 Wara s‑sentenza O’Byrne, iċċitata iktar ’il fuq, il‑High Court of Justice, fl‑20 ta’ Ottubru 2006, laqgħet it‑talba għas‑sostituzzjoni ppreżentata minn OB, minħabba l‑fatt li APMSD kienet tqiegħdet bi żball fil‑pożizzjoni ta’ APSA.
32 APSA appellat minn din id‑deċiżjoni quddiem il‑Court of Appeal. Fid‑9 ta’ Ottubru 2007, din tal‑aħħar ċaħdet l‑appell tagħha.
33 Peress li APSA appellat quddiem il‑House of Lords, din tal‑aħħar iddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri quddiemha u li tagħmel id‑domanda preliminari li ġejja lill‑Qorti tal‑Ġustizzja:
“Huwa konformi mad‑Direttiva Ewropea dwar ir‑responsabbiltà tal‑prodott li l‑liġijiet ta’ Stat Membru jippermettu s‑sostituzzjoni minn konvenut ġdid f’talba mressqa taħt id‑direttiva [85/374] wara li l‑perijodu ta’ 10 snin għall‑infurzar tad‑drittijiet [mogħtija lill‑persuna ppreġudikata] taħt l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva [85/374] jkun skada f’ċirkustanzi fejn l‑unika persuna li tkun magħżula bħala konvenut fil‑kawża matul il‑perijodu ta’ 10 snin kienet xi ħadd li ma taqax taħt l‑Artikolu 3 tad‑Direttiva?”
Fuq id‑domanda preliminari
34 Permezz tad‑domanda tagħha, il‑qorti tar‑rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id‑Direttiva 85/374 għandhiex tiġi interpretata fis‑sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali milli, fil‑kuntest ta’ proċeduri ġudizzjarji mressqa abbażi tas‑sistema ta’ responsabbiltà prevista minn din id‑direttiva, tawtorizza s‑sostituzzjoni ta’ konvenut ma’ ieħor wara l‑iskadenza tat‑terminu ta’ għaxar snin stabbilit fl‑Artikolu 11 ta’ din id‑direttiva, meta l‑persuna li tissejjaħ bħala konvenuta f’din il‑kawża qabel l‑iskadenza ta’ dan it‑terminu ma taqax taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑direttiva, hekk kif imfissra fl‑Artikolu 3 tagħha.
35 F’dan ir‑rigward, għandu jitfakkar li, fil‑punt 34 tas‑sentenza O’Byrne, iċċitata iktar ’il fuq, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li, id‑Direttiva 85/374 ma titkellimx fuq il‑mekkaniżmi proċedurali li għandhom jiġu implementati meta persuna ppreġudikata tressaq rikors għad‑danni minħabba prodott difettuż u twettaq żball fir‑rigward tal‑identità tal‑produttur, fejn bħala prinċipju, huwa d‑dritt nazzjonali proċedurali li għandu jiffissa l‑kundizzjonijiet meta s‑sostituzzjoni ta’ parti b’oħra tista’ ssir fil‑kuntest ta’ azzjoni bħal din.
36 Wara li fakkret, fil‑punt 35 tas‑sentenza O’Byrne, iċċitata iktar ’il fuq, li, fir‑rigward tal‑armonizzazzjoni totali segwita mid‑Direttiva 85/374 fir‑rigward tal‑punti li din tirregola, it‑tifsira mogħtija fl‑Artikoli 1 u 3 ta’ din id‑direttiva, dwar iċ‑ċirku ta’ persuni responsabbli li kontrihom il‑persuna ppreġudikata tista’ tressaq azzjoni skont is‑sistema ta’ responsabbiltà prevista mid‑direttiva għandha tiġi kkunsidrata bħala eżawrjenti, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ppreċiżat, fil‑punt 38 ta’ din is‑sentenza, li meta qorti nazzjonali teżamina l‑kundizzjonijiet għat‑tali sostituzzjoni proċedurali, din għandha madankollu tħares sabiex jiġi osservat il‑kamp ta’ applikazzjoni ratione personae ta’ din id‑direttiva, hekk kif iddeterminat taħt l‑Artikolu 3 tagħha.
37 L‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374 huwa dovut għall‑istess rieda ta’ armonizzazzjoni totali, fuq livell Komunitarju, fir‑rigward tal‑preskrizzjoni tad‑drittijiet mogħtija lill‑persuna ppreġudikata skont din id‑direttiva.
38 Dan l‑artikolu jipprovdi terminu uniformi ta’ għaxar snin li fl‑iskadenza tiegħu dawn id‑drittijiet jintemmu. Huwa jistabbilixxi, b’mod imperattiv, il‑bidu tad‑dekorrenza ta’ dan it‑terminu għad‑data li fiha l‑produttur qiegħed fiċ‑ċirkulazzjoni l‑prodott li kkaġuna l‑ħsara. Huwa jipprovdi li l‑uniku mezz għall‑interruzzjoni ta’ dan it‑terminu huwa t‑tressieq ta’ proċeduri ġudizzjarji kontra dan il‑produttur.
39 Hekk kif jirriżulta mill‑premessa 10 tad‑Direttiva 85/374, ix‑xewqa tal‑leġiżlatur Komunitarju kienet li r‑regoli ta’ preskrizzjoni taħt din id‑direttiva jsiru uniformi kemm fl‑interessi tal‑persuna ppreġudikata kif ukoll fl‑interessi tal‑produttur.
40 Din l‑uniformizzazzjoni tagħmel parti, minn naħa, mill‑għan ġenerali, espress fil‑premessa 1 tad‑Direttiva 85/374, li jintemmu d‑differenzi bejn id‑drittijiet nazzjonali li jistgħu jagħtu lok għal diverġenzi fil‑livell ta’ protezzjoni tal‑konsumaturi fi ħdan il‑Komunità.
41 Skont il‑premessa 11 tad‑Direttiva 85/374, din għandha l‑intenzjoni, min‑naħa l‑oħra, li tillimita, fuq livell Komunitarju, ir‑responsabbiltà tal‑produttur fi żmien ta’ tul raġonevoli, fir‑rigward tal‑iskadenza naturali tal‑prodotti, tas‑severità li dejjem tikber tar‑regoli ta’ sigurtà u tat‑titjib kostanti tal‑għarfien xjentifiku u tekniku.
42 Hekk kif esponiet l‑Avukat Ġenerali fil‑punti 49 u 50 tal‑konklużjonijiet tagħha, ir‑rieda tal‑leġiżlatur Komunitarju li jqiegħed is‑sistema ta’ responsabbiltà assoluta introdotta bid‑Direttiva 85/374 f’limiti ratione temporis għandha wkoll l‑intenzjoni li tieħu inkunsiderazzjoni l‑fatt li għall‑produttur din is‑sistema tirrappreżenta oneru ikbar minn dak ta’ sistema tradizzjonali ta’ responsabbiltà, u dan, sabiex ma jiġix ostakolat l‑iżvilupp teknoloġiku u sabiex tiġi ppreżervata l‑possibbiltà li jiġu assigurati r‑riskji marbuta ma’ din ir‑responsabbiltà speċifika (ara, f’dan is‑sens, il‑punt 3.2.4. tar‑rapport tal‑Kummissjoni, tal‑31 ta’ Jannar 2001, dwar l‑implementazzjoni tad‑Direttiva 85/374 dwar responsabbiltà għall‑prodotti difettużi; COM(2000)893finali).
43 B’hekk, bla ħsara għall‑applikazzjoni eventwali tad‑dritt tar‑responsabbiltà kuntrattwali jew mhux kuntrattwali jew ta’ sistema speċjali ta’ responsabbiltà eżistenti fil‑mument tan‑notifika tad‑Direttiva 85/374, liema direttiva ma tippreġudikax din l‑applikazzjoni, kif jirriżulta mill‑Artikolu 13 tagħha kif ukoll mill‑premessa 13, il‑“produttur”, fis‑sens iddefinit fl‑Artikolu 3 tal‑imsemmija direttiva, skont l‑Artikolu 11 ta’ din id‑direttiva, jiġi lliberat mir‑responsabbiltà tiegħu taħtha mal‑iskadenza ta’ terminu ta’ għaxar snin minn meta jitqiegħed fiċ‑ċirkulazzjoni l‑prodott ikkonċernat, sakemm, sa dak iż‑żmien, proċedura ġudizzjarja ma tkunx tressqet kontra tiegħu.
44 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, regola ta’ dritt nazzjonali li tawtorizza s‑sostituzzjoni ta’ konvenut ma’ ieħor waqt proċedura ġudizzjarja ma tistax, fir‑rigward tad‑Direttiva 85/374, tiġi applikata sabiex wara l‑iskadenza ta’ dan it‑terminu, produttur jissejjaħ bħala konvenut f’kawża mressqa f’dan it‑terminu kontra persuna oħra.
45 Fil‑fatt, is‑soluzzjoni kuntrarja tfisser, minn naħa, li t‑terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin iffissat mill‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374 jista’ jiġi interrott fir‑rigward ta’ dan il‑produttur minn raġuni li ma tkunx il‑proċedura ġudizzjarja mressqa kontrih, li tmur kontra l‑armonizzazzjoni totali segwita minn din id‑direttiva fuq dan il‑punt.
46 It‑tali soluzzjoni twassal, min‑naħa l‑oħra, sabiex jittawwal it‑terminu ta’ preskrizzjoni fir‑rigward tat‑tali produttur fejn jiġu affettwati l‑aspettattivi ta’ dan tal‑aħħar fir‑rigward tad‑data eżatta li fiha huwa għandu, skont l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374, jiġi lliberat mir‑responsabbiltà tiegħu taħt din id‑direttiva, li mhux biss tmur kontra l‑uniformizzazzjoni tat‑tul ta’ dan it‑terminu skont ir‑rieda tal‑leġiżlatur Komunitarju, iżda wkoll iċ‑ċertezza legali li l‑imsemmi Artikolu 11 għandu l‑intenzjoni li jipprovdi lill‑produttur fil‑kuntest tas‑sistema ta’ responsabbiltà assoluta stabbilita minn din id‑direttiva.
47 Fuq dan l‑aħħar punt, għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita tal‑Qorti tal‑Ġustizzja, il‑prinċipju ta’ ċertezza legali, li għandu bħala korollarju l‑prinċipju ta’ protezzjoni tal‑aspettattivi leġittimi, jeżiġi, b’mod partikolari, li l‑applikazzjoni tar‑regoli ta’ liġi tkun prevedibbli għall‑persuni kkonċernati, fejn dan ir‑rekwiżit għandu importanza partikolari fil‑każ ta’ leġiżlazzjoni li tista’ tinvolvi piżijiet finanzjarji, sabiex tippermetti lill‑persuni kkonċernati li jsiru jafu bi preċiżjoni l‑portata tal‑obbligi li din timponi fuqhom (ara s‑sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2009, Plantanol, C‑201/08, Ġabra p. I‑8343, punt 46 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
48 Għandu jingħad ukoll li l‑elementi soġġettivi, li jirriżultaw, pereżempju, mill‑attribuzzjoni żbaljata, mill‑persuna ppreġudikata, tal‑karatteristika ta’ produttur tal‑prodott allegatament difettuż lil kumpannija li mhijiex produttur, jew ukoll mill‑intenzjoni reali tal‑persuna ppreġudikata li, permezz ta’ azzjoni diretta kontra din il‑kumpannija l‑oħra tħarrek lill‑imsemmi produttur, ma jistgħux, mingħajr kunsiderazzjoni żbaljata tad‑dimensjoni oġġettiva tar‑regoli ta’ armonizzazzjoni stabbiliti bid‑Direttiva 85/374, jiġġustifikaw is‑sostituzzjoni, wara l‑iskadenza tat‑terminu ta’ għaxar snin stabbilit fl‑Artikolu 11 tagħha, ta’ dan il‑produttur fi proċeduri ġudizzjarji mressqa matul dan it‑terminu kontra persuna oħra li mhijiex hu (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza O’Byrne, iċċitata iktar ’il fuq, punt 26; kif ukoll, b’analoġija, is‑sentenza tas‑17 ta’ Lulju 2008, Il‑Kummissjoni vs Cantina sociale di Dolianova et, C‑51/05 P, Ġabra p. I‑5341, punti 59 sa 63).
49 Fir‑rigward ta’ dak li ssemma iktar ’il fuq, l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374 għandu jiġi interpretat fis‑sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali milli tawtorizza li tiġi applikata sostituzzjoni ta’ konvenut ma’ ieħor matul proċeduri ġudizzjarji b’mod li tippermetti li, wara l‑iskadenza tat‑terminu li din tiffissa, “produttur” fis‑sens tal‑Artikolu 3 ta’ din id‑direttiva jiġi msejjaħ bħala konvenut fi proċeduri ġudizzjarji mressqa f’dan it‑terminu kontra persuna oħra.
50 Madankollu, meta jkun hemm talba għal deċiżjoni preliminari, il‑Qorti tal‑Ġustizzja hija kompetenti sabiex, fid‑dawl tal‑elementi li jinsabu fil‑proċess, tipprovdi preċiżazzjonijiet intiżi sabiex jiggwidaw il‑qorti tar‑rinviju fis‑soluzzjoni tal‑kawża prinċipali (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenzi tat‑12 ta’ Settembru 2000, Geffroy, C‑366/98, Ġabra p. I‑6579, punt 20, u tal‑10 ta’ Settembru 2009, Severi, C‑446/07, Ġabra p. I‑8041, punt 60).
51 L‑ewwel nett, f’dan ir‑rigward, għandu jiġi osservat li jirriżulta mit‑talba għal deċiżjoni preliminari li APMSD (li qabel kienet Mérieux UK), li fl‑1992 forniet it‑tilqima amministrata lil OB lis‑sistema tas‑saħħa Brittanika, kienet, f’dak iż‑żmien, kumpannija sussidjarja 100 % proprjetà ta’ APSA (li qabel kienet Pasteur Mérieux).
52 F’dan il‑kuntest, hija l‑qorti nazzjonali li għandha tevalwa, skont ir‑regoli tad‑dritt nazzjonali applikabbli fil‑qasam tal‑amministrazzjoni tal‑provi, jekk it‑tqegħid fiċ‑ċirkulazzjoni tal‑prodott ikkonċernat kinitx fil‑fatt iddeterminata mill‑kumpannija parent li pproduċietu.
53 Jekk il‑qorti nazzjonali tikkonstata l‑preżenza ta’ din iċ‑ċirkustanza, l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374 ma tipprekludix lil din il‑qorti milli tikkunsidra li, fil‑proċeduri ġudizzjarji mressqa, fit‑terminu stabbilit minn dan l‑artikolu, kontra l‑kumpannija sussidjarja taħt is‑sistema ta’ responsabbiltà prevista minn din id‑direttiva, il‑kumpannija parent, “produttur” fis‑sens tal‑Artikolu 3(1) ta’ din id‑direttiva, tista’ tiġi ssostitwita minn din il‑kumpannija sussidjarja.
54 It‑tieni nett, fir‑rigward tal‑fatt, osservat iktar ’il fuq fil‑punt 51 ta’ din is‑sentenza, li APMSD hija l‑fornitur tat‑tilqima amministrata lil OB, għandu jitfakkar li, skont l‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374, jekk il‑produttur ma jistax jiġi identifikat, il‑fornitur tal‑prodott għandu jiġi kkunsidrat bħala l‑produttur, sakemm ma jindikax lill‑persuna ppreġudikata, f’terminu raġonevoli, l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess.
55 Hekk kif enfasizzaw kemm il‑Kummissjoni Ewropea kif ukoll l‑Avukat Ġenerali fil‑punt 97 tal‑konklużjonijiet tagħha, din id‑dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fis‑sens li tirreferi għall‑ipoteżi li fiha, fid‑dawl taċ‑ċirkustanzi tal‑każ, il‑persuna ppreġudikata mill‑prodott allegatament difettuż ma setgħetx raġonevolment tidentifika l‑produttur ta’ dan il‑prodott qabel ma eżerċitat id‑drittijiet tagħha kontra l‑fornitur tagħha, li, f’din il‑kawża, fejn huwa xieraq, għandha tiġi vverifikata mill‑qorti nazzjonali.
56 Bl‑istess mod, mill‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374 jirriżulta li l‑fornitur għandu jiġi kkunsidrat bħala “produttur” jekk ma jkunx indika lill‑persuna ppreġudikata, f’terminu raġonevoli, l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess.
57 F’dan ir‑rigward, jeħtieġ, qabel kollox, li jiġi indikat li s‑sempliċi fatt, fir‑rigward tal‑fornitur tal‑prodott inkwistjoni, li jiċħad li huwa l‑produttur tiegħu, fil‑każ fejn dan il‑fornitur jonqos milli jinkludi ma’ din il‑konfutazzjoni indikazzjoni dwar l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess, ma jistax jitqies li huwa biżżejjed biex jikkunsidra li dan il‑fornitur ikkomunika lill‑persuna ppreġudikata l‑indikazzjoni msemmija fl‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374, u lanqas, għaldaqstant, biex jeskludi li huwa jista’ jiġi kkunsidrat bħala “produttur” skont din id‑dispożizzjoni.
58 Sussegwentement, għandu jiġi enfasizzat li l‑kundizzjoni li tirrigwarda l‑għoti tat‑tali informazzjoni fi “żmien raġjonevoli”, fis‑sens tal‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374, timplika l‑obbligu, għall‑fornitur imħarrek minn persuna ppreġudikata, li jikkomunikalha, b’inizjattiva tiegħu stess u b’mod diliġenti, l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess.
59 Fil‑kawża prinċipali, fejn huwa xieraq, hija l‑qorti nazzjonali li għandha tivverifika, skont iċ‑ċirkustanzi tal‑każ, jekk APMSD issodisfatx dan l‑obbligu jew le, billi tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, iċ‑ċirkustanza partikolari li peress li APMSD, fil‑kwalità tagħha bħala kumpannija sussidjarja ta’ APSA xtrat it‑tilqima inkwistjoni direttament minn din tal‑aħħar, kienet neċessarjament taf l‑identità tal‑produttur ta’ din it‑tilqima meta ġiet imħarrka minn OB.
60 Jekk il‑verifiki eventwali tal‑qorti nazzjonali jwassluha sabiex tikkonstata li ġew sodisfatti l‑kundizzjonijiet għall‑applikazzjoni tal‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374, APMSD jkollha għaldaqstant tiġi kkunsidrata bħala “produttur”, għall‑finijiet tal‑applikazzjoni ta’ din id‑direttiva. Għalhekk, huwa permess li jiġi kkunsidrat li l‑proċeduri ġudizzjarji mressqa, fix‑xahar ta’ Novembru 2000, minn OB kontra din il‑kumpannija taħt is‑sistema ta’ responsabbiltà prevista minn din id‑direttiva, skont l‑Artikolu 11 tagħha, interrompiet it‑terminu ta’ preskrizzjoni fir‑rigward tagħha.
61 Min‑naħa l‑oħra, għar‑raġunijiet imsemmija fil‑punti 37 sa 47 ta’ din is‑sentenza, it‑tali konstatazzjoni, l‑istess, wara kollox, bħal fil‑każ ta’ konstatazzjoni opposta, ma jippermettux, taħt piena ta’ kunsiderazzjoni żbaljata tad‑Direttiva 85/374, li tintlaqa’ t‑talba għas‑sostituzzjoni ta’ APSA ma’ APMSD fl‑imsemmija kawża, fir‑rigward tal‑fatt li din it‑talba ġiet ippreżentata minn OB wara l‑iskadenza tat‑terminu li kellha din tal‑aħħar, skont l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374, sabiex tasserixxi d‑drittijiet tagħha fir‑rigward ta’ APSA taħt din id‑direttiva, hekk kif ġie mfakkar fil‑punt 26 ta’ din is‑sentenza.
62 Fir‑rigward tal‑kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir‑risposta għad‑domanda magħmula għandha tkun li l‑Artikolu 11 tad‑Direttiva 85/374 għandu jiġi interpretat fis‑sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali milli tawtorizza li s‑sostituzzjoni ta’ konvenut ma’ ieħor matul proċeduri ġudizzjarji tiġi applikata b’mod li tippermetti li, wara l‑iskadenza tat‑terminu li din tiffissa, issejjaħ lil “produttur” bħala konvenut fis‑sens tal‑Artikolu 3 ta’ din id‑direttiva, fi proċeduri ġudizzjarji mressqa f’dan it‑terminu kontra persuna oħra.
63 Madankollu, minn naħa, dan l‑Artikolu 11 għandu jiġi interpretat fis‑sens li ma jipprekludix lill‑qorti nazzjonali milli tqis li, fil‑proċeduri ġudizzjarji mressqa, fit‑terminu li hija ffissat, kontra s‑sussidjarja 100 % proprjetà tal‑“produttur”, fis‑sens tal‑Artikolu 3(1) tad‑Direttiva 85/374, dan il‑produttur jista’ jissostitwixxi lil din il‑kumpannija sussidjarja jekk din il‑qorti tikkonstata li t‑tqegħid fiċ‑ċirkulazzjoni tal‑prodott ikkonċernat ġiet fil‑fatt iddeterminata minn dan il‑produttur.
64 Min‑naħa l‑oħra, l‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374 għandu jiġi interpretat fis‑sens li, meta persuna ppreġudikata minn prodott allegatament diffettuż ma setgħetx raġonevolament tidentifika l‑produttur ta’ dan il‑prodott qabel ma teżerċita d‑drittijiet tagħha kontra l‑fornitur ta’ dan tal‑aħħar, dan il‑fornitur għandu jiġi kkunsidrat bħala “produttur”, b’mod partikolari għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal‑Artikolu 11 ta’ din id‑direttiva, jekk, b’inizjattiva tiegħu stess u b’mod diliġenti, ma jkunx ikkomunika lill‑persuna ppreġudikata l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess, liema komunikazzjoni għandha tiġi vverifikata mill‑qorti nazzjonali skont iċ‑ċirkustanzi tal‑każ.
Fuq l‑ispejjeż
65 Peress li l‑proċedura għandha, fir‑rigward tal‑partijiet fil‑kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il‑qorti tar‑rinviju, hija din il‑qorti li tiddeċiedi fuq l‑ispejjeż. L‑ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet lill‑Qorti tal‑Ġustizzja, barra dawk tal‑imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il‑motivi, Il‑Qorti tal‑Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
L‑Artikolu 11 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 85/374/KEE, tal‑25 ta’ Lulju 1985, dwar l‑approssimazzjoni tal‑liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l‑Istati Membri dwar responabbiltà għall‑prodotti difettużi għandu jiġi interpretat fis‑sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali milli tawtorizza li s‑sostituzzjoni ta’ konvenut ma’ ieħor matul proċeduri ġudizzjarji tiġi applikata b’mod li tippermetti li, wara l‑iskadenza tat‑terminu li din tiffissa, issejjaħ lil “produttur” bħala konvenut fis‑sens tal‑Artikolu 3 ta’ din id‑direttiva, fi proċeduri ġudizzjarji mressqa f’dan it‑terminu kontra persuna oħra.
Madankollu, minn naħa, dan l‑Artikolu 11 għandu jiġi interpretat fis‑sens li ma jipprekludix lill‑qorti nazzjonali milli tqis li, fil‑proċeduri ġudizzjarji mressqa, fit‑terminu li hija ffissat, kontra s‑sussidjarja 100 % proprjetà tal‑“produttur”, fis‑sens tal‑Artikolu 3(1) tad‑Direttiva 85/374, dan il‑produttur jista’ jissostitwixxi lil din il‑kumpannija sussidjarja jekk din il‑qorti tikkonstata li t‑tqegħid fiċ‑ċirkulazzjoni tal‑prodott ikkonċernat ġiet fil‑fatt iddeterminata minn dan il‑produttur.
Min‑naħa l‑oħra, l‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 85/374 għandu jiġi interpretat fis‑sens li, meta persuna ppreġudikata minn prodott allegatament diffettuż ma setgħetx raġonevolament tidentifika l‑produttur ta’ dan il‑prodott qabel ma teżerċita d‑drittijiet tagħha kontra l‑fornitur ta’ dan tal‑aħħar, dan il‑fornitur għandu jiġi kkunsidrat bħala “produttur”, b’mod partikolari għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal‑Artikolu 11 ta’ din id‑direttiva, jekk, b’inizjattiva tiegħu stess u b’mod diliġenti, ma jkunx ikkomunika lill‑persuna ppreġudikata l‑identità tal‑produttur jew tal‑fornitur tiegħu stess, liema komunikazzjoni għandha tiġi vverifikata mill‑qorti nazzjonali skont iċ‑ċirkustanzi tal‑każ.
Firem
* Lingwa tal‑kawża: l‑Ingliż.
Full & Egal Universal Law Academy