Υπόθεση C-553/08 P
Powerserv Personalservice GmbH
κατά
Γραφείου Εναρμονίσεως στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (εμπορικά σήματα, σχέδια και υποδείγματα) (ΓΕΕΑ)
«Αίτηση αναιρέσεως – Κοινοτικό σήμα – Κανονισμός (ΕΚ) 40/94 – Άρθρα 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, και 51, παράγραφοι 1 και 2 – Αίτηση κηρύξεως ακυρότητας – Ανταναίρεση – Λεκτικό κοινοτικό σήμα MANPOWER – Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου – Περιγραφικός χαρακτήρας – Διακριτικός χαρακτήρας που αποκτήθηκε διά της χρήσεως»
Περίληψη της διατάξεως
1. Αναίρεση – Λόγοι – Εσφαλμένη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων – Απαράδεκτο – Έλεγχος από το Δικαστήριο της εκτιμήσεως των πραγματικών και αποδεικτικών στοιχείων – Αποκλείεται πλην της περιπτώσεως παραμορφώσεως του περιεχομένου των εν λόγω στοιχείων
(Άρθρο 225 ΕΚ· Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 58, εδ. 1)
2. Κοινοτικό σήμα – Ορισμός και κτήση του κοινοτικού σήματος – Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου – Σήματα που αποτελούνται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις που μπορούν να χρησιμεύσουν για τη δήλωση των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας – Εξαίρεση – Κτήση του διακριτικού χαρακτήρα διά της χρήσεως
(Κανονισμός 40/94 του Συμβουλίου, άρθρο 7 §§ 1, στοιχείο γ΄, 2 και 3)
3. Κοινοτικό σήμα – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας – Εξαίρεση – Κτήση του διακριτικού χαρακτήρα διά της χρήσεως
(Κανονισμός 40/94 του Συμβουλίου, άρθρο 51 §§ 1 και 2)
1. Από τα άρθρα 225 ΕΚ και 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η αναίρεση περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Ως εκ τούτου, το Πρωτοδικείο είναι καταρχήν το μόνο αρμόδιο να προβαίνει στη διαπίστωση και εκτίμηση των σχετικών πραγματικών περιστατικών και να εκτιμά τα αποδεικτικά στοιχεία. Επομένως, η εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών και αποδεικτικών στοιχείων δεν είναι, υπό την επιφύλαξη της περιπτώσεως παραμορφώσεώς τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο υπό την έννοια αυτή στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο ασκήσεως αναιρέσεως.
(βλ. σκέψη 49)
2. Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 για το κοινοτικό σήμα, σε συνδυασμό με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό προς καταχώριση ένα σήμα το οποίο αποτελείται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις που του προσδίδουν περιγραφικό χαρακτήρα σε τμήμα της Κοινότητας.
Εξάλλου, κατά το άρθρο 7, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού, η παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του ίδιου άρθρου δεν εφαρμόζεται αν το σήμα απέκτησε για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες για τις οποίες ζητείται η καταχώριση διακριτικό χαρακτήρα λόγω της χρήσεώς του.
Επομένως, ένα σήμα δεν μπορεί να καταχωρισθεί βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού παρά μόνον αν προσκομιστεί απόδειξη ότι απέκτησε, λόγω της χρήσεώς του, διακριτικό χαρακτήρα στο τμήμα της Κοινότητας εντός του οποίου είχε ab initio περιγραφικό χαρακτήρα κατά την έννοια της παραγράφου 1, στοιχείο γ΄, του ίδιου άρθρου.
(βλ. σκέψεις 58-60)
3. Τα αντίστοιχα πεδία εφαρμογής των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 51 του κανονισμού 40/94 για το κοινοτικό σήμα είναι διαφορετικά. Έτσι, η παράγραφος 1 δεν παρέχει τη δυνατότητα να γίνει δεκτή αίτηση για την κήρυξη ακυρότητας σήματος που έχει αποκτήσει διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεώς του πριν την υποβολή αιτήσεως καταχωρίσεως, διότι ένα τέτοιο σήμα δεν έχει καταχωριστεί κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 7 του εν λόγω κανονισμού. Η δε παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου αφορά μόνον τα σήματα που απέκτησαν διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεώς τους μετά την καταχώρισή τους, παρά το ότι η καταχώριση αυτή πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχεία β΄ έως δ΄, του κανονισμού αυτού, οπότε θα έπρεπε να ακυρωθεί για τον λόγο αυτό.
(βλ. σκέψη 91)
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 2ας Δεκεμβρίου 2009 (*)
«Αίτηση αναιρέσεως – Κοινοτικό σήμα – Κανονισμός (ΕΚ) 40/94 – Άρθρα 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, και 51, παράγραφοι 1 και 2 – Αίτηση κηρύξεως ακυρότητας – Ανταναίρεση – Λεκτικό κοινοτικό σήμα MANPOWER – Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου – Περιγραφικός χαρακτήρας – Διακριτικός χαρακτήρας που αποκτήθηκε διά της χρήσεως»
Στην υπόθεση C‑553/08 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2008,
Powerserv Personalservice GmbH, με έδρα το Sankt Pölten (Αυστρία), εκπροσωπούμενη από την B. Kuchar, Rechtsanwältin,
αναιρεσείουσα,
όπου οι λοιποί διάδικοι είναι το
Γραφείο Εναρμονίσεως στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (εμπορικά σήματα, σχέδια και υποδείγματα) (ΓΕΕΑ), εκπροσωπούμενο από τον G. Schneider,
καθού πρωτοδίκως,
Manpower Inc., με έδρα το Milwaukee (Ηνωμένες Πολιτείες), εκπροσωπούμενη από τον A. Bryson, barrister, ενεργούντα κατ’ εντολή της V. Marsland, solicitor,
παρεμβαίνουσα πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από την C. Toader, πρόεδρο τμήματος, τους C. W. A. Timmermans και P. Kūris (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Mazák
γραμματέας: R.Grass
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1 Με την αίτησή της αναιρέσεως, η Powerserv Personalservice GmbH (στο εξής: Powerserv) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 15ης Οκτωβρίου 2008, T-405/05, Powerserv Personalservice GmbH κατά ΓΕΕΑ – Manpower (MANPOWER) (που δεν έχει ακόμα δημοσιευτεί στη Συλλογή, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), με την οποία το Πρωτοδικείο απέρριψε την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η νυν αναιρεσείουσα κατά της αποφάσεως που εξέδωσε το τέταρτο τμήμα προσφυγών του Γραφείου Εναρμονίσεως στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (εμπορικά σήματα, σχέδια και υποδείγματα) (ΓΕΕΑ) στις 22 Ιουλίου 2005 (υπόθεση R 499/2004-4, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
Το νομικό πλαίσιο
2 Το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΚ) 40/94 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1993 για το κοινοτικό σήμα (EE 1994, L 11, σ. 1), που τιτλοφορείται «Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου» προέβλεπε τα ακόλουθα:
«1. Δεν γίνονται δεκτά για καταχώρηση:
[…]
β) τα σήματα που στερούνται διακριτικού χαρακτήρα·
γ) τα σήματα που αποτελούνται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις που μπορούν να χρησιμεύσουν στις συναλλαγές για τη δήλωση του είδους, της ποιότητας, της ποσότητας, του προορισμού, της αξίας, της γεωγραφικής προέλευσης ή του χρόνου παραγωγής του προϊόντος ή της παροχής της υπηρεσίας ή άλλων χαρακτηριστικών αυτών·
[…]
2. παράγραφος 1 εφαρμόζεται ακόμη και αν οι λόγοι απαραδέκτου υφίστανται μόνο σε τμήμα της Κοινότητας.
3. Η παράγραφος 1, στοιχεία β΄, γ΄ και δ΄ δεν εφαρμόζεται αν το σήμα έχει αποκτήσει για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τις οποίες ζητείται η καταχώρηση διακριτικό χαρακτήρα λόγω της χρήσης που του έχει γίνει.»
3 Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 51 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας», όριζε τα εξής:
«1. Ένα κοινοτικό σήμα κηρύσσεται άκυρο, μετά από αίτηση που υποβάλλεται στο [ΓΕΕΑ] ή μετά από άσκηση ανταγωγής στα πλαίσια αγωγής για παραποίηση/απομίμηση:
α) εάν το κοινοτικό σήμα καταχωρήθηκε κατά παράβαση του άρθρου 5 ή του άρθρου 7·
β) εάν ο καταθέτης ενήργησε κακόπιστα κατά την κατάθεση της αίτησης σήματος.
2. Όταν η καταχώρηση του κοινοτικού σήματος έγινε κατά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχεία β΄, γ΄ ή δ΄, το κοινοτικό σήμα δεν κηρύσσεται εντούτοις άκυρο, εάν, λόγω της χρήσης που του έγινε, απέκτησε, μετά την καταχώρησή του, διακριτικό χαρακτήρα για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τις οποίες καταχωρήθηκε.»
4 Το άρθρο 74 του κανονισμού αυτού, τιτλοφορούμενο «Αυτεπάγγελτη εξέταση των πραγματικών περιστατικών» προέβλεπε, στην παράγραφο 1, τα ακόλουθα:
«Κατά την ενώπιόν του διαδικασία, το [ΓΕΕΑ] εξετάζει τα πραγματικά περιστατικά· εντούτοις, σε διαδικασία που αφορά τους σχετικούς λόγους απαραδέκτου της καταχώρησης, η εξέταση περιορίζεται στα επιχειρήματα που προβάλλουν οι διάδικοι καθώς και τα υποβληθέντα από αυτούς αιτήματα.»
5 Ο κανονισμός 40/94 καταργήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το κοινοτικό σήμα (ΕΕ L 78, σ. 1), που τέθηκε σε ισχύ στις 13 Απριλίου 2009. Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου των πραγματικών περιστατικών, η υπό κρίση υπόθεση εξακολουθεί να υπάγεται στον κανονισμό 40/94.
Το ιστορικό της διαφοράς
6 Στις 26 Μαρτίου 1996, η εταιρία Manpower Inc. (στο εξής: Manpower) υπέβαλε στο ΓΕΕΑ αίτηση καταχωρίσεως ως κοινοτικού σήματος του λεκτικού σήματος MANPOWER για προϊόντα και υπηρεσίες που εμπίπτουν στις κλάσεις 9, 16, 35, 41 και 42, κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας για τη διεθνή ταξινόμηση των προϊόντων και των υπηρεσιών ενόψει καταχωρίσεως των σημάτων της 15ης Ιουνίου 1957, όπως έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί, και που αντιστοιχούν, για κάθε μία από τις κλάσεις αυτές, στην ακόλουθη περιγραφή:
– «Ακουστικές κασέτες. Οπτικοακουστικό διδακτικό υλικό. Ακουστικοί συμπαγείς δίσκοι. Συμπαγείς δίσκοι για βίντεο. Λογισμικό (software) ηλεκτρονικών υπολογιστών. Προγράμματα για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Κασετόφωνα. Βιντεοκασέτες. Συσκευές βίντεο. Εξαρτήματα και προσαρτήματα για όλα τα προαναφερόμενα είδη», που υπάγονται στην κλάση 9·
– «Βιβλία. Έντυπο υλικό. Οδηγοί. Εγχειρίδια. Περιοδικά. Έντυπες δημοσιεύσεις. Διαφάνειες. Εκπαιδευτικό υλικό. Διδακτικό υλικό. Εξαρτήματα και προσαρτήματα για όλα τα προαναφερόμενα είδη», που υπάγονται στην κλάση 16·
– «Υπηρεσίες ευρέσεως εργασίας. Υπηρεσίες ευρέσεως προσωρινού προσωπικού», που υπάγονται στην κλάση 35·
– «Διοργάνωση και διεξαγωγή διασκέψεων και σεμιναρίων. Ενοικίαση μηχανημάτων προβολής ταινιών και εξαρτημάτων. Ενοικίαση εγγραφών σε βίντεο, ακουστικών ηχογραφήσεων και κινηματογραφικών ταινιών. Οργάνωση εκθέσεων. Παραγωγή βιντεοκασετών και ακουστικών κασετών. Κάθε είδους υπηρεσίες σε θέματα εκπαίδευσης, διδασκαλίας και κατάρτισης σε σχέση με την διδασκαλία και την αποτίμηση προσωπικού γραφείου, βιομηχανικού, τεχνικού προσωπικού και σχολής οδηγών. Κάθε είδους υπηρεσίες ενημέρωσης και παροχής συμβουλών σε σχέση με τα προαναφερόμενα», που υπάγονται στην κλάση 41·
– «Κάθε είδους επαγγελματικές συμβουλευτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πραγματογνωμοσύνης σχετικά με την επαγγελματική δοκιμασία και καθοδήγηση προσωπικού, δοκιμασία προσωπικότητας, ψυχολογική εξέταση και συμβουλές σε θέματα σταδιοδρομίας. Υπηρεσίες δοκιμασίας προσωπικότητας και ψυχολογικής δοκιμασίας. Συμβουλές σε θέματα σταδιοδρομίας και επαγγελματικής κατεύθυνσης. Δοκιμασία ατόμων προκειμένου να καθοριστούν οι ικανότητες απασχόλησης. Υπηρεσίες επαγγελματικής ψυχολογίας. Σχεδιασμός και ανάπτυξη λογισμικού (software) ηλεκτρονικών υπολογιστών. Συμβουλευτικές υπηρεσίες σε θέματα αποτίμησης, ανάπτυξης και εφαρμογής ανθρώπινου δυναμικού. Παροχή προσωρινών καταλυμάτων. Κάθε είδους υπηρεσίες ενημέρωσης και συμβουλευτικές υπηρεσίες και εκπόνηση εκθέσεων σε σχέση με τα προαναφερόμενα. Υπηρεσίες επισιτισμού», που υπάγονται στην κλάση 42.
7 Η αίτηση καταχωρίσεως απορρίφθηκε αρχικώς βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 αλλά, λαμβανομένων υπόψη των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε ο δικαιούχος του σήματος για να τεκμηριώσει τον διακριτικό χαρακτήρα που αποκτήθηκε διά της χρήσεως, το σήμα αυτό καταχωρίστηκε τελικώς στις 13 Ιανουαρίου 2000 και δημοσιεύτηκε στο Δελτίο κοινοτικών σημάτων της 28ης Φεβρουαρίου 2000.
8 Στις 27 Οκτωβρίου 2000, η Powerserv υπέβαλε αίτηση για την κήρυξη της ακυρότητας του εν λόγω σήματος, βάσει του άρθρου 51, παράγραφος 1, του κανονισμού 40/94, για τον λόγο ότι το σήμα αυτό καταχωρίστηκε κατά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, και παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού, και ότι τα έγγραφα που προσκομίστηκαν προς στήριξη του ισχυρισμού ότι το σήμα είχε αποκτήσει διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεως δεν βεβαίωναν την απόκτηση τέτοιου διακριτικού χαρακτήρα σε όλα τα σημαντικά τμήματα της Κοινότητας.
9 Η εν λόγω αίτηση ακυρώσεως απορρίφθηκε με απόφαση του τμήματος ακυρώσεων του ΓΕΕΑ της 29ης Απριλίου 2004. Το τμήμα ακυρώσεων έκρινε ότι ο λόγος απαραδέκτου του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 έχει εφαρμογή μόνο στα κράτη μέλη των οποίων επίσημη γλώσσα είναι η αγγλική, ήτοι στο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας και την Ιρλανδία, στο μέτρο που, λαμβανομένου υπόψη ότι η λέξη «manpower» είναι περιγραφική μόνο στην αγγλική γλώσσα, οι καταναλωτές των άλλων κρατών μελών δεν την αναγνωρίζουν ως περιγραφική. Ωστόσο, όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, η Manpower απέδειξε ότι το εν λόγω σήμα απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεως. Για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, το τμήμα ακυρώσεων του ΓΕΕΑ έλαβε υπόψη αποδεικτικά στοιχεία που αφορούν τη μετά την καταχώριση του σήματος περίοδο.
10 Στις 22 Ιουλίου 2005, το τέταρτο τμήμα προσφυγών του ΓΕΕΑ απέρριψε την προσφυγή που ασκήθηκε κατά της αποφάσεως του τμήματος ακυρώσεων. Το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι η αίτηση καταχωρίσεως του σήματος πρέπει να απορριφθεί δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 για τον λόγο ότι το εν λόγω σήμα έχει περιγραφικό χαρακτήρα σε οκτώ κράτη μέλη, ήτοι στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στη Γερμανία, στην Αυστρία, στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία, στη Δανία και στη Φινλανδία. Εντούτοις, το τμήμα προσφυγών παραδέχτηκε ότι, στα οκτώ αυτά κράτη μέλη, το σήμα είχε αποκτήσει, κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως για την κήρυξη της ακυρότητας, διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεως που του είχε γίνει κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 2, του κανονισμού 40/94. Επιπλέον, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το ενδιαφερόμενο κοινό συνίσταται από τους εργοδότες που ενδέχεται να απασχολήσουν προσωρινώς εργατικό δυναμικό και από τους απασχολούμενους σε τέτοιες θέσεις εργασίας.
Η προσφυγή ενώπιον του Πρωτοδικείου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
11 Στις 14 Νοεμβρίου 2005, η Powerserv άσκησε ενώπιον του Πρωτοδικείου προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως προβάλλοντας, τελικώς, δύο λόγους ακυρώσεως. Ο πρώτος λόγος αντλείται από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχεία β΄ και γ΄, του κανονισμού 40/94, για τον λόγο ότι το καταχωρισμένο σήμα στερείται διακριτικού χαρακτήρα και είναι περιγραφικό των προϊόντων και υπηρεσιών που αφορά η πραγματοποιηθείσα καταχώριση όσον αφορά για ολόκληρη την Κοινότητα, ήτοι συμπεριλαμβανομένων και των κρατών μελών για τα οποία το τμήμα προσφυγών κατέληξε ότι το σήμα δεν είναι περιγραφικό. Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως αντλείται από παράβαση των άρθρων 51, παράγραφος 2, και 74, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού.
12 Η Manpower παρενέβη στη δίκη και ζήτησε από το Πρωτοδικείο τη μεταρρύθμιση της προσβαλλόμενης αποφάσεως υπό την έννοια ότι, κατά τη γνώμη της, το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 δεν απαγορεύει την καταχώριση του σήματος MANPOWER, δεδομένου ότι το σήμα αυτό δεν είναι περιγραφικό σε κανένα από τα οκτώ κράτη μέλη που μνημονεύονται στην εν λόγω απόφαση, ήτοι στο Βασίλειο της Δανίας, την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, την Ιρλανδία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, τη Δημοκρατία της Αυστρίας, το Βασίλειο της Σουηδίας, τη Δημοκρατία της Φινλανδίας και το Ηνωμένο Βασίλειο.
13 Το Πρωτοδικείο, αφού διαπίστωσε, με τη σκέψη 56 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η εκτίμηση του προβαλλόμενου περιγραφικού χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος συνεπάγεται τη διευκρίνιση του ζητήματος αν η λέξη manpower μπορεί, στο πλαίσιο συνήθους, από πλευράς ενδιαφερόμενου κοινού, χρήσεως, να δηλώσει, είτε άμεσα είτε με μνεία ενός από τα ουσιώδη χαρακτηριστικά τους, τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που προστατεύει το εν λόγω σήμα και, με τη σκέψη 57, ότι το ενδιαφερόμενο κοινό αποτελείται από το σύνολο του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, έκρινε, με τη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι ορθώς το τμήμα προσφυγών κατέληξε ότι, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, η λέξη αυτή είναι περιγραφική των υπηρεσιών γραφείου ευρέσεως εργασίας ή προσωρινής διαθέσεως εργατικού δυναμικού.
14 Με τη σκέψη 66 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο δέχτηκε επίσης ότι η λέξη «manpower» έχει στα δύο ανωτέρω κράτη μέλη περιγραφικό χαρακτήρα για τα περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες που προστατεύει το εν λόγω σήμα και που υπάγονται στις κλάσεις 9, 16, 41 και 42.
15 Με τις σκέψεις 79 και 80 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο κατέληξε ότι η λέξη «manpower» έχει επίσης περιγραφικό χαρακτήρα για το σύνολο των προϊόντων και υπηρεσιών που προστατεύονται από το ίδιο σήμα στη Γερμανία και στην Αυστρία.
16 Αντιθέτως, με τη σκέψη 89 της εν λόγω αποφάσεως, το Πρωτοδικείο διαπίστωσε ότι, πλην του γεγονότος ότι δεν έλαβε υπόψη το σύνολο του ενδιαφερόμενου κοινού, το τμήμα προσφυγών δεν απέδειξε περαιτέρω ότι χρησιμοποιείται η αγγλική γλώσσα, έστω και επικουρικώς με την εθνική γλώσσα, προς επικοινωνία με το οικείο κοινό. Εν συνεχεία, το Πρωτοδικείο συνήγαγε, με τη σκέψη 90 της ίδιας αποφάσεως, ότι το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως κρίνοντας ότι στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία, στη Δανία και στη Φινλανδία, το οικείο σήμα είναι περιγραφικό των επίμαχων προϊόντων και υπηρεσιών.
17 Εντούτοις, με τη σκέψη 91 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο κατέληξε ότι ορθώς το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι, στα λοιπά μη αγγλόφωνα κράτη μέλη της Κοινότητας, το καταχωρισμένο σήμα δεν είναι περιγραφικό.
18 Κατόπιν αυτών των διαπιστώσεων, το Πρωτοδικείο αποφάσισε, με τη σκέψη 94 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, να μεταρρυθμίσει την προσβαλλόμενη απόφαση υπό την έννοια ότι το εν λόγω σήμα δεν είναι περιγραφικό των προϊόντων και υπηρεσιών για τα οποία καταχωρίστηκε στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία, στη Δανία και στη Φινλανδία, και να δεχτεί ως εκ τούτου μερικώς το αίτημα της Manpower. Εν συνεχεία, το Πρωτοδικείο απέρριψε ως αβάσιμο τον πρώτο λόγο ακυρώσεως που προέβαλε η Powerserv.
19 Όσον αφορά τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως που προέβαλε η Powerserv, το Πρωτοδικείο, με τη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, έκρινε, πρώτον, ότι, λόγω της μεταρρυθμίσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ο λόγος αυτός κατέστη άνευ αντικειμένου, καθόσον αφορούσε τη χρήση του σήματος στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία, στη Δανία και στη Φινλανδία.
20 Το Πρωτοδικείο, αφού υπενθύμισε, με τις σκέψεις 130 έως 132 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, τα στοιχεία που πρέπει να λαμβάνει υπόψη η αρμόδια αρχή για να εκτιμήσει αν ένα σήμα απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα λόγω της χρήσεώς του, συνήγαγε, με τις σκέψεις 135, 139 και 140, ότι ορθώς το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι αποδείχθηκε ο διακριτικός χαρακτήρας διά της χρήσεως του καταχωρισμένου σήματος στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία και στην Αυστρία.
21 Επιπλέον, με τη σκέψη 144 της εν λόγω αποφάσεως, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι ο διακριτικός χαρακτήρας που απέκτησε το σήμα για τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στην κλάση 35 πρέπει να επεκταθεί στα προϊόντα και υπηρεσίες που προστατεύει το σήμα και τα οποία εμπίπτουν σε άλλες κλάσεις για τις οποίες αυτό καταχωρίστηκε.
22 Τέλος, με τη σκέψη 146 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι το τμήμα προσφυγών ορθώς έλαβε υπόψη του την ημερομηνία καταθέσεως της αιτήσεως περί κηρύξεως της ακυρότητας ως κρίσιμη ημερομηνία για να εκτιμήσει τον αποκτηθέντα διά της χρήσεως διακριτικό χαρακτήρα και, αφετέρου, ότι είχε επίσης τη δυνατότητα να λάβει υπόψη, χωρίς να υποπέσει σε αντιφάσεις στο σκεπτικό ή σε πλάνη περί το δίκαιο, στοιχεία που, μολονότι ήταν μεταγενέστερα της ημερομηνίας υποβολής της αιτήσεως περί κηρύξεως της ακυρότητας, καθιστούσαν δυνατή τη συναγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά την κατάσταση τη συγκεκριμένη εκείνη ημερομηνία.
23 Κατόπιν των προεκτεθέντων, το Πρωτοδικείο μεταρρύθμισε την προσβαλλόμενη απόφαση υπό την έννοια ότι το κοινοτικό σήμα MANPOWER αριθ. 76059 «δεν είναι περιγραφικό των προϊόντων και υπηρεσιών για τα οποία καταχωρίστηκε στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία, στη Φινλανδία και στη Δανία», διατήρησε ωστόσο το διατακτικό της αποφάσεως αυτής, απορρίπτοντας ταυτοχρόνως την προσφυγή της Powerserv, καθώς και την παρέμβαση της Manpower κατά τα λοιπά.
Αιτήματα των διαδίκων
24 Η Powerserv ζητεί από το Δικαστήριο, κυρίως, να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να ακυρώσει το κοινοτικό σήμα MANPOWER για το σύνολο των προϊόντων και υπηρεσιών που προσδιορίζει, επικουρικώς, να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση στο μέτρο που αυτή αφορά τη μη προσκομισθείσα απόδειξη του αναγκαίου διακριτικού χαρακτήρα του οικείου σήματος, να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο και, εν πάση περιπτώσει, να καταδικάσει το ΓΕΕΑ και τη Manpower στα δικαστικά τους έξοδα, καθώς και έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Powerserv στο πλαίσιο της δίκης ενώπιον του τμήματος προσφυγών του ΓΕΕΑ, ενώπιον του Πρωτοδικείου και ενώπιον του Δικαστηρίου.
25 Το ΓΕΕΑ ζητεί την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη της Powerserv στα δικαστικά έξοδα.
26 Η Manpower, παρεμβαίνουσα πρωτοδίκως, ζητεί την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και, με ανταναίρεσή της, τη μεταρρύθμιση της προσβαλλόμενης αποφάσεως υπό την έννοια ότι το κώλυμα για την καταχώριση που προβλέπει το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 δεν ισχύει για κανένα κράτος μέλος ή ότι, επικουρικώς, το εν λόγω κώλυμα δεν ισχύει για τη Γερμανία ή την Αυστρία. Η Manpower ζητεί επίσης να υποχρεωθεί η Powerserv να της αποδώσει τα δικαστικά έξοδα στα οποία αυτή υποβλήθηκε.
Επί των αιτήσεων αναιρέσεως
27 Κατά το άρθρο 119 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι, εν όλω ή εν μέρει, προδήλως απαράδεκτη ή προδήλως αβάσιμη, το Δικαστήριο μπορεί, κατά πάσα στάση της δίκης, κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως, εν όλω ή εν μέρει, με αιτιολογημένη διάταξη, τούτο δε χωρίς προφορική διαδικασία.
28 Προς στήριξη της αιτήσεώς της αναιρέσεως, η Powerserv προβάλλει δύο λόγους από τους οποίους ο πρώτος αντλείται από το ότι το σήμα MANPOWER έχει περιγραφικό χαρακτήρα για το σύνολο του κοινοτικού εδάφους, για όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που αφορά η καταχώρισή του, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 και ο δεύτερος από τη μη προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων περί του ότι το σήμα αυτό απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα λόγω της χρήσεώς του, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 3, του ίδιου κανονισμού.
29 Στο πλαίσιο της ανταναιρέσεως, η Manpower προβάλλει λόγο που αντλείται από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94.
30 Λαμβανομένου υπόψη του αποτελέσματος που θα έχει η αναγνώριση ή μη του περιγραφικού χαρακτήρα του οικείου σήματος, είναι αναγκαίο να προηγηθεί η εξέταση της ανταναιρέσεως και να ακολουθήσει η εξέταση της αιτήσεως αναιρέσεως που υπέβαλε η Powerserv.
Επί της ανταναιρέσεως
Επιχειρηματολογία της Manpower
31 Με την ανταναίρεσή της, η Manpower ζητεί να αναγνωριστεί ότι η λέξη «manpower» δεν έχει περιγραφικό χαρακτήρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στη Γερμανία και στην Αυστρία και, ως εκ τούτου, στο σύνολο της Κοινότητας.
32 Με τον πρώτο λόγο ανταναιρέσεώς της, η Manpower υποστηρίζει ότι, όσον αφορά τον περιγραφικό χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, η λέξη «manpower», υπό την έννοια που την ερμηνεύει το Πρωτοδικείο, ήτοι την έννοια «εργατικό δυναμικό», είναι περιγραφική όχι από πλευράς εργαζομένων, αλλά μόνον από πλευράς εργοδοτών. Μολονότι οι επίμαχες υπηρεσίες συνίστανται σε υπηρεσίες ευρέσεως εργασίας παρεχόμενες τόσο σε εργοδότες όσο και σε εργαζομένους, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το ενδιαφερόμενο κοινό, στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, δεν εκλαμβάνει τη λέξη «manpower» αμέσως και δίχως περαιτέρω σκέψη ως περιγραφική των εν λόγω υπηρεσιών.
33 Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Manpower ισχυρίζεται, όσον αφορά τον περιγραφικό χαρακτήρα του εν λόγω σήματος στη Γερμανία και στην Αυστρία, ότι το τμήμα προσφυγών διαπίστωσε ότι η λέξη «manpower» χρησιμοποιείται συχνά στη γερμανική επιχειρηματική διάλεκτο. Με τις σκέψεις 77 και 79 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο συνήγαγε το συμπέρασμα ότι η έννοια αυτή έχει ενταχθεί στη γερμανική γλώσσα, συμπέρασμα που είναι εσφαλμένο.
34 Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο διεύρυνε την ομάδα «στόχο» (ενδιαφερόμενο κοινό) και, κατά συνέπεια, η διαπίστωση του τμήματος προσφυγών, η οποία ισχύει για μια πιο περιορισμένη ομάδα «στόχο», δεν αρκεί ώστε να καλύψει μια περισσότερο διευρυμένη ομάδα. Επομένως, τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίχτηκε το τμήμα προσφυγών δεν είναι ικανά να αποδείξουν ότι η λέξη «manpower» έχει ενταχθεί στη γερμανική γλώσσα. Συνεπώς, κακώς έκρινε το Πρωτοδικείο ότι η λέξη αυτή είναι περιγραφική για το σύνολο του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας στη Γερμανία και στην Αυστρία. Το συμπέρασμα αυτό θα μπορούσε να γίνει δεκτό μόνο για τα άτομα που προσφεύγουν στις εν λόγω υπηρεσίες.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
35 Όσον αφορά τον πρώτο λόγο, που αντλείται από το ότι η έννοια που προσέδωσε το Πρωτοδικείο στη λέξη «manpower» συνεπάγεται ότι το επίμαχο λεκτικό σημείο έχει περιγραφικό χαρακτήρα από πλευράς μόνον του εργοδότη και όχι του εργαζομένου, επισημαίνεται ότι, με τη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο δέχτηκε πλήρως τους ορισμούς της σημασίας της λέξης «manpower» που έδωσε τόσο το τμήμα προσφυγών όσο και το τμήμα ακυρώσεων του ΓΕΕΑ και, κατά συνέπεια, έκανε δεκτή μια σημασία της εν λόγω λέξης που δεν περιορίζεται σε αυτήν του «εργατικού δυναμικού».
36 Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Πρωτοδικείο, προβαίνοντας, με τις σκέψεις 61 έως 63 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, σε εμπεριστατωμένη εξέταση των διαφορετικών σημασιών της λέξης «manpower» βάσει ενός συνόλου αποδεικτικών στοιχείων, ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο ικανή να θέσει υπό αμφισβήτηση τη διαπίστωση που διατυπώνεται στη σκέψη 58 της ίδιας αποφάσεως και η οποία, εν πάση περιπτώσει, δεν μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω από το Δικαστήριο στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως.
37 Συνεπώς, ο πρώτος λόγος που προβάλλεται με την ανταναίρεση πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμος.
38 Όσον αφορά τον δεύτερο λόγο, η Manpower ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι υπάρχει αντίφαση μεταξύ του γεγονότος ότι το Πρωτοδικείο επιβεβαίωσε την άποψη του τμήματος προσφυγών δεχόμενο ότι η λέξη «manpower» εντάχθηκε στη γερμανική επιχειρηματική διάλεκτο και του γεγονότος ότι το δικαστήριο αυτό διεύρυνε το ενδιαφερόμενο κοινό σε σχέση με το κοινό που είχε προσδιορίσει το εν λόγω τμήμα προσφυγών, χωρίς να εκτιμήσει εκ νέου το περιεχόμενο της λέξης αυτής σε σχέση με το διευρυμένο κοινό.
39 Συναφώς, διαπιστώνεται ότι το Πρωτοδικείο όρισε, στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το ενδιαφερόμενο κοινό ως το σύνολο του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, παρά το γεγονός ότι το τμήμα προσφυγών, με τη σκέψη 16 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, έκρινε, αφενός, ότι η λέξη «manpower» είναι γνωστή σε ένα σημαντικό τμήμα των οικείων καταναλωτών, δηλαδή στους δυνητικούς εργοδότες προσωρινού προσωπικού και στα πρόσωπα που απασχολούνται σε τέτοιες θέσεις εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στη Γερμανία, στην Αυστρία και, αφετέρου, ότι «οι υπηρεσίες γραφείου διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού δεν απευθύνονται μόνο στα πρόσωπα που αναζητούν εργασία, αλλά και στους εργοδότες που αναζητούν προσωπικό».
40 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η Manpower ορθώς ισχυρίζεται ότι το Πρωτοδικείο επέλεξε διευρυμένο ενδιαφερόμενο κοινό σε σχέση με το κοινό που είχε επιλέξει το τμήμα προσφυγών.
41 Εντούτοις, αντιθέτως προς τα υποστηριζόμενα από τη Manpower, το Πρωτοδικείο ορθώς έλαβε υπόψη, με τις σκέψεις 79 και 80 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, την τροποποίηση αυτή του ενδιαφερόμενου κοινού κατά την εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων.
42 Συγκεκριμένα, με την εν λόγω σκέψη 79, το Πρωτοδικείο προσδιόρισε, βάσει των διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν για να προσδιοριστεί η γενική σημασία του όρου στη γερμανική γλώσσα, την έννοια της λέξης «manpower» όπως την αντιλαμβάνεται το σύνολο των γερμανόφωνων καταναλωτών και όχι ένα τμήμα μόνον των καταναλωτών αυτών.
43 Κατά συνέπεια, το Πρωτοδικείο, διαπιστώνοντας ότι το ενδιαφερόμενο κοινό, όπως επαναπροσδιορίστηκε από το δικαστήριο αυτό, αντιλαμβάνεται το σήμα MANPOWER ως περιγραφικό των προϊόντων και υπηρεσιών που το σήμα αυτό αφορά, δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, πράγμα που έχει ως συνέπεια ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως που επικαλείται η Manpower πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμος.
44 Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, η ανταναίρεση της Manpower πρέπει να απορριφθεί.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από το ότι το σήμα MANPOWER έχει περιγραφικό χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94, για το σύνολο του κοινοτικού εδάφους και για όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που αφορά η καταχώρισή του
Επιχειρήματα των διαδίκων
45 Η Powerserv υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, με τις σκέψεις 69 επ. της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, κρίνοντας ότι το λεκτικό σημείο «MANPOWER» δεν έχει περιγραφικό χαρακτήρα στα πλην του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας, της Γερμανίας και της Αυστρίας κράτη μέλη της Κοινότητας.
46 Η Powerserv ισχυρίζεται ότι το ζήτημα έγκειται στο αν η λέξη «manpower» έχει ενταχθεί στην καθομιλουμένη με συνέπεια να αποτελεί πλέον αφομοιωμένο αγγλισμό που μπορεί να γίνει κατανοητός από το ενδιαφερόμενο κοινό. Συναφώς, η εταιρία αυτή φρονεί ότι πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος τόσο ο περιορισμός σε σχέση με την ιδιότητα της αγγλικής ως εξειδικευμένης γλώσσας, τον οποίο δέχτηκε το Πρωτοδικείο με τη σκέψη 76 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, όσο και ο ισχυρισμός του ότι «δεν αρκεί απλώς το ενδιαφερόμενο κοινό ή σημαντικό τμήμα του να έχει ευρεία γνώση της αγγλικής γλώσσας, αν η αγγλική δεν χρησιμοποιείται πραγματικά […] προς το ίδιο αυτό κοινό». Επιπλέον, το Πρωτοδικείο δεν παραθέτει τον λόγο για τον οποίο πρέπει να υποτεθεί ότι ο πληθυσμός των κρατών μελών στερείται γνώσεων, έστω και βασικών, της αγγλικής γλώσσας. Το συμπέρασμα αυτό του Πρωτοδικείου αντιφάσκει προς τη νομολογία του [απόφαση της 5ης Απριλίου 2001, T‑87/00, Bank für Arbeit und Wirtschaft κατά ΓΕΕΑ (EASYBANK), Συλλογή 2001, σ. II‑1259].
47 Το ΓΕΕΑ φρονεί ότι ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι η εκτίμηση των γλωσσικών γνώσεων του ενδιαφερόμενου κοινού αποτελεί ζήτημα ουσίας που δεν υπόκειται στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως.
48 Η Manpower ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της υπό κρίση περίπτωσης που ανέλυσε το Πρωτοδικείο και της νομολογίας που απορρέει από την προπαρατεθείσα απόφαση Bank für Arbeit und Wirtschaft κατά ΓΕΕΑ (EASYBANK) καθόσον η υπόθεση εκείνη αφορούσε μόνον τα αγγλόφωνα κράτη μέλη. Επιπλέον, η Manpower υποστηρίζει ότι τα επιχειρήματα σχετικά τόσο με το ποσοστό των ατόμων που ομιλούν την αγγλική γλώσσα στην Κοινότητα όσο και με την ιδιότητα της αγγλικής ως διδασκόμενου μαθήματος δεν είναι λυσιτελή, δεδομένου ότι είναι απίθανο τα άτομα που έχουν βασικές μόνο γνώσεις της αγγλικής να γνωρίζουν τη σημασία της λέξης «manpower».
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
49 Υπενθυμίζεται ότι από τα άρθρα 225 ΕΚ και 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η αναίρεση περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Ως εκ τούτου, το Πρωτοδικείο είναι καταρχήν το μόνο αρμόδιο να προβαίνει στη διαπίστωση και εκτίμηση των σχετικών πραγματικών περιστατικών και να εκτιμά τα αποδεικτικά στοιχεία. Επομένως, η εκτίμηση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών και αποδεικτικών στοιχείων δεν είναι, υπό την επιφύλαξη της περιπτώσεως παραμορφώσεώς τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο υπό την έννοια αυτή στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο ασκήσεως αναιρέσεως (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2006, C‑214/05 P, Rossi κατά ΓΕΕΑ, Συλλογή 2006, σ. I‑7057, σκέψη 26 και παρατιθέμενη νομολογία).
50 Υπενθυμίζεται επίσης ότι ο διακριτικός χαρακτήρας ενός σήματος, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94, πρέπει να εκτιμάται, αφενός, σε σχέση με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία ζητείται η καταχώριση και, αφετέρου, σε σχέση με την αντίληψη που σχηματίζει το ενδιαφερόμενο κοινό (απόφαση της 6ης Μαΐου 2003, C‑104/01, Libertel, Συλλογή 2003, σ. I‑3793, σκέψη 62).
51 Συναφώς, διαπιστώνεται ότι ο λόγος που προβάλλει η Powerserv αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, την ανάλυση που πραγματοποίησε το Πρωτοδικείο με τις σκέψεις 58 έως 94 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως σχετικά με την εκ μέρους του ενδιαφερόμενου κοινού εκτίμηση ενός αγγλικού όρου. Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο διαπίστωσε, με τη σκέψη 79 της εν λόγω αποφάσεως, ότι, στη Γερμανία και στην Αυστρία, η λέξη «manpower» χρησιμοποιείται στη γερμανική επιχειρηματική διάλεκτο, αν και, με τη σκέψη 84 της ίδιας αποφάσεως, έκρινε ότι τούτο δεν ισχύει για τα λοιπά μη αγγλόφωνα κράτη μέλη. Επιπλέον, το Πρωτοδικείο διαπίστωσε, με τη σκέψη 89 της ίδιας αποφάσεως, ότι στη Δανία, στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία και στη Φινλανδία, το τμήμα προσφυγών δεν απέδειξε ότι χρησιμοποιείται η αγγλική γλώσσα, έστω και επικουρικώς με την εθνική γλώσσα, ενώ, όσον αφορά τα λοιπά μη αγγλόφωνα κράτη μέλη, επιβεβαίωσε τη θέση του τμήματος προσφυγών κρίνοντας ότι η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται, αν και με ορισμένες επιφυλάξεις.
52 Αποφαινόμενο με τον τρόπο αυτό, το Πρωτοδικείο προέβη σε εκτιμήσεις που αφορούν πραγματικά περιστατικά και οι οποίες δεν μπορούν να αμφισβητηθούν από το Δικαστήριο στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως, με την επιφύλαξη τυχόν παραμορφώσεως των πραγματικών περιστατικών, που δεν προβάλλεται εν προκειμένω.
53 Ως εκ τούτου, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως που προβάλλει η Powerserv προς στήριξη της αιτήσεώς της πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτος.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από τη μη προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων περί του ότι το καταχωρισμένο σήμα απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 3, του κανονισμού 40/94
54 Ο λόγος αυτός αποτελείται, κατ’ ουσίαν, από τέσσερα σκέλη, που αντλούνται, πρώτον, από το ότι για τον καθορισμό του ενδιαφερόμενου κοινού από το Πρωτοδικείο ήταν αναγκαίο να πραγματοποιηθεί νέα εκτίμηση των «αποδεικτικών στοιχείων», δεύτερον, από το ότι κακώς το Πρωτοδικείο επεξέτεινε στην Ιρλανδία την ισχύ της διαπιστώσεως περί του διακριτικού χαρακτήρα του σήματος στην οποία κατέληξε όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς να εξετάσει διεξοδικά την κατάσταση του σήματος αυτού στο πρώτο από τα δύο εν λόγω κράτη μέλη, τρίτον, από το ότι το Πρωτοδικείο δέχτηκε την επέκταση του διακριτικού χαρακτήρα που απέκτησε το σήμα για τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στην κλάση 35 και σε άλλα προϊόντα και υπηρεσίες και, τέταρτον, από πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Πρωτοδικείο κατά την εφαρμογή του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του κανονισμού 40/94.
Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από το ότι για τον καθορισμό του ενδιαφερόμενου κοινού από το Πρωτοδικείο ήταν αναγκαίο να πραγματοποιηθεί νέα εκτίμηση των «αποδεικτικών στοιχείων»
– Επιχειρήματα των διαδίκων
55 Η Powerserv υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς το τμήμα προσφυγών, το Πρωτοδικείο, με τη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, δεν περιόρισε το ενδιαφερόμενο κοινό μόνο στο εξειδικευμένο κοινό, αλλά το επεξέτεινε σχεδόν σε όλον τον πληθυσμό των δεκαπέντε κρατών μελών της Κοινότητας. Η επέκταση αυτή του ενδιαφερόμενου κοινού καθιστά απαραίτητη μια νέα εκτίμηση των υφιστάμενων αποδεικτικών στοιχείων, μέσω των οποίων η δικαιούχος του κοινοτικού σήματος επιχειρεί να αποδείξει την κτήση του διακριτικού χαρακτήρα. Η εταιρία αυτή υποστηρίζει ότι το Πρωτοδικείο όφειλε να ακυρώσει την απόφαση του τμήματος προσφυγών και να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον αυτού, τούτο δε τουλάχιστον όσον αφορά την εκτίμηση του εν λόγω κοινού στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στη Γερμανία και στην Αυστρία.
56 Το ΓΕΕΑ ισχυρίζεται ότι η αιτίαση αυτή είναι αβάσιμη στο μέτρο που το ίδιο το Πρωτοδικείο εξέτασε τα αποδεικτικά στοιχεία κατά την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών. Με τις σκέψεις 132 έως 141 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, κάθε αποδεικτικό στοιχείο εξετάστηκε εμπεριστατωμένα και το Πρωτοδικείο συνήγαγε το συμπέρασμα ότι, ακόμα και σε σχέση με ένα διευρυμένο ενδιαφερόμενο κοινό, ο διά της χρήσεως κτηθείς διακριτικός χαρακτήρας αποδεικνύεται για τα κράτη μέλη που εξετάστηκαν με την απόφαση.
57 Η Manpower επισημαίνει ότι το Πρωτοδικείο δεν ανέλυσε το ζήτημα αν το καταχωρισμένο σήμα απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα μόνον στους επιχειρηματικούς κύκλους. Το Πρωτοδικείο παρέπεμψε σε μια διευρυμένη ομάδα και εκτίμησε τα αποδεικτικά στοιχεία σε σχέση με την ομάδα αυτή. Επιπλέον, η διατύπωση που επέλεξε το Πρωτοδικείο δεν αφήνει περιθώριο να θεωρηθεί ότι ο διακριτικός χαρακτήρας αποκτήθηκε μόνον διά της χρήσεως έναντι του εμπορικού κοινού. Η Manpower συμπεραίνει ότι δεν είναι αναγκαία η επαναξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά τόσο το διευρυμένο κοινό όσο και αποκλειστικά το εμπορικό κοινό, εφόσον το τμήμα προσφυγών εξέτασε τα στοιχεία αυτά.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
58 Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94, σε συνδυασμό με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό προς καταχώριση ένα σήμα το οποίο αποτελείται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις που του προσδίδουν περιγραφικό χαρακτήρα σε τμήμα της Κοινότητας.
59 Εξάλλου, κατά το άρθρο 7, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού, η παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του ίδιου άρθρου δεν εφαρμόζεται αν το σήμα απέκτησε για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες για τις οποίες ζητείται η καταχώριση διακριτικό χαρακτήρα λόγω της χρήσεώς του (βλ., συναφώς, απόφαση της 22ας Ιουνίου 2006, C‑25/05 P, Storck κατά ΓΕΕΑ, Συλλογή 2006, σ. I‑5719, σκέψη 82).
60 Επομένως, ένα σήμα δεν μπορεί να καταχωρισθεί βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 3, του κανονισμού 40/94 παρά μόνον αν προσκομιστεί απόδειξη ότι απέκτησε, λόγω της χρήσεώς του, διακριτικό χαρακτήρα στο τμήμα της Κοινότητας εντός του οποίου είχε ab initio περιγραφικό χαρακτήρα κατά την έννοια της παραγράφου 1, στοιχείο γ΄, του ίδιου άρθρου (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση Storck κατά ΓΕΕΑ, σκέψη 83).
61 Συναφώς, διαπιστώνεται, όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, τη Γερμανία και την Αυστρία, ότι το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η λέξη «manpower» έχει περιγραφικό χαρακτήρα, αλλά ότι διά της χρήσεώς της απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα, επιβεβαιώνοντας με τον τρόπο αυτό την εκτίμηση του τμήματος προσφυγών. Ωστόσο, όπως υπομνήσθηκε με τη σκέψη 40 της παρούσας διατάξεως, το Πρωτοδικείο τροποποίησε το ενδιαφερόμενο κοινό επεκτείνοντάς το στο σύνολο του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας.
62 Εντούτοις, αντιθέτως προς τα υποστηριζόμενα από την Powerserv, το Πρωτοδικείο, με τις σκέψεις 132 έως 141 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, εξέτασε τον διακριτικό χαρακτήρα που απέκτησε διά της χρήσεως το καταχωρισμένο σήμα σε σχέση με το ενδιαφερόμενο κοινό όπως καθορίστηκε εκ νέου, βάσει ενός συνόλου λυσιτελών αποδεικτικών στοιχείων, που αφορούν και το εν λόγω κοινό.
63 Κατά συνέπεια, το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως που προβάλλει η Powerserv και που αντλείται από το ότι για τον καθορισμό του ενδιαφερόμενου κοινού από το Πρωτοδικείο ήταν αναγκαίο να πραγματοποιηθεί νέα εκτίμηση των «αποδεικτικών στοιχείων» πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτο.
Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από το ότι το Πρωτοδικείο κακώς επεξέτεινε στην Ιρλανδία την ισχύ της διαπιστώσεως περί του διακριτικού χαρακτήρα του σήματος στην οποία κατέληξε όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς να εξετάσει διεξοδικά την κατάσταση του σήματος αυτού στο πρώτο από τα δύο εν λόγω κράτη μέλη (στο εξής: μεταδοτικό αποτέλεσμα)
– Επιχειρήματα των διαδίκων
64 Η Powerserv φρονεί ότι το Πρωτοδικείο, με τις σκέψεις 138 και 139 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, κακώς επιβεβαίωσε τη θέση του τμήματος προσφυγών δεχόμενο ότι η ενδεχόμενη φήμη του σήματος στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει μεταδοτικό αποτέλεσμα στην Ιρλανδία. Το Πρωτοδικείο δεν θεμελίωσε τη διαπίστωσή του αυτή. Το να υποτεθεί ότι υφίσταται μεταδοτικό αποτέλεσμα αντιφάσκει τόσο προς τη νομολογία του Πρωτοδικείου, κατά την οποία για να καταχωριστεί ένα σήμα οι λόγοι απαραδέκτου πρέπει να αντικρούονται όπου και αν υφίστανται [απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Μαρτίου 2000, T‑91/99, Ford Motor κατά ΓΕΕΑ (OPTIONS), Συλλογή 2000, σ. II‑1925], όσο και προς τη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία για να καταχωριστεί ένα σήμα οι λόγοι απαραδέκτου μπορούν να αντικρούονται μόνο κατόπιν αυστηρής και πλήρους εξετάσεως (προπαρατεθείσα απόφαση Libertel).
65 Το ΓΕΕΑ επισημαίνει ότι η περίπτωση κατά την οποία ο διακριτικός χαρακτήρας που έχει αποκτήσει ένα σήμα διά της χρήσεως μεταδίδεται από ένα κράτος μέλος σε άλλο δεν ικανοποιεί καθαυτή τις απαιτήσεις μιας πλήρους και εις βάθος εξετάσεως του διακριτικού χαρακτήρα. Αντιθέτως, ο ισχυρισμός της Powerserv ότι το Πρωτοδικείο στηρίχτηκε σε αυτό το μεταδοτικό αποτέλεσμα είναι αβάσιμος και συνιστά διαστρέβλωση των πραγματικών περιστατικών. Συγκεκριμένα, είναι σαφές ότι το Πρωτοδικείο πραγματοποίησε επιπλέον ειδική εκτίμηση όσον αφορά τον διακριτικό χαρακτήρα που απέκτησε διά της χρήσεως το καταχωρισμένο σήμα στην Ιρλανδία επισημαίνοντας, με τις σκέψεις 138 επ. της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, τη μακρά διάρκεια χρήσεως του σήματος στο κράτος μέλος αυτό, το ποσό του κύκλου εργασιών της Manpower καθώς και τα αποδεικτικά στοιχεία που αντλούνται από την ύπαρξη διαφημίσεων σε εφημερίδες και τηλεφωνικούς καταλόγους.
66 Η Manpower επισημαίνει ότι, αντιθέτως απ’ ό,τι έπραξε το τμήμα προσφυγών, το Πρωτοδικείο δεν έλαβε υπόψη το μεταδοτικό αποτέλεσμα, αλλά στηρίχτηκε στη μακρά διάρκεια χρήσεως του εν λόγω σήματος στην Ιρλανδία, στον κύκλο εργασιών της Manpower καθώς και στις διαφημίσεις σε εφημερίδες και τηλεφωνικούς καταλόγους.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
67 Επισημαίνεται ότι, με τη σκέψη 138 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο αρκέστηκε στο να εκθέσει την άποψη που διατύπωσε το τμήμα προσφυγών με την προσβαλλόμενη απόφαση.
68 Αντιθέτως, με τη σκέψη 139 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο έκρινε «έχοντας υπόψη τον φάκελο της υποθέσεως, […] ότι, βάσει της μακράς διάρκειας χρησιμοποιήσεως του σήματος στην Ιρλανδία και του κύκλου εργασιών, καθώς και των αποδεικτικών στοιχείων που αντλούνται από τις διαφημίσεις σε εφημερίδες και τηλεφωνικούς καταλόγους, μπορεί πράγματι να συναχθεί ότι το τμήμα προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως». Επομένως, το Πρωτοδικείο δεν στηρίχτηκε αποκλειστικά στο μεταδοτικό αποτέλεσμα, αλλά πραγματοποίησε εμπεριστατωμένη εξέταση της χρήσεως του σήματος στην Ιρλανδία.
69 Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως που προβάλλει η Powerserv είναι προδήλως αβάσιμο.
Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από το ότι το Πρωτοδικείο δέχτηκε την επέκταση του διακριτικού χαρακτήρα που απέκτησε το σήμα για τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στην κλάση 35 και σε άλλα προϊόντα και υπηρεσίες
– Επιχειρήματα των διαδίκων
70 Η Powerserv υποστηρίζει ότι το Πρωτοδικείο, με τη σκέψη 144 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, κακώς δέχτηκε την επέκταση του διακριτικού χαρακτήρα που απέκτησε το καταχωρισμένο σήμα για τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στην κλάση 35 και στα λοιπά προϊόντα και υπηρεσίες που προστατεύονται από το εν λόγω σήμα, ήτοι στα προϊόντα και υπηρεσίες που υπάγονται στις κλάσεις 9, 16, 41 και 42.
71 Έτσι, η Powerserv ισχυρίζεται ότι η «εύρεση εργασίας» και «η διάθεση προσωρινού εργατικού δυναμικού» αποτελούν δύο υπηρεσίες εντελώς διαφορετικές που απαγορεύονταν στην Αυστρία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κατά την Powerserv, η Manpower παρέχει μόνον υπηρεσίες διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού και όχι ευρέσεως εργασίας. Επιπλέον, για τις κλάσεις 9, 16, 41 και 42, κανένα έγγραφο δεν προσκομίστηκε ενώπιον του Πρωτοδικείου το οποίο περιορίστηκε να επισημάνει ότι το σημείο MANPOWER είτε είναι όρος που έχει επινοηθεί είτε «δύναται να γίνει [αντιληπτό] ως [αναφερόμενο] στο περιεχόμενο αυτών των προϊόντων και υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των υπηρεσιών γραφείου διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού». Τέλος, η Powerserv φρονεί ότι αυτή η επίμαχη στην υπό κρίση διαφορά επέκταση της αποδειχθείσας φήμης για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες που εμπίπτουν στην κλάση 35 και σε άλλες κλάσεις του Διακανονισμού της Νίκαιας αντιφάσκει προς την προπαρατεθείσα απόφαση Libertel.
72 Επιπλέον, όσον αφορά την κλάση 35, η Powerserv αμφισβητεί τη φήμη των υπηρεσιών γραφείου ευρέσεως εργασίας και των υπηρεσιών διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού καθώς και το γεγονός ότι το ενδιαφερόμενο κοινό συνδέει με τη Manpower τα βιβλία, τους συμπαγείς δίσκους και τα παρόμοια προϊόντα που προσδιορίζει το καταχωρισμένο σήμα.
73 Το ΓΕΕΑ ισχυρίζεται ότι, όσον αφορά την κλάση 35, δεν μπορεί να θεωρήσει ως πιθανή μια τόσο περιοριστική οριοθέτηση της διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού και της ευρέσεως εργασίας, δεδομένου ότι οι δραστηριότητες αυτές αλληλεπικαλύπτονται συχνά.
74 Όσον αφορά τα λοιπά προϊόντα και υπηρεσίες, ο ισχυρισμός ότι το Πρωτοδικείο επεξέτεινε τον διακριτικό χαρακτήρα που απέκτησε το καταχωρισμένο σήμα για τις υπηρεσίες της κλάσης 35 και στα λοιπά προϊόντα και υπηρεσίες που προστατεύονται από το σήμα αυτό και εμπίπτουν στις κατηγορίες 9, 16, 41 και 42 είναι παραπλανητικός και προδήλως αβάσιμος. Με τη σκέψη 143 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο δεν επεξέτεινε αυτομάτως τον διακριτικό αυτό χαρακτήρα, αλλά έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η επιχείρηση όντως χρησιμοποιεί τα εν λόγω προϊόντα και υπηρεσίες σε σχέση με το σήμα αυτό.
75 Η Manpower ισχυρίζεται ότι η Powerserv παραγνωρίζει το γεγονός ότι το κώλυμα του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 40/94 έγινε δεκτό μόνο για τα προϊόντα και υπηρεσίες που εμπίπτουν στις κατηγορίες 9, 16, 41 και 42 και αφορούν την παροχή υπηρεσιών γραφείων διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
76 Υπενθυμίζεται ότι η καταχώριση ενός σημείου ως σήματος ζητείται πάντοτε για προϊόντα ή υπηρεσίες που αναφέρει η αίτηση καταχωρίσεως. Έτσι, ο διακριτικός χαρακτήρας ενός σήματος πρέπει να εκτιμάται, αφενός, σε σχέση με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία ζητείται η καταχώριση και, αφετέρου, σε σχέση με την αντίληψη που έχει σχετικά το ενδιαφερόμενο κοινό (βλ., συναφώς, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2002, C‑299/99, Philips, Συλλογή 2002, σ. I‑5475, σκέψη 59, και προπαρατεθείσα απόφαση Libertel, σκέψη 75).
77 Όσον αφορά την επέκταση του διακριτικού χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος για τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στην κλάση 35 και σε προϊόντα και υπηρεσίες που υπάγονται στις κλάσεις 9, 16, 41 και 42, επισημαίνεται ότι το Πρωτοδικείο, αφού εξέθεσε τη συλλογιστική του τμήματος προσφυγών η οποία στηρίζεται, κατ’ ουσίαν, στο γεγονός ότι η λήξη «manpower» έχει δεύτερη σημασία υποδηλώνουσα υπηρεσίες διαθέσεως προσωρινού εργατικού δυναμικού, έκρινε, με τη σκέψη 144 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι το τμήμα προσφυγών ορθώς κατέληξε ότι ο διακριτικός χαρακτήρας που το σήμα αυτό απέκτησε για τις υπηρεσίες της κλάσεως 35 πρέπει να επεκταθεί και στα προϊόντα και υπηρεσίες των κλάσεων 9, 16, 41 και 42.
78 Καθόσον η Powerserv προσάπτει στο Πρωτοδικείο μόνον ότι επεξέτεινε τη φήμη της κλάσεως 35 και στις λοιπές κλάσεις προϊόντων και υπηρεσιών, το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως που προβάλλει η Powerserv σκοπεί στην πραγματικότητα στην υποκατάσταση της εκτιμήσεως του Πρωτοδικείου όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά από την εκτίμηση του Δικαστηρίου.
79 Τούτο ισχύει και για την εκτίμηση της φήμης των υπηρεσιών της κλάσεως 35.
80 Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο διαπίστωσε, με τις σκέψεις 133 έως 141 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι ο διακριτικός χαρακτήρας που απέκτησε διά της χρήσεως το καταχωρισμένο σήμα αποδείχτηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στη Γερμανία και στην Αυστρία για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της κλάσεως 35.
81 Επιπλέον, το Πρωτοδικείο επισήμανε επίσης, με τις σκέψεις 143 έως 145 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι ο διακριτικός χαρακτήρας που απέκτησε το εν λόγω σήμα για τις υπηρεσίες της κλάσεως 35 πρέπει να επεκταθεί και στα προϊόντα και υπηρεσίες που προστατεύονται από το σήμα αυτό και εμπίπτουν σε άλλες κλάσεις, εξυπακουομένου ότι το σήμα είναι περιγραφικό μόνο για ορισμένα από τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που υπάγονται στις κλάσεις 9, 16, 41 και 42 και ότι η λέξη «manpower» μπορεί επομένως να γίνει αντιληπτή από τον καταναλωτή ως ένδειξη της προελεύσεως των προϊόντων και υπηρεσιών αυτών.
82 Οι διαπιστώσεις αυτές του Πρωτοδικείου συνιστούν εκτιμήσεις πραγματικών περιστατικών. Σύμφωνα όμως με τη νομολογία που υπομνήσθηκε με τη σκέψη 49 της παρούσας διατάξεως, η αναίρεση περιορίζεται στα νομικά ζητήματα, οπότε οι εκτιμήσεις αυτές δεν μπορούν, υπό την επιφύλαξη της περιπτώσεως της παραμορφώσεως των πραγματικών περιστατικών, να αμφισβητηθούν στο πλαίσιο ασκήσεως αναιρέσεως.
83 Δεδομένου ότι δεν προβάλλεται εν προκειμένω παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών, το τρίτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτο.
Επί του τετάρτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως που αντλείται από πλάνη περί το δίκαιο κατά την εφαρμογή του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του κανονισμού 40/94
– Επιχειρήματα των διαδίκων
84 Η Powerserv υποστηρίζει ότι, με τη σκέψη 127 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι δεν μπορεί να ακυρωθεί κατ’ εφαρμογή του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του κανονισμού 40/94 ένα καταχωρισμένο σήμα το οποίο έχει αποδειχτεί ότι απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεως, εκτός αν πρόκειται για σήμα του οποίου η καταχώριση έγινε κατά παράβαση του άρθρου 7 του εν λόγω κανονισμού. Συγκεκριμένα, η θέση αυτή του Πρωτοδικείου ισοδυναμεί με την άποψη ότι είναι σε κάθε περίπτωση αδύνατο να αμφισβητηθεί το κύρος ενός σήματος που εκ πρώτης όψεως στερείται διακριτικού χαρακτήρα, καταχωρίστηκε όμως βάσει ανεπαρκών ως προς τη φήμη του αποδεικτικών στοιχείων.
85 Το ΓΕΕΑ ισχυρίζεται ότι το τέταρτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως είναι προδήλως αβάσιμο. Συγκεκριμένα, ένα καταχωρισμένο σήμα το οποίο έχει αποδειχτεί ότι απέκτησε διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεως δεν μπορεί να κηρυχθεί άκυρο βάσει του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του κανονισμού 40/94.
86 Η Manpower συμμερίζεται την άποψη του Πρωτοδικείου και επισημαίνει ότι η Powerserv ουδόλως λαμβάνει υπόψη την παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου.
– Εκτίμηση του Δικαστηρίου
87 Από το ίδιο το άρθρο 7, παράγραφος 3, του κανονισμού 40/94 προκύπτει ότι το γεγονός ότι ένα σήμα έχει αποκτήσει, για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τις οποίες υποβλήθηκε η αίτηση καταχωρίσεως, διακριτικό χαρακτήρα λόγω της χρήσεώς του απαγορεύει την εφαρμογή απόλυτου λόγου απαραδέκτου βάσει της παραγράφου 1, στοιχεία α΄ έως γ΄, του ίδιου άρθρου.
88 Κατά το άρθρο 51, παράγραφος 1, του κανονισμού 40/94, κοινοτικό σήμα μπορεί να κηρυχθεί άκυρο μόνον αν έχει καταχωριστεί κατά παράβαση των διατάξεων, μεταξύ άλλων, του άρθρου 7 του κανονισμού αυτού.
89 Αντιθέτως, το άρθρο 51, παράγραφος 2, του κανονισμού 40/94, που προβλέπει εξαίρεση σε σχέση με τους λόγους απόλυτης ακυρότητας που διέπονται από την παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου, πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά και δεν μπορεί συνεπώς να χρησιμεύει ως βάση για κατ’ αναλογία συλλογισμό στο πλαίσιο της ερμηνείας του άρθρου 7, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2009, C‑542/07 P, Imagination Technologies κατά ΓΕΕΑ, που δεν έχει ακόμα δημοσιευτεί στη Συλλογή, σκέψη 54).
90 Αντιθέτως προς τα υποστηριζόμενα από την Powerserv, το Πρωτοδικείο, με τη σκέψη 127 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, δεν έκρινε ότι δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελέσει αντικείμενο αμφισβήτησης σήμα που εκ πρώτης όψεως στερείται διακριτικού χαρακτήρα, καταχωρίστηκε όμως βάσει ανεπαρκών ως προς τη φήμη του αποδεικτικών στοιχείων.
91 Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο αρκέστηκε να υπενθυμίσει ότι τα αντίστοιχα πεδία εφαρμογής των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 51 του κανονισμού 40/94 είναι διαφορετικά. Έτσι, η παράγραφος 1 δεν παρέχει τη δυνατότητα να γίνει δεκτή αίτηση για την κήρυξη ακυρότητας σήματος που έχει αποκτήσει διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεώς του πριν την υποβολή αιτήσεως καταχωρίσεως, διότι ένα τέτοιο σήμα δεν έχει καταχωριστεί κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 7 του εν λόγω κανονισμού. Η δε παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου αφορά μόνον τα σήματα που απέκτησαν διακριτικό χαρακτήρα διά της χρήσεώς τους μετά την καταχώρισή τους, παρά το ότι η καταχώριση αυτή πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχεία β΄ έως δ΄, του κανονισμού αυτού, οπότε θα έπρεπε να ακυρωθεί για τον λόγο αυτό.
92 Κατά συνέπεια, το τέταρτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμο.
93 Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, η αίτηση αναιρέσεως της Powerserv πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει προδήλως απαράδεκτη και εν μέρει προδήλως αβάσιμη.
Επί των δικαστικών εξόδων
94 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, που εφαρμόζεται στη διαδικασία αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 118 του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το ΓΕΕΑ και η Manpower ζήτησαν την καταδίκη της Powerserv και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έκτο τμήμα) διατάσσει:
1) Απορρίπτει την κύρια αναίρεση που άσκησε η Powerserv Personalservice GmbH.
2) Απορρίπτει την αντίθετη αναίρεση που άσκησε η Manpower Inc.
3) Καταδικάζει την Powerserv Personalservice GmbH στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
Full & Egal Universal Law Academy