EUR-Lex -  62009CC0241 - MT

KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

TRSTENJAK

ippreżentati fit-28 ta’ Settembru 2010 (1)

Kawża C‑241/09

Fluxys SA

vs

Commission de régulation de l’électricité et du gaz (CREG)

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour d’appel de Bruxelles (il‑Belġju)]

“Politika dwar l-enerġija – Suq intern fil-gass naturali – Direttiva 2003/55/KE –Regolament (KE) Nru 1775/2005 – Eċċezzjoni għall-kuntratti storiċi – Prinċipju ta’ ‘aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks ta’ trażmissjoni ta’ gass naturali’ – Liġi nazzjonali li tistabbilixxi żewġ sistemi differenti, waħda għall-attivitajiet ta’ trasport, l-oħra għall-attivitajiet ta’ tranżitu – Sitwazzjonijiet komparabbli – Kriterji rilevanti li jistgħu jiġġustifikaw trattament differenti – Ġeneralizzazzjoni msejsa fuq id-distinzjoni bejn it-trasport u t-tranżitu”

I –    Introduzzjoni

1.        Permezz ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa skont l-Artikolu 234 KE (2), il-Cour d’appel de Bruxelles (il-Belġju) tistaqsi jekk id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ġunju 2003, rigward regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali u li tħassar id-Direttiva 98/30/KE (3), kif ukoll tar-Regolament (KE) Nru 1775/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-28 ta’ Settembru 2005, dwar il-kondizzjonijiet għall-aċċess għan-netwerks ta’ trasmissjoni tal-gass naturali (4), jipprekludux liġi nazzjonali li tistabbilixxi, f’kuntest ta’ dispożizzjonijiet li jirregolaw it-tariffi għat-trażmissjoni tal-gass naturali, żewġ sistemi differenti, waħda għall-gass naturali distribwit jew ipprovdut fil-Belġju (iktar ’il quddiem it-“trasport”), u l-oħra għall-gass naturali b’destinazzjoni barra mit-territorju tal-Belġju (iktar ’il quddiem it-“tranżitu”).

II – Il-kuntest ġuridiku

A –    Id-dritt Komunitarju (5)

2.        Id-Direttiva tal-Kunsill 91/296/KEE, tal-31 ta’ Mejju 1991, dwar it-transitu ta’ gass naturali permezz ta’ linji ta’ forniment [netwerks] (6), kellha l-għan li tinkoraġġixxi l-kummerċ tal-gass naturali bejn in-netwerks il-kbar tal-pajpijiet tal-gass taħt pressjoni għolja ta’ pajjiżi Ewropej. Din id-direttiva tistipula l-“obbligu tat-tranżitu” tal-gass naturali fuq in-netwerks il-kbar. L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 91/296 jiddefinixxi t-tranżitu kif ġej:

“Kull transazzjoni għat-trasport [trażmissjoni] ta’ gass naturali taħt il-kondizzjonijiet li ġejjin għandha tikkostitwixxi transitu ta’ gass naturali bejn linji ta’ forniment [netwerks], għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, mingħajr preġudizzju għal kull arranġamenti speċjali konklużi bejn il-Komunità u pajjiżi terzi:

(a)      it-trasmissjoni għandha ssir mill-entità jew entitajiet responsabbli f’kull Stat Membru għall-linji ta’ forniment ta’ pressjoni għolja ta’ gass naturali, bl-eċċezzjoni ta’ linji ta’ forniment ta’ distribuzzjoni, fit-territorju ta’ Stat Membru li jikkontribwixxi lejn il-ħidma effiċjenti ta’ interkonnessjonijiet Ewropew ta’ pressjoni għolja;

(b)      il-linja ta’ forniment ta’ oriġini jew ta’ destinazjoni finali tinsab ġewwa l-Komunità;

(ċ)      dan it-trasport jinvolvi [din it-trażmissjoni tinvolvi] l-qsim ta’ mill-inqas fruntjiera intra-Komunitarja waħda”.

3.        Id-Direttiva 98/30/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ġunju 1998, li tirrigwarda regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali (7), tiddefinixxi l-mod ta’ kif għandu jiġi organizzat u mħaddem is-settur tal-gass naturali, l-aċċess għas-suq u l-użu tan-netwerks, kif ukoll il-kriterji u l-proċeduri applikabbli għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet għat-trażmissjoni, distribuzzjoni, provvista u ħażna tal-gass naturali. Din id-direttiva tistabbilixxi aċċess regolat, f’dak li għandu x’jaqsam partikolarment mal-infrastrutturi tat-trażmissjoni.

4.        Id-Direttiva 2003/55 tistabbilixxi regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali li japplikaw, ratione temporis, għall-kawża prinċipali. Il-premessi 2, 6 sa 8, 16, 22 kif ukoll 31 ta’ din id-direttiva jistipulaw kif ġej:

“(2)      L-esperjenza fl-implimentazzjoni [tad-Direttiva 98/30] turi li benefiċċji li jistgħu jirriżultaw mis-suq intern fil-gass, f’termini ta’ żieda fl-effiċjenza, tnaqqis fil-prezzijiet, standards ogħla ta’ servizz u kompetitività ikbar. Madankollu, baqgħu nuqqasijiet u possibiltajiet sinifikanti għat-titjib ta’ l-iffunzjonar tas-suq, notevolment huma meħtieġa disposizzjonijiet konkreti biex jiġi żgurat illi jkun hemm kondizzjonijet ugwali u li jitnaqqsu r-riskji ta’ dominanza fis-suq u atteġġjament predatorju, li jiġu aċċertati tariffi tat-trasmissjoni u tad-distribuzzjoni mhux diskriminatorji, permezz ta’ aċċess għan-netwerk a bażi ta’ tariffi ppubblikati qabel ma jidħlu fis-seħħ, u li jiġi aċċertat li d-drittijiet tal-konsumaturi żgħar u vulnerabbli jiġu mħarsa.

[…]

(6)      L-ostakoli ewlenin biex jintlaħaq suq intern għal kollox operazzjonali u kompetittiv jirrelataw għal, fost l-oħrajn, kwistjonijiet ta’ aċċess għan-netwerk, aċċess għall-ħażniet, kwistjonijiet ta’ tarifikazzjoni, interoperabilità bejn sistemi u gradi differenti tal-ftuħ tas-suq bejn l-Istati Membri.

(7)      Biex tiffunzjona l-kompetizzjoni, aċċess għan-netwerks m’għandux inkun diskriminatorju, għandu jkun trasparenti u prezzat b’mod ġust.

(8)      Sabiex jiġi kkompletat is-suq intern tal-gass, l-aċċess mhux diskriminatorju għan-netwerks ta’ l-operaturi tas-sistema tat-trasmissjoni u tad-distribuzzjoni huwa ta’ importanza ewlenija. Operatur ta’ sistema tat-trasmissjoni jew tad-distribuzzjoni jista’ jikkonsisti f’impriża waħda jew aktar.

[…]

(16)      L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom ikunu jistgħu jiffissaw jew japprovaw it-tariffi, jew il-metodoloġiji taħt il-kalkolu tat-tariffi, a bażi ta’ proposta mill-operatur tas-sistema tat-trasmissjoni jew mill-operatur(i) tas-sistema tad-distribuzzjoni jew mill-operatur tas-sistema ta’ l-LNG, jew a bażi ta’ proposta miftiehma bejn dan/dawn l-operatur(i) u l-utenti tan-netwerks. Meta jwettqu dawn il-kompiti, l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom jaċċertaw li t-tariffi tat-trasmissjoni u tad-distribuzzjoni mhumiex diskriminatorji u jirriflettu l-ispejjeż, u għandhom iqisu l-ispejjeż fit-tul, marġinali, evitati mill-miżuri ta’ l-amministrazzjoni fuq in-naħa tat-talbiet.

[…]

(22)      Għandhom jittieħdu miżuri ulterjuri sabiex jiġu żgurati tariffi trasparenti u mhux diskriminatorji għall-aċċess għat-trasport [għat-trażmissjoni]. Dawn it-tariffi għandhom japplikaw għall-utenti kollha fuq bażi mhux diskriminatorja. Fejn faċilità tal-ħażna, linepack jew servizz anċillari jopera f’suq li huwa biżżejjed kompetittiv, l-aċċess jista’ jiġi permess a bażi ta’ mekkaniżmi bbażati fuq is-suq li huma trasparenti u mhux diskriminatorji.

[…]

(31)      Fid-dawl ta’ l-esperjenza akkwistata bl-operat tad-Direttiva [91/296], għandhom jittieħdu miżuri sabiex jiġu aċċertati reġimi ta’ aċċess omoġeni u mhux diskriminatorji għat-trasmissjoni, inklużi mixi tal-gass oltre l-fruntieri bejn l-Istati Membri. Sabiex tiġi aċċertata l-omoġeneità fit-trattament ta’ l-aċċess għan-netwerks tal-gass, ukoll fil-każ ta’ transitu, dik id-Direttiva għandha titħassar, mingħajr preġudizzju għall-kontinwità ta’ l-appalti konklużi taħt dik id-Direttiva. It-tħassir tad-Direttiva 91/296[...] m’għandhiex tipprevjeni l-konklużjoni ta’ appalti fit-tul fil-futur.”

5.        L-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2003/55 jistabbilixxi:

“Din id-Direttiva tistabbilixxi r-regoli komuni għat-trasmissjoni, id-distribuzzjoni, il-fornitura u l-ħażna tal-gass naturali. Tistabbilixxi r-regoli li jirrelataw għall-organizzazzjoni u l-iffunzjonar tas-settur tal-gass naturali, aċċess għas-suq, il-kriterji u l-proċeduri li japplikaw għall-għotja ta’ awtorizzazzjoni għat-trasmissjoni u d-distribuzzjoni, fornitura u l-ħażna tal-gass naturali u l-operazzjoni tas-sistemi.”

6.        Fl-Artikolu 2(3), din id-direttiva tiddefinixxi l-kunċett ta’ “tranżmissjoni” [“trażmissjoni”] bħala “it-trasport [it-trażmissjoni] tal-gass naturali minn pipelinenetwerk ta’ pressa għolja li mhix upstream pipelinenetwerk bi skop li jiġi kkonsenjat lill-klijent, iżda li ma jinkludix il-fornitura”.

7.        L-Artikolu 3(3) u (4) tad-Direttiva 2003/55 jistabbilixxi:

“3.      L-Istati Membri għandhom jieħdu l-passi xierqa biex iħarsu l-klijenti finali u jaċċertaw livelli għoljin ta’ protezzjoni tal-konsumatur u għandhom, b’mod partikolari, jaċċertaw illi hemm salvagwardji xieraq għall-ħarsien tal-klijenti vulnerabbli, inklużi miżuri xierqa biex jgħinuhom jevitaw id-diskonnessjoni. F’dan il-kuntest jistgħu jieħdu l-passi xierqa biex iħarsu l-klijenti f’żoni remoti li huma mqabbda mas-sistema tal-gass. L-Istati Membri jistgħu jaħtru provditur ta’ l-aħħar riżort għall-klijenti mqabbdin man-netwerks tal-gass. Għandhom jaċċertaw livelli għoljin ta’ protezzjoni tal-konsumatur, b’mod partikolari rigward trasparenza rigward it-termini u l-kondizzjonijiet ġenerali ta’ l-appalti, informazzjoni ġenerali u mekkaniżmi għar-riżoluzzjoni tat-tilwim. L-Istati Membri għandhom jaċċertaw li l-klijent eliġibbli effettivament jista’ jaqleb għal provditur ġdid. Rigward klijenti tad-dar dawn il-miżuri għandhom jinkludu dawk stabbiliti fl-Anness A.

4.      L-Istati Membri għandhom jimplimentaw miżuri xierqa biex jiksbu l-għanijiet tal-koeżjoni ekonomika u soċjali, il-protezzjoni ta’ l-ambjent, li tista’ tinkludi mezzi biex jiġi megħlub tibdil fil-klima, u sigurtà tal-fornitura. Dawn il-miżuri jisgħu jinkludu, b’mod partikolari, id-disposizzjonijiet ta’ inċentivi ekonomiċi xierqa, bl-użu, fejn xieraq, ta’ l-għodda kollha nazzjonali [u] Komunitarji, għaż-żamma u l-kostruzzjoni ta’ l-infrastruttura tan-netwerks xierqa, inkluża l-kapaċità ta’ l-interkonnessjoni.”

8.        Skont l-Artikolu 18 tal-imsemmija direttiva:

“1.      L-Istati Membri għandhom jaċċertaw l-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ aċċess ta’ terzi għas-sistema tat-trasmissjoni u tad-distribuzzjoni, u l-faċilitajiet tal-LNG a bażi ta’ tariffi ppubblikati, li japplikaw għall-klijenti kollha eliġibbli, inklużi l-impriżi tal-fornitura, u applikati b’mod oġġettiv u mingħajr diskriminazzjoni bejn l-utenti tas-sistema. L-Istati Membri għandhom jaċċertaw li dawn it-tariffi, jew il-metodoloġiji wara l-kalkolu tagħhom għandhom jiġu approvati qabel id-dħul fis-seħħ tagħhom minn awtorità regolatorja msemmija fl-Artikolu 25(1) u li dawk it-tariffi - u l-metodoloġiji fejn il-metodoloġiji biss huma approvati - jiġu ppubblikati qabel id-dħul tagħhom fis-seħħ.

2.      L-operaturi tas-sistemi tat-trasmissjoni għandu jkollhom, jekk meħtieġ għall-iskop tat-twettiq tal-funzjonijiet tagħhom inklużi rigward it-trasmissjoni oltre l-fruntieri [inkluża t-trażmissjoni transkonfinali], aċċess għan-netwerk ta’ operaturi tas-sistemi tat-trasmissjoni oħrajn.

3.      Id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva m’għandhomx jipprevjenu l-konklużjoni ta’ appalti fit-tul sa fejn dawn iħarsu r-regoli Komunitarji dwar il-kompetizzjoni.”

9.        L-Artikolu 25(1) tad-Direttiva 2003/55 jippreċiża:

“L-Istati Membri għandhom jinnominaw korp kompetenti wieħed jew aktar bil-funzjoni ta’ awtoritajiet regolatorji. Dawn l-awtoritajiet għandhom ikunu għal kollox indipendenti mill-interessi ta’ l-industrija tal-gass. Għandhom, permezz ta’ l-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu, ikunu għall-inqas responsabbli li jaċċertaw nuqqas ta’ diskriminazzjoni, kompetizzjoni effettiva u l-ħidma effiċjenti tas-suq, […]

[...]”

10.      Skont l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2003/55:

“1.      Id-Direttiva 91/296[...] għandha tiġi mħassra b’effett mill-1 ta’ Lulju 2004, mingħajr preġudizzju għal appalti konklużi skond l-artikolu 3(1) tad-Direttiva 91/296[...], li għandhom jibqgħu validi u jiġu implimentati skond it-termini ta’ dik id-Direttiva.

2.      Id-Direttiva 98/30[...] għandha tiġi mħassra b’ effett mill-1 ta’ Lulju 2004, mingħajr preġudizzju għall-obbligazzjonijiet ta’ l-Istati Membri rigward it-termini perentorji għat-trasposizzjoni u l-applikazzjoni ta’ dik id-Direttiva. Ir-riferenzi għad-Direttivi mħassra għandhom jinftiemu li qed isiru għal din id-Direttiva u għandhom jinqraw skond it-tabella tal-korrelazzjoni fl-Anness B.”

11.      Ir-Regolament Nru 1775/2005 jistabbilixxi r-regoli relatati mal- kundizzjonijiet ta’ aċċess għan-netwerks tat-trażmissjoni tal-gass naturali. Il-premessi 1, 6, u 7 tiegħu jipprovdu kif ġej:

“(1)      Id-Direttiva 2003/55[…] għamlet kontribut sinifikanti għall-ħolqien ta’ suq intern tal-gass. Issa jeħtieġ li jiġu mwettqa bidliet strutturali fil-kwadru [qafas] regolatorju sabiex jiġu megħluba l-barrieri li baqa’ għat-twettiq tas-suq intern b’mod partikolari dwar il-kummerċ tal-gass. Jinħtieġu regoli tekniċi addizzjonali, b’mod partikolari dwar is-servizzi ta’ aċċess għal terzi, il-prinċipji tal-mekkaniżmi ta’ allokazzjoni tal-kapaċità, il-proċeduri ta’ l-immaniġġar tal-konġestjoni u r-rekwiżiti ta’ trasparenza.

[…]

(6)      Jeħtieġ li jiġu speċifikati l-kriterji skond liema jkunu determinati tariffi għall-aċċess għan-netwerk, sabiex jiġi żgurat li jkunu konformi bis-sħiħ mal-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni u mal-ħtiġijiet ta’ suq intern li jiffunzjona korrettament u li jittieħed kont bis-sħiħ tal-bżonn ta’ l-integrità tas-sistema u li jiġu riflessi l-ispejjeż magħmula, sakemm dawn l-ispejjeż jikkorrispondu ma’ dawk ta’ operatur effiċjenti u strutturalment komparabbli tan-netwerk u jkunu trasparenti, filwaqt li jinkludu qligħ xieraq mill-investimenti, u fejn xieraq, b’kont meħud tal-benchmarking tat-tariffi mill-awtoritajiet regolatorji.

(7)      Fil-kalkolu tat-tariffi għall-aċċess għan-netwerks huwa importanti li jittieħed kont ta’ l-ispejjeż fattwalment magħmula, sakemm dawn l-ispejjeż jaqblu ma’ dawk ta’ operatur effiċjenti u strutturalment komparabbli tan-netwerk u jkunu trasparenti, kif ukoll tal-ħtieġa li jiġi provdut qligħ xieraq fuq l-investimenti u inċentivi sabiex jinbnew infrastrutturi ġodda. F’dan ir-rigward, u b’mod partikolari jekk teżisti kompetizzjoni effettiva ta’ pipeline ma’ pipeline, il-benchmarking ta’ tariffi mill-awtoritajiet regolatorji tkun konsiderazzjoni rilevanti.”

12.      L-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 jiddefinixxi l-għan tiegħu kif ġej:

“Dan ir-Regolament jimmira sabiex jistabbilixxi regoli non-diskriminatorji għall-kondizzjonijiet ta’ aċċess għas-sistema [għan-netwerk] ta’ trasmissjoni tal-gass naturali filwaqt li jieħu kont tal-karatteristiċi speċifiċi tas-swieq nazzjonali u reġjonali bil-ħsieb li jiġi żgurat il-funzjonament korrett tas-suq intern tal-gass.

Dan l-objettiv għandu jinkludi d-definizzjoni ta’ prinċipji armonizzati għat-tariffi, jew il-metodoloġiji li jkunu l-bażi tal-kalkolu tagħhom, għal aċċess għan-netwerk, għall-istabbiliment ta’ servizzi għall-aċċess ta’ terzi u d-definizzjoni ta’ prinċipji armonizzati għall-allokazzjoni tal-kapaċità u l-immaniġgar tal-konġestjoni, għad-determinazzjoni ta’ rekwiżiti ta’ trasparenza, għar-regoli ta’ bilanċjament u ħlasijiet ta’ żbilanċ, u għall-faċilitazzjoni ta’ l-iskambju tal-kapaċità.”

13.      Skont l-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament, “trasmissjoni” tfisser “it-trasport [it-trażmissjoni] ta’ gass naturali permezz ta’ netwerk, li prinċipalment fih pipelines ta’ pressjoni għolja, li hu divers minn netwerk upstream pipeline u divers mill-parti ta’ pipelines ta’ pressjoni għolja użati primarjament fil-kuntest ta’ distribuzzjoni lokali ta’ gass naturali, bil-ħsieb li jiġi konsenjat lill-klijent, iżda ma jinkludix il-fornitura.”

14.      L-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 jikkonċerna t-tariffi għal aċċess għan-netwerks. Skont dan l-artikolu:

“1.      It-tariffi, jew il-metodoloġiji użati sabiex dawn jiġu kalkolati, applikati minn operaturi tas-sistema [tan-netwerk] ta’ trasmissjoni u approvati mill-awtoritajiet regolatorji skond l-Artikolu 25(2) tad-Direttiva 2003/55[...], [...] għandhom ikunu trasparenti, jieħdu kont tal-ħtieġa ta’ l-integrità tas-sistema u t-titjib tagħha u jirriflettu l-ispejjeż effettivament magħmula, sa fejn dawn l-ispejjeż jikkorrispondu ma’ dawk ta’ operatur effiċjenti u strutturalment komparabbli tan-netwerk u jkunu trasparenti filwaqt li jinkludu qligħ xieraq fuq l-investimenti, u fejn ikun il-każ b’kont meħud tal-benchmarking ta’ tariffi mill-awtoritajiet regolatorji. It-tariffi, jew il-metodoloġiji użati sabiex dawn jiġu kalkolati, għandhom jiġu applikati b’mod non-diskriminatorju.

L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li t-tariffi jistgħu jiġu determinati wkoll permezz ta’ arranġamenti bbażati fuq is-suq, bħal irkantijiet, sakemm tali arranġamenti u d-dħul li jirriżulta minnhom ikunu approvati mill-awtorità regolatorja.

It-tariffi, jew il-metodoloġiji użati sabiex dawn jiġu kalkolati, għandhom jiffaċilitaw il-kummerċ effiċjenti tal-gass u l-kompetizzjoni, filwaqt li jevitaw sussidji inkroċjati [sussidji trażversali] bejn utenti tan-netwerk u jipprovdu inċentivi għal investiment u jżommu jew joħolqu l-interoperabbiltà tan-netwerks ta’ trasmissjoni.

2.      It-tariffi għal aċċess għan-netwerk ma għandhomx jirrestrinġu l-likwidità tas-suq u lanqas iġibu distorsjoni fil-kummerċ transkonfinali bejn sistema ta’ trasmissjoni differenti. Fejn id-differenzi fl-istrutturi tat-tariffi jew fil-mekkaniżmi ta’ bilanċjament ifixklu l-kummerċ bejn sistema ta’ trasmissjoni, u minkejja l-Artikolu 25(2) tad-Direttiva 2003/55[...], l-operaturi tas-sistema ta’ trasmissjoni għandhom, f’koperazzjoni mill-qrib ma’ l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, ifittxu b’mod attiv il-konverġenza ta’ l-istrutturi ta’ tariffi u tal-prinċipji ta’ ħlas anki fir-rigward tal-bilanċjament.”

15.      L-Artikolu 6 tal-istess regolament jipprovdi:

“1.      L-operaturi tas-sistema [tan-netwerk] ta’ trasmissjoni għandhom jippubblikaw informazzjoni dettaljata dwar is-servizzi li huma joffru u l-kondizzjonijiet rilevanti applikati, flimkien ma’ l-informazzjoni teknika meħtieġa mill-utenti tan-netwerk sabiex ikunu jistgħu jiksbu aċċess effettiv għan-netwerk.

2.      Sabiex jiġu żgurati tariffi trasparenti, oġġettivi u non-diskriminatorji u sabiex jiġi faċilitat l-użu effiċjenti tan-netwerk tal-gass, l-operaturi tas-sistema ta’ trasmissjoni jew l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jippubblikaw informazzjoni raġonevolment u suffiċjentement dettaljata dwar id-derivazzjoni, il-metodoloġija u l-istruttura tat-tariffi.

3.      Għas-servizzi provduti, kull operatur tas-sistema ta’ trasmissjoni għandu jippubblika informazzjoni dwar il-kapaċitajiet tekniċi, kontrattati u disponibbli fuq bażi numerika għall-punti kollha rilevanti inklużi l-punti ta’ dħul u ta’ ħruġ fuq bażi regolari u rotattiva b’mod standardizzat għall-użu faċli mill-utenti.

[…]

6.      L-operaturi tas-sistema ta’ trasmissjoni għandhom dejjem jiżvelaw l-informazzjoni rekwiżita minn dan ir-Regolament b’mod loġiku, kwantifikabbilment ċar u faċilment aċċessibli u fuq bażi non-diskriminatorja.”

16.      Skont l-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 1775/2005:

“Dan ir-Regolament ma għandux japplika għal:

a)      sistemi ta’ trasmissjoni ta’ gass naturali li jinsabu fi Stati Membri sakemm jibqgħu fis-seħħ id-derogi mogħtija taħt l-Artikolu 28 tad-Direttiva 2003/55[...]; Stati Membri li ġew mogħtija derogi taħt l-Artikolu 28 tad-Direttiva 2003/55[...] jistgħu jitolbu lill-Kummissjoni għal deroga temporanja mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, għal perijodu ta’ mhux aktar minn sentejn mid-data li fiha tiskadi d-deroga msemmija f’dan il-punt;

b)      interkonnetturi bejn Stati Membri u żidiet sinifikattivi tal-kapaċità f’infrastrutturi eżistenti u modifiki ta’ tali infrastrutturi li jippermettu l-iżvilupp ta’ sorsi ġodda ta’ fornitura ta’ gass kif imsemmi fl-Artikolu 22(1) u (2) tad-Direttiva 2003/55[...] li jkunu eżentati mid-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 18, 19, 20 u 25(2), (3) u (4) ta’ dik id-Direttiva sakemm ikunu eżentati mid-dispożizzjonijiet imsemmija f’dan is-subparagrafu; jew

ċ)      sistema [sistemi] ta’ trasmissjoni ta’ gass naturali li ġew mogħtija derogi taħt l-Artikolu 27 tad-Direttiva 2003/55[...]”

B –    Il-liġi nazzjonali

17.      Taħt il-liġi Belġjana, il-leġiżlazzjoni dwar it-trażmissjoni tal-gass naturali hija msejsa fuq il-Liġi tat-12 ta’ April 1965 dwar it-trażmissjoni tal-prodotti tal-gass u prodotti oħra permezz ta’ pajpijiet (iktar ’il quddiem “il-Liġi dwar il-gass”). Din il-liġi ġiet emendata, partikolarment, permezz tal-Liġi tal-1 ta’ Ġunju 2005, li kellha l-għan li tittrasponi d-Direttiva 2003/55 fid-dritt Belġjan (iktar ’il quddiem “il-Liġi dwar il-gass 2005”) kif ukoll permezz ta’ liġijiet sussegwenti (8).

1.      Il-Liġi dwar il-gass 2005

18.      L-Artikoli 1, 7 u 7bis, tal-Liġi dwar il-gass, fil-verżjoni tagħha kif tirriżulta mil-Liġi dwar il-gass 2005, tistabbilixxi d-definizzjonijiet li ġejjin:

–        “trażmissjoni tal-gass”: it-trażmissjoni tal-gass permezz ta’ installazzjoni ta’ trażmissjoni bl-għan tal-provvista lil klijenti, iżda ma jinkludix il-provvista;

–        “tranżitu tal-gass”: l-attività li tikkonsisti fit-trażmissjoni tal-gass naturali mingħajr id-distribuzzjoni jew il-provvista tal-gass naturali fit-territorju Belġjan.

19.      Il-Kapitolu IVter tal-Liġi dwar il-gass 2005, intitolat “Aċċess għan-netwerk tat-trażmissjoni tal-gass naturali u għall-installazzjonijiet tal-ħażna tal-gass naturali u tal-LNG”, jirregola l-aċċess għan-netwerk ta’ trażmissjoni tal-gass naturali. Dan il-kapitolu jirregola t-tariffi għal dan l-aċċess tan-netwerk ta’ trażmissjoni tal-gass naturali u l-prinċipji applikabbli għad-determinazzjoni tat-tariffi relatati mad-diversi servizzi relatati ma’ dan l-aċċess.

20.      L-Artikolu 15/5 tal-Liġi dwar il-gass 2005 jistabbilixxi:

“Il-klijenti u l-entitajiet intitolati għall-provvista għandu jkollhom aċċess għan-netwerk kollu li jintuża għat-trażmissjoni tal-gass naturali, għall-installazzjoni tal-ħażna tal-gass naturali u għall-installazzjoni tal-LNG, abbażi tat-tariffi stabbiliti skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15/5bis u approvati mill-[CREG].” (9)

21.      L-Artikolu 15/5bis (1)(2) tal-Liġi dwar il-gass 2005 jipprovdi:

“§ 1. L-operatur tan-netwerk ta’ trażmissjoni tal-gass naturali, l-operatur tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u l-operatur tal-installazzjoni tal-LNG, għandhom jistabbilixxu individwalment it-total tad-dħul meħtieġ għat-twettiq tal-obbligi legali u regolatorji rispettivi tagħhom, biex ikunu jistgħu jistabbilixxu t-tariffi għat-trażmissjoni tal-gass naturali, għall-ħażna tal-gass naturali u għall-użu tal-installazzjoni tal-LNG. It-total ta’ dan id-dħul huwa suġġett għall-approvazzjoni tal-[CREG].

§ 2.      Id-dħul rispettiv stabbilit fl-ewwel subparagrafu jkopri individwalment għall-perijodu regolatorju ta’ erba’ snin:

a)      it-total tal-ispejjeż reali meħtieġa għat-twettiq tal-attivitajiet stabbiliti fl-Artikolu 15/1(1), u 15/2 minn kull operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, kull operatur tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u kull operatur tal-installazzjoni tal-LNG;

b)      marġni ġusta u deprezzamenti, li t-tnejn huma meħtieġa biex jiżguraw lil operatur l-aħjar funzjonament, l-investimenti għall-ġejjieni meħtieġa u l-vijabilità tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali jew tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u/jew l-installazzjoni tal-LNG u joffri lill-operatur ikkonċernat, wara paragun ma’ opetauri simili fuq livell Ewropew, perspettiva favorevoli dwar aċċess fit-tul għas-swieq kapitali;

c)      jekk ikun il-każ, l-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, skont l-Artikolu 15/11;

d)      jekk ikun il-każ, iż-żidiet imposti fuq it-tariffi skont il-liġi;

e)      jekk ikun il-każ, l-ispejjeż u s-salarji marbuta mal-eżekuzzjoni tal-obbligi, imsemmija f’inċiż wieħed u tnejn tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 15/1(1). [...]”

22.      L-Artikolu 15/5ter tal-Liġi dwar il-gass 2005 jistabbilixxi:

“Bla ħsara għat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 15/5quater (2), it-tariffi stabbiliti fl-Artikoli 15/5 u 15/5bis għandhom josservaw l-indikazzjonijiet segwenti:

1      għandhom ikunu nondiskriminatorji u trasparenti;

2      għandhom ikopru d-dħul kif speċifikat fl-Artikolu 15/5bis (2);

3      għandhom jippermettu l-iżvilupp ibbilanċjat tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u/jew tal-installazzjoni tal-LNG fit-territorju Belġjan, b’mod li jiżgura t-trattament nondiskriminatorju fir-rigward tal-konsumaturi finali kollha;

4      għandhom ikunu jistgħu jitqabblu, f’ċirkustanzi simili, mal-aħjar prattiki applikati għat-tariffi fuq livell internazzjonali, mill-operaturi tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u/jew tal-installazzjoni tal-LNG;

5      għandu jkollhom l-għan li jimmassimizzaw l-użu tal-kapaċità tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u tal-installazzjoni tal-LNG;

6      għandhom ikunu maqsuma, partikolarment:

a)      abbażi tal-kundizzjonijiet u l-mod ta’ kif jintużaw in-netwerks għat-trażmissjoni tal-gass naturali, l-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u l-intallazzjoni tal-LNG;

b)      abbażi tas-servizzi awżiljari;

c)      abbażi taż-żidiet potenzjali relatati mal-obbligi ta’ servizz pubbliku.

7      l-istrutturi tat-tariffi għandhom iqisu l-kapaċità riżervata u meħtieġa biex tiżgura t-trażmissjoni tal-gass naturali u l-funzjonament tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali u tal-installazzjoni tal-LNG.

8      l-istrutturi tat-tariffi għandhom ikunu ugwali għat-territorju kollu, mingħajr distinzjoni abbażi taż-żona ġeografika.”

23.      L-Artikolu 15/5quater tal-Liġi dwar il-gass 2005, li jirregola l-proċess relatat mat-tariffi, jistabbilixxi:

“§ 1. L-operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, l-operatur tal-installazzjoni għall-ħażna tal-gass naturali, l-operatur tal-installazzjoni tal-LNG għandhom jissottomettu, individwalment, talba għall-approvazzjoni tat-tariffi rispettivi tagħhom lill-[CREG], kif ukoll it-tariffi għas-servizzi awżiljari. Għandhom jippubblikaw, fuq bażi individwali, dawn it-tariffi approvati għall-attivitajiet rispettivi, skont l-indikazzjonijiet mogħtija f’dan il-kapitolu.

§ 2.      Id-dħul totali huwa stabbilit għal perijodu ta’ erba’ snin u t-tariffi jkopru l-istess perijodu. Dan il-perijodu regolatorju ta’ erba’ snin jibda jgħodd mad-dħul fis-seħħ tat-tariffi.

Biex jiġu kkalkolati t-tariffi, id-dħul totali jinqasam fuq bażi unitarja. Dawn it-tariffi jieħdu inkunsiderazzjoni d-dħul finanzjarju li l-operatur tan-netwerk għandu bżonn ta’ kull sena biex jissodisfa l-obbligi tiegħu skont il-liġi preżenti.

§ 3.      Bla ħsara għas-setgħa diskrezzjonali u għall-kontroll tal-[CREG], id-dħul totali tal-ewwel sena tal-perijodu regolatorju għandu jservi ta’ referenza għall-evalwazzjoni tad-dħul totali għas-snin segwenti tal-perijodu regolatorju ta’ erba’ snin, fid-dawl tar-regoli evoluttivi li ġejjin: […]

§ 4.      L-operaturi għandhom jippreżentaw, għall-approvazzjoni tal-[CREG], proposta fir-rigward tad-dħul u tat-tariffi, imħejjija abbażi tad-dħul totali stabbilit fl-Artikolu 15/5bis.

[…]”

24.      L-Artikolu 15/5quinquies tal-Liġi dwar il-gass 2005 tistabbilixxi:

“L-operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali li jeżerċita attività ta’ tranżitu għandu jippreżenta lill-[CREG] talba għall-approvazzjoni li hija speċifika għat-tranżitu, skont dan il-kapitolu, bl-eċċezzjoni tal-Artikoli 15/5ter (2)(4)(5) u (8) u 15/5quater (3), u bla ħsara għall-Artikolu 15/19.”

25.      Skont l-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass 2005, il-kuntratti li ġew konklużi qabel l-1 ta’ Lulju 2004, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 91/296, għandhom jibqgħu validi u għandhom jibqgħu jiġu implementati skont id-dispożizzjonijiet tal-imsemmija direttiva.

2.      Il-Liġi dwar il-gass 2009

26.      Permezz tal-Liġi tal-10 ta’ Marzu 2009, li daħlet fis-seħħ fl-10 ta’ April 2009, il-leġiżlatur Belġjan emenda l-Artikolu 15/5quinquies u l-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass.

27.      L-Artikolu 15/5quinquies tal-Liġi dwar il-gass, kif emendat bil-Liġi tal-10 ta’ Marzu 2009 (iktar ‘il quddiem: il-Liġi dwar il-gass 2009), jipprovdi:

“§ 1. Bla ħsara għall-applikazzjoni tal-Artikolu 15/19, id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kapitolu u tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007 dwar il-metodoloġija għad-determinazzjoni tad-dħul totali, inkluża l-marġni ġusta, l-istruttura ġenerali tat-tariffi, il-prinċipji bażilari applikabbli għat-tariffi, il-proċeduri, il-pubblikazzjoni tat-tariffi, ir-rapporti annwali, il-kontabbiltà, il-kontroll tal-ispejjeż, id-differenzi fid-dħul tal-operaturi u l-formula oġġettiva għall-indiċjar, li jaqgħu taħt il-Liġi tat-12 ta’ April 1965 dwar it-trażmissjoni ta’ prodotti tal-gass u prodotti oħra permezz ta’ pajpijiet, fil-verżjoni tagħha ppubblikata fil-Moniteur belge tad-29 ta’ Ġunju 2007, huma applikabbli għat-tariffi ta’ tranżitu tal-gass naturali u għall-operatur tan-netwerk tat-trażmissjoni tal-gass naturali li jeżerċita l-attività ta’ tranżitu, b’riżerva għad-derogi segwenti:

1      it-tariffi japplikaw għall-perijodi stabbiliti kuntrattwalment bejn l-operatur tan-netwerk tat-trażmissjoni u l-utenti ta’ dak in-netwerk;

2      biex tiġi garantita l-istabbiltà tal-prezz għat-terminu miftiehem, il-perijodu regolatorju msemmi fl-Artikolu 15/5bis (2), jista’ jeċċedi l-erba’ snin;

3      il-marġni ġusta għat-tranżitu għandha tiġi stabbilita skont l-Artikoli 4 sa 8 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq, bil-kundizzjoni li:

a)      il-valur inizjali tal-assi suġġetti għal regolazzjoni u użati għat-tranżitu fil-31 ta’ Diċembru 2007 ikun approvat mill-[CREG] fuq proposta tal-operatur, fid-dawl tal-installazzjonijiet tat-trażmissjoni kollha li jinsabu fil-Belġju u li jintużaw għat-tranżitu;

b)      ir-riżultat tal-koeffiċjent beta u l-primjum tar-riskju, bħala komponent tar-rata tal-valur R stabbilit fl-Artikolu 6 tad-digriet irjali ppreċitat, huwa stabbilit għal 7 %;

Fil-każijiet imsemmija fit-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu, ir-Re jista’, permezz ta’ digriet li jkun ġie diskuss fil-Kunsill tal-Ministri, jestendi l-perijodu regolatorju abbażi ta’ reviżjoni kunsiderevoli tal-pjan ta’ investiment tal-operatur tan-netwerk. It-terminu ta’ dan il-perijodu u r-reviżjoni potenzjali tiegħu għandhom jiġu proposti mill-operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, u sottomess għall-approvazzjoni tal-[CREG] qabel il-bidu ta’ kull perijodu regolatorju.

It-tariffi tat-tranżitu li tistipula l-[CREG] abbażi tal-prinċipji preċedenti u wara li tkun ġiet segwita l-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq, jikkostitwixxu t-tariffi bbażati fuq l-ispejjeż.

§ 2.      L-operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali għandu jagħti aċċess, għall-finijiet tat-trażitu, għall-instalazzjonijiet tat-trażmissjoni eżistenti abbażi tat-tariffi stabbiliti skont l-ewwel subparagrafu u skont il-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq.

L-operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali għandu jagħti aċċess, għall-finijiet tat-tranżitu, għall-installazzjonijiet li għad iridu jitwettqu, jew abbażi tat-tariffi stabbiliti skont l-ewwel subparagrafu u skont il-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq, jew abbażi tat-tariffi stabbiliti permezz ta’ mezzi trasparenti u nondiskriminatorji, wara sejħa lis-suq, permezz pereżempju, ta’ konsultazzjonijiet mas-suq, bil-kundizzjoni li l-mezzi li jintużaw biex issir is-sejħa lis-suq, inklużi d-dħul u t-tariffi riżultanti mill-istess, ikunu ġew approvati minn qabel mill-[CREG].

Jekk il-mezzi li jintużaw biex issir is-sejħa lis-suq jirriżultaw f’tariffi ogħla minn dawk li jkunu ġew stabbiliti skont l-ewwel subparagrafu u skont il-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq, għandhom japplikaw l-ewwel tariffi u għandhom jiġu ppubblikati mill-operatur skont l-Artikolu 20(3) tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq. F’każ kuntrarju, jew kemm-il darba ma jkun ġie implementat l-ebda mezz biex issir is-sejħa lis-suq, għandhom japplikaw it-tariffi stabbiliti skont l-ewwel subparagrafu u skont il-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq.

Id-differenza pożittiva bejn, min-naħa, id-dħul riżultanti mill-għeluq tas-sejħa lis-suq u, minn naħa l-oħra, l-ispejjeż approvati li jinkludu l-marġni ġust, riżultanti mit-tariffi stabbiliti skont l-ewwel subparagrafu u skont il-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq, għandha tiġi allokata wara l-approvazzjoni tal-[CREG], permezz ta’ digriet irjali diskuss fil-Kunsill tal-Ministri:

a)      għat-tariffi għall-użu tan-netwerk tat-trażmissjoni;

b)      għal riżerva maħsuba għall-finanzjament tal-installazjonijiet li jkunu għad iridu jitwettqu, sat-terminu appruvat mill-[CREG], fuq proposta tal-operatur; f’każ kuntrarju, dan l-ammont għandu jiġi allokat għat-tariffi għall-użu tan-netwerk tat-trażmissjoni.

Il-bilanċ għandu jiġi allokat skont id-diskrezzjoni tal-azzjonisti tal-operatur.

It-tariffi għall-użu tan-netwerk għat-trażmissjoni għandhom, preliminarjament, iqisu l-istima tal-allokazzjoni ta’ din id-differenza pożittiva. Id-differenza bejn l-estimi tad-differenza pożittiva u d-differenza realizzata għandha tiġi kkoreġuta kif ġej.

§3.      Jekk it-terminu kuntrattwali jaqbeż it-terminu tal-perijodu regolatorju, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 15/5nonies jibqa’ applikabbli.

§4.      It-tariffi tat-tranżitu, kemm jekk ikunu ġew stabbiliti skont l-ewwel subparagrafu u skont il-proċedura prevista fl-Artikoli 16 sa 19 tad-digriet irjali tat-8 ta’ Ġunju 2007, iċċitat iktar ’il fuq, kif ukoll jekk it-tariffi jkunu l-eżitu tal-applikazzjoni tal-Artikolu 15/5bis (3), jew tal-applikazzjoni ta’ mezzi li jservu biex issir is-sejħa lis-suq, għandhom jiġu globalizzati għat-territorju kollu u għandhom iqisu d-distanza koperta.”

28.      L-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass 2009 jistabbilixxi li l-kuntratti li ġew konklużi qabel l-1 ta’ Lulju 2004 skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 91/296 għandhom jibqgħu validi u għandhom jibqgħu jiġu implementati skont id-dispożizzjonijiet tal-imsemmija direttiva.

L-ewwel paragrafu qed jiġi interpretat fis-sens li għandu japplika għal kuntratti li jikkonċernaw it-tranżitu tal-gass naturali, konklużi qabel l-1 ta’ Lulju 2004 bejn:

1      minn naħa, il-kumpannija b’responsabbiltà limitata Fluxys, il-kumpannija b’responsabbiltà limitata Distrigaz jew kumpannija sussidjarja ta’ waħda minn dawn il-kumpanniji, li kienet speċjalizzata fid-distribuzzjoni tal-kapaċitajiet tat-tranżitu u t-twettiq tas-servizzi tat-trażmissjoni relatati, u

2      min-naħa l-oħra, entitajiet li jkunu qed jikru, li jew ikunu responsabbli għal netwerk kbir ta’ gass naturali taħt pressjoni għolja, jew għall-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ gass naturali fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 91/296.

29.      Wara l-adozzjoni tal-Liġi tal-10 ta’ Marzu 2009, il-CREG ippreżentat rikors biex din il-liġi tiġi mħassra u l-Kummissjoni bdiet proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra r-Renju tal-Belġju billi bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Gvern Belġjan fid-9 ta’ Ottubru 2009. Permezz tal-Liġi tad-29 ta’ April 2010, li daħlet fis-seħħ fil-31 ta’ Mejju 2010 (iktar ’il quddiem “il-Liġi dwar il-gass 2010”), l-Artikolu 15/5quinquies tal-Liġi tal-gass 2009 ġie mħassar ex nunc. Din l-istess liġi tipprovdi li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass 2009 għandu jieqaf milli jkun effettiv fit-2 ta’ Marzu 2011 (10) u li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass 2009 għandu jitħassar ex nunc. Permezz ta’ sentenza tat-8 ta’ Lulju 2010, il-Qorti Kostituzzjonali Belġjana ħassret il-Liġi dwar il-gass 2009 b’effett ex tunc.

III – Il-kwistjoni fil-kawża prinċipali

30.      Fluxys SA (iktar ’il quddiem “Fluxys”) hija l-kumpannija li topera n-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali fil-Belġju (11).

31.      Il-CREG hija l-awtorità regolatorja Belġjana li għandha l-kompitu, partikolarment, li tapprova t-tariffi relatati mal-attivitajiet irregolati fuq in-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali.

32.      Skont il-Liġi tal-gass 2005, Fluxys kellha l-obbligu li tissottometti żewġ proposti separati ta’ tariffi, waħda relatata mal-attivitajiet ta’ tranżitu u l-oħra relatata mal-attivitajiet ta’ trasport u ta’ ħażna. Fl-2007, Fluxys għalhekk issottomettiet, għall-approvazzjoni tal-CREG, żewġ proposti separati ta’ tariffi għall-perijodu mill-2008 sal-2011. Dawn il-proposti kienu bbażati fuq żewġ metodoloġiji differenti. Il-CREG ma aċċettatx dawn iż-żewġ proposti, peress li kienet tal-opinjoni li Fluxys ma kinitx allokat korrettament l-ispejjeż tal-operat għad-diversi attivitajiet tagħha. Fil-kuntest ta’ żewġ proċeduri amministrattivi li jikkonċernaw iż-żewġ proposti ta’ Fluxys, il-CREG stabbiliet hija stess it-tariffi provviżorji, fejn attribwiet mill-ġdid parti mill-ispejjeż tal-operat, li Fluxys kienet allokat għall-attivitajiet ta’ trasport tagħha, għall-attivitajiet ta’ tranżitu ta’ Fluxys. Fluxys appellat minn dawn id-deċiżjonijiet tal-CREG.

33.      Wara t-talbiet għat-tħassir u għas-sospensjoni provviżorja tad-deċiżjoni tal- CREG dwar it-tariffi provviżorji għall-attivitajiet ta’ tranżitu, il-qorti tar-rinviju issospendiet din id-deċiżjoni. Dik il-qorti kkunsidrat li, fir-rigward tad-dritt Komunitarju, l-imsemmija deċiżjoni tal-CREG kienet prima facie ta’ natura illegali. Skont ir-raġunament tal-qorti tar-rinviju, ir-regoli Komunitarji jipprekludu l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li japplikaw żewġ sistemi differenti, waħda għall-attivitajiet ta’ trasport, l-oħra għall-attivitajiet ta’ tranżitu. Il-qorti tar-rinviju kkonkludiet li l-CREG kellha teżiġi li Fluxys tintroduċi proposta għal tariffa li tkopri n-netwerk tat-trażmissjoni kollu tagħha, mingħajr distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u tat-tranżitu tagħha. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, il-qorti tar-rinviju ma ressqitx talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

34.      Wara t-talbiet għat-tħassir u għas-sospensjoni provviżorja tad-deċiżjoni tal- CREG dwar it-tariffi provviżorji għall-attivitajiet ta’ trasport u ta’ ħażna, il-qorti tar-rinviju ssospendiet din id-deċiżjoni għall-istess raġunijiet. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja.

IV – Id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

35.      Il-qorti tar-rinviju għandha d-dubji tagħha dwar il-kompatibbiltà tal-Liġi dwar il-gass mar-regoli Komunitarji, inkwantu din il-liġi tistabbilixxi żewġ sistemi separati ta’ tariffi, waħda għall-attivitajiet ta’ tranżitu, l-oħra għall-attivitajiet ta’ trasport u ta’ ħażna. Fl-ipoteżi ta’ inkompatibbiltà ta’ din il-liġi mar-regoli Komunitarji, il-qorti tar-rinviju tqis li l-CREG kellha twarrab id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass li jmorru kontra l-imsemmija regoli u tiċħad il-proposti separati tat-tariffi ta’ Fluxys, inkwantu dawn issejsu fuq żewġ metodoloġiji differenti ta’ tariffi għall-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu. Fid-dawl ta’ dawn id-dubji li jikkonċernaw il-kompatibbiltà tal-Liġi dwar il-gass mar-Regolament Nru 1775/2005 u mad-Direttiva 2003/55, u fid-dawl tal-argumenti tal-CREG u ta’ Fluxys imressqa dwar dan il-punt, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel din id-domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:

“L-Artikoli 1, 2 u 18 tad-Direttiva 2003/55 u l-Artikolu 3 tar-Regolament (KE) 1775/2005 jipprekludu lil-liġijiet nazzjonali milli jistabbilixxu sistema ta’ tariffi speċifika għall-attività ta’ tranżitu, li tidderoga mir-regoli li jirregolaw l-attività ta’ trażmissjoni, filwaqt li joħolqu fi ħdan l-attività ta’ trażmissjoni, distinzjoni bejn it-‘trasport’ u t-‘tranżitu’?”

36.      Permezz ta’ digriet tal-21 ta’ Settembru 2009, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ċaħad it-talba tal-qorti tar-rinviju għall-appikazzjoni tal-proċedura mħaffa.

37.      Fluxys, il-CREG, il-Gvern Belġjan u dak tar-Renju Unit, kif ukoll il-Kummissjoni, ippreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom sat-terminu stabbilit fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja.

38.      Permezz tal-ittra tas-7 ta’ April 2010, Fluxys informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li kien intlaħaq ftehim bejn Fluxys u l-CREG dwar l-applikazzjoni tas- sistema ta’ tariffi għall-ġejjieni li ma kinitx għadha msejsa fuq distinzjoni bejn it-trasport u t-tranżitu, iżda li kienet tirrifletti, abbażi tal-istess metodoloġija, l-ispejjeż tas-servizzi pprovduti għal kull attività. Barra minn hekk, Fluxys informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li kienet rrinunzjat kważi għall-motivi kollha invokati quddiem il-qorti tar-rinviju kontra d-deċiżjonijiet tal-CREG, inklużi dawk marbuta mad-distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu, bl-uniku motiv sostnut minn Fluxys ikun dak li jallega ksur tal-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass li jittrasponi l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, relatat mal-kuntratti “storiċi”. Fid-dawl ta’ dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja talbet lill-qorti tar-rinviju, permezz ta’ ittra tat-28 ta’ April 2010, jekk kellhiex l-intenzjoni ssostni t-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari. Permezz ta’ ittra tat-12 ta’ Mejju 2010, il-qorti tar-rinviju wieġbet li l-ftehim bejn il-CREG u Fluxys, kif ukoll ir-rinunzja parzjali ta’ Fluxys, ma kinux jaffetwaw ir-rilevanza tad-domanda preliminari u li hija kellha l-intenzjoni ssostni t-talba tagħha.

39.      Permezz ta’ faks tat-28 ta’ Mejju 2010, il-Gvern Belġjan informa lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-dħul fis-seħħ tal-Liġi dwar il-gass 2010, li permezz tagħha l-Artikolu 15/5quinquies u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass, kienu ġew imħassra u li kienet tipprovdi li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 15/19 tal-Liġi dwar il-gass ma kienx ser jibqa’ effettiv mit-2 ta’ Marzu 2011.

40.      Saret seduta fis-17 ta’ Ġunju 2010, li attendew għaliha r-rappreżentanti tal- CREG, tal-Gvern Belġjan u ta’ dak Ċek kif ukoll tal-Kummissjoni.

41.      Permezz ta’ ittra tas-16 ta’ Lulju 2010, Fluxys ġibdet l-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għal sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali Belġjana tat-8 ta’ Lulju 2010, li permezz tagħha dik il-qorti ħassret il-Liġi dwar il-gass 2009 b’effett ex tunc. Il-Qorti tal-Ġustizzja talbet lill-qorti tar-rinviju tindika l-konsegwenzi li fl-opinjoni tagħha jirriżultaw minn din is-sentenza. Permezz ta’ ittra tat-8 ta’ Settembru 2010, il-qorti tar-rinviju wieġbet li wara t-tħassir ex tunc tal-Liġi dwar il-gass 2009, għandhom japplikaw, għall-kawża prinċipali, id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass preċedenti. Għalkemm id-dintinzjoni bejn it-tranżitu u t-trasport tal-gass, li wasslet għat-tħassir tal-Liġi dwar il-gass 2009, kienet diġà tinsab f’din il-liġi preċedenti u għalkemm il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali Belġjana għandhom għalhekk japplikaw ukoll għal din il-liġi preċedenti, il-qorti tar-rinviju indikat li hija għadha madankollu marbuta bid-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi preċedenti, peress li dawn ma ġewx imressqa quddiem il-Qorti Kostituzzjonali Belġjana.

V –    Sunt tal-osservazzjonijiet ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja

42.      Fluxys, il-Gvern Belġjan u dak Ċek isostnu li la l-Artikoli 1, 2 u 18 tad-Direttiva 2003/55 u lanqas l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 ma jipprekludu sistema nazzjonali li tagħmel distinzjoni, fi ħdan l-attivitajiet ta’ trażmissjoni tal-gass naturali, bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu, u li tapplika sistema ta’ tariffi differenti għal dawn l-attivitajiet, kemm-il darba din id-distinzjoni tirrifletti differenzi oġġettivi bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet, bħar-realtà tal-ispejjeż.

43.      L-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu mhumiex identiċi, iżda jiżvolġu fi swieq differenti. Għal din ir-raġuni, dawn l-attivitajiet jimplikaw spejjeż u investimenti differenti. Bħala prinċipju, l-attivitajiet ta’ trasport jiddependu biss fuq il-previżjonijiet tad-domanda tas-suq, li huwa kompost essenzjalment minn numru limitat ta’ fornituri u huwa stabbli. Dawn l-attivitajiet huma, barra minn hekk, suġġetti għal obbligi ta’ servizz pubbliku. L-attivitajiet ta’ tranżitu, min-naħa l-oħra, jiżvolġu f’suq internazzjonali kompetittiv u huma dipendenti għalhekk fuq l-evoluzzjoni tad-domanda li mhux faċli tiġi prevista fit-tul. Kuntrarjament għall-attivitajiet ta’ trasport, li dejjem ikunu bbażati fuq kuntratti fit-tul u fuq iċ-ċertezza fil-kamp tat-tariffi, l-attivitajiet ta’ tranżitu huma fir-riskju li l-utenti jistgħu fi kwalunkwe mument jieqfu jużaw xi rotta jew li l-kumulu taċ-ċirkustanzi jikkomprometti l-qliegħ fuq xi investiment li ma jkunx jista’ jintuża għal finijiet oħra. Il-karatteristiċi speċifiċi tat-tranżitu jissarrfu għalhekk f’livell għoli ħafna ta’ inċertezza u konsegwentement fir-riskju ta’ investiment eċċessiv u fi spejjeż li ma jkunux vijabbli. Il-Gvern Ċek iqis li l-operaturi ta’ netwerk għandhom jikkunsidraw il-fatt li l-attivitajiet ta’ tranżitu jeħtieġu kapaċità teknika identika għall-punti kollha tad-dħul u tal-ħruġ tan-netwerk inkwistjoni.

44.      Fluxys, il-Gvern Belġjan u dak Ċek iqisu li s-sistemi differenti stabbiliti mil-Liġi dwar il-gass jieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi ta’ kull attività. L-impożizzjoni tal-istess trattament għal sitwazzjonijiet differenti tkun kuntrarja għall-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni. Id-Direttiva 2003/55 ma timponix l-istess trattament għat-trasport u għat-tranżitu. L-Istati Membri jżommu l-possibbiltà ta’ trattament differenti għal sitwazzjonijiet differenti u għandhom il-libertà relattiva li jiddeterminaw is-sistemi differenti. Din id-distinzjoni tista’ ssir fil-livell tad-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tal-awtorità regolatorja kif ukoll permezz tal-liġi. F’dan l-aħħar każ, ikun biżżejjed li r-rekwiżiti tar-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55 jiġu osservati f’kull waħda mis-sistemi distinti stabbiliti mil-liġi. It-tariffi jkollhom għalhekk jiġu approvati u ppubblikati minn qabel, kif ukoll jiġu applikati b’mod nondiskriminatorju. Id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass ma jwasslux għal trattament diskriminatorju, peress li l-utenti kollha tan-netwerk għandhom il-possibbiltà, fl-istess mument, li japplikaw għall-istess servizz bl-istess kundizzjonijiet.

45.      Għal dak li għandu x’jaqsam mat-tħassir tas-sistema derogatorja għat-tranżitu permezz tal-Liġi dwar il-gass 2010, il-Gvern Belġjan isostni li din kienet motivata biss bl-għan li tiġi ggarantita ċ-ċertezza legali fil-Belġju għal dak li għandu x’jaqsam mat-tranżitu.

46.      Il-CREG tqis li huwa meħtieġ, fil-kuntest ta’ din il-proċedura għal deċiżjoni preliminari, li tiġi eżaminata, l-ewwel nett, il-validità tal-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, li jistabbilixxi li d-dispożizzjonijiet tagħha ma għandhomx japplikaw għal kuntratti “storiċi”. L-applikazzjoni ta’ din l-eċċezzjoni għall-kwistjoni fil-kawża prinċipali jkollha l-effett li aktar minn 85 % tal-attivitajiet ta’ tranżitu ta’ Fluxys ma jkunux suġġetti għas-sistema tad-Direttiva 2003/55. Madankollu, bl-adozzjoni tar-Regolament Nru 1775/2005, il-leġiżlatur Komunitarju b’mod impliċitu ħassar din l-eċċezzjoni għall-kuntratti “storiċi”. Fl-ipoteżi li l-leġiżlatur Komunitarju ma ħassarx l-eċċezzjoni għall-kuntratti “storiċi”, il-CREG tistaqsi dwar il-konformità ta’ din l-eċċezzjoni mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE u l-prinċipji ġenerali tad-dritt, partikolarment il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni.

47.      Għal dak li għandu x’jaqsam mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, misjub partikolarment fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005, kif ukoll fl-Artikoli 1, 2 u 18 tad-Direttiva 2003/55, il-CREG tqis li dan ma jippermettix li liġi nazzjonali toħloq, fi ħdan l-attivitajiet ta’ trażmissjoni, distinzjoni bejn it-trasport u t-tranżitu, bil-ħolqien ta’ sistema ta’ tariffi li hija speċifika għall-attivitajiet ta’ tranżitu. Ir-regoli Komunitarji ma jagħmlu l-ebda distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu. Dawn ir-regoli lanqas ma jawtorizzaw trattament differenti. Il-CREG tagħmel referenza għall-intenzjoni tal-leġiżlatur Komunitarju, espressa fil-premessa 31 tad-Direttiva 2003/55, li jiġu stabbiliti sistemi ta’ aċċess omoġenji u mhux diskriminatorji għan-netwerks tat-trażmissjoni, anki fejn jidħol il-fluss transkonfinali bejn l-Istati Membri. Sistema unitarja għad-determinazzjoni tat-tariffi tippermetti li tkun żgurata t-trasparenza u n-nondiskriminazzjoni f’dan l-aċċess u tiffavorixxi l-iżvilupp u l-istabbiltà tan-netwerk. B’hekk tkun tista’ tikkontribwixxi għall-iżvilupp u l-armoniżazzjoni tat-trażmissjoni fuq in-netwerk Ewropew.

48.      Il-Gvern tar-Renju Unit u l-Kummissjoni jipproponu lill-Qorti tal-Ġustizzja twieġeb fis-sens li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, stabbilit fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 kif ukoll fl-Artikoli 18(1) u 25(4) tad-Direttiva 2003/55, ma jippermettix li leġiżlazzjoni nazzjonali tistabbilixxi sistema ta’ tariffi li hija speċifika għall-attività ta’ tranżitu, li tidderoga mir-regoli li jikkonċernaw l-attività ta’ trażmissjoni, billi toħloq, fi ħdan tal-attività ta’ trażmissjoni, distinzjoni bejn it-trasport u t-tranżitu.

49.      L-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu huma sitwazzjonijiet komparabbli. Fir-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55, it-trażmissjoni hija ddefinita bħala l-attività li l-gass jiġi trażmess permezz ta’ netwerks ta’ pajpijiet tal-gass taħt pressjoni għolja, tkun xi tkun id-destinazzjoni ulterjuri tiegħu. Dawn l-atti għalhekk ma jagħmlux distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu. Għall-kuntrarju, l-imsemmija direttiva, kif jirriżulta mill-premessa 31 tagħha, ħassret id-Direttiva 91/296 sa fejn din tagħti definizzjoni distinta tat-tranżitu.

50.      Konsegwentement, il-liġi Komunitarja ma tippermettix sistemi speċjali ta’ tariffi għall-attivitajiet ta’ tranżitu, bħal dik stabbilita fil-liġi Belġjana. Il-Kummissjoni tenfasizza li s-sistema stabbilita permezz tal-Liġi dwar il-gass 2009 tipprevedi regoli distinti għall-attivitajiet ta’ tranżitu, f’dak li għandu x’jaqsam mal-perijodu ta’ applikazzjoni tat-tariffi approvati, id-determinazzjoni tal-marġni ġusta, kif ukoll il-kundizzjonijiet tat-tariffi għall-aċċess tan-netwerk tat-trażmissjoni. Dawn ir-regoli kollha huma kunfliġġenti mad-Direttiva 2003/55 kif ukoll mar-Regolament Nru 1775/2005.

51.      Skont il-Gvern tar-Renju Unit u l-Kummissjoni, id-dritt Komunitarju jippermetti li t-tariffi jirriflettu l-ispejjeż u r-riskji tal-attività ta’ trażmissjoni, u jistgħu, konsegwentement, ikunu differenti. Madankollu, liġi nazzjonali, bħalma hija l-Liġi dwar il-gass, hija problematika għaliex tistabbilixxi struttura ta’ tariffi li hija kompletament differenti, imsejsa fuq id-distinzjoni ġenerali u sistematika bejn it-trasport u t-tranżitu, u għalhekk fuq id-destinazzjoni ulterjuri tal-gass naturali. Il-Liġi dwar il-gass hija nieqsa minn elementi li jirriflettu, b’mod dettaljat u għal kull każ partikolari, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-ispejjeż u tar-riskji tal-attività ta’ tranżitu, u ma tiġġustifikax ir-raġuni għalfejn għandha tiġi applikata sistema differenti għat-totalità tal-attività ta’ tranżitu. Madankollu, ma teżistix raġuni sistematika li tiġġustifika li l-ispejjeż għat-teħid tal-gass minn fuq in-netwerk, f’punt ta’ konnessjoni ma’ netwerk ta’ distribuzzjoni jew ma’ konsumatur kbir, għandhom ikunu anqas mill-ispejjeż assoċjati mat-teħid tal-gass f’punt ta’ interkonnessjoni bejn netwerks kbar. Barra minn hekk, ma hemm xejn li jagħti x’wieħed jifhem li l-ftehim li jimplikaw it-teħid tal-gass f’punt ta’ interkonnessjoni bejn netwerks kbar huma, fihom infushom, iktar riskjużi minn kwalunkwe tip ieħor ta’ trażmissjoni.

52.      Finalment, il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li l-eċċezzjoni applikabbli għall-kuntratti “storiċi”, stabbilita fl-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, ma ġietx imħassra permezz tar-Regolament Nru 1775/2005.

VI – Dwar l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari

53.      Waqt il-proċedimenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet informata dwar varji żviluppi li jikkonċernaw il-kwistjoni fil-kawża prinċipali u l-validità tal-Liġi dwar il-gass 2009. Ser nanalizza, l-ewwel u qabel kollox, ir-riperkussjonijiet li dawn l-iżviluppi jista’ jkollhom fuq l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari.

54.      Fl-ewwel lok, Fluxys irrinunzjat, quddiem il-qorti tar-rinviju, għall-motivi tagħha relatati mad-distinzjoni bejn it-tranżitu u t-trasport. Konsegwentement tqum il-kwistjoni jekk din ir-rinunzja tirrendix id-domanda preliminari inammissibbli. F’dan ir-rigward, ta’ min wieħed ifakkar li domanda preliminari hija inammissibbli meta ma tkunx manifestament rilevanti għall-finijiet tas-soluzzjoni tal-kwistjoni fil-kawża prinċipali (12). Il-qorti tar-rinviju indikat li, skont ir-regoli proċedurali nazzjonali, Fluxys ma tistax tirrinunzja unilateralment għall-motivi tagħha u li għalhekk id-domanda preliminari tibqa’ rilevanti. Fil-kuntest ta’ proċedura għal rinviju preliminari, il-qrati nazzjonali huma l-uniċi kompetenti biex jinterpretaw u japplikaw il-liġi nazzjonali. Fil-prinċipju, mhuwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali mogħtija mill-qorti tar-rinviju (13). Konsegwentement, ir-rinunzja ta’ Fluxys ma għandhiex tqajjem kwistjonijiet dwar l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari.

55.      It-tieni żvilupp huwa t-tħassir ex nunc tas-sistema distinta għall-attivitajiet ta’ tranżitu permezz tal-Liġi dwar il-gass 2010. Dan it-tħassir ma jqajjimx kwistjonijiet dwar ir-rilevanza tad-domanda preliminari, għallinqas mhux fit-totalità tagħha, peress li t-tħassir huwa biss effettiv għall-ġejjieni.

56.      It-tielet żvilupp huwa t-tħassir tal-Liġi dwar il-gass 2009 b’effett ex tunc permezz tas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali Belġjana tat-8 ta’ Lulju 2010. Fl-ittra tagħha tat-8 ta’ Settembru 2010, il-qorti tar-rinviju indikat li, minkejja t-tħassir ta’ din il-liġi, l-intenzjoni tagħha kienet li ssostni d-domanda preliminari tagħha. Fil-fehma tagħha, il-Liġi dwar il-gass li tapplika għall-kwistjoni fil-kawża prinċipali wara t-tħassir tal-Liġi dwar il-gass 2009 tqajjem ukoll il-kwistjoni tal-kompatibbiltà, mar-regoli Komunitarji, ta’ sistema nazzjonali li tiddistingwi l-attivitajiet ta’ tranżitu minn dawk ta’ trasport.

57.      L-ewwel nett irid jingħad li l-qorti tar-rinviju ma indikatx il-kontenut ta’ din il-Liġi dwar il-gass preċedenti, la fid-domanda preliminari tagħha u lanqas fl-ittra tagħha tat-8 ta’ Settembru 2010. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa indispensabbli li l-qorti nazzjonali tippreċiża, fid-deċiżjoni tar-rinviju stess, il-qafas fattwali u regolatorju tal-kwistjoni fil-kawża prinċipali u tispjega, fil-qasir, ir-raġunijiet għall-għażla tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju li tkun qed titlob l-interpretazzjoni tagħhom, kif ukoll ir-rabta li tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-liġi nazzjonali applikabbli għall-kawża miġjuba quddiemha (14). F’dan ir-rigward, irid jiġi enfasizzat li l-informazzjoni misjuba fid-deċiżjonijiet tar-rinviju ma sservix biss biex tippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposti utli, iżda wkoll biex tagħti lill-gvernijiet tal-Istati Membri, u partijiet oħra interessati, il-possibbiltà li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom. Huwa għalhekk il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tissorvelja li din il-possibbiltà tiġi salvagwardjata, fid-dawl tal-fatt li huma biss id-deċiżjonijiet tar-rinviju li jiġu notifikati lill-partijiet interessati (15). Skont din il-ġurisprudenza, talba preliminari tista’ tiġi miċħuda bħala inammissibbli jekk ma tindikax id-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali.

58.      Madankollu, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ preżenti, jidhirli li nkunu stretti żżejjed jekk it-talba għal deċiżjoni preliminari tiġi miċħuda abbażi ta’ din il-ġurisprudenza. Id-distinzjoni sistematika bejn it-tranżitu u t-trasport tinsab fiċ-ċentru tad-domanda preliminari u għaldaqstant ġiet trattata u diskussa mill-partijiet interessati waqt il-proċedimenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Fl-ittra tagħha tat-8 ta’ Settembru 2010, il-qorti nazzjonali indikat li din id-distinzjoni kienet diġà preżenti fil-liġi preċedenti għal-Liġi dwar il-gass 2009. Konsegwentement, it-tħassir tal-Liġi dwar il-gass 2009 ma jbiddilx realment il-portata tad-dibattitu. Barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass preċedenti għal-Liġi dwar il-gass 2009, jiġifieri l-Liġi dwar il-gass 2005, jirriżultaw mill-osservazzjonijiet sottomessi minn Fluxys u mill-CREG. Fil-fatt, dawn il-partijiet isostnu li, indipendentement mit-tħassir ex tunc tal-Liġi dwar il-gass 2009, id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass 2005 kienu applikabbli għall-kwistjoni fil-kawża prinċipali ratione temporis u mhux dawk tal-Liġi dwar il-gass 2009. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li n-nuqqas ta’ indikazzjonijiet preċiżi mill-qorti tar-rinviju dwar id-dispożizzjonijiet tal-liġi preċedenti għal-Liġi tal-gass 2009 li tħassret, ma jimponix neċessarjament iċ-ċaħda tat-talba għal deċiżjoni preliminari bħala inammissibbli.

59.      It-tħassir tal-Liġi dwar il-gass 2009 iqajjem domanda supplimentari li tikkonċerna l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari. Fil-kawża preżenti, il-qorti tar-rinviju tidher li hija kapaċi li tiġġudika l-kwistjoni fil-kawża prinċipali billi tirrikorri għall-Qorti Kostituzzjonali Belġjana u mhux għall-Qorti tal-Ġustizzja tagħna. Fil-fatt, kif indikat il-qorti tar-rinviju fl-ittra tagħha tat-8 ta’ Settembru 2010, il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali Belġjana, li ġġustifikaw it-tħassir tal-Liġi dwar il-gass 2009, jidhru li huma applikabbli wkoll għad-distinzjoni sistematika bejn l-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu, previsti fil-Liġi dwar il-gass 2005. Madankollu, għalkemm il-qorti tar-rinviju ssostni li hija obbligata tapplika d-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass 2005, peress li dawn ma tressqux quddiem il-Qorti Kostituzzjonali, hija ma tispjegax għalfejn ma ressqitx kawża hija stess quddiem il-Qorti Kostituzzjonali, permezz ta’ domanda preliminari, minkejja d-dubji manifesti dwar il-kostituzzjonalità tal-Liġi dwar il-gass 2005.

60.      Madankollu, anki jekk il-qorti tar-rinviju seta’ kellha l-possibbiltà li tressaq kawża quddiem il-Qorti Kostituzzjonali Belġjana permezz ta’ domanda preliminari, dan ma jagħmilx inammissibbli d-domanda preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tagħna. Fil-fatt, is-sistema ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja tagħna, kif prevista fl-Artikolu 234 KE, mhijiex proċedura sussidjarja u ma tiddependix għalhekk fuq l-eżawriment tal-proċeduri previsti fil-liġi nazzjonali (16). Huwa biżżejjed li d-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħna tkun rilevanti. Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi osservat li l-Qorti Kostituzzjonali Belġjana sejset id-deċiżjoni tagħha, fost oħrajn, fuq interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55. Jekk, minkejja d-deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali, il-qorti tar-rinviju jibqgħalha dubji dwar l-interpretazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju, l-Artikolu 234 KE jippermettilha tressaq kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tagħna.

61.      Id-domanda preliminari għalhekk hija ammissibbli.

VII – Evalwazzjoni legali

A –    Osservazzjonijiet preliminari

62.      Wieħed mill-għanijiet tal-politika Ewropea dwar l-enerġija fil-qasam tal-gass naturali huwa li toffri liċ-ċittadini Ewropej il-benefiċji ta’ suq effikaċi u miftuħ bl-eliminazzjoni ta’ ostakoli għall-kummerċ bejn l-Istati Membri f’dan il-qasam (17). Is-suq tal-gass naturali għandu karatteristiċi speċifiċi li jiddistingwuh minn setturi oħra. Waħda minn dawn il-karatteristiċi speċifiċi hija li t-trażmissjoni tal-gass issir permezz ta’ pajpijiet tal-gass taħt pressjoni għolja u li l-operaturi ta’ dawn il-pajpijiet tal-gass ikollhom regolarment monopolju għat-trażmissjoni tal-gass f’territorju partikolari (18).

63.      Biex itejjeb il-funzjonament tas-suq intern fil-gass, il-leġiżlatur Komunitarju adotta, inizjalment, id-Direttiva 91/296, dwar it-tranżitu ta’ gass naturali permezz ta’ linji ta’ forniment, u mbagħad id-Direttiva 98/30, li tirrigwarda regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali. Sussegwentement, il-leġiżlatur adotta d-Direttiva 2003/55 li għandha l-għan li tiżgura kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ġusti kif ukoll li tnaqqas ir-riskju ta’ dominanza fis-suq u ta’ aġir predatorju (19). L-Artikolu 18 ta’ din id-direttiva tal-aħħar jistabbilixxi sistema ta’ aċċess lil terzi għan-netwerks tat-trażmissjoni, imsejsa fuq tariffi ppubblikati u li għandha tiġi applikata oġġettivament u mingħajr diskriminazzjoni bejn l-utenti tan-netwerk. Permezz tar-Regolament Nru 1775/2005, il-leġiżlatur Komunitarju adotta dispożizzjonijiet komuni li jikkonċernaw il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għan-netwerks tat-trażmissjoni tal-gass naturali, li huma direttament applikabbli fl-Istati Membri kollha.

64.      Id-domanda preliminari tikkonċerna l-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju u, għaldaqstant, element essenzjali tas-sistema ta’ aċċess għan-netwerks tat-trażmissjoni, abbażi ta’ tariffi regolati. Il-qorti tar-rinviju trid tkun taf jekk il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks tat-trażmissjoni, stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55, jipprekludix liġi nazzjonali, bħalma hija l-Liġi dwar il-gass applikabbli għall-kwistjoni fil-kawża prinċipali, milli tiddistingwi, fi ħdan l-attività ta’ trażmissjoni tal-gass, bejn it-trasport (jiġifieri t-trażmissjoni tal-gass naturali li d-destinazzjoni tiegħu hija l-Belġju) u t-tranżitu (jiġifieri t-trażmissjoni transkonfinali tal-gass naturali), u tapplika żewġ sistemi ta’ tariffi distinti għal dawn iż-żewġ attivitajiet ta’ trażmissjoni.

65.      Madankollu, fid-dawl tal-punti kontenzjużi fil-kawża prinċipali, din id-domanda ma tistax tiġi interpretata fis-sens li tikkonċerna biss il-konsegwenzi li jistgħu jitnisslu minn dan il-prinċipju, iżda tikkonċerna wkoll l-applikabbiltà ta’ dan il-prinċipju. Wieħed mill-punti kontenzjużi fil-kawża prinċipali jikkonċerna l-validità tal-eċċezzjoni applikabbli għall-kuntratti “storiċi”, stabbilita fl-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55. Anki jekk id-domanda preliminari ma ssemmix espressament din id-dispożizzjoni, irid jingħad li din tissuġġetta ċerti kuntratti għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/55. Issa, il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55 ma għandux jipprekludi liġi nazzjonalid ħlief jekk dawn id-dispożizzjonijiet ikunu applikabbli għall-kuntratti inkwistjoni. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju indikat, fl-ittra tagħha tat-12 ta’ Mejju 2010, li l-kwistjoni li tikkonċerna l-applikabbiltà tal-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju hija rilevanti fil-qafas tal-kawża prinċipali u stiednet lill-Qorti tal-Ġustizzja teżaminaha.

66.      Jidher għalhekk li jkun xieraq li l-ewwel u qabel kollox neżaminaw il-kwistjoni tal-validità tal-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi”, stabbilita fl-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55 (sottotitolu B), qabel ma nanalizzaw jekk il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55 jipprekludix liġi nazzjonali milli tapplika żewġ sistemi ta’ tariffi distinti, waħda għall-attivitajiet ta’ trasport u l-oħra għal dawk tat-tranżitu (sottotitolu C).

B –    Dwar l-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi”

67.      Skont l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, id-Direttiva 91/296, jiġifieri d-Direttiva “tranżitu”, ġiet imħassra b’effett mill-1 ta’ Lulju 2004. Din id-data tikkoinċidi mad-data tal-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2003/55. L-Artikolu 32(1) ta’ din id-direttiva tal-aħħar jipprevedi madankollu eċċezzjoni għall-kuntratti li:

–        jikkonċernaw it-tranżitu fis-sens tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 91/296;

–        ġew konklużi qabel l-1 ta’ Lulju 2004, u

–        huma konformi mal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva “tranżitu” (20).

Dawn il-kuntratti “storiċi” għadhom validi u jiġu implementati skont id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 91/296. Il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55, għalhekk, ma japplikax għal dawn il-kuntratti.

68.      Il-CREG tqis li din l-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi” mhijiex valida.

69.      Fl-ewwel lok, il-CREG hija tal-opinjoni li r-Regolament Nru 1775/2005 ħassar impliċitament l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55. F’dan il-kuntest, il-CREG issostni li dan ir-regolament ma jagħmel ebda referenza għal din id-dispożizzjoni tal-aħħar, u lanqas, partikolarment, l-Artikolu 16 tiegħu, li jelenka l-eċċezzjonijiet u d-derogi. Minn dan il-CREG tiddeduċi li, bl-adozzjoni tar-Regolament Nru 1775/2005, li saret sussegwentement għal dik tad-Direttiva 2003/55, il-leġiżlatur Komunitarju ħassar impliċitament l-eċċezzjoni applikabbli għall-kuntratti “storiċi”. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mix-xogħlijiet preparatorji tar-Regolament Nru 1775/2005, minn fejn jirriżulta li l-eċċezzjonijiet u d-derogi kollha rilevanti huma elenkati fl-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 1775/2005, kif ukoll mill-premessa 1 ta’ dan ir-regolament, li tistabbilixxi li l-għan tiegħu huwa dak li jadotta t-tibdiliet strutturali meħtieġa biex jitneħħew l-aħħar ostakoli għat-twettiq tas-suq intern fil-gass.

70.      Din l-interpretazzjoni ma tikkonvinċinix.

71.      Huwa minnu li r-Regolament Nru 1775/2005 ma jagħmel ebda referenza għall-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi”. Madankollu, irid jingħad li dan ir-regolament lanqas ma għandu xi dispożizzjoni li tikkonċerna t-tħassir tad-Direttiva 91/296. Fl-opinjoni tiegħi, dan jindika li r-Regolament Nru 1775/2005 ma jirregolax il-kwistjoni ta’ sa fejn id-Direttiva 91/296 ġiet imħassra u sa fejn baqgħet fis-seħħ, u li din il-kwistjoni ġiet irregolata biss permezz tad-Direttiva 2003/55. In-nuqqas ta’ referenza għall-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi” fir-Regolament Nru 1775/2005 ma jistax għalhekk jiġi interpretat bħala tħassir impliċitu ta’ din l-eċċezzjoni.

72.      Din l-analiżi hija kkonfermata mill-fatt li l-ebda premessa tar-Regolament Nru 1775/2005 ma tirrifletti l-intenzjoni tal-leġiżlatur Komunitarju li jħassar l-imsemmija eċċezzjoni. Din il-volontà lanqas ma tirriżulta mix-xogħlijiet preparatorji ta’ dan l-att. Fid-dawl tal-konsegwenzi ekonomiċi kunsiderevoli li jistgħu jirriżultaw mit-tħassir ta’ eċċezzjoni bħal din u r-relazzjonijiet stretti bejn id-Direttiva 2003/55 u r-Regolament Nru 1775/2005, in-nuqqas ta’ indikazzjoni ċara min-naħa tal-leġiżlatur jitlob, fl-opinjoni tiegħi, interpretazzjoni fis-sens li din l-eċċezzjoni ma ġietx imħassra impliċitament.

73.      Il-CREG issostni, fit-tieni lok, li l-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi”, irregolata mill-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, mhijiex konformi mad-dritt primarju, partikolarment mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni.

74.      L-argumenti miġjuba f’dan ir-rigward mill-CREG lanqas ma jikkonvinċuni. Fil-fatt, l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, li jiddistingwi bejn l-entitajiet li jikru u li għandhom kuntratt “storiku” u dawk li ma għandhomx kuntratt bħal dan, ma jikkostitwixxix diskriminazzjoni peress li din id-distinzjoni hija ġġustifikata mill-osservanza tal-aspettattivi leġittimi tal-entitajiet li jikru u li għandhom kuntratti “storiċi”.

75.      Bħala konklużjoni, jista’ jiġi kkonstatat li l-eċċezzjoni relatata mal-kuntratti “storiċi”, stabbilita fl-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55, hija valida u għandha għalhekk titqies fil-kuntest tal-applikazzjoni mhux biss tad-Direttiva 2003/55, iżda wkoll tar-Regolament Nru 1775/2005. Sa fejn jikkonkorru l-kundizzjonijiet biex kuntratt jikkwalifika bħala “kuntratt storiku” (21), il-kuntratti ta’ Fluxys mhumiex għalhekk suġġetti għall-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55.

 Dwar il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju

76.      Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005, kif ukoll fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55, jipprekludix liġi nazzjonali, bħalma hija l-Liġi dwar il-gass 2005, applikabbli għall-kwistjoni fil-kawża prinċipali, milli tagħmel distinzjoni ġenerali, fil-qafas tal-attività ta’ trażmissjoni tal-gass, bejn l-attivitajiet ta’ trasport, minn naħa, u l-attivitajiet ta’ tranżitu, min-naħa l-oħra, u milli tapplika żewġ sistemi ta’ tariffi distinti għal dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet.

77.      Il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jimponi li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux trattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux trattati bl-istess mod, sakemm ma jkunx hemm differenza li tista’ oġġettivament tiġi ġustifikata (22). Ma għandi ebda dubju li l-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu għandhom jitqiesu bħala żewġ sitwazzjonijiet komparabbli (sottotitolu 1). Issa, il-Liġi dwar il-gass 2005 applikabbli għall-kwistjoni fil-kawża prinċipali titratta dawn iż-żewġ sitwazzjonijiet b’mod differenti (sottotitolu 2). Hemm lok għalhekk li jiġi analizzat sa fejn l-applikazzjoni ta’ żewġ sistemi distinti, waħda għall-attivitajiet ta’ trasport, l-oħra għall-attivitajiet ta’ tranżitu, tista’ tiġi oġġettivament ġustifikata (sottotitolu 3).

1.      Sitwazzjonijiet komparabbli

78.      In-natura komparabbli taż-żewġ sitwazzjonijiet trid tiġi eżaminata partikolament fid-dawl tal-objettiv u tal-għan tal-qafas legali inkwistjoni (23). Huwa meħtieġ għalhekk li jiġu eżaminati d-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55.

79.      Skont l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2003/55 u tar-Regolament Nru 1775/2005 rispettivament, dawn iż-żewġ atti japplikaw għat-trażmissjoni tal-gass. Skont l-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 2003/55 u l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1775/2005, it-trażmissjoni tal-gass tikkonsisti fit-trażmissjoni tal-gass naturali permezz ta’ netwerk ta’ pajpijiet tal-gass taħt pressjoni għolja, minbarra l-upstream pipeline netwerk, għall-finijiet ta’ provvista lill-klijenti, iżda ma tinkludix il-provvista. Id-definizzjoni tat-trażmissjoni tal-gass għalhekk ma tagħmilx distinzjoni bejn il-fluss tal-gass intern u l-fluss tal-gass transkonfinali. Skont il-prinċipju ubi lex non distinguit, nec nos distinguere debemus, dan jitlob li jkun hemm komparabbiltà bejn l-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu.

80.      Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55 u mill-premessa 31 tagħha. L-imsemmi Artikolu 32(1) ħassar id-Direttiva 91/296, li kienet tipprevedi sistema legali speċifika għat-tranżitu. Mill-premessa 31 tad-Direttiva 2003/55 jirriżulta li wieħed mill-objettivi tat-tħassir tad-Direttiva 91/296 kien li jiġu stabbiliti sistemi ta’ aċċess li huma omoġenji u nondiskriminatorji għall-attivitajiet ta’ trażmissjoni kollha, inkluż it-tranżitu.

81.      Fid-dawl tal-objettiv u l-għan tar-Regolament Nru 1775/2005 kif ukoll tad-Direttiva 2003/55, l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu għandhom għalhekk jitqiesu bħala sitwazzjonijiet komparabbli. Konsegwentement, il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju jeżiġi li dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet ta’ trażmissjoni tal-gass jiġu trattati bl-istess mod, sakemm it-trattament differenti ma jkunx jista’ jiġi ġustifikat.

2.      Trattament differenti

82.      Fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju, għamlet referenza għad-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass 2009. Madankollu, wara t-tħassir ex tunc ta’ din il-liġi, il-qorti tar-rinviju qegħda issa tagħmel referenza għad-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass 2005.

83.      L-Artikolu 15/5quinquies tal-Liġi dwar il-gass 2005 jiddisponi li l-operatur tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali, li jeżerċita attività ta’ tranżitu, għandu jippreżenta lill-CREG talba għal approvazzjoni speċifika għall-attività ta’ tranżitu. Din it-talba hija suġġetta għall-istess dispożizzjonijiet bħat-talba relatata mat-trasport, bl-eċċezzjoni tal-Artikoli 15/5ter (2)(4)(5) u (8) u 15/5quater (3) tal-Liġi dwar il-gass 2005. Skont dawn l-eċċezzjonijiet, it-tariffi għall-attivitajiet ta’ tranżitu:

–        ma għandhomx ikopru d-dħul, kif speċifikat fl-Artikolu 15/5bis (2) (24),

–        ma għandhomx ikunu komparabbli fil-livell internazzjonali għal dak li għandu x’jaqsam mal-aqwa prattiki tat-tariffi applikati mill-operaturi tan-netwerks għat-trażmissjoni tal-gass naturali, komparabbli f’ċirkustanzi simili (25),

–        ma għandhomx ifittxu li jimmasimizzw l-użu tal-kapaċità tan-netwerk għat-trażmissjoni tal-gass naturali (26), u

–        ma għandhomx ikunu l-istess għat-territorju kollu, mingħajr differenza skont iż-żona ġeografika (27).

Barra minn hekk, għall-attivitajiet ta’ tranżitu, id-dħul totali tal-ewwel sena tal-perijodu regolatorju ma għandux iservi ta’ referenza għall-evalwazzjoni tad-dħul totali għas-snin sussegwenti tal-perijodu regolatorju ta’ erba’ snin.

84.      Id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-gass 2005 jitrattaw għalhekk l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu b’mod differenti.

3.      Ġustifikazzjoni oġġettiva

85.      Fil-preżenza ta’ żewġ tipi ta’ attivitajiet ta’ trażmissjoni tal-gass komparabbli, bħalma huma l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu (28), il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks tal-gass jimponi li t-tariffi għal dawn iż-żewġ attivitajiet ta’ trażmissjoni ma jkunux differenti, sakemm id-differenza ma tkunx tista’ tiġi oġġettivament ġustifikata. Dan il-prinċipju ma jitlobx l-applikazzjoni tal-istess tariffa. Id-differenza fit-trattament tkun tista’ tiġi ġustifikata jekk tkun imsejsa fuq kriterju oġġettiv u raġjonevoli, jiġifieri meta tikkorrispondi ma’ għan li huwa legalment ammissibbli u qiegħed fil-mira tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni, u meta din id-differenza hija proporzjonali għall-għan li jrid jilħaq it-trattament ikkonċernat (29).

86.      Fl-ewwel stadju, għalhekk, iridu jiġu determinati l-kriterji rilevanti li jistgħu jiġġustifikaw it-trattament differenti ta’ dawn iż-żewġ attivitajiet ta’ trażmissjoni tal-gass [sottotitolu a)], qabel ma jiġi eżaminat, fit-tieni stadju, jekk id-distinzjoni ġenerali u sistematika bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu, magħmula mil-Liġi dwar il-gass tistax tkun ġustifikata fir-rigward ta’ dawn il-kriterji [sottotitolu b)]. Sa fejn tali distinzjoni ma tirriflettix eżattament id-differenzi li jikkonċernaw il-kriterji rilevanti bejn l-attivitajiet kollha ta’ trasport u l-attivitajiet kollha ta’ tranżitu, iżda tirrifletti madankollu tendenza ġenerali, tqum il-kwistjoni jekk ġeneralizzazzjoni bħal din tistax tiġi ġustifikata [sottotitolu c)].

a)      Kriterji rilevanti li jistgħu jiġġustifikaw differenza fit-tariffi

87.      L-eżami tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55 juri li l-kriterji oġġettivi li jistgħu jiġġustifikaw id-differenza fit-tariffi huma partikolarment:

–        ir-realtà tal-ispejjeż tal-attività ta’ trażmissjoni (30),

–        l-investimenti meħtieġa għall-integrità u t-titjib fis-sistema (31),

–        ir-riskji li għalihom huma esposti l-investimenti li jikkonċernaw ċerta attività (32),

–        il-kompetizzjoni li għaliha hija esposta ċerta attività (33), u

–        l-obbligi ta’ servizz pubbliku (34).

Ir-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55 jenfasizzaw, barra minn hekk, li huwa importanti li jiġu evitati s-sussidji trażversali bejn l-attivitajiet differenti ta’ trażmissjoni tal-gass (35).

88.      Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-gass trażmess ikun maħsub għall-konsum fit-territorju Belġjan jew għat-trażmissjoni lejn territorju ta’ Stat Membru ieħor mhuwiex kriterju li jiġġustifika t-trattament differenti taż-żewġ attivitajiet komparabbli ta’ trażmissjoni tal-gass (36).

b)      Ġustifikazzjoni ta’ distinzjoni ġenerali u sistematika bħalma hija d-distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu

89.      Liġi nazzjonali, bħalma hija l-Liġi dwar il-gass 2005, li tagħmel distinzjoni ġenerali u sistematika bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu tqajjem problema evidenti fir-rigward tal-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks. Liġi bħal din tiddistingwi skont jekk il-gass trażmess ikunx maħsub għall-konsum fit-territorju Belġjan jew għat-trażmissjoni lejn it-territorju ta’ Stat Membru ieħor. Dan il-kriterju mhuwiex kriterju rilevanti li jippermetti l-ġustifikazzjoni ta’ trattament differenti.

90.      Madankollu, distinzjoni bħal din tista’ tkun konformi mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni fl-ipoteżi li tirrifletti fil-fatt id-differenzi bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet li jikkonċernaw kriterji rilevanti. Effettivament, għalkemm mill-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u mill-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55 jirriżulta li trattament differenti bejn it-trasport u t-tranżitu għandu jkun ġustifikat, dawn id-dispożizzjonijiet ma jipprevedux diskriminazzjoni pożittiva bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet. Għalhekk, dawn l-artikoli ma jipprekludux li l-attività ta’ trasport u l-attività ta’ tranżitu jkunu fil-mira ta’ trattament differenti jekk ikun hemm, bejn dawn iż-żewġ attivitajiet, differenzi li jikkonċernaw kriterji rilevanti.

i)      Il-pożizzjoni tal-Gvern Belġjan

91.      Il-Gvern Belġjan iqis li d-distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu hija ġustifikata. Huwa jsostni li l-applikazzjoni ta’ żewġ sistemi distinti għall-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu hija konformi mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, kemm-il darba jeżistu differenzi rilevanti bejn dawn iż-żewġ attivitajiet u sakemm jiġu osservati r-rekwiżiti l-oħra tar-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55. Skont il-Gvern Belġjan, sistema bħal din mhijiex diskriminatorja peress li l-utenti kollha tan-netwerk għandhom il-possibbiltà li japplikaw għall-istess servizz fl-istess mument u taħt l-istess kundizzjonijiet, fi ħdan kull sistema.

92.      Din il-pożizzjoni jidhirli li hija msejsa fuq interpretazzjoni żbaljata tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni. Huwa minnu li dan il-prinċipju ma jobbligax lill-Istati Membri jiġġustifikaw trattament differenti ta’ żewġ sitwazzjonijiet li mhumiex komparabbli. Madankollu, sa fejn żewġ sitwazzjonijiet, bħalma huma l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu, huma komparabbli, kull element ta’ sistema derogatorja għandu jiġi ġustifikat. Għalhekk mhuwiex biżżejjed li jiġi muri li ċerti attivitajiet ta’ tranżitu jista’ jkollhom karatteristiċi differenti meta mqabbla mal-attivitajiet ta’ trasport biex tkun ġustifikata l-applikazzjoni ta’ żewġ sistemi ta’ tariffi differenti. Għall-kuntrarju, Stat Membru għandu jiġġustifika kull element tas-sistema derogatorja li jipprevedi għall-attivitajiet ta’ tranżitu meta mqabbla mas-sistema riżervata għall-attivitajiet ta’ trasport. Sistema derogatorja għall-attivitajiet ta’ tranżitu, għalhekk, tista’ tiġi ġustifikata biss sa fejn tirrifletti differenzi li jeżistu bejn dawn iż-żewġ attivitajiet u li jikkonċernaw il-karatteristiċi rilevanti skont ir-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55.

ii)    Differenzi oġġettivi bejn l-attivitajiet ta’ trasport u ta’ tranżitu

93.      Fluxys u l-Gvern Belġjan isostnu li d-distinzjoni ġenerali bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu tirrifletti differenzi oġġettivi li jeżistu bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet ta’ trażmissjoni u li jikkonċernaw kriterji rilevanti. F’dan il-kuntest huma jallegaw, partikolarment, li:

–        l-attivitajiet ta’ tranżitu huma esposti għal kompetizzjoni internazzjonali, filwaqt li jeżisti monopolju għall-attivitajiet ta’ trasport;

–        it-talba għall-attivitajiet ta’ tranżitu hija anqas stabbli;

–        l-attivitajiet ta’ tranżitu huma suġġetti għal riskju ogħla li l-investimenti ma jrendux;

–        l-attivitajiet ta’ trasport jistgħu jiffaċjaw varjazzjonijiet kunsiderevoli fuq perijodu qasir u għaldaqstant għandhom tipikament jinkludu servizz ta’ flessibbiltà, u

–        l-attivitajiet ta’ trasport huma suġġetti għall-obbligi ta’ servizz pubbliku.

94.      Il-CREG, il-Gvern tar-Renju Unit u l-Kummissjoni jiddubitaw il-fatt li l-attivitajiet kollha ta’ tranżitu operati minn Fluxys huma karatterizzati minn dawn il-karatteristiċi speċifiċi. Huma tal-opinjoni li dan jista’ jvarja skont ir-rotot differenti tat-tranżitu.

95.      Għal dak li għandu x’jaqsam mad-differenzi invokati minn Fluxys mill-Gvern Belġjan, jista’ jingħad, l-ewwel nett, li dawn id-differenzi jikkonċernaw kriterji rilevanti, bħal dawk imsemmija fil-punt 87 ta’ dawn il-konklużjonijiet. L-eżistenza ta’ differenzi li jikkonċernaw dawn il-kriterji tista’ għalhekk tiġġustifika l-applikazzjoni ta’ trattament differenti.

96.      Madankollu, irid jingħad li d-dispożizzjonijiet ta’ liġi nazzjonali, bħalma huma dawk tal-Liġi dwar il-gass 2005, jagħmlu distinzjoni ġenerali u sistematika bejn l-attivitajiet kollha ta’ trasport, minn naħa, u l-attivitajiet kollha ta’ tranżitu, min-naħa l-oħra. Tali distinzjoni ma tistax tiġi ġustifikata ħlief jekk id-differenzi invokati jkunu preżenti għall-attivitajiet kollha ta’ tranżitu. Fluxys u l-Gvern Belġjan jiġġustifikaw id-dispożizzjonijiet derogatorji għall-attivitajiet kollha ta’ tranżitu billi jenfasizzaw partikolarment li dawn l-attivitajiet huma esposti għall-kompetizzjoni internazzjonali, li d-domanda għat-tranżitu hija anqas stabbli u li r-riskju tal-investiment huwa ogħla għall-attivitajiet ta’ tranżitu. Fil-kawża preżenti, madankollu, jidhirli illi xejn ma huwa evidenti li l-attivitajiet kollha ta’ tranżitu jippreżentaw dawn il-karatteristiċi.

97.      Fi proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex il-kompetenza li tistabbilixxi l-fatti hija stess. Huwa għalhekk il-kompitu tal-qorti tar-rinviju li teżamina jekk it-totalità tal-attivitajiet ta’ tranżitu operati minn Fluxys hijiex ikkaratterizzata mid-differenzi invokati minn Fluxys u l-Gvern Belġjan. Madankollu, peress li dan l-eżami irid isir fid-dawl tal-qafas regolatorju stabbilit mir-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55, huwa meħtieġ li jingħataw l-indikazzjonijiet li ġejjin.

98.      Għal dak li għandu x’jaqsam mal-allegazzjoni li l-attivitajiet ta’ tranżitu huma suġġetti għall-kompetizzjoni internazzjonali, il-qorti tar-rinviju jkollha teżamina fid-dettal jekk ir-rotot kollha ta’ tranżitu fin-netwerk ta’ Fluxys humiex suġġetti għall-kompetizzjoni internazzjonali u jekk din hijiex ta’ tali intensità li jkollha tittieħed inkunsiderazzjoni għat-tariffi tal-attivitajiet kollha ta’ tranżitu. Is-sempliċi possibbiltà teknika li tinbena rotta oħra għat-tranżitu jew li jintuża netwerk ta’ operatur ieħor mhijiex biżżejjed biex wieħed jikkonkludi li r-rotta ta’ tranżitu hija suġġetta għal kompetizzjoni internazzjonali kunsiderevoli. Ir-rotta permezz tan-netwerk ta’ operatur ieħor jew il-kostruzzjoni ta’ rotta oħra għandha tkun alternattiva li ekonomikament tista’ tissostitwixxi r-rotta ta’ tranżitu fin-netwerk ta’ Fluxys. L-influwenza tal-kompetizzjoni internazzjonali fuq l-attivitajiet ta’ tranżitu hija għalhekk suxxettibbli li tinbidel skont ir-rotot differenti ta’ tranżitu.

99.      Sa fejn Fluxys u l-Gvern Belġjan jinvokaw ir-riskju ogħla ta’ investiment għall-attivitajiet ta’ tranżitu, il-qorti tar-rinviju jkollha teżamina l-probabbiltà ta’ dan ir-riskju. Din tista’ tvarja, partikolarment, skont l-eżistenza u l-intensità tal-kompetizzjoni internazzjonali, kif ukoll skont l-ammont ta’ investiment inizjali diġà rkuprat. Għalhekk huwa possibbli li dan ir-riskju ta’ investiment ivarja skont ir-rotta ta’ tranżitu.

100. Finalment, il-qorti tar-rinviju jkollha tanalizza jekk l-instabbiltà tad-domanda tikkonċernax ir-rotot kollha ta’ tranżitu fin-netwerk ta’ Fluxys u jekk tolqothomx kollha bl-istess mod.

101. Mingħajr ma rrid nantiċipa r-riżultat tal-eżami tal-qorti tar-rinviju, jidhirli li hemm probabbiltà kbira li din tiddikjara li mhux l-attivitajiet kollha ta’ tranżitu huma suġġetti għall-pressjonijiet invokati minn Fluxys u l-Gvern Belġjan, jew li mhumiex suġġetti fl-istess miżura. F’din l-ipoteżi, id-distinzjoni sistematika u ġenerali, bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu, ma tkunx tista’ tiġi ġustifikata fit-totalità tagħha abbażi tad-differenzi li jikkonċernaw kriterji rilevanti, għaliex ma tkunx tirrifletti d-differenzi oġġettivi bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ attivitajiet.

iii) Is-setgħa ta’ ġeneralizzazzjoni

102. Fl-ipoteżi (probabbli) li d-distinzjoni ġenerali u sistematika bejn it-totalità tal-attivitajiet ta’ trasport u t-totalità tal-attivitajiet ta’ tranżitu, prevista minn liġi nazzjonali bħalma hija l-Liġi dwar il-gass, ma tkunx tista’ tiġi ġustifikata fit-totalità tagħha permezz tad-differenzi li jikkonċernaw kriterji rilevanti, tqum il-kwistjoni jekk din id-distinzjoni tistax tiġi ġustifikata abbażi tas-setgħa ta’ ġeneralizzazzjoni tal-Istati Membri.

103. Il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju ma jobbligax lill-Istati Membri jistabbilixxu sistemi ta’ tariffi li jirriflettu fl-anqas dettall il-karatteristiċi speċifiċi kollha li jistgħu jippreżentaw l-attivitajiet kollha ta’ trażmissjoni. Fid-dawl tal-prattiċità u tat-trasparenza tat-tariffi, l-Istati Membri jistgħu, sa ċertu punt, jiġġeneralizzaw is-sistema tat-tariffi. Huma għandhom ċertu marġni ta’ diskrezzjoni fl-għażla tal-kriterji li abbażi tagħhom jiġġeneralizzaw is-sistema tat-tariffi (37).

104. Anki jekk id-distinzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu ma tirriflettix eżattament id-differenzi kollha bejn it-totalità ta’ dawn l-attivitajiet ta’ trażmissjoni, ma jidhirx li huwa eskluż li tirrifletti tendenza ġenerali. Tqum għalhekk il-kwistjoni jekk id-distinzjoni ġenerali u sistematika bejn it-trasport u t-tranżitu tistax tkun ġustifikata abbażi tas-setgħa ta’ ġeneralizzazzjoni tal-Istati Membri.

105. Fl-opinjoni tiegħi, din il-mistoqsija titlob tweġiba negattiva. Ġeneralizzazzjoni msejsa fuq id-distinzjoni bejn it-trasport u t-tranżitu tmur kontra l-għanijiet li r-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55 jridu jintlaħqu. Dawn l-atti għandhom l-għan li jippromwovu l-iżvilupp ta’ suq uniku Ewropew fil-gass naturali u għalhekk li jeliminaw l-ostakoli li jfixklu l-fluss transkonfinali tal-gass bejn l-Istati Membri (38). L-istabbiliment ta’ aċċess regolat u nondiskriminatorju għan-netwerks tal-gass taħt pressjoni għolja huwa strument prinċipali għall-eliminazzjoni tal-ostakoli għall-fluss transkonfinali tal-gass naturali. Fil-fatt, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jobbliga lill-operaturi tan-netwerks differenti juru għalfejn il-fluss tal-gass transkonfinali għandu jiġi trattat b’mod differenti mill-fluss tal-gass intern. Dan l-obbligu li jiġi ġustifikat trattament differenti bejn il-fluss tal-gass intern u dak transkonfinali jippermetti li jiġu identifikati d-differenzi fit-trattament li ma jkunux imsejsa fuq kriterji rilevanti u għalhekk ikunu infondati (39).

106. Il-ġeneralizzazzjoni ta’ sistemi ta’ tariffi li jiddistingwu l-attivitajiet ta’ trasport minn dawk ta’ tranżitu hija suxxettibbli li tipperikola l-għan tal-integrazzjoni tas-suq, li huwa fil-mira tar-Regolament Nru 1775/2005 u tad-Direttiva 2003/55 (40). Tali ġeneralizzazzjoni tippermetti lill-operaturi tan-netwerks japplikaw tariffi differenti, anki meta dan ma jkunx ġustifikat abbażi ta’ kriterji rilevanti. Anki jekk ikun jikkonċerna biss numru limitat ta’ każijiet, dan l-approċċ imur kontra l-idea ta’ integrazzjoni progressiva tas-swieq nazzjonali.

107. Biex nikkonkludi, inqis li għalkemm huwa minnu li l-Istati Membri jistgħu, sa ċertu punt, jiġġeneralizzaw is-sistemi tat-tariffi tagħhom, ir-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55 jipprekludu madankollu ġeneralizzazzjoni bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu.

 Riżultat

108. Sa fejn liġi nazzjonali, bħalma hija l-Liġi dwar il-gass 2005, tistabbilixxi distinzjoni ġenerali u sistematika bejn l-attivitajiet ta’ trasport u dawk ta’ tranżitu, li ma tirriflettix eżattament id-differenzi li jeżistu bejn it-totalità tal-attivitajiet ta’ trasport u t-totalità tal-attivitajiet ta’ trażitu u li jikkonċernaw kriterji rilevanti, tali liġi nazzjonali ma tkunx konformi mal-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks tal-gass naturali stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55.

 Sunt

109. Mill-Artiklolu 32(1) tad-Direttiva 2003/55 jirriżulta li l-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks tal-gass, irregolat mill-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 u l-Artikolu 18 tad-direttiva msemmija, ma japplikax għall-kuntratti “storiċi”.

110. Sa fejn japplika l-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks tal-gass, stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1775/2005 u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55, dan jipprekludi liġi nazzjonali milli tistabbilixxi żewġ sistemi ta’ tariffi distinti, waħda għat-trasport u l-oħra għat-tranżitu tal-gass naturali, ħlief jekk dawn is-sistemi ta’ tariffi distinti jkunu jirriflettu eżattament id-differenzi bejn it-totalità tal-attivitajiet ta’ trasport u t-totalità tal-attivitajiet ta’ tranżitu, u jekk dawn id-differenzi jkunu jikkonċernaw kriterji li huma rilevanti skont ir-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55. Il-fatt li l-gass jaqsam fruntiera intra-Komunitarja mhuwiex fih innifsu kriterju rilevanti.

VIII – Konklużjoni

111. Fid-dawl tas-suespost, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mill-Cour d’appel de Bruxelles:

“Il-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju għan-netwerks tal-gass taħt pressjoni għolja stipulat fl-Artikolu 3 tar-Regolament (KE) Nru 1775/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-28 ta’ Settembru 2005, dwar il-kondizzjonijiet għall-aċċess għan-netwerks ta' trasmissjoni tal-gass naturali, u fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2003/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ġunju 2003, rigward regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali u li tħassar id-Direttiva 98/30/KE, ma jippermettix li liġijiet nazzjonali jistabbilixxu żewġ sistemi ta’ tariffi differenti, waħda għat-trażmissjoni interna tal-gass u l-oħra għat-trażmissjoni transkonfinali tal-gass, ħlief jekk is-sistema ta’ tariffi derogatorja għat-trażmissjoni transkonfinali ta’ gass tkun tirrifletti eżattament id-differenzi bejn it-totalità tal-attivitajiet ta’ trażmissjoni transkonfinali tal-gass u t-totalità tal-attivitajiet ta’ trażmissjoni interna tal-gass intern u jekk dawn id-differenzi jkunu jikkonċernaw kriterji rilevanti skont ir-Regolament Nru 1775/2005 u d-Direttiva 2003/55.”

1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

2 – Skont it-Trattat ta’ Lisbona li jemenda t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, iffirmat fit-13 ta’ Diċembru 2007 (ĠU C 306, p. 1), il-proċedura tat-talba għal deċiżjoni preliminari issa hija rregolata mill-Artikolu 267 TFUE.

3 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 230.

4 – ĠU L 289, p. 1.

5 – F’dawn il-konklużjonijiet, ser jintuża l-kunċett tad-dritt Komunitarju, sakemm, ratione temporis, kien għadu japplika d-dritt Komunitarju, u mhux id-dritt tal-Unjoni, li kien applikabbli meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali.

6 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 1, p. 151.

7 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 28.

8 – Liġijiet tas-16 ta’ Marzu 2007; tal-21 ta’ Diċembru 2007; tas-6 ta’ Ġunju 2008; tat-22 ta’ Diċembru 2008; tal-10 ta’ Marzu 2009, u tas-6 ta’ Mejju 2009.

9 –      Dan l-artikolu kien fih it-tieni paragrafu, li kien jipprovdi, “Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet relatati mat-tariffi regolati u l-kodiċi tal-etika, l-aċċess huwa nnegozjat bil-bona fide”. Dan il-paragrafu, li ġie mħassar permezz tal-Liġi tat-22 ta’ Diċembru 2008, wara rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2009, C-475/08, Ġabra p. I-11503), mhuwiex rilevanti għall-kawża preżenti.

10 – Din id-data tikkorrispondi għat-terminu ta’ validità tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/55, wara li ġiet imħassra permezz tal-Artikolu 53 tad-Direttiva 2009/73/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Lulju 2009, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-gass naturali u li tħassar id-Direttiva 2003/55/KE (ĠU L 211, p. 94).

11 – Fil-Belġju, l-attivitajiet tal-provvista u tat-trażmissjoni tal-gas naturali kienu storikament imwettqa mill-impriża Distrigaz SA, li tagħha l-Istat Belġjan kellu 50 % tal-kapital. Fil-qafas tal-liberalizzazzjoni tas-settur, Distrigaz SA ġiet, fl-2001, parzjalment diviża. B’hekk inħolqot kumpannija ġdida b’responsabbiltà limitata, li reġgħet ħadet l-isem ta’ “Distrigaz” u li lilha ġew attribwiti partikolarment l-attivitajiet tal-provvista, filwaqt li l-kumpannija eżistenti żammet l-attivitajiet ta’ trażmissjoni u bidlet isimha għal “Fluxys”.

12 – Sentenzi tal-25 ta’ Marzu 2004, Karner (C‑71/02, Ġabra p. I‑3025, punt 21), u tal-1 ta’ April 2004, Bellio F.lli (C‑286/02, Ġabra p. I‑3465, punt 28).

13 – Sentenza tal-4 ta’ Diċembru 2008, Jobra (C‑330/07, Ġabra p. I‑9099, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).

14 – Digriet tat-28 ta’ Ġunju 2000, Laguillaumie (C‑116/00, Ġabra p. I‑4979, punti 23 u 24); sentenza tad-19 ta’ April 2007, Asemfo (C‑295/05, Ġabra p. I‑2999, punt 33), kif ukoll id-digriet tal-20 ta’ Jannar 2010, Agueda María Saenz Morales (C‑389/09, Ġabra p. I-3, punt 13).

15 – Sentenzi tal-1 ta’ April 1982, Holdijk et (141/81 sa 143/81, Ġabra p. 1299, punt 6); tat-8 ta’ Novembru 2007, Schwibbert (C‑20/05, Ġabra p. I‑9447, punt 21), kif ukoll id-digriet Agueda María Saenz Morales (iċċitat iktar ’il fuq, punt 14).

16 – Sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2010, Melki (C‑188/10 u C‑189/10, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punti 40 sa 57).

17 – Ara l-premessa 2 tad-Direttiva 2003/55.

18 – Ir-raġunijiet għall-eżistenza ta’ monopolju bħal dan huma esposti f’T. Olbricht, Netzzugang in der deutschen Gaswirtschaft, Düsseldorfer Schriften zum Energie- und Kartellrecht, Verlag Energiewirtschaft und Technik, 2008, p. 56 et seq.

19 – Ara l-premessa 2 tad-Direttiva 2003/55.

20 – Dawn huma kuntratti konklużi bejn l-entitajiet responsabbli għan-netwerks il-kbar tal-gass naturali u għall-kwalità tas-servizz tagħhom, u, jekk ikun il-każ, mal-entitajiet responsabbli, fl-Istati Membri, għall-importazzjonijiet u l-esportazzjonijiet tal-gass naturali, fejn l-entitajiet responsabbli għan-netwerks il-kbar huma indikati b’mod eżawrjenti f’anness tad-Direttiva 91/296.

21 – Ara l-punt 67 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

22 – Sentenzi tat-13 ta’ Frar 1996, Gillespie et (C‑342/93, Ġabra p. I‑475, punt 16); tad-29 ta’ April 2004, Novartis Pharmaceuticals (C‑106/01, Ġabra p. I‑4403, punt 60); tal-11 ta’ Ġunju 2009, Agrana Zucker (C‑33/08, Ġabra p. I‑5035, punt 46), u tas-17 ta’ Settembru 2009, Il-Kummissjoni vs Koninklijke FrieslandCampina (C‑519/07 P, Ġabra p. I-8495, punt 100).

23 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-27 ta’ Ottubru 1971, Rheinmühlen Düsseldorf (6/71, Ġabra p. 823, punt 14); tad-19 ta’ Ottubru 1977, Ruckdeschel et (117/76 u 16/77, Ġabra p. 1753, punt 8); tal-5 ta’ Ottubru 1994, Il-Germanja vs Il-Kunsill (C‑280/93, Ġabra p. I‑4973, punt 74), kif ukoll tas-16 ta’ Diċembru 2008, Arcelor Atlantique u Lorraine et (C‑127/07, Ġabra p. I‑9895, punt 26). Ara wkoll, R. Hernu, Principe d’égalité et principe de non-discrimination dans la jurisprudence de la Cour de justice des Communautés européennes, LGDJ, 2003, p. 357, li jqis li mhemmx xebh jew partikolarità tas-sitwazzjonijiet fihom infushom, iżda li l-eżami tas-sitwazzjoni għandu jsir biss abbażi tal-objettiv u tal-għan tar-regola.

24 – Kuntrarjament għat-tariffi tal-attivitajiet ta’ trasport li għandhom josservaw din l-indikazzjoni skont l-Artikolu 15/5ter (2) tal-Liġi dwar il-gass 2005.

25 – Kuntrarjament għat-tariffi tal-attivitajiet ta’ trasport li għandhom josservaw din l-indikazzjoni skont l-Artikolu 15/5ter (4) tal-Liġi dwar il-gass 2005.

26 – Kuntrarjament għat-tariffi tal-attivitajiet ta’ trasport li għandhom josservaw din l-indikazzjoni skont l-Artikolu 15/5ter (5) tal-Liġi dwar il-gass 2005.

27 – Kuntrarjament għat-tariffi tal-attivitajiet ta’ trasport li għandhom josservaw din l-indikazzjoni skont l-Artikolu 15/5ter (8) tal-Liġi dwar il-gass 2005.

28 – Ara punti l-78 sa 81 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

29 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-5 ta’ Lulju 1977, Bela-Mühle Bergmann (114/76, Ġabra p. 1211, punt 7); tal-15 ta’ Lulju 1982, Edeka Zentrale (245/81, Ġabra p. 2745, punti 11 u 13); tal-10 ta’ Marzu 1998, Il-Germanja vs Il-Kunsill (C-122/95, Ġabra p. I-973, punti 68 u 71); tat- 23 ta’ Marzu 2006, Unitymark u North Sea Fishermen’s Organisation (C‑535/03, Ġabra p. I-2689, punti 53, 63, 68 u 71), kif ukoll Arcelor Atlantique u Lorraine et, preċitata (punt 47).

30 – Ara, partikolarment, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 u l-premessi 6 u 7 ta’ dan ir-regolament kif ukoll il-premessa 6 tad-Direttiva 2003/55.

31 – Ara, partikolarment, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 u l-premessa 6 ta’ dan ir-regolament.

32 – Ara, partikolarment, il-premessa 7 tar-Regolament Nru 1775/2005.

33 – Ara, partikolarment, it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005 u l-premessa 7 ta’ dan ir-regolament.

34 – Ara l-Artikolu 3(3) u (4) tad-Direttiva 2003/55.

35 –      Ara, partikolarment, it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1775/2005.

36 – Ara l-punti 78 sa 81 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

37 – Ara, b’analoġija, il-punti 57 sa 59 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Generali Kokott fil-kawża Hlozek li wasslet għas-sentenza tad-9 ta’ Diċembru 2004, C‑19/02, Ġabra p. I‑11491.

38 – Ara l-premessa 31 tad-Direttiva 2003/55 li tistipula li l-għan tal-adozzjoni tad-Direttiva  2003/55 u t-tħassir tad-Direttiva 91/296 huwa li jittieħdu l-miżuri biex tiġi stabbilita sistema ta’ aċċess li hija omoġenja u nondiskriminatorja fil-qasam tal-attivitajiet ta’ trażmissjoni, inkluż il-fluss transkonfinali tal-gass bejn l-Istati Membri. Ara wkoll il-premessi 6 u 8 tad-Direttiva  2003/55.

39 – Tippermetti wkoll li jiġu determinati l-ostakoli għall-fluss transkonfinali li jistgħu jiġu eliminati mhux bl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ aċċess nondiskriminatorju, iżda eventwalment permezz ta’ miżura oħra tal-leġiżlatur Komunitarju.

40 – Ara l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 1775/2005 li jiddisponi li t-tariffi ta’ aċċess għan-netwerk ma għandhomx jaffetwaw il-kummerċ bejn netwerks differenti ta’ trażmissjoni.

Full & Egal Universal Law Academy