EUR-Lex -  62009CP0550 - MT

OPINJONI TAL-AVUKAT ĠENERALI

MENGOZZI

ippreżentata fis-17 ta’ Mejju 2010 1(1)

Kawża C‑550/09

Der Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof

vs

E,

F

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Oberlandesgericht Düsseldorf (il‑Ġermanja)]

“Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni tal-Kunsill li tniżżel organizzazzjoni fil-lista stabbilita mill-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 – Validità – Projbizzjoni li jitqiegħdu riżorsi ekonomiċi għad-dispożizzjoni ta’ organizzazzjoni f’din il-lista – Kamp ta’ applikazzjoni”

1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda, minn naħa, il-validità tat-tniżżil fil-lista ta’ persuni, gruppi u entitajiet li għalihom japplika r‑Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2580/2001, tas-27 ta’ Diċembru 2001, dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu (2), ta’ organizzazzjoni li ma kkontestatx il-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi li jikkonċernawha, u min-naħa l-oħra, dwar l-interpretazzjoni tal‑Artikoli 2 u 3 ta’ dan ir-regolament.

I –    Il-kuntest ġuridiku

A –    Ir-Riżoluzzjoni 1373(2001) tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti

2.        Fit-28 ta’ Settembru 2001, il-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (iktar ’il quddiem il-“Kunsill tas-Sigurtà”) adotta r-Riżoluzzjoni 1373 (2001) li tistabbilixxi strateġiji wiesgħa fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u b’mod partikolari l‑ġlieda kontra l-iffinanzjar tagħha. Il-paragrafu 1(c) ta’ din ir-Riżoluzzjoni jipprovdi, b’mod partikolari, li l-Istati kollha għandhom jiffriżaw mingħajr dewmien il-fondi u assi finanzjarji oħra jew riżorsi ekonomiċi oħra kontra persuni li jikkommettu, jew jippruvaw jikkommettu atti terroristiċi jew li jipparteċipaw jew jiffaċilitaw it-twettiq ta’ atti terroristiċi, tal-entitajiet li jappartjenu lil dawn il‑persuni jew ikkontrollati minnhom, u tal-persuni u entitajiet li jaġixxu f’isem, jew huma mmexxija minn dawn il-persuni u entitajiet.

B –    Il-Pożizzjonijiet Komuni 2001/930/PESK u 2001/931/PESK

3.        Fis-27 ta’ Diċembru 2001, minħabba li kien meħtieġ it-teħid ta’ azzjoni mill-Komunità Ewropea sabiex tiġi implementata r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas‑Sigurtà 1373 (2001), il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta, skont l‑Artikoli 15 UE u 34 UE, il-Pożizzjoni Komuni 2001/930/PESK dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu (3), u l-Pożizzjoni Komuni 2001/931/PESK dwar l-applikazzjoni ta’ miżuri speċifiki fil-ġlieda kontra t-terroriżmu (4).

4.        Skont l-Artikolu 1(1) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, din tapplika għall‑“persuni, gruppi u entitajiet involuti f’atti terroristiċi u mniżżla fl-Anness”.

5.        L-Artikolu 1(2) u (3) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 jiddefinixxi rispettivament, dak li għandu jinftiehem bi “persuni, gruppi u entitajiet involuti f’atti terroristiċi” u minn “atti terroristiċi”.

6.        Skont l-Artikolu 1(4) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, il-lista li tinsab fl‑Anness għandha tinbena fuq il-bażi ta’ informazzjoni preċiża jew materjali fir‑rilevanza li turi deċiżjoni li ttieħdet minn awtorità kompetenti b’rispett ta’ nies, gruppi u entitajiet ikkonċernati, irrispettivament minn jekk din tikkonċernax jew le x’ta bidu għall-investigazzjonijiet jew il-prosekuzzjoni għall-att terroristiku, attentat, tipparteċipa jew tiffaċilita dan it-tip ta’ att ibbażat fuq xhieda serja u kredibbli jew indikazzjonijiet jew kundanna għal dawn l-atti. “Awtorità kompetenti” għandha tfisser awtorità ġudizzjarja jew, fejn l-awtoritajiet ġudizzjarji ma għandhomx kompetenza fil-materja, awtorità kompetenti ekwivalenti f’dan il-qasam.

7.        Skont l-Artikolu 1(6) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, għandha ssir reviżjoni tal-ismijiet tal-persuni jew entitajiet fil-lista tal-Anness, għall-inqas darba kull sitt xhur biex jiġi żgurat li hemm raġunijiet biex jinżammu fuq il-lista.

8.        Skont l-Artikoli 2 u 3 tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, il-Komunità, waqt li taġixxi fil-limiti tal-poteri mogħtija lilha mit-Trattat KE, għandha tordna l‑iffriżar ta’ fondi u assi finanzjarji oħra jew riżorsi ekonomiċi ta’ persuni, gruppi u u entitatjiet elenkati fl-Anness u tiżgura li l-fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi jew servizzi finanzjarji ma jkunux disponibbli direttament jew indirettament għalihom.

C –    Ir-Regolament Nru 2580/2001 u d-deċiżjonijiet li jimplementaw l‑Artikolu 2(3) tiegħu

9.        Fis-27 ta’ Diċembru 2001, peress li kien meħtieġ regolament sabiex jiġu implementati l-miżuri msemmija fil-Pożizzjoni Komuni 2001/931, il-Kunsill adotta r-Regolament Nru 2580/2001 fuq il-bażi tal-Artikoli 60 KE, 301 KE u 308 KE.

10.      Mill-Artikolu 2(1)(a) ta’ dan ir-regolament jirriżulta, li bla ħsara għad‑derogazzjonijiet li jawtorizzaw dan, il-fondi kollha miżmuma minn persuna fiżika jew ġuridika, grupp jew entità inklużi fil-lista msemmija fil-paragrafu 3 tal‑istess artikolu għandhom ikunu ffriżati.

11.      Bl-istess mod, skont it-termini tal-Artikolu 2(1)(b) ta’ dan ir-regolament, “l-ebda fondi, assi finanzjarji oħra u risorsi ekonomiċi m’għandhom jiġu magħmula disponibbli, direttament jew indirettament, lil, jew għall-benefiċċju ta’, persuna naturali jew legali, grupp jew entità inklużi fil-lista msemmija fil-paragrafu 3”. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-istess artikolu jipprojbixxi li jiġu pprovduti servizzi finanzjarji lil dawn il-persuni, gruppi jew entitajet jew għall-benefiċċju tagħhom.

12.      Skont it-termini tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001, il‑Kunsill, billi jieħu deċiżjoni b’unanimità, għandu jistabbilixxi, jirrevedi u jemenda l-lista ta’ persuni, gruppi u entitajiet li għalihom japplika dan ir‑regolament, skont id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 1(4) sa (6) tal‑Pożizzjoni Komuni 2001/931.

13.      L-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 2580/2001 jipprovdi li kull Stat Membru għandu jistabbilixxi s-sanzjonijiet li għandhom jiġu imposti fil-każ ta’ ksur tar‑regolament u li dawn is-sanzjonijiet għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.

14.      Il-lista inizjali ta’ persuni, gruppi u entitajiet li għalihom japplika r‑Regolament Nru 2580/2001 ġiet stabbilita mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/927/KE, tas-27 ta’ Diċembru 2001, li tistabbilixxi l-lista stabbilita fl‑Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 (5).

15.      Permezz tad-Deċiżjoni 2002/334/KE, tat-2 ta’ Mejju 2002, li timplementa l-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 u tħassar id-Deċiżjoni 2001/927 (6), il-Kunsill adotta lista aġġornata tal-persuni, gruppi u entitajiet li għalihom japplika dan ir-regolament. Fil-punt 10 tat-taqsima 2 bit-titolu “Gruppi u entitajiet”, hemm inkluż “L-Armata/Il-Front/Il-Partit Rivoluzzjonarju/a għal-Liberazzjoni tal-Poplu (DHKP/C), [Devrimci Sol (Xellug rivoluzzjonarju), Dev Sol] [iktar ’il quddiem id-‘DHKP‑C’]”.

16.      Il-lista stabbilita fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 ġiet regolarment aġġornata permezz ta’ numru ta’ deċiżjonijiet sussegwenti fosthom id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2006/379/KE, tad-29 ta’ Mejju 2006, li timplementa l‑Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 u li tħassar id‑Deċiżjoni 2005/930/KE (7). L-isem tad-DHKP‑C dejjem baqa’ inkluż f’din il‑lista permezz ta’ dawn l-atti.

17.      Mill-premessi 3 sa 7 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2007/445/CE, tat-28 ta’ Ġunju 2007, li timplementa l-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 u li tirrevoka [tħassar] d-Deċiżjonijiet 2006/379/KE u 2006/1008/KE (8), jirriżulta li l‑Kunsill ipprovda lil kull persuna, grupp u entità li għalihom dan kien possibbli fil-prattika b’espożizzjoni tal-motivi fejn fisser ir-raġunijiet għaliex huma ġew imniżżla fil-lista fid-Deċiżjoni 2006/379. B’avviż ippubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea, fil-25 ta’ April 2007(9), huwa informahom li hu bi ħsiebu jżommhom fuq il-lista kif ukoll bil-possibbiltà li jitolbu aċċess għall-espożizzjoni tal-motivi. Insegwitu għal reviżjoni kompleta tal-lista, fid-dawl tal‑osservazzjonijiet u dokumenti lilu ppreżentati minn ċerti persuni, gruppi u entitajiet ikkonċernati, huwa kkonkluda li l-persuni, il-gruppi u l-entitajiet elenkati fl-Anness għad-Deċiżjoni 2007/445 kienu involuti f’atti terroristiċi fis-sens tal‑Artikolu 1(2) u (3) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, li ttieħdet deċiżjoni fir‑rigward tagħhom minn awtorità kompetenti fis-sens tal-Artikolu 1(4) ta’ din il‑pożizzjoni komuni u li huma għandhom ikomplu jkunu suġġetti għall-miżuri restrittivi speċifiċi stabbiliti mir-Regolament Nru 2580/2001.

18.      Fil-lista li tinsab fl-Anness għad-Deċiżjoni 2007/445, li, hekk kif jirriżulta mill-Artikoli 1 u 2 ta’ din id-deċiżjoni, b’mod partikolari jissostitwixxu dik tad‑Deċiżjoni 2006/379, fil-punt 26 tat-taqsima 2 bit-titolu “Gruppi u entitajiet”, hemm inkluż id-DHKP/C.

D –    Id-dritt nazzjonali

19.      Fuq il-bażi tal-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 2580/2001, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ddeċidiet li tipprovdi sanzjonijiet kriminali għal ksur tal‑projbizzjonijiet stabbiliti f’dan l-istess regolament.

20.      Fil-verżjoni tiegħu applikabbli sas-7 ta’ April 2006, l-Artikolu 34(4) tal-liġi dwar il-kummerċ barrani (Außenwirtschaftsgesetz, iktar ’il quddiem il-“AWG”) kien hekk ifformulat:

“Hija punibbli b’sentenza ta’ priġunerija li ma tistax tkun inqas minn sentejn kull persuna li tikser dispożizzjoni ta’ din il-liġi jew l-implementazzjoni ta’ regolament, jew att legali tal-Komunitajiet Ewropej li jirrestrinġi l-kummerċ barrani u ppubblikat fil-Bundesgesetzblatt jew fil-Bundesanzeiger, li jservi għall‑implementazzjoni ta’ miżura ta’ sanzjoni ekonomika adottata mill-Kunsill tas-Sigurtà […] taħt il-Kapitolu VII tal-[k]arta tan-Nazzjonijiet Uniti. F’każijiet inqas serji, is-sanzjoni hija piena ta’ priġunerija minn 3 xhur sa 5 snin.”

21.      Insegwitu għal emenda ta’ din il-liġi, il-verżjoni fis-seħħ tal-punt 2 tal‑Artikolu 34(4) tal-AWG huwa fformulat kif ġej:

“Hija punibbli b’sentenza ta’ priġunerija minn 6 xhur sa 5 snin kull persuna li

[…]

Paragrafu 4:

[…]

2.      tikser projbizzjoni, ippubblikata fil-Bundesanzeiger u direttament applikabbli, ta’ esportazzjoni, ta’ bejgħ, ta’ kunsinnja, ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni, ta’ trażmissjoni, ta’ provvista ta’ servizzi, ta’ investiment, ta’ sostenn, jew ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-projbizzjoni, prevista minn att legali tal-Komunitajiet […] intiża għall-implementazzjoni ta’ sanzjonijiet ekonomiċi adottati mill-Kunsill […] fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni.”

22.      Il-punt 4 tal-Artikolu 34(6) tal-AWG jipprovdi li hija punibbli b’sentenza ta’ priġunerija li ma tistax tkun inqas minn sentejn “kull persuna li twettaq att imsemmi fil-paragrafi 1, 2 jew 4, fil-kapaċità professjonali tagħha jew bħala membru ta’ grupp li ssieħbu flimkien għat-twettiq kontinwu ta’ tali ksur, bil‑parteċipazzjoni ta’ membru ieħor tal-grupp”.

E –    Is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej fuq il‑legalità tad-deċiżjonijiet ta’ tniżżil fil-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar‑Regolament Nru 2580/2001

23.      Permezz ta’ sensiela ta’ sentenzi mogħtija bejn l-2006 u l-2008, il-Qorti Ġenerali laqgħat ir-rikorsi ppreżentati minn individwi jew organizzazzjonijiet imniżżla fil-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 għall‑annullament tal-atti tal-Kunsill li permezz tagħhom huma ġew inklużi f’din il‑lista.

24.      Fl-ewwel waħda minn dawn is-sentenzi tat-12 ta’ Diċembru 2006, Organisation des Modjahedines du peuple d’Iran vs Il-Kunsill (10), il-Qorti Ġenerali annullat d-deċiżjoni tal-Kunsill li applikat fir-rigward tal-organizzazzjoni rikorrenti l-miżuri stabbiliti mir-Regolament Nru 2580/2001.

25.      Fil-motivi ta’ din is-sentenza, fir-rigward, l-ewwel nett, tal-ksur tad‑drittijiet tad-difiża tal-organizzazzjoni rikorrenti, il-Qorti Ġenerali l-ewwel fakkret li r-rispett ta’ dawn id-drittijiet jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad‑dritt Komunitarju u li dan il-prinċipju jeħtieġ li kull persuna li fir-rigward tagħha tista’ tiġi imposta sanzjoni tingħata l-possibbiltà li tesprimi l-opinjoni tagħha fir-rigward tal-provi mressqa kontriha sabiex tiġi ġġustifikata s-sanzjoni (11).

26.      Insegwitu, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument tal-Kunsill u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq li tali garanzija ma tistax tkun invokata fil‑kuntest tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni tal-iffriżar ta’ fondi skont ir-Regolament Nru 2580/2001 (12), waqt illi f’dan ir-rigward ippreċiżat li d-deċiżjoni kkontestata mill-OMPI, waqt illi għandha n-natura leġiżlattiva u tapplika l-effetti tagħha erga omnes, hija tikkonċerna direttament u individwalment ir-rikorrenti, li fir-rigward tagħha tikkostitwixxi att li jimponi miżura individwali ta’ sanzjoni ekonomika u finanzjarja (13).

27.      Hija kompliet bid-definizzjoni tal-għan tal-garanzija tad-drittijiet tad-difiża fil-kuntest tal-kwistjoni, billi ddistingwiet għal dan il-għan bejn, minn naħa, id‑deċiżjoni inizjali ta’ ffriżar ta’ fondi msemmija fl-Artikolu 1(4) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 u, min-naħa l-oħra, d-deċiżjonijiet sussegwenti ta’ żamma tal‑iffriżar ta’ fondi, wara eżami mill-ġdid perjodiku, stabbilit fl-Artikolu 1(6) ta’ din l-istess pożizzjoni komuni. Skont il-Qorti Ġenerali, fl-ewwel każ, ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża, fil-prinċipju jirrikjedi, minn naħa, li l-persuna kkonċernata tiġi kkomunikata mill-Kunsill l-informazzjoni preċiża jew l-provi fil-fajl li juru li deċiżjoni konformi mad-definizzjoni mogħtija fl-Artikolu 1(4) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/93 ittieħdet fir-rigward tagħha minn awtorità kompetenti ta’ Stat Membru u, min-naħa l-oħra, li titqiegħed fil-pożizzjoni li tesprimi b’mod effettiv l-opinjoni tagħha rigward din l-informazzjoni jew l-provi tal-fajl. Fit-tieni każ, ir‑rispett tad-drittijiet tad-difiża jeżiġu wkoll, minn naħa, li l-persuna kkonċernata tiġi kkomunikata l-informazzjoni jew l-provi tal-fajl li, skont il-Kunsill, jiġġustifikaw iż-żamma tagħha fuq il-listi kkontestati u, min-naħa l-oħra, li titqiegħed fil-pożizzjoni li tesprimi b’mod effettiv l-opinjoni tagħha dwar dan is‑suġġett (14).

28.      It-tieni nett, fir-rigward tal-obbligu ta’ motivazzjoni, il-Qorti Ġenerali tqis li, sakemm ma jkunx hemm kunsiderazzjonijiet imperattivi li jikkonċernaw is‑sigurtà tal-Komunità jew tal-Istati Membri tagħha jew it-tmexxija tar‑relazzjonijiet internazzjonali li jeħtieġu mod ieħor, il-motivazzjoni ta’ deċiżjoni inizjali ta’ ffriżar ta’ fondi għandha għall-inqas, b’mod speċifiku u konkret, tirreferi għal kull waħda mill-provi li jiġġustifikaw l-adozzjoni tagħha skont l-Artikolu 1(4) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, kif ukoll, skont il-każ, dwar kull prova ġdida u tindika r-raġunijiet għaliex il-Kunsill jikkunsidra, fl‑eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tiegħu, li l-persuna kkonċernata għandha tkun suġġetta għal tali miżura. Hija ppreċiżat ukoll li taħt l-istess kundizzjonijiet, il-motivazzjoni ta’ deċiżjoni sussegwenti ta’ ffriżar ta’ fondi għandha tindika r‑raġunijiet speċifiċi u konkreti għalfejn il-Kunsill jikkunsidra, wara eżami mill‑ġdid, li l-iffriżar ta’ fondi tal-persuna kkonċernata tibqa’ ġġustifikata.

29.      It-tielet nett, fir-rigward tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, il‑Qorti Ġenerali enfasizzat li l-istħarriġ tal-legalità ta’ deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi meħuda skont l-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 jestendi l‑evalwazzjoni tal-fatti u taċ-ċirkustanzi invokati bħala ġustifikazzjoni, kif ukoll għall-verifika ta’ prova u ta’ informazzjoni li fuqha din l-evalwazzjoni hija bbażata. Dan l-istħarriġ għandu jkopri wkoll id-drittijiet tad-difiża u l-obbligu ta’ motivazzjoni kif ukoll, fejn xieraq, il-merti tal-kunsiderazzjonijiet imperattivi invokati eċċezzjonalment mill-Kunsill għall-ħarsien tagħhom (15). Il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li dan l-istħarriġ “jirriżulta iktar indispensabbli peress li huwa jikkostitwixxi l-unika garanzija proċedurali li tippermetti li li jiġi assigurat bilanċ ġust bejn l-eżiġenzi tal-ġlieda kontra t-terroriżmu internazzjonali u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali” (16).

30.      Bl-applikazzjoni tal-prinċipji hekk elaborati fil-każ partikolari, il-Qorti Ġenerali l-ewwel nett qieset li “l-leġiżlazzjoni rilevanti, jiġifieri r-Regolament Nru 2580/2001 u l-Pożizzjoni Komuni 2001/931 li hija rreferiet għaliha, ma tipprovdi espliċitatament għal ebda proċedura ta’ komunikazzjoni tal-provi mressqa u ta’ smigħ tal-persuni kkonċernati, la qabel u lanqas fl-istess waqt tal‑adozzjoni ta’ deċiżjoni inizjali ta’ ffriżar ta’ fondi tagħhom jew, fil-kuntest tal‑adozzjoni tad-deċiżjonijiet sussegwenti, sabiex tikseb it-tneħħija tagħhom mill‑lista kkontestata” (17). Wara, ikkonstatat li, fl-ebda mument qabel ma ġie ppreżentat ir-rikors, ma ġew ikkomunikati lir-rikorrenti l-provi mressqa. L-istess kunsiderazzjonijiet tqisu applikabbli, mutatis mutandis, għall-ivverifikar tar-rispett tal-obbligu ta’ motivazzjoni. Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tqis li, fin-nuqqas ta’ kull indikazzjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, ta’ motivi speċifiċi u konkreti li jiġġustifikawhom, ma kinitx f’pożizzjoni li tipproċedi għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-legalità ta’ din id-deċiżjoni. Għalhekk ikkonkludiet li d-deċiżjoni kkontestata ma kinitx motivata, li ġiet adottata fil-kuntest ta’ proċedura li matula d-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti ma ġewx irrispettati u li ma kinitx f’pożizzjoni li tipproċedi għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-legalità ta’ din id-deċiżjoni.

31.      Il-Qorti Ġenerali għaldaqstant annullat id-deċiżjoni kkontestata “safejn hija tikkonċerna r-rikorrenti”.

32.      Numru ta’ sentenzi sussegwenti laqgħu r-rikorsi ppreżentati minn organizzazzjonijiet (18) jew individwi (19) mniżżla fuq il-lista inkwistjoni, fuq il-bażi ta’ raġunijiet sostanzjalment simili għal dawk deskritti iktar ’il fuq. Fil-każijiet kollha, il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjonijiet ikkontestati biss sa fejn dawn kienu jikkonċernaw lill-organizzazzjoni jew lill-individwu li kienu ppreżentaw ir‑rikors.

II – Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

33.      Il-proċeduri kriminali kontra E u F (iktar ’il quddiem l-“akkużati”) huma bbażati fuq att ta’ akkuża tal-Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof (il‑Ġermanja) (iktar ’il quddiem il-“Generalbundesanwalt”) tas-6 ta’ Ottubru 2009, fejn huma ġew akkużati li, mit-30 ta’ Awwissu 2002 sal-5 ta’ Novembru 2008, data li fiha huma ġew arrestati, kienu membri tad-DHKP/C, li l-għan tagħha huwa, skont dan l-att, li jwaqqgħu l-istat Tork permezz ta’ ġlieda armata. Dawn l‑allegati fatti ta’ sħubija fi grupp terroristiku barra l-pajjiż jikkostitwixxu l-bażi tad-detenzjoni preventiva tagħhom.

34.      Dejjem skont dan l-att ta’ akkuża, matul iż-żmien kollu tas-sħubija tagħhom fid-DHKP‑C, l-akkużati, responsabbli għall-ġestjoni ta’ suddiviżjonijiet ġeografiċi (“Bölge”) ta’ din l-organizzazzjoni fil-Ġermanja, fil-kuntest tal‑missjoni primarja tagħhom li jipprovdu fondi lil din tal-aħħar, kienu jorganizzaw kampanji annwali ta’ ġbir ta’ donazzjonijiet għal din u jgħaddu dawn il-fondi miġbura lill-ogħla livelli tagħha. Barra minn hekk, huma kellhom rwol determinanti fl-organizzazzjoni u t-tmexxija ta’ avvenimenti kif ukoll fil-bejgħ ta’ pubblikazzjonijiet maħsuba għall-ġbir ta’ fondi għad-DHKP‑C, u għaddew dawn il-fondi lil din. Huma ma kinux jinjoraw li l-flus hekk miġbura, għall-inqas parzjalment, kienu jiffinanzjaw attivitajiet terroristiċi tal-organizzazzjoni.

35.      Wieħed miż-żewġ akkużati kien ukoll għażel messaġġiera sabiex iġorru armi u splussivi lejn it-Turkija, u xtara kuxxinetti tal-linka u siġilli li jippermettu l‑falsifikazzjoni ta’ dokumenti ta’ identità tal-membri tad-DHKP‑C.

36.      Matul il-perijodu kopert mill-att ta’ akkuża, l-akkużati ġabru u bagħtu lill‑organizzazzjoni, wieħed minnhom għall-inqas EUR 215 809, u l-ieħor għall‑inqas EUR 105 051.

37.      F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju hija kkonfrontata b’dubji fir-rigward tar-Regolament Nru 2580/2001.

38.      L-ewwel nett, hija ssostni li s-sentenzi tal-Qorti Ġenerali msemmija fil‑punti 23 sa 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet (iktar ’il quddiem is-“sentenzi tal‑Qorti Ġenerali”) jqajmu dubji dwar il-validità tat-tniżżil tad-DHKP‑C fil-lista prevista fl-Artikolu 2(3) ta’ dan ir‑regolament.

39.      Hija madankollu osservat illi, fl-att ta akkuża tal-Generalbundesanwalt, huwa allegat, minn naħa, li t-tniżżil tad-DHKP‑C fuq il-lista huwa “effettiv” mill‑bidu minħabba l-assenza ta’ konstatazzjoni tal-invalidità tagħha fil-kuntest ta’ proċeduri legali u, min-naħa l-oħra, li anki jekk wieħed jassumi li dan it-tniżżil, għall-ewwel, ma kellux jitwettaq, dan kien ġie vvalidat b’mod retroattiv mill‑proċedura emendata tal-implementazzjoni tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001, miżmuma wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2007/445.

40.      Wieħed miż-żewġ akkużati, madankollu jsostni li t-tniżżil tad-DHKP‑C fuq il-lista hija invalida, għall-inqas f’dak illi jirrigwarda l-perijodu preċedenti għall‑emenda tal-proċeduri inkwistjoni, u li konsegwentement, tali tniżżil ma setgħax iservi bħala bażi għan-natura punibbli tal-fatti allegati kontrih, minkejja li l-organizzazzjoni kkonċernata naqqset milli tintroduċi rikors kontra t-tniżżil tagħha fuq din il-lista.

41.      It-tieni nett, il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar l-applikabilità tar‑Regolament Nru 2580/2001 fir-rigward ta’ persuna li tkun hija stess membru ta’ organizzazzjoni mniżżla fuq din il-lista stabbilita skont l-Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament meta din il-persuna tipprovdi lill-organizzazzjoni fondi, assi finanzjarji oħra kif ukoll riżorsi ekonomiċi, jew tipparteċipa fil-provvista jew fl‑attivitajiet intiżi sabiex jinkiser l-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament.

42.      It-tielet nett, jekk wieħed jassumi li l-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tar-Regolament Nru 2580/2001 jinkludi l-membri ta’ organizzazzjoni mniżżla fuq il-lista, il-qorti għandha dubji dwar il-fatt jekk il-fondi li jirċievi membru responsabbli għall-ġbir ta’ donazzjonijiet u li dan il-membru sussegwentement jgħaddihom lill-organizzazzjoni jaqgħax fl-iskop ratione materiae tal-Artikoli 2 u 3 ta’ dan ir-regolament.

43.      Minħabba f’dawn id-dubji, l-Oberlandesgericht Düsseldorf (il-Ġermanja) iddeċidiet li tqiegħed lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

1)         “It-tniżżil f’lista, abbażi tal-Artikolu 2 tar-Regolament […] Nru 2580/2001 […], ta’ organizzazzjoni li ma ppreżentatx rikors kontra d-deċiżjonijiet li jikkonċernawha, għandha tiġi kkunsidrata, b’kunsiderazzjoni, skont il-każ, tal-proċedura emendata li tirriżulta mid-Deċiżjoni [2007/445], li hija effikaċji (‘wirksam’) mill-bidu nett anki fil-każ fejn it-tniżżil fil-lista sar bi ksur tal-garanziji proċedurali bażiċi?

2)         L-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament […] Nru 2580/2001 […], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji u riżorsi ekonomiċi lill-persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil-lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l-istess regolament, jew parteċipazzjoni fl-attivitajiet li għandhom bħala għan il-ksur ta’ din id‑dispożizzjoni, anki fil-każ fejn il-fornitur stess ta’ dawn ir-riżorsi huwa membru tal-persuna ġuridika, tal-grupp jew tal-entità inkwistjoni?

3)         L-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament […] Nru 2580/2001 […], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi lill-persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil-lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l-istess regolament, jew parteċipazzjoni fl-attivitajiet li għandhom bħala għan il-ksur ta’ din id‑dispożizzjoni, anki fil-każ fejn l-assi finanzjarji intiżi għall-persuna ġuridika, għall-grupp jew għall-entità inkwistjoni, huma diġà aċċessibbli (anki indirettament) minnu jew minnha?”

III – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

44.      It-talba għal deċiżjoni preliminari, bid-data tal-21 ta’ Diċembru 2009, waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid-29 ta’ Diċembru 2009. Din it-talba tirreferi għar‑raba’ paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE.

45.      Permezz ta’ att separat bid-data tal-5 ta’ Frar 2010 u li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-11 ta’ Frar, il-qorti tar-rinviju talbet lill-Qorti tal‑Ġustizzja sabiex tissuġġetta din il-kawża għall-proċedura mħaffa. Insostenn tat-talba tagħha, hija indikat li, bid-digriet tal-25 ta’ Jannar 2010, hija bdiet proċeduri kriminali kontra l-persuni akkużati u ffissat is-seduti għall-perijodu li jmur mill-11 ta’ Marzu sal-31 ta’ Awwissu 2010. Hija qieset li, fir-rigward tat-tul ta’ żmien stabbilit għal dawn il-proċeduri kriminali kif ukoll għall-importanza tad‑domanda preliminari għall-kawża prinċipali, teżisti urġenza straordinarja sabiex tingħata deċiżjoni dwar dawn id-domandi.

46.      Permezz tad-digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-1 ta’ Marzu 2010, ġie deċiż li l-kawża tkun suġġetta għall-proċedura mħaffa.

47.      Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-Generalbundesanwalt, E, F, il-Gvern Franċiż, il-Kunsill u l-Kummissjoni. Instemgħu wkoll is‑sottomissjonijiet orali ta’ dawn il-persuni kkonċernati, ħlief għall-Gvern Franċiż, matul is-seduta tat-12 ta’ Mejju 2010.

IV – Fuq l-ewwel domanda preliminari

A –    Osservazzjonijiet preliminari

48.      L-ewwel nett, għandhom isiru xi riflessjonijiet qosra fir-rigward tar-rwol fil-proċeduri kriminali tar-Regolament Nru 2580/2001, kif ukoll tad‑dispożizzjonijiet li jikkoinċidu li huma ta’ natura kriminali u extra-kriminali, nazzjonali u Komunitarji, li jikkaratterizzaw il-kuntest leġiżlattiv li fih huma fformulati l-akkużi kontra l-konvenuti. Insegwitu, hemm lok li tiġi kkunsidrata l‑portata tad-domanda preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja.

1.      Fuq ir-rwol tar-Regolament Nru 2580/2001 fil-proċeduri kriminali fil‑kawża prinċipali

49.      Huwa ċertament minnu, li hekk kif ġie enfasizzat mill‑Generalbundesanwalt, la d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2580/2001 u lanqas il-miżuri adottati mill-Kunsill skont l-Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament ma huma ta’ natura kriminali (20).

50.      Lanqas ma dan ir-regolament, almenu formalment, jimponi sanzjoni fuq livell nazzjonali tan-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli li jistabbilixxi. Fil-fatt, l‑Artikolu 9 tiegħu li jipprovdi li kull Stat Membru għandu jistabbilixxi s‑sanzjonijiet li għandhom jiġu imposti fil-każ ta’ ksur ta’ dan ir-regolament, jiddikjara biss li dawn is-sanzjonijiet għandhom jkunu “effettivi, proporzjonati u dissważivi”.

51.      Madankollu, permezz tar-referenza magħmula mil-leġiżlatur Ġermaniż, id‑dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2580/2001, issupplimentati bid‑deċiżjonijiet tal-Kunsill li jistabbilixxu u jaġġornaw l-lista msemmija fl‑Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament, jaqblu fid-determinazzjoni tal-kontenut tad‑dispożizzjoni tal-liġi kriminali li hija invokata mill-att ta’ akkuża tal-akkużati fil-kawża prinċipali. Dan il-mekkaniżmu huwa muri mill-istess kliem ta’ din id‑dispożizzjoni.

52.      Hekk kif rajna qabel (21), l-Artikolu 34(4) tal-AWG, fil-verżjonijiet differenti applikabbli ratione temporis għall-fatti tal-każ, sempliċement jipprovdi għal piena ta’ priġunerija (ta’ mhux inqas minn sentejn, għall-verżjoni ta’ dan l-artikolu applikabbli sas-7 ta’ April 2006, u minn 6 xhur sa 5 snin għall-verżjoni applikabbli wara) u sabiex jispeċifika li din il-piena tapplika għal “kull persuna li tikser […]att legali tal-Komunitajiet Ewropej li jirrestrinġi l-kummerċ barrani […] li jservi għall-implementazzjoni ta’ miżura ta’ sanzjoni ekonomika adottata mill‑Kunsill tas-Sigurtà […] taħt il-Kapitolu VII tal-[k]arta tan-Nazzjonijiet Uniti” (fil‑verżjoni applikabbli sas-7 ta’ April 2006) jew għal “kull persuna li […] tikser projbizzjoni […] ta’ esportazzjoni, ta’ bejgħ, ta’ kunsinnja, ta’ tqegħid għad‑dispożizzjoni, ta’ trażmissjoni, ta’ provvista ta’ servizzi, ta’ investiment, ta’ sostenn, jew ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-projbizzjoni, stabbilita minn att legali tal-Komunitajiet […] intiża għall-implementazzjoni ta’ sanzjonijiet ekonomiċi adottati mill-Kunsill […] fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni” (fil-verżjoni applikabbli wara s-7 ta’ April 2006).

53.      Għalhekk, permezz tal-Artikolu 34(4) tal-AWG il-leġiżlatur Ġermaniż għamel użu għat-teknika ta’ inkriminazzjoni b’referenza. Għalhekk, hekk kif innota l-Generalbundesanwalt fl-osservazzjonijiet tiegħu bil-miktub ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, “in-natura punibbli tal-fatti inkwistjoni [fil-kawża prinċipali] taħt il-liġi Ġermaniża, tirriżulta minn din id-dispożizzjoni u mill-atti [tal-Unjoni] li għalih dan jirreferi, jiġifieri r-Regolament Nru 2580/2001, flimkien mal-varji deċiżjonijiet tal-Kunsill” li niżżlu u żammu isem id-DHKP‑C fil-lista msemmija fl-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament.

54.      B’mod iktar speċifiku, permezz ta’ din ir-referenza, l-atti tal-Unjoni inkwistjoni jiddeterminaw l-imġiba ħażina fl-intier tagħha u mhux biss element wieħed, suppożizzjoni fil-liġi jew ta’ fatt, ta’ din tal-aħħar. Hekk kif ser naraw iktar ’il quddiem, din l-osservazzjoni mhux irrilevanti sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda preliminari.

2.      Fuq il-portata tad-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja

55.      Bil-mod kif ġiet ifformulata, l-ewwel domanda tidher li qed tistaqsi lill‑Qorti tal-Ġustizzja biss dwar l-effiċjenza, fid-dawl tas-sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tal-inklużjoni fil-lista stabbilita fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 ta’ organizzazzjoni li ma kkontestatx id-deċiżjonijiet tal-Kunsill li wasslu għal tali tniżżil. Huwa f’dan is-sens li jiġu interpretati mill-Gvern Franċiż, li jsostni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu lill-Qorti tal-Ġustizzja, li l-qorti tar-rinviju naqqset milli tqajjem kull kwistjoni ta’ validità tad-deċiżjonijiet ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C.

56.      Tali interpretazzjoni, li l-Kunsill approva waqt is-seduta għas‑sottomissjonijiet orali, madankollu, ma jidhirlix li hija korretta, fid-dawl tal‑kunsiderazzjonijiet kollha li ġew meħuda inkunsiderazzjoni fid-deċiżjoni tar‑rinviju.

57.      L-ewwel nett, l-ifformular tad-domanda f’termini ta “effiċjenza” (“wirksam”) u mhux “validità” (“Gültigkeit”) tal-atti inkwistjoni tidher li hija l‑iktar dovuta minħabba l-fatt li l-qorti tar-rinviju fl-istess ħin qed tistaqsi dwar il‑konsegwenzi tal-emenda tal-proċedura ta’ tniżżil fil-lista stabbilita fl‑Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001, b’mod partikolari, hekk kif huwa spjegat fil-motivi tad-digriet, dwar il-possibilità li d-Deċiżjoni 2007/445, li tintroduċi tali emenda, ipproċediet għal aġġustament retroattiv ta’ dawn l-atti.

58.      It-tieni nett, jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li l-kwistjoni dwar il-validità u/jew l-eżistenza ta’ atti ta’ tniżżil tad-DHKP‑C fuq din il-lista effettivament tqajjem mill-akkużati matul il-proċeduri prinċipali.

59.      It-tielet nett, fil-punt 40 tad-deċiżjoni tar-rinviju, huwa indikat li “skont il‑qorti tar-rinviju, il-fatt li d-DHKP‑C ma talbietx l-annullament tad-deċiżjonijiet meħuda kontra tagħha taħt l-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 dan ma jagħmilx inammissibbli r-rinviju preliminari taħt is-subparagrafu b tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE”. Din id-dikjarazzjoni hija segwita, fost affarijiet oħra, minn evalwazzjoni dwar l-applikabbiltà f’dan il-każ tal-prinċipji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza TWD Textilwerke Deggendorf (22), li ser immur lura għaliha iktar ’il quddiem. Din id-dikjarazzjoni u l-evalwazzjoni sussegwenti ma kienux neċessarji jekk il-qorti tar-rinviju ma kellhiex l-intenzjoni li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-legalità tal-atti inkwistjoni.

60.      Issa, huwa għall-Qorti tal-Ġustizzja li tislet, mill‑provi kollha mogħtija mill‑qorti nazzjonali, l‑elementi tad‑dritt tal‑Unjoni li jeħtieġu evalwazzjoni tal‑validità fid‑dawl tas‑suġġett tal‑kawża (23).

61.      Fuq il-bażi tal-elementi invokati iktar ’il fuq, huwa għalhekk meħtieġ li jiġi kkunsidrat li, fil-kuntest tal-ewwel domanda tagħha, l-Oberlandesgericht Düsseldorf essenzjalment tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi, fid‑dawl tas-sentenzi tal-Qorti Ġenerali, fuq l-effiċjenza u l-validità tal-atti tal‑Kunsill ta’ qabel id-Deċiżjoni 2007/445, li permezz tagħha organizzazzjoni, f’dan il-każ d-DHKP‑C, li ma kkontestatx dawn l-atti, kienet l-ewwel nett imniżżla, imbagħad inżammet, fuq il-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar‑Regolament Nru 2580/2001, fid-dawl, fejn xieraq, tal-emenda għar-regoli għat-tniżżil fil-lista mressqa mid-Deċiżjoni 2007/445.

62.      Min-naħa l-oħra, l-ebda kwistjoni dwar il-validità ta’ din l-aħħar deċiżjoni ma tqajmet, minkejja dak li jidher mill-qari tal-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ F. Fil-fatt, fl-ebda punt tad-digriet ma tressqu dubji rigward il-legalità ta’ dan l-att.

B –    Evalwazzjoni

1.      Fuq l-effiċenzja tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C adottati qabel id-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445

63.      Skont ġurisprudenza stabbilita, l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jgawdu fil-prinċipju minn preżunzjoni ta’ validità u jipproduċu, għalhekk, effetti ġuridiċi sakemm ma jiġux imħassra, annullati fil-kuntest ta’ rikors għal annullament jew iddikjarati invalidi wara rinviju għal deċiżjoni preliminari jew minħabba eċċezzjoni ta’ illegalità (24).

64.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, nistgħu diġà nistaqsu jekk tali preżunzjoni tkoprix wkoll atti li dwarhom ġiet ikkonstata rregolarità fil-kuntest ta’ rikors dirett, kif inhu l-każ ta’ parti tad-deċiżjonijiet li jinkludu lid-DHKP‑C fuq il-lista inkwistjoni, għalkemm tali konstatazzjoni wasslet għat-tħassir tagħhom biss jekk id-difett, li jaffettwa l-miżura fl-intier tagħha (25), jolqot il-parti li ppreżentat l-appell (26). Fi kwalunkwe każ, tkun xi tkun ir-risposta, huwa madankollu att, anki jekk ivvizjat b’illegalità, li jipproduċi l-effetti tiegħu, jekk kapaċi jagħmel dan, sakemm ma jiġix imħassar, revokat jew emendat mill-awtorità li ħarġitu, jew saħansitra annullat fil-kuntest ta’ stħarriġ ġudizzjarju dwar il-legalità tiegħu.

65.      F’dan il-każ, huwa stabbilit li l-organizzazzjoni li lilha jappartjenu l-akkużati qatt ma kkontestat id-deċiżjonijiet dwar l-iffriżar ta’ fondi li jikkonċernawha.

66.      Barra minn dan, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali annullaw l-atti li kienu suġġetti għall-istħarriġ tagħha, biss sa fejn dawn kienu jikkonċernaw ir-rikorrenti. Għalhekk, dawn is-sentenzi ma setgħux jeżerċitaw influwenza fuq dawn l-atti sa fejn dawn jirrigwardaw lil persuni oħra għajr dawk il-partijiet u lanqas, a fortiori, atti oħra, anki jekk huma jkunu vvizzjati minn difetti ugwali jew komparabbli ma dawk imqajjma mill-Qorti Ġenerali.

67.      Madankollu, jirriżulta wkoll minn ġurispridenza stabbilita li, b’eċċezzjoni għal dan il-prinċipju ta’ preżunzjoni ta’ validità, l-atti li huma vvizzjati b’irregolarità li s-serjetà tagħha hija tant ċara li ma tistax tiġi aċċettata fis-sistema ġuridika komunitarja, għandhom jiġu kkunsidrati bħala atti li ma taw lok għal ebda effett ġuridiku, anki provviżorju, jiġifieri jiġu kkunsidrati bħala ġuridikament ineżistenti. Din l-eċċezzjoni hija intiża sabiex iżżomm bilanċ bejn żewġ rekwiżiti fundamentali, iżda xi drabi kunfliġġenti, li sistema ġuridika trid tissodisfa, jiġifieri l-istabbiltà tar-relazzjonijiet ġuridiċi u l-osservanza tal-legalità (27). Skont din l-istess ġurisprudenza, is-serjetà tal-konsegwenzi marbuta mal-konstatazzjoni tal-ineżistenza ta’ att tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni timplika li, għal raġunijiet ta’ ċertezza legali, din il-konstatazzjoni għandha ssir biss f’każijiet estremi (28).

68.      Billi jibbażaw fuq din il-ġurisprudenza, l-akkużati jsostnu fl-osservazzjonijiet tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li d-deċiżjoni tal-Kunsill dwar it-tniżżil tad-DHKP‑C fil-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001, kif ukoll l-atti suċċessivi li jżommu l-isem ta’ din l-organizzazzjoni fuq din il-lista, għall-inqas sad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445, għandhom jitqiesu bħala legalment ineżistenti.

69.      Jiena ma naqbilx ma din il-fehma.

70.      Fil-fatt, minkejja s-serjetà oġġettiva tad-difetti fil-proċedura u tal-forma identifikati fis-sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tal-ewwel li jirrigwardaw id-drittijiet fundamentali tad-difiża u t-tieni relatati man-nuqqas ta’ motivazzjoni li tagħmel l‑att mhux suġġett għal stħarriġ ġudizzjarju, il-kundizzjonijiet partikolarment rigorużi stabbiliti mill-ġurisprudenza fuq imsemmija ma jidhirx li huma sodisfatti f’dan il-każ. Il-Qorti Ġenerali iddeċidiet wkoll f’dan is-sens fil-kuntest tat-tieni rikors għal annullament ippreżentat mir-rikorrenti fil-kawża li tat lok għas‑sentenza OMPI I (29).

71.      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-atti tal-Kunsill ta’ qabel id‑Deċiżjoni 2007/445, li permezz tagħhom id-DHKP‑C l-ewwel tniżżlet u mbagħad inżammet fuq il-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001, ipproduċew l-effetti tagħhom mid-dħul tagħhom fis-seħħ u sakemm dawn ġew mħassra, billi ffriżaw l-fondi ta’ din l-organizzazzjoni, mingħajr soluzzjoni ta’ kontinwità, mit-3 ta’ Mejju 2002, data tad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2002/334 sad-29 ta’ Ġunju 2007, jum tal-pubblikazzjoni tad‑Deċiżjoni 2007/445 li tħassar id-Deċiżjoni 2006/379.

72.      Minn dan jirriżulta li dawn l-atti pproduċew l-effetti legali tagħhom matul parti mill-perijodu fejn twettaq il-ksur kontinwu, suġġett tal-kawża miġjuba kontra l-akkużati.

73.      Il-Gvern Franċiż, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, u l-Kunsill, fis‑sottomisttjonijiet orali tiegħu, essenzjalment jitolbu lill-Qorti tal-Ġusizzja li fil‑kuntest tar-risposta tagħha għall-ewwel domanda, hija tilqa’ konstatazzjoni bħal din.

74.      Min-naħa tiegħi, ma naħsibx li għandha tintgħażel soluzzjoni bħal din, peress li ma tipprovdix risposta eżawrjenti għall-mistoqsijiet imqajma mill-qorti tar-rinviju, li hekk kif rajna fil-punti 56 sa 60 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma jirrigwardawx biss l-effiċjenza iżda wkoll il-legalità ta’ miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi ta’ DHKP‑C.

75.      Għalhekk huwa meħtieġ li jsir tali eżami tal-legalità.

2.      Fuq il-validità ta’ miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C adottati qabel id‑Deċiżjoni 2007/445

76.      Fl-osservazzjonijiet tagħhom, il-Generalbundesanwalt u l-Kummissjoni jikkunsidraw li raġunijiet essenzjalment relatati maċ-ċertezza legali u l-finalità tal‑atti mhux ikkontestati jostakolaw lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tiddeċiedi fil‑kuntest ta’ dawn il-proċeduri għal deċiżjoni preliminari, fuq il-validità tal‑miżuri inkwistjoni.

77.      Qabel ma jiġu kkunsidrati d-difetti li minnhom huma effettwati dawn il‑miżuri [it-titolu c) iktar ’il quddiem], l-ewwel nett għandu jiġi kkunsidrat il‑mertu ta’ dawn l-argumenti differenti [it-titolu a) iktar ’il quddiem].

78.      Insegwitu, huwa meħtieġ li jiġu kkunsidrati l-konsegwenzi tad-dħul fis‑seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445 dwar il-validità tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi preċedenti [it-titolu b) iktar ’il quddiem].

a)      Fuq iċ-ċirkustanzi li jostakolaw lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipproċedi f’dan il-każ għal evalwazzjoni tal-validità

i)      Fuq iċ-ċirkustanza li l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi inkwistjoni ma ġewx ikkontestati mill-akkużati

79.      Jekk ir-rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE u r-rinviju għal deċiżjoni preliminari fl-evalwazzjoni tal-validità fuq il-bażi tal‑Artikolu 267 TFUE jipprovdu rimedji indipendenti, suġġetti għal kundizzjonijiet speċifiċi tagħhom stess ta’ ammissibbiltà, il-ġurisprudenza tal‑Qorti tal-Ġustizzja madankollu wetqet eċċezzjonijiet għal din ir-regola.

80.      Għalhekk, fis-sentenza TWD Textilwerke Deggendorf (30), il-Qorti tal‑Ġustizzja, waqt illi tirreferi għall-ġurisprudenza fejn Stat Membru li ma jikkontestax deċiżjoni indirizzata lilu fit-terminu previst ma tqiegħedx fid-dubju l‑validità ta’ din id-deċiżjoni fil-każ ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, eskludiet il-possibbiltà li l-benefiċjarju ta’ għajnuna, suġġett għal deċiżjoni tal‑Kummissjoni adottata fuq il-bażi tal-Artikolu 108 TFUE, li seta’ jikkontesta din id-deċiżjoni u li ħalla jgħaddi t-terminu sabiex jagħmel dan, jikkontesta l‑legalità ta’ din id-deċiżjoni quddiem il-qrati nazzjonali fil-każ ta’ rikors dirett kontra l-miżuri nazzjonali li jimplementaw din id-deċiżjoni. Skont il-Qorti tal‑Ġustizzja, tali effett ta’ esklużjoni huwa intiż sabiex tiġi ssalvagwardjata ċ‑ċertezza legali, waqt illi jiġi evitat li miżuri Komunitarji li jkollhom effetti legali jistgħu jibqgħu jiġu kkontestati indefinittivament. F’tali ċirkustanzi, li taċċetta li l‑persuna kkonċernata tista’ tikkontesta, quddiem il-qorti nazzjonali, l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni billi ssostni l-illegalità ta’ din, tkun qed tagħtiha l-poter li tevita l‑finalità li għandha f’dan ir-rigward d-deċiżjoni wara l-iskadenza tat-terminu ta’ rikors.

81.      Skont din il-ġurisprudenza, mhux biss id-destinatarju ta’ deċiżjoni iżda wkoll il-persuni fiżiċi u ġuridiċi kollha li, filwaqt li ma humiex destinatarji ta’ deċiżjoni, huma direttament u individwalment ikkonċernati minnha, skont it-tifsira tal-Artikolu 263 TFUE, jistgħu jiġu esklużi milli jeċċepixxu l-illegalità ta’ din id-deċiżjoni permezz ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari dwar il-validità. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dan huwa l-istess fil-każ ta’ persuna li ma kkontestatx regolament fit-terminu, li jrid jiġi kkunsidrat fir-rigward tiegħu, bħala deċiżjoni individwali (31).

82.      Madankollu, sabiex tali effett ta’ esklużjoni jkun speċifikament eżegwibbli kontra kull persuna fiżika jew ġuridika li tallega l-illegalità ta’ att tal-Unjoni quddiem qorti nazzjonali, ikun neċessarju li dik il-persuna setgħat mingħajr ebda dubju titlob l-annullament ta’ tali att skont l-Artikolu 263 TFUE (32), l‑ammissibbiltà ta’ tali rikors għandu għalhekk ikun ovvju.

83.      Tali kundizzjoni tirriżulta mill-prinċipju ġenerali, ifformulat mill-Qorti tal‑Ġustizzja taħt l-Artikolu 277 TFUE, intiż li jiżgura li kull persuna jkollha jew kellha l-opportunità li tikkontesta att Komunitarju li kien il-bażi għal deċiżjoni nazzjonali meħuda kontra tiegħu (33).

84.      F’dan il-każ, l-effett iddikjarat fil-każ ta’ esklużjoni mill-ġurisprudenza mibdija permezz tas-sentenza TWD Textilwerke Deggendorf, iċċitata iktar ’il fuq, ma jidhirlix li din tista’ tiġi validament applikata għall-akkużati.

85.      L-ewwel nett, u b’mod ġenerali, nistgħu nistaqsu jekk tali esklużjoni hijiex applikabbli meta din tillimita l-possibbiltajiet ta’ akkużat milli jiddefendi lilu nniffsu minn akkużi kriminali fir-rigward tiegħu, speċjalment f’każ bħal dak fil‑kawża prinċipali fejn qed jiġi eċċepit l-illegalità ta’ atti tal-Unjoni li, permezz tal-mekkaniżmu ta’ inkriminazzjoni b’referenza muri fil-punti 49 sa 53 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jgħin sabiex jiġi ddeterminat il-kontenut tal-liġi kriminali applikabbli.

86.      Hekk kif l-Avukat Ġenerali Jacobs enfasizza fl-opinjoni tiegħu fil-kawża li tat lok għas-sentenza TWD Textilwerke Deggendorf, iċċitata iktar ’il fuq, iċ‑ċertezza legali mhux ħtieġa assoluta (34). Ma jidhirlix li din għandha tieħu preċedenza fuq id-dritt li ma tiġix akkużat fuq il-bażi ta’ atti mhux konformi mas-sistema legali li jirriżultaw minnha, a fortiori meta tali nuqqas ta’ konformità jaffettwa d-drittijiet fundamentali u essenzjali.

87.      It-tieni nett, u fi kwalunkwe każ, il-kundizzjonijiet meħtieġa mill‑ġurisprudenza fuq imsemmija ma jidhirlix li huma ssodisfatti f’dan il-każ. Fil-fatt, mhuwiex manifestament ċar li l-akkużati kellhom dritt li jippreżentaw rikors fuq il-bażi tal-Artikolu 263 TFUE kontra d-deċiżjonijiet ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C adottati mill-Kunsill.

88.      L-ewwel nett, huwa stabbilit li l-ismijiet tagħhom qatt ma dehru fuq il-lista miġbura u aġġornata minn dawn l-atti.

89.      Barra minn dan, huwa ’l bogħod milli jkun ċar li huma kienu intitolati sabiex jaġixxu għan-nom tagħhom stess kontra atti bħal dawn billi jibbażaw ruħhom fuq il-kapaċità tagħhom bħala membri ta’ din l-organizzazzjoni (35).

90.      Fl-aħħar nett, hemm ukoll dubji dwar l-ammissibbiltà ta’ rikors li setgħu jippreżentaw f’isem tad-DHKP‑C, bħala rappreżentanti ta’ din l-organizzazzjoni. F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li fis-sentenza tagħha PKK u KNK vs Il‑Kunsill, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li sabiex jitħallew jippreżentaw rikors f’isem organizzazzjoni mniżżla fuq il-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar‑Regolament Nru 2580/2001, “huwa meħtieġ li jintwera li l-organizzazzjoni kkonċernata verament għandha l-intenzjoni li tressaq ir-rikors u li l-avukati li allegatament jirrappreżentawha verament ingħataw mandat għal dan il-għan” (36). F’din is-sentenza, waqt li tenfasizza l-ħtieġa li tiġi evitata formalità eċċessiva fl‑applikazzjoni tar-regoli proċedurali li jirregolaw l-ammissibbiltà ta’ rikorsi għal annullament ippreżentati mill-organizzazzjonijiet mingħajr personalità ġuridika, il-Qorti tal-Ġustizzja madankollu nnotat li, f’dan il-każ, dubju dwar il-validità tar‑rappreżentazzjoni tal-organizzazzjoni rikorrenti minn Osman Ocalan, li ppreżenta r-rikors, jirriżulta mill-fatt li huwa “ppreżentata ruħha, fil-mandat li ta lill-avukati bħala ex membru tal-PKK, mingħajr provi oħra ta’ leġittimità sabiex jirrappreżenta lil din tal-aħħar”. Tali dubju setgħa jiġi eliminat biss permezz tad‑dikjarazzjonijiet ta’ wieħed mill-avukati mandatarji li qal li l-kap tal-PKK kif ukoll “rappreżentanti oħra f’pożizzjonijiet għolja ħafna fil-PKK u s-suċċessur tiegħu, il-KADEK”, kienu inkarigawh sabiex ikompli l-proċeduri mibdija permezz tar-rikors ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali.

91.      Issa, jekk il-konvenuti fil-kawża prinċipali huma akkużati li kienu membri tad-DHKP‑C, u anki mexxejja ta’ ċelluli lokali ta’ din l-organizzazzjoni, madankollu ma hemm l-ebda referenza fid-deċiżjoni ta’ rinviju li kellhom rwol prominenti fi ħdan din l-organizzazzjoni, li jippermetti li jitqies li setgħu jaġixxu f’isimha fil-kuntest ta’ rikors quddiem il-Qorti Ġenerali. Għall-kuntrarju, minn dan id-digriet jidher li r-rwol tagħhom essenzjalment kien limitat sabiex jidentifikaw il-fondi għall-finanzjament tal-attivitajiet tal-organizzazzjoni.

92.      Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal iktar ’il fuq, jiena nħoss li l-akkużati ma għandhomx jitqiesu bħala esklużi, taħt il-prinċipji stabbiliti mis-sentenza TWD Textilwerke Deggendorf, iċċitata iktar ’il fuq, milli jeċċepixxu, quddiem il-qorti nazzjonali, l-illegalità ta’ miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP C matul proċeduri kriminali fejn huma akkużati li kisru tali miżuri.

ii)    Dwar l-invokabbiltà mill-akkużati tal-ksur tad-drittijiet proċedurali tad‑DHKP‑C

93.      Il-Generalbundesanwalt u l-Kummissjoni jikkontestaw id-dritt tal-akkużati li jinvokaw, insostenn tal-eċċezzjoni tagħhom ta’ illegalità, ksur tad-drittijiet proċedurali tad-DHKP‑C. B’mod partikolari, il-Kummissjoni ssostni li, għal raġunijiet ta’ ċertezza legali, l-Artikolu 277 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li terzi, bħalma huma l-akkużati, ma jistgħux jagħmlu użu minn motivi li hija biss il-persuna direttament u individwalment ikkonċernata, f’dan il-każ id-DHKP‑C li tista’ tqajjem fil-kuntest ta’ rikors dirett għal annullament taħt l‑Artikolu 263 TFUE.

94.      Ma jidhirlix li dawn l-argumenti huma konvinċenti.

95.      L-ewwel nett, ninnota li r-referenza għall-Artikolu 277 TFUE ma tidhirx li hija rilevanti. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, il-possibbiltà li tagħti din id‑dispożizzjoni li tiġi invokata l-inapplikabbiltà ta’ regolament “ma tikkostitwixxix dritt ta’ azzjoni awtonoma u tista’ tiġi eżerċitata biss b’mod inċidentali fl-okkażjoni ta’ proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja stess fuq il‑bażi ta’ dispożizzjoni oħra tat-Trattat” (37). Minn dan jirriżulta li, l‑Artikolu 277 TFUE ma jistax jiġi invokat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fin‑nuqqas ta’ rikors prinċipali li jitressaq quddiemha, din id-dispożizzjoni ma tistax, inkwantu tali, tiġi applikata fil-kuntest tal-proċedura għal rinviju preliminari stabbilit fl-Artikolu 267 TFUE. B’hekk kif osservat il-Qorti tal‑Ġustizzja, dan l-aħħar artikolu “jipprovdi proċedura li tippermetti li tiġi deċiża kwistjoni li titqajjem dwar il-validità ta’ att Komunitarju, meta din il-kwistjoni titressaq inċidentalment matul kawża quddiem qorti nazzjonali” (38).

96.      L-argument imressaq mill-Kummissjoni jqajjem diffikultajiet fir-rigward tal-portata li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħraf lill-kompetenza tagħha stess meta mitluba minn qorti nazzjonali, taħt l-Artikolu 267 TFUE, li tiddeċiedi dwar il‑validità ta’ atti adottati mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Fil-fatt, skont il-Qorti tal‑Ġustizzja, din il-kompetenza, ma tistax tiġi limitata bil-motivi li abbażi tagħhom il-validità tal-atti tista’ tkun ikkontestata u din għalhekk testendi għall‑motivi kollha ta’ invalidità li jistgħu jinvalidaw dawn l-atti (39).

97.      Barra minn dan, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, tali argument essenzjalment jinjora, għall-ħtiġijiet ta’ ċertezza legali, id-dritt tal-akkużati li fi proċeduri kriminali jiddefendu ruħhom mill-akkużi mressqa kontrihom billi jeċċepixxu, bi kwalunkwe mezz tal-liġi, l-illegalità tal-atti fuq il-bażi ta’ liema dawn l-akkużi huma fformulati. F’dan il-każ, peress li, hekk kif rajna, xejn ma jżomm lill-akkużati milli jeċċepixxu l-illegalità tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C, dawn tal-aħħar għandhom, fil-fehma tiegħi, ikunu jistgħu jinvokaw insostenn ta’ din l-eċċezzjoni kull motiv li jista’ jwassal sabiex juri tali illegalità. Barra minn dan, E u F huma b’mod ċar effettwati minn difetti, anki jekk purament formali, li jivvizzjaw ir-regolarità tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C, peress li minn tali miżuri tiddependi l-kwalifika tal-imġieba tagħhom bħala kriminalment reprensibbli (40).

98.      Barra minn dan, l-argument imressaq mill-Kummissjoni jonqos ukoll milli jikkunsidra li l-poter li tirreferi lill-Qorti tal-Ġustizzja domanda dwar il-validità ta’ att jappartjeni lill-qorti nazzjonali. Jekk, fil-kawża li tat lok għas-sentenza TWD Textilwerke Deggendorf, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja essenzjalment irrikonoxxiet li dan il-poter għandu limiti fil-każ fejn il-parti li tibbenefika mid‑dikjarazzjoni ta’ invalidità ta’ dan l-att ma tkunx direttament ikkontestatu, għalkemm, mingħajr l-ebda dubju, kellha d-dritt li tagħmel dan (41), f’kull każ dan mhux il-każ tal-akkużati, hekk kif ġie muri qabel.

99.      Barra minn dan, ma għandux jintesa li s-sentenzi tal-Qorti Ġenerali indikaw ukoll nuqqas ta’ motivazzjoni tal-atti kkontestati. Issa, li kieku wieħed jassumi li l-istess difett jirrigwarda wkoll il-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad‑DHKP‑C, wieħed irid jikkonkludi li l-akkużati, mingħajr ma kienu jafu r‑raġunijiet li wasslu lill-Kunsill sabiex jinkludi din l-organizzazzjoni fuq il-lista, bilkemm setgħu jikkontestaw il-mertu ta’ dan it-tniżżil, billi pereżempju jsostnu li kien hemm żbalji ta’ evalwazzjoni min-naħa tal-Kunsill (42).

100. Il-Kummissjoni ssostni wkoll li, hekk kif ġie kkonstatat mill-Qorti Ġenerali fir-rigward tal-organizzazzjonijiet rikorrenti, għalkemm dan mhux b’mod ġenerali, il-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, bħall-allegati ksur tad-drittijiet tad‑difiża tad-DHKP‑C, kienu jeżistu biss fir-rigward ta’ din l-organizzazzjoni.

101. Issa, l-ewwel nett, din l-affermazzjoni minnha nfisha tidher li tista’ tiġi kkontestata fid-dawl tal-motivi tas-sentenzi tal-Qorti Ġenerali (43).

102. It-tieni nett, anki jekk huwa possibbli li jingħad li tali difett, jekk jiġi kkonstatat f’dan il-każ, jeżisti biss fir-rigward tad-DHKP‑C, jibqa’ madankollu l‑fatt li f’dan il-każ huma l-akkużati li, fin-nuqqas ta’ kull motivazzjoni tal‑inklużjoni ta’ din l-organizzazzjoni fuq il-lista, huma limitati, fil-fatt, fil‑kapaċità tagħhom li jikkontestaw il-mertu ta’ tali inklużjoni (44) u, għalhekk, li jiddefendu lilhom infushom mill-akkużi mressqa kontrihom.

103. Fl-aħħar nett, anki jekk wieħed jassumi, hekk kif issostni l-Kummissjoni, li l-akkużati ma kinux intitolati li jinvokaw, fil-kuntest tal-eċċezzjoni tagħhom ta’ illegalità, in-nuqqas ta’ motivazzjoni tad-deċiżjonijiet ta’ ffriżar ta’ fondi tad‑DHKP‑C, u li anki l-qorti tar-rinviju ma kellhiex tali setgħa, min-naħa l-oħra, madankollu xejn ma jostakola lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tqajjem u tikkonstata tali difett ex officio, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-validità li trid tiddeċiedi dwarha insegwitu għal dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari (45).

iii) Fuq iċ-ċirkustanza li l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi inkwistjoni kienu tħassru

104. Għalkemm ħadd mill-partijiet ikkonċernati fil-kwistjoni ma indirizza espressament din il-kwistjoni speċifika, mandankollu jiena nistaqsi jekk iċ‑ċirkustanza li l-atti inkwistjoni ma għadhomx fis-seħħ, billi sadanittant ġew mħassra u ssostitwiti b’atti oħra, sad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445, għandhiex xi effett fuq il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja milli tiddeċiedi skont il-punt b tal-paragrafu 1 tal-Artikolu 267 TFUE dwar il-validità ta’ tali atti.

105. Fil-fehma tiegħi, ir-risposta għal din id-domanda għandha tkun fin-negattiv. F’dan ir-rigward għandu jingħad li t-tħassir ta’ att ma jikkorrispondix għall‑annullament tiegħu jew għad-dikjarazzjoni tal-invalidità tiegħu insegwitu għal rinviju għal deċiżjoni preliminari, billi din mhux ammissjoni tal-illegalità tagħha u li tipproduċi, fil-prinċipju, effett ex nunc, meta annullament jew dikjarazzjoni ta’ invalidità tipproduċi effett ex tunc. Huwa biss f’dawn l-aħħar każijiet li l-att ikun ikkunsidrat null u bla effett skont l-Artikolu 264 TFUE.

106. Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li l-atti suġġetti għall-istħarriġ tagħhom ġew imħassra ma jwaqqafx lill-Qorti tal-Ġustizzja u lill-Qorti Ġenerali milli jiddeċiedu fuq il-legalità tagħhom fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, wara li jkun ġie enfasizzat li minkejja t-tneħħija tagħhom, tali atti kienu pproduċew effetti legali vinkolanti li jeffettwaw l-interessi tar-rikorrenti billi jibdlu l-istatus legali tagħhom u li, konsegwentement, dawn komplew ikollhom interess fil‑konstatazzjoni ta’ illegalità (46).

107. Il-fatt li, f’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja hija adita taħt il-punt b tal‑paragrafu 1 tall-Artikolu 267 TFUE u mhux taħt l-Artikolu 263 TFEU ma jitlobx għal soluzzjoni differenti. Min-naħa l-oħra, huwa partikolarment meħtieġ f’dan il-każ stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja, peress li l-atti inkwistjoni, minkejja t-tħassir tagħhom, ikomplu jipproduċu effetti, kif jirriżulta mill-proċeduri mibdijja kontra l-akkużati, u li l-illegalità tagħhom hija eċċepita minn dawn tal-aħħar sabiex jiddefendu lilhom infushom mill-akkużi mressqa kontrihom.

b)      Fuq il-konsegwenzi tal-emenda fil-proċedura ta’ tniżżil fil-lista introdotta permezz tad-Deċiżjoni 2007/445

108. Kif rajna, sabiex jikkonforma mas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, il‑Kunsill emenda, mid-Deċiżjoni 2007/445, il-proċedura għat-tniżżil fil-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001.

109. Il-Generalbundesanwalt, il-Kunsill u l-Kummissjoni jikkunsidraw li din id‑deċiżjoni għamlet aġġustament retroattiv tal-iffriżar ta’ fondi preċedenti.

110. Jiena ma naqbilx ma din il-fehma.

111. Anki jekk jitqies li difetti bħal dawk ikkonstatati mill-Qorti Ġenerali jistgħu jiġu aġġustati retroattivament, jirriżulta mill-premessi tad-Deċiżjoni 2007/445, li tali aġġustament setgħa l-iktar ikkonċerna lid-Deċiżjonijiet 2006/379/KE u 2006/1008/KE, li dwarhom il-Kunsill effettivament ipproċeda, a posteriori, sabiex jikkomunika lil persuna, grupp u entità kkonċernata b’espożizzjoni tal-motivi li tiġġustifika t-tniżżil tagħhom fil-lista (47).

112. Għall-bqija, jirriżulta mill-avviż ippubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea, tal-25 ta’ April 2007 (48), li l-possibilità għall-gruppi jew entitajiet ikkonċernati li jindirizzaw lill-Kunsill talba sabiex jiksbu l-espożizzjoni tal-motivi li fir-rigward tagħhom huma ġew imniżżla fil-lista prevista fl-Artikolu 2(3) tar‑Regolament Nru 2580/2001 huwa intiż sabiex ikunu jistgħu jippreżentaw osservazzjonijiet fuq l-intenzjoni tal-Kunsill li “żżomm” l-isem tagħhom fuq din il-lista. Bl-istess mod, il-possibbiltà li jitolbu għal “eżami mill-ġdid tad-deċiżjoni li permezz tagħha kienu mniżżla fil-lista inkwistjoni” ma jidhirx li tagħti lill‑persuni kkonċernati d-dritt li jikkontestaw id-deċiżjonijiet kollha sussegwenti li wasslu għat-tniżżil u għaż-żamma tal-ismijiet tagħhom fuq il-lista.

113. Madankollu, għandu jiġi kkunsidrat jekk id-Deċiżjoni 2007/445, minkejja li ma tinvolvix aġġustament a posteriori tad-difetti li kienu vviżjati minnhom id‑deċiżjonijiet ta’ ffriżar ta’ fondi preċedenti, ma setgħux wara kollox, ikollhom portata retroattiva.

114. Tali possibbiltà ma kinitx eskluża mill-Qorti Ġenerali (49), li, fl-evalwazzjoni tal-konformità tad-Deċiżjoni 2007/445 mas-sentenza OMPI I ikkunsidrat applikabbli b’analoġija l-ġurisprudenza li tgħid li, meta att ikun ġie annullat minħabba difetti ta’ forma jew ta’ proċedura, l-istituzzjoni kkonċernata hija intitolata li tadotta mill-ġdid att identiku ieħor, iżda din id-darba billi jiġu rrispettati r-regoli ta’ forma u ta’ proċedura inkwistjoni, u billi jingħata lil dan l-att effett retroattiv, jekk dan huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan ta’ interess ġenerali mfittex u jekk l-aspettattivi leġittimi ta’ dawk ikkonċernati jkunu debitament irrispettati (50).

115. Issa, anki jekk jitqies li tali effett jikkonċerna d-Deċiżjoni 2007/445, li bl‑ebda mod ma jirriżulta mill-premessi ta’ dan, fil-fehma tiegħi ma tistax tiġi invokata kontra l-akkużati fil-kuntest tal-kawża prinċipali.

116. Fil-fatt, tali riżultat imur kontra l-prinċipju ta’ non-retroattività tal-liġi kriminali, korollarju tal-prinċipji tal-legalità tar-reati u tal-pieni, stabbilit fl‑Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal‑Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali u l-Artikolu 49 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

117. Dan il-prinċipju japplika wkoll għad-dispożizzjonijiet tal-liġi li minnhom infushom mhumiex ta’ natura kriminali iżda li jikkontribwixxu, kif inhu l-każ, fir‑rigward tar-Regolament Nru 2580/2001 u tad-deċiżjonijiet tal-Kunsill ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C, sabiex jiġi ddeterminat il-kontenut tal-akkuża.

118. Barra minn dan, il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi għal dan il-prinċipju f’kuntest simili, li jeskludi li d-dispożizzjoni retroattiva ta’ regolament Komunitarju jista’ jkollu l-effett li jiġġustifika a posteriori l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet ta’ natura penali fuq il-bażi ta’ att nazzjonali invalidu minħabba l‑inkompatibbiltà tiegħu mal-liġi Komunitarja (51). Bl-istess mod, fis-sentenza Fedesa et, il‑Qorti tal-Ġustizzja indikat ukoll li r-retroattività tad-dispożizzjonijiet ta’ direttiva adottata wara l-annullament ta’ direttiva preċedenti “ma tipprovdix bażi għall-proċeduri kriminali li jitressqu bbażati fuq dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li ttieħdu skont d-direttiva annullata u li jsibu l-bażi tagħhom biss f’din id-direttiva” (52).

c)      Fuq l-eżistenza ta’ difetti li jeffettwaw il-validità ta’ miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C adottati qabel id-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445

119. Huwa stabbilit li, sad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445, il-proċedura li biha l-lista tiġi mfassla skont l-Artikolu 2(3) tar-Regolament 2580/2001 ma kienet tipprovdi għall-ebda avviż minn qabel lill-individwi u lill-entitajiet kkonċernati tal-provi kontrihom u li jiġġustifikaw it-tniżżil tagħhom f’din il-lista (53). Barra minn dan, din l-informazzjoni lanqas ma kienet ipprovduta wara t-tniżżil.

120. Waqt is-seduta, tali ċirkustanzi kienu kkonfermati mill-Kunsill f’dak illi jirrigwarda l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C qabel id-Deċiżjoni 2007/445.

121. Huwa wkoll stabbilit li d-deċiżjonijiet kollha ta’ ffriżar ta’ fondi adottati skont ir-Regolament Nru 2580/2001 qabel id-dħul fis-seħħ tad‑Deċiżjoni 2007/445 ma kienux immotivati, bil-premessi ta’ dawn id‑deċiżjonijiet ikollhom biss formuli ġeneriċi u standardizzati, u li, hekk kif ġie kkonstatat mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza OMPI I, tali nuqqas jostakola kull stħarriġ ġudizzjarju fuq il-mertu ta’ dawn l-atti.

122. Issa, hekk kif spjegajt, f’din is-sentenza l-Qorti Ġenerali kkonstatat li tali difetti jaffettwaw il-legalità ta’ atti suġġetti għall-istħarriġ tagħha. Il-Qorti tal‑Ġustizzja, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-legalità tad-deċiżjonijiet ta’ ffriżar ta’ fondi adottati mill-Kunsill skont ir-Regolament Nru 881/2002 (54) waslet għal konklużjoni simili bbażata fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża u tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva (55).

123. Minn dan jirriżulta li d-deċiżjonijiet kollha tal-Kunsill li jkunu wasslu għall-iffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C sad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni 2007/445 kienu vvizzjati minn difetti dwar il-validità tagħhom.

3.      Ir-risposta għall-ewwel domanda preliminari

124. Fir-rigward tal-implikazzjonijiet tal-konstatazzjoni tal-illegalità ta’ miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi tad-DHKP‑C adottati qabel id-dħul fis-seħħ tad‑Deċiżjoni 2007/445, għandu jiġi mfakkar li, bħal fil-kuntest ta’ sentenza għal annullament, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE, applikabbli b’analoġija, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari dwar il-validità, il‑Qorti tal-Ġustizzja għandha tibbenefika minn setgħa ta’ evalwazzjoni sabiex tindika, f’kull każ partikolari, dawk l-effetti tal-att ikkonċernat li għandhom jiġu kkunsidrati bħala definittivi (56) u, b’mod iktar ġenerali, sabiex tistabbilixxi l-effetti tad-dikjarazzjoni ta’ invalidità (57).

125. F’dan il-każ, speċjalment minħabba l-kuntest tal-kawża prinċipali, nemmen li l-effetti tal-konstatazzjoni ta’ illegalità tal-miżuri inkwistjoni għandhom ikunu limitati biss għall-konsegwenzi kriminali involuti bl-użu tagħhom flimkien mal‑projbizzjonijiet previsti mir-Regolament Nru 2580/2001.

126. Approċċ bħal dan jindirizza parzjalment il-ħtiġijiet ta’ ċertezza legali mressqa mill-Kunsill u mill-Kummissjoni, waqt illi jiġi evitat li tiġi kkontestata l‑finalità ta’ dawn il-miżuri fir-rigward tad-DHKP‑C, għaliex din ma kinitx eżerċitat d-dritt tagħha li tikkontestahom.

127. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha preċedenti, jiena nissuġġerixxi lill-Qorti tal‑Ġustizzja li tirrispondi għall-ewwel domanda li l-ksur tad-dispożizzjonijiet tar‑Regolament Nru 2580/2001 ma jwasslux għall-proċeduri kriminali meta dawn jirrigwardaw miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi ta’ organizzazzjoni, bħal dik li fiha kienu affiljati l-konvenuti fil-kawża prinċipali, li ġiet imniżżla fil-lista stabbilita taħt l‑Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament, u li nżammet sad-dħul fis-seħħ tad‑Deċiżjoni 2007/445/CE bi ksur tad-drittijiet tad-difiża ta’ din l‑organizzazzjoni u bi ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni għall-istituzzjonijiet Komunitarji. Dan minkejja l-fatt li:

–        l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi inkwistjoni ma kienx ġie kkontestat mill‑organizzazzjoni kkonċernata;

–        minħabba li dawn kienu annullati fil-kuntest ta’ rikors għal annullament jew iddikjarati invalidi fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, dawn il-miżuri pproduċew l-effetti tagħhom fir-rigward ta’ din l‑organizzazzjoni sad-data rispettiva tat-tħassir tagħhom;

–        il-proċedura għat-tniżżil fuq din il-lista kienet ġiet emendata wara d‑Deċiżjoni 2007/445, bl-organizzazzjoni kkonċernata kienet inżammet fuq din il-lista taħt din il-proċedura l-ġdida.

V –    Fuq it-tieni u t-tielet domanda preliminari

128. Permezz tat-tieni u tat-tielet domandi preliminari tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf, minn naħa, jekk il-projbizzjonijiet fl-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2580/2001 li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi lil persuna ġuridika, grupp jew entità mniżżla fil-lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament, jew parteċipazzjoni fl-attivitajiet li għandhom bħala għan il‑ksur ta’ dan l-Artikolu 2, japplikaw ukoll għall-membri tal-persuna ġuridika, tal-grupp jew tal-entità ikkonċernata u, min-naħa l-oħra, jekk dawn il‑projbizzjonijiet japplikaw ukoll meta l-fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi kkonċernati huma diġà aċċessibbli, anki jekk indirettament, għall‑persuna ġuridika, grupp jew entità kkonċernata.

129. L-ewwel nett, għandu jiġi nnotat li l-ifformular tal-Artikolu 2(1)(b) u (2) tar-Regolament Nru 2580/2001, kif ukoll dak tal-Artikolu 3(1) ta’ dan ir‑regolament bl-ebda mod ma jippermettu interpretazzjoni li tillimita ratione personae l-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom. Għall-kuntrarju, l-istess termini ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, u b’mod partikolari l-użu ta’ forom verbali passivi u kostruzzjonijiet impersonali bħal il-“fondi […] m’għandhom jiġu magħmula disponibbli” (58), huwa “projbit li tipprovdi servizzi finanzjarji” (59), “il‑parteċipazzjoni […] f’attivitajiet, li l-oġġett jew effett tagħhom hu […] li taħrab mill-Artikolu 2 għandhom ikunu projbiti” (60) jindikaw applikazzjoni ġenerali tal-projbizzjonijiet li jipprovdu, minbarra relazzjonijiet bejn il-persuna li timplementa l-imġieba deskritta f’dawn id-dispożizzjonijiet u l-persuna ġuridika, grupp jew entità li tibbenefika minnha.

130. Barra minn dan, tali limitazzjoni ratione personae lanqas ma hija ġġustifikata fid-dawl tal-Artikoli 2 u 3 tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 u tal‑punt 1 tar-Riżoluzzjoni 1373 (2001) tal-Kunsill tas-Sigurtà.

131. Għandu wkoll jingħad li xejn fl-ifformular tal-Artikolu 2(1) u (2) tar‑Regolament Nru 2580/2001 ma jippermetti li ssir assunzjoni li dan ma jkoprix il-ksib ta’ fondi minn persuna ġuridika, grupp jew entità mniżżla fil-lista fl‑Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament f’kuntest bħal dak tal-kawża prinċipali, jiġifieri meta tali ksib jirriżulta mit-trasferiment tad-dħul mill-attività ta’ ġbir ta’ donazzjonijiet u mill-bejgħ ta’ pubblikazzjonijiet magħmula minn wieħed mill‑membri tagħha.

132. Għall-kuntrarju, il-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2 hija fformulata b’mod wiesa’ ħafna, kif jidher mill-użu tat-termini “direttament jew indirettament”. Bl-istess mod, l-espressjoni “jiġu magħmula disponibbli” għandha tifsira wiesgħa, li tinkludi mhux biss l-atti meħtieġa, skont id-dritt nazzjonali applikabbli, sabiex jippermettu lil persuna effettivament tikseb il-poter li tiddisponi bis-sħiħ mill-assi jew mir-riżorsi kkonċernati, hekk kif il-Qorti tal_Ġustizzja diġà ddikjarat fir-rigward tar-Regolament Nru 881/2002 (61), iżda wkoll kull trasferiment, anki fi ħdan il‑persuna ġuridika, grupp jew entità, li jippermetti li jiġu konkretament assenjati l-assi jew ir-riżorsi għall-għanijiet imfittxija.

133. Barra minn dan, bħal kif ġie kkonfermat mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dak li jikkonċerna r-Regolament Nru 881/2002, għandu jiġi kkunsidrat li l-għan tar‑Regolament Nru 2580/2001 huwa li jipprekludi lill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil-lista msemmija fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l-istess regolament milli jiddisponu minn kull riżors finanzjarju u ekonomiku, sabiex ikun prekluż il-finanzjament ta’ attivitajiet terroristiċi (62). Tali għan huwa stabbilit fit‑tieni premessa ta’ dan ir-regolament, li jfakkar li l-ġlieda kontra l-finanzjament tat-terroriżmu huwa aspett fundamentali tal-ġlieda kontra t-terroriżmu, u jirriżulta mit-tieni u mit-tielet premessi tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931, li jfakkru fid‑determinazzjoni tal-Unjoni li tattakka lis-sorsi ta’ finanzjament tat-terroriżmu.

134. Issa, ikun manifestament kontra tali għan li jiġi eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjonijiet li jinsabu fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2580/2001 it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ persuna ġuridika, grupp jew entità inklużi fil-lista msemmija fil-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi mis-sempliċi fatt li tali tqegħid għad-dispożizzjoni huwa mwettaq minn persuna li hija membru tal-benefiċjarju. Bl-istess mod, ma jkunx konformi ma’ tali għan li jiġu esklużi t-trasferimenti ta’ assi jew riżorsi ta’ membru għall-mexxejja ta’ tali persuna, grupp jew entità minħabba li dawn l-assi jew dawn ir-riżorsi huma diġà fiżikament disponibbli lil dawn is-suġġetti. Fil-fatt, sa fejn tali trasferimenti huma intiżi sabiex jippermettu jew jiffaċilitaw l-użu aħħari tar-riżorsi inkwistjoni sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mill‑organizzazzjoni, huma jipparteċipaw fl-attività ta’ ffinanzjar tat-terroriżmu li huwa attakkat mir-Regolament Nru 2580/2001 u għandhom għalhekk jiġu kkunsidrati bħala atti fejn “jiġu magħmula disponibbli” fis-sens tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament.

135. Fl-aħħar nett, għalkemm ġie konkluż li dawn l-atti, jiġifieri d-disponibbiltà minn membru u t-trasferimenti interni fi ħdan l-organizzazzjoni, mhumiex imsemmija fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2580/2001, dan ma jimplikax li dawn jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2580/2001, f’kull każ dawn huma inklużi fl-Artikolu 3 tar-Regolament, li jipprojbixxi “parteċipazzjoni, b’mod konxju u intenzjonalment, f’attivitajiet, li l-oġġett jew effett tagħhom hu, direttament jew indirettament, li taħrab mill-Artikolu 2”. Fil‑fatt, dawn l-atti jammontaw fil-prattika li jiġi evitat l-iffriżar ta’ fondi stabbilit mill-Artikolu 2(1)(1) tar-Regolament Nru 2580/2001, dwar il-fondi “li jappartjenu lil, jew huma proprjetà ta’jew miżmuma minn, persuna […] legali, grupp jew entità inklużi fil-lista msemmija fil-paragrafu 3”, sakemm dawn jippermettu lil dawn li jimmobilizzaw dawn il-fondi u jużawhom għal għanijiet imfittxija minnhom.

136. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nemmen li l‑projbizzjonijiet li jinsabu fl-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2580/2001 japplikaw ukoll fil-każ fejn l-istess fornitur tar-riżorsi huwa membru tal-persuna ġuridika, grupp jew entità li hija destinatarja u fil-każ fejn dawn ir-riżorsi huma diġà fiżikament aċċessibbli għal tali persuna, grupp jew entità, minħabba l-fatt li dawn huma miżmuma minn wieħed mill-membri tagħha.

137. Għalhekk, jikkostitwixxi ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet il-fatt li membru ta’ organizzazzjoni mniżżla fuq il-lista msemmija fl-Artikolu 2 tar‑Regolament Nru 2580/2001 iqiegħed għad-dispożizzjoni tal-mexxejja ta’ dik l‑organizzazzjoni d-donazzjonijiet jew assi oħra miġbura minn terzi.

138. Fil-fehma tiegħi, tali konklużjoni mhijiex ikkontestata mill-argument li jinsab fl-opinjoni tal-European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR), anness mal-osservazzjonijiet ta’ F, li jgħid li l-fatt li la l-Pożizzjoni Komuni 2001/931 u lanqas ir-Regolament Nru 2580/2001 ma jindirizzaw speċifikament il-ġbir ta fondi favur organizzazzjonijiet inklużi fil-listi stabbiliti skont dawn l-atti, kuntrarjament għal dak li huwa speċifikat fil-paragrafu b tal‑punt 1 tar-Riżoluzzjoni 1373 (2001) tal-Kunsill tas-Sigurtà (63), li juri l‑intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jeskludi tali mġieba mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom.

139. Fil-fatt, anki jekk titqies korretta, tali interpretazzjoni ma tippermettix li jiġi konkluż li d-disponibbiltà għal persuna ġuridika, grupp jew entità mniżżla fil-lista msemmija fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2580/200 ta1-fondi għalhekk miġbura, bħala mġiba distinta tal-attività tal-ġabra, ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjonijiet li jinsabu fl-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, u dan irrispettivament mill-fatt li l-fornitur huwa jew mhuwiex membru tal-persuna ġuridika, grupp jew entità kkonċernata.

140. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi fuq imsemmija, jiena nissuġġerixxi lill-Qorti tal‑Ġustizzja sabiex tirrispondi għat-tieni domandi li l-Artikoli 2 u 3 tar‑Regolament Nru 2580/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji u riżorsi ekonomiċi lill-persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil-lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l‑istess regolament, jew parteċipazzjoni fl-attivitajiet li għandhom bħala għan il‑ksur ta’ din id-dispożizzjoni, anki fil-każ fejn il-fornitur stess ta’ dawn ir-riżorsi huwa membru tal-persuna ġuridika, tal-grupp jew tal-entità inkwistjoni.

141. Bl-istess mod, jiena nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għat-tielet domanda li l-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2580/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi lill-persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil-lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l-istess regolament, jew parteċipazzjoni fl‑attivitajiet li għandhom bħala għan il-ksur ta’ din id-dispożizzjoni, anki fil-każ fejn l-assi finanzjarji intiżi għall-persuna ġuridika, għall-grupp jew għall-entità inkwistjoni, huma diġà aċċessibbli, anki indirettament, minnhom.

VI – Konklużjoni

142. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha preċedenti, jiena nissuġġerixxi li tingħata r‑risposta li ġejja għad-domandi preliminari magħmula mill-Oberlandesgericht Düsseldorf:

“1)      Il-ksur tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2580/2001, tas-27 ta’ Diċembru 2001, dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it‑terroriżmu, ma jwasslux għall-proċeduri kriminali meta dawn jirrigwardaw miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi ta’ organizzazzjoni, bħal dik li fiha l-konvenuti fil-kawża prinċipali kienu affiljati, li ġiet imniżżla fil-lista stabbilita taħt l-Artikolu 2(3) ta’ dan ir-regolament, u li nżammet sad-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2007/445/CE, tat-28 ta’ Ġunju 2007, li timplementa l-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 u li tirrevoka [tħassar] d-Deċiżjonijiet 2006/379/KE u 2006/1008/KE, bi ksur tad-drittijiet tad-difiża ta’ din l-organizzazzjoni u bi ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni għall-istituzzjonijiet Komunitarji. Dan minkejja l-fatt li:

–        l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi inkwistjoni ma kienx ġie kkontestat mill‑organizzazzjoni kkonċernata;

–        minħabba li dawn kienu annullati fil-kuntest ta’ rikors għal annullament jew iddikjarati invalidi fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, dawn il-miżuri pproduċew l-effetti tagħhom fir-rigward ta’ din l-organizzazzjoni sad-data rispettiva tat-tħassir tagħhom;

–        il-proċedura għat-tniżżil fuq din il-lista kienet ġiet emendata wara d‑Deċiżjoni 2007/445, bl-organizzazzjoni kkonċernata kienet inżammet fuq din il-lista taħt din il-proċedura l-ġdida.

2)      L-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2580/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji u riżorsi ekonomiċi lill-persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil-lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l-istess regolament, jew parteċipazzjoni fl‑attivitajiet li għandhom bħala għan il-ksur ta’ din id-dispożizzjoni, anki fil-każ fejn il-fornitur stess ta’ dawn ir-riżorsi huwa membru tal-persuna ġuridika, tal-grupp jew tal-entità inkwistjoni.

3)      L-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2580/2001 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jista’ jkun hemm disponibbiltà ta’ fondi, assi finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi lill-persuni ġuridiċi, gruppi jew entitajiet imniżżla fil‑lista li tinsab fl-Artikolu 2(3) ta’ dan l-istess regolament, jew parteċipazzjoni fl-attivitajiet li għandhom bħala għan il-ksur ta’ din id‑dispożizzjoni, anki fil-każ fejn l-assi finanzjarji intiżi għall-persuna ġuridika, għall-grupp jew għall-entità inkwistjoni, huma diġà aċċessibbli, anki indirettament, minnhom”.

1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

2 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 207.

3 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 213.

4 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 217.

5 – ĠU L 344, p. 83.

6 – ĠU L 116, p. 33.

7 – ĠU L 294M, p. 169.

8 – ĠU L 169, p. 58.

9 – 2007/C 90/01.

10 –      T‑228/02, Ġabra p. II‑4665, iktar ’il quddiem is-“sentenza OMPI I”

11 – Punt 91.

12 – Il-Kunsill u l-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej argumentaw li la l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950, la l-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju jagħtu lill-individwi d-dritt li jinstemgħu qabel l-adozzjoni ta’ att ta’ natura leġiżlattiva.

13 – Punti 96 sa 98.

14 – Punt 126. Il-Qorti Ġenerali kompliet tgħid li l-provi mressqa hekk identifikati, sakemm ma jkunx hemm kunsiderazzjonijiet imperattivi li jikkonċernaw is-sigurtà tal-Komunità jew tal‑Istati Membri tagħha jew il-kondotta tar-relazzjonijiet internazzjonali tagħhom li jopponu dan, għandhom jiġu kkomunikati lill-persuna kkonċernata, sa fejn ikun possibbli, fl-istess ħin, jew kemm jista’ jkun malajr possibbli, wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni inizjali ta’ ffriżar ta’ fondi. Taħt l-istess kundizzjonijiet, kull deċiżjoni sussegwenti ta’ ffriżar ta’ fondi għandha normalment tkun ippreċeduta minn avviż tal-provi l-ġodda mressqa u ta’ seduta. Barra minn dan, skont il‑Qorti Ġenerali, ir-rispett għad-drittijiet tad-difiża ma jirrikjedix la li l-provi mressqa jiġu kkomunikati lill-persuna kkonċernata qabel l-adozzjoni ta’ miżura inizjali ta’ ffriżar ta’ fondi, u lanqas li dawn isiru magħrufa a posteriori, ex officio, f’dan il-kuntest (punt 137).

15 – Punt 154.

16 – Skont il-Qorti Ġenerali “l-limitazzjonijiet imposti mill-Kunsill fuq id-drittijiet tad-difiża tal‑partijiet ikkonċernati għandhom jiġu kontrobilanċjati bi stħarriġ ġudizzjarju strett li huwa indipendenti u imparzjali […], il-qorti Komunitarju għandha tkun tista’ tisħarreġ dwar il-legalità u l-fondatezza tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi, mingħajr ma jkun possibbli li jsirulha oġġezzjonijiet ta’ segretezza jew ta’ kunfidenzjalità ta’ l-elementi ta’ prova u ta’ informazzjoni użati mill-Kunsill” (punt 155).

17 – Punt 160.

18 – Sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Lulju 2007, Al-Aqsa vs Il-Kunsill (T‑327/03); tat-3 ta’ April 2008, PKK vs Il-Kunsill (T‑229/02), kif ukoll tat-3 ta’ April 2008, Kongra-Gel et vs Il‑Kunsill (T‑253/04). F’dawn is-sentenzi kollha, l-annullament kien ibbażat biss fuq in-nuqqas ta’ motivazzjoni, l-uniku motiv eżaminat mill-Qorti Ġenerali.

19 – Sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Lulju 2007, Sison vs Il-Kunsill (T‑47/03).

20 – Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet esspressament f’dan is-sens anki fis-sentenza tagħha Sison vs Il‑Kunsill, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 19, fejn iddikjarat li l-miżuri restrittivi stabbiliti mir-Regolament Nru 2580/2001, f’dak li huma jipprovdu mhux il-konfiska ta’ assi tal-persuni kkonċernati minħabba li jirriżultaw mill-kriminalità, iżda l-iffriżar tagħhom bħala prekawzjoni, li ma jikkostitwixxix sanzjoni kriminali u ma jimplika l-ebda akkuża ta’ dan it-tip (punt 101).

21 – Punti 20 u 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

22 – Sentenza tad-9 ta’ Marzu 1994 (C‑188/92, Ġabra p. I‑833).

23 – Sentenza tal-15 ta’ Ottubru 1980, Roquette Frères (145/79, Ġabra p. 2917, punt 7).

24 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-1 ta’ April 1982, Dürbeck vs Il‑Kummissjoni (11/81, Ġabra p. 1251, punt 17); tas-26 ta’ Frar 1987, Consorzio Cooperative d’Abruzzo vs Il‑Kummissjoni (15/85, Ġabra p. 1005, punt 10); tal-15 ta’ Ġunju 1994, Il‑Kummissjoni vs BASF et (C‑137/92 P, Ġabra p. I‑2555, punt 48); tat-8 ta’ Lulju 1999, Chemie Linz vs Il‑Kummissjoni (C‑245/92 P, Ġabra p. I‑4643, punt 93), kif ukoll tal-5 ta’ Ottubru 2004, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑475/01, Ġabra p. I‑8923, punt 18).

25 – Għalhekk, dan huwa għall-inqas, fir-rigward tan-nuqqas ta’ motivazzjoni, minkejja li l-Qorti Ġenerali, filwaqt li tenfasizza n-natura leġiżlattiva ta’ atti suġġetti għall-istħarriġ tagħha, hija essenzjalment analizzathom bħala serje ta’ deċiżjonijiet li jirrigwardaw individwalment il-persuni mniżżla fuq din il-lista.

26 – Fis-sentenza tagħha tat-23 ta’ Ottubru 2008, People’s Mojahedin Organization of Iran vs Il‑Kunsill (T‑256/07, Ġabra p. II‑3019), il-Qorti Ġenerali mandankollu ddikjarat li tali preżunzjoni tkopri wkoll id-deċiżjoni adottata wara l-għeluq tal-proċeduri orali fil-kawża li wasslet għas-sentenza OMPI I, deċiżjoni li ma ġietx annullata mill-Qorti Ġenerali (punt 55).

27 – Ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Il‑Kummissjoni vs BASF et (punt 49); Chemie Linz vs Il‑Kummissjoni (punt 94), kif ukoll Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (punt 19).

28 – Ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Il‑Kummissjoni vs BASF et (punt 50); Chemie Linz vs Il‑Kummissjoni (punt 95), kif ukoll Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (punt 20).

29 – Ara s-sentenza People’s Mojahedin Organization of Iran vs Il‑Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 26 (punt 58).

30 – Iċċitata iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 22 (punti 16 u 17).

31 – Sentenzi tal-15 ta’ Frar 2001, Nachi Europe (C‑239/99, Ġabra p. I‑1197, punt 35), u tat-8 ta’ Marzu 2007, Roquette Frères (C‑441/05, Ġabra p. I‑1993, punt 39).

32 – Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi TWD Textilwerke Deggendorf, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 22 (punt 24); tat-12 ta’ Diċembru 1996, Accrington Beef et (C‑241/95, Ġabra p. I‑6699, punti 15 u 16); tal-11 ta’ Novembru 1997, Eurotunnel et (C‑408/95, Ġabra p. I‑6315, punt 28), kif ukoll Nachi Europe, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti (punt 37).

33 – Sentenzi tas-27 ta’ Settembru 1983, Universität Hamburg (216/82, Ġabra p. 2771, punti 10 u 12), kif ukoll Nachi Europe, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 31 (punt 35).

34 – Punt 18.

35 –      Il-kwistjoni ġiet speċifikament mqajma fil-kawża li wasslet għas-sentenza Kongra-Gel et vs Il‑Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, li iżda ma ġietx deċiża mill-Qorti Ġenerali.

36 – Sentenza tat-18 ta’ Jannar 2007 (C‑229/05 P, Ġabra p. I‑439, punt 113).

37 – Sentenzi tal-14 ta’ Diċembru 1962, Wöhrmann u Lütticke vs Il‑Kummissjoni (31/62 u 33/62, Ġabra p. 965, 979); tas-16 ta’ Lulju 1981, Albini vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (33/80, Ġabra p. 2141, punt 17); tal-11 ta’ Lulju 1985, Salerno et vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill (87/77, 130/77, 22/83, 9/84 u 10/84, Ġabra p. 2523, punt 36); digriet tat-28 ta’ Ġunju 1993, Donatab et vs Il‑Kummissjoni (C‑64/93, Ġabra p. I‑3595, punt 19), kif ukoll is-sentenza Nachi Europe, iċċitata iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 31 (punt 33).

38 – Sentenza Nachi Europe, iċċitata iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 31 (punt 34).

39 – Sentenza tat-12 ta’ Diċembru 1972, International Fruit Company et (21/72 sa 24/72, Ġabra p. 1219, punti 5 u 6), kif ukoll tas-16 ta’ Ġunju 1998, Racke (C‑162/96, Ġabra p. I‑3655, punti 26 u 27).

40 – Barra minn dan, il-konsegwenzi ta’ ksur tad-drittijiet tad-difiża, bħal dak stabbilit fis-sentenzi tal-Qorti Ġenerali ma jieqafx biss fuq il-ksur tad-drittijiet proċedurali tal-persuna kkonċernata, peress li tali ksur materjalment jimpedixxi lil din il-persuna milli tressaq provi li, jekk meħtieġ, jafu jwasslu għal nuqqas ta’ adozzjoni ta’ miżuri li jaffettwaw il-pożizzjoni ġuridika tagħhom.

41 – Ara madankollu, is-sentenza tal-10 ta’ Jannar 2006, Cassa di Risparmio di Firenze et (C‑222/04, Ġabra p. I‑289, punti 72 sa 74), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li qed tikkunsidra bħala mhux applikabbli l-ġurisprudenza TWD Textilwerke Deggendorf meta l-kwistjoni tal-validità titqajjem ex officio mill-qorti tar-rinviju.

42 – Hekk kif ċertament kellhom dritt, wara li ġiet eskluża l-applikazzjoni fir-rigward tagħhom tal‑esklużjoni taħt il-ġurisprudenza TWD Textilwerke Deggendorf, iċċitata iktar ’il fuq.

43 – Il-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali fil-punti 160 u 164 tas-sentenza OMPI I dwar ir-rispett kemm tad-drittijiet tad-difiża kif ukoll tal-obbligu ta’ motivazzjoni, kellhom portata ġenerali u mhumiex limitati għas-sitwazzjoni tal-organizzazzjoni rikorrenti.

44 – Għall-inqas f’dak li jirrigwarda l-perjodu qabel id-Deċiżjoni 2007/445. Mingħajr dubju li l-merti ta’ deċiżjoni li tinkludi persuna fiżika jew ġuridika, grupp jew entità fil-lista msemmija fl‑Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2580/2001 għandha tiġi evalwata fuq il-bażi tal-provi li jiġġustifikaw tali inklużjoni u li, fir-rigward ta’ persuna, grupp jew entità li isimha jinżamm fuq il-lista matul ċertu perijodu, dawn il-provi jistgħu jvarjaw matul iż-żmien, kif jirriżulta mill-każ tal-Organisation des Modjahedines du peuple d’Iran, li kienet inkluża fil-lista fuq il-bażi ta’ provi ppreżentati lill-Kunsill mill-awtoritajiet tar-Renju Unit u li, minn ċerta data, inżammet fuq il-lista fuq il-bażi ta’ provi ġodda, mogħtija mill-awtoritajiet Franċiżi (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tal-4 ta’ Diċembru 2008, People’s Mojahedin Organization of Iran vs Il‑Kunsill, T‑284/08, Ġabra p. II‑3487).

45 – Ara s-sentenza tat-18 ta’ Frar 1964, Rotterdam u Putterskoek (73/63 u 74/63, Ġabra p. 1).

46 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-23 ta’ April 1956, Groupement des industries sidérurgiques luxembourgeoises vs L-Awtorità Għolja (7/54 u 9/54, Ġabra p. 53), kif ukoll tat-12 ta’ Frar 1960, Geitling et vs L-Awtorità Għolja (16/59 sa 18/59, Ġabra p. 45); ara wkoll, b’mod partikolari, id-digriet tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Marzu 1997, Arbeitsgemeinschaft Deutscher Luftfahrt-Unternehmen u Hapag-Lloyd vs Il‑Kummissjoni (T‑25/96, Ġabra p. II‑363).

47 – Ara l-premessa 3.

48 – Ara l-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

49 – Sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-23 ta’ Ottubru 2008, People’s Mojahedin Organization of Iran vs Il‑Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq (punti 65 et seq.).

50 – Sentenzi tat-30 ta’ Settembru 1982, Amylum vs Il‑Kunsill (108/81, Ġabra p. 3107, punti 4 sa 17); tat-13 ta’ Novembru 1990, Fedesa et (C‑331/88, Ġabra p. I‑4023, punti 45 sa 47), kif ukoll is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-17 ta’ Ottubru 1991, de Compte vs Il‑Parlament (T‑26/89, Ġabra p. II‑781, punt 66). Skont il-Qorti Ġenerali, wara s-sentenza OMPI I, il-Kunsill seta’ jżomm fis-seħħ l-att li ħassar jew issostitwixxa l-att annullat, wara l-għeluq tal-proċeduri orali f’din il-kawża, matul iż-żmien li kien strettament neċessarju sabiex jiġi adottat att ġdid skont ir‑regoli tal-forma u tal-proċedura kkonċernati. Il-Qorti Ġenerali kompliet billi tispjega li, fil‑fatt, f’dan il-każ partikolari ħafna “ikun manifestament kuntrarju għar-realizzazzjoni tal-għan ta’ interess ġenerali segwit li l-Kunsill, fl-ewwel lok, jiġi obbligat jirtira l-att li ma jkunx konformi ma’ dawn ir-regoli, u mbagħad, fit-tieni lok, jiġi awtorizzat jagħti effett retroattiv lill‑att adottat mill-ġdid skont dawn ir-regoli” (punt 66).

51 – Sentenza tal-10 ta’ Lulju 1984, Kirk (63/83, Ġabra p. 2689, punti 21 u 22).

52 – Sentenza ċċitata iktar ’il fuq (punt 43).

53 – Ara s-sentenza OMPI I (punt 160).

54 – Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 881/2002, tas-27 ta’ Mejju 2002, li jimponi ċerti miżuri speċifiċi restrittivi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet assoċjati ma’ Osama bin Laden, in‑network ta’ Al-Qaida u t-Taliban, u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 467/2001 li jipprojbixxi l-esportazzjoni ta’ ċerti merkanzija u servizzi lejn l-Afganistan, waqt li jsaħħaħ il‑projbizzjoni ta’ titjiriet u jestendi l-friża fuq fondi u riżorsi finanzjarji oħra rigward it-Taliban tal-Afganistan (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 294).

55 – Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (C‑402/05 P u C‑415/05 P, Ġabra p. I‑6351).

56 – Sentenzi tad-29 ta’ Ġunju 1988, Van Landschoot (300/86, Ġabra p. 3443, punt 24), u tat-22 ta’ Diċembru 2008, Régie Networks (C‑333/07, Ġabra p. I‑10807, punt 121).

57 – Sentenza Van Landschoot, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti (punt 24).

58 – Artikolu 2(1)(b). Enfażi tiegħi. Bil-Ġermaniż: “werden [nicht] Gelder […] bereitgestellt”.

59 – Artkolu 2(2). Enfażi tiegħi. Bil-Ġermaniż: “[…] ist die Erbringung von Finanzdienstleistungen untersagt”.

60 – Artikolu 3(1). Enfażi tiegħi. Bil-Ġermaniż: “Die […] Beteiligung an Maßnahmen, deren Ziel oder Folge […] die Umgehung des Artikels 2 ist, ist untersagt”.

61 – Ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizza tal-11 ta’ Ottubru 2007, Möllendorf u Möllendorf-Niehuus (C‑117/06, Ġabra p. I‑8361, punti 49 u 50).

62 – Ara s-sentenzi tad-29 ta’ April 2010, M et (C‑340/08, Ġabra p. I-0000, punt 52); Möllendorf u Möllendorf-Niehuus, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti (punt 63), kif ukoll Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 55 (punt 169).

63 – Din id-dispożizzjoni tipprovdi li l-Istati li “jikkriminalizzaw il-provvista jew il-ġbir ta’ fondi miċ-ċittadini tagħhom jew fuq it-territorju tagħhom, b’kull mezz possibbli, b’mod dirett jew indirett, intiżi għall-użu jew li jistgħu jintużaw sabiex jitwettqu atti ta’ terroriżmu”. L‑implementazzjoni ta’ tali dispożizzjoni fuq livell tal-Unjoni hija pprovduta fl-Artikolu 1 tal‑Pożizzjoni Komuni 2001/930.

Full & Egal Universal Law Academy