EUR-Lex -  62010CC0281 - EL

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

PAOLO MENGOZZI

της 12ης Μαΐου 2011 (1)

Υπόθεση C‑281/10 P

PepsiCo, Inc.

«Αίτηση αναιρέσεως – Κοινοτικά σχέδια ή υποδείγματα – Έκταση του δικαστικού ελέγχου επί των αποφάσεων του ΓΕΕΑ σχετικά με σχέδια ή υποδείγματα – Βαθμός ελευθερίας του δημιουργού – Έννοια του “ενημερωμένου χρήστη”»

1.        Η παρούσα υπόθεση είναι η πρώτη στην οποία το Δικαστήριο καλείται να κρίνει τον κανονισμό 6/2002 (2) στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως κατά αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου (3). Πέραν της συγκεκριμένης λύσεως που πρέπει να δοθεί στην κρινόμενη υπόθεση, παρουσιάζεται για πρώτη φορά η ευκαιρία να διευκρινιστούν ορισμένα σημεία αποφασιστικής σημασίας για τον προσδιορισμό των ορίων και του τρόπου ασκήσεως ελέγχου από τα δικαστήρια της Ενώσεως επί των αποφάσεων του Γραφείου Εναρμονίσεως στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (στο εξής: ΓΕΕΑ) για κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα.

I –    Νομοθετικό πλαίσιο

2.        Ο κανονισμός 6/2002 (στο εξής και: κανονισμός) είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς και ταραχώδους νομοθετικής διαδικασίας, την οποία δεν θεωρώ απαραίτητο να περιγράψω εδώ και η οποία εγκαινιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1950 (4). Το άρθρο 3 του κανονισμού ορίζει ως «σχέδιο ή υπόδειγμα» (5) την «εικόνα την οποία παρουσιάζει το σύνολο ή μέρος ενός προϊόντος η οποία προκύπτει από τα χαρακτηριστικά του, και ιδίως από τη γραμμή, το περίγραμμα, το χρώμα, το σχήμα, την υφή ή/και τα υλικά του ίδιου του προϊόντος ή/και της διακόσμησης που φέρει».

3.        Το άρθρο 4 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαδικασία εκτελέσεως», προβλέπει:

«1.      Το σχέδιο ή υπόδειγμα προστατεύεται ως κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα εφόσον είναι νέο και έχει ατομικό χαρακτήρα.

[...]»

4.        Το άρθρο 5 και το άρθρο 6 του κανονισμού προσδιορίζουν τα δύο κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 4, δηλαδή το κριτήριο του νεωτερισμού και το κριτήριο του ατομικού χαρακτήρα του σχεδίου ή υποδείγματος.

5.        Το άρθρο 5, το οποίο φέρει τον τίτλο «Νεωτερισμός» ορίζει:

«1.      Ένα σχέδιο ή υπόδειγμα θεωρείται νέο εάν δεν έχει διατεθεί στο κοινό ταυτόσημο σχέδιο ή υπόδειγμα:

α)      στην περίπτωση μη καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, πριν από την ημερομηνία κατά την οποία το σχέδιο ή το υπόδειγμα για το οποίο διεκδικείται προστασία διατέθηκε για πρώτη φορά στο κοινό,

β)      στην περίπτωση καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, πριν από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για την καταχώριση ή, αν διεκδικείται προτεραιότητα, πριν από την ημερομηνία προτεραιότητας.

2.      Τα σχέδια ή υποδείγματα λογίζονται ως ταυτόσημα αν τα χαρακτηριστικά τους διαφέρουν μόνο σε επουσιώδεις λεπτομέρειες».

6.        Το άρθρο 6, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ατομικός χαρακτήρας», ορίζει τα ακόλουθα:

«1.      Ένα σχέδιο ή υπόδειγμα θεωρείται ότι παρουσιάζει ατομικό χαρακτήρα εάν η συνολική εντύπωση που προκαλεί στον ενημερωμένο καταναλωτή διαφέρει από τη συνολική εντύπωση που προκαλεί στον εν λόγω καταναλωτή κάθε σχέδιο ή υπόδειγμα που έχει διατεθεί στο κοινό:

α)      στην περίπτωση μη καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, πριν από την ημερομηνία κατά την οποία το σχέδιο ή το υπόδειγμα για το οποίο διεκδικείται προστασία διατέθηκε για πρώτη φορά στο κοινό,

β)      στην περίπτωση καταχωρισμένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, πριν από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για την καταχώριση ή, εάν διεκδικείται προτεραιότητα, πριν από την ημερομηνία προτεραιότητας.

2.      Προκειμένου να εκτιμηθεί ο ατομικός χαρακτήρας, λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός της ελευθερίας του δημιουργού κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή υποδείγματος».

7.        Η έννοια της «συνολικής εντυπώσεως» που προκαλεί το σχέδιο και η έννοια του «βαθμού της ελευθερίας» του δημιουργού περιέχονται, εκτός από το άρθρο 6, και στο άρθρο 10 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Έκταση της προστασίας». Η διάταξη αυτή ορίζει:

«1.      Η προστασία που παρέχει το κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα εκτείνεται σε οποιοδήποτε σχέδιο ή υπόδειγμα το οποίο δεν προκαλεί στον ενημερωμένο χρήστη διαφορετική συνολική εντύπωση.

2.      Προκειμένου να εκτιμάται η έκταση της προστασίας, λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός της ελευθερίας του δημιουργού κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή υποδείγματος».

8.        Το άρθρο 25 του κανονισμού, το οποίο αφορά τους «Λόγους ακυρότητας», όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κρινόμενης διαφοράς, προέβλεπε τα εξής:

«1.      Το κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα κηρύσσεται άκυρο μόνο εάν:

α)      δεν αντιστοιχεί στον ορισμό του άρθρου 3, στοιχείο α),

β)      δεν πληροί τις προϋποθέσεις των άρθρων 4 έως 9,

γ)      βάσει δικαστικής αποφάσεως, ο δικαιούχος δεν έχει δικαίωμα επί του κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος κατά την έννοια του άρθρου 14,

δ)      το κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα συγκρούεται με προγενέστερο σχέδιο ή υπόδειγμα που διατέθηκε στο κοινό μετά την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για καταχώριση ή, εάν διεκδικείται προτεραιότητα, μετά την ημερομηνία προτεραιότητας του κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος και του οποίου η προστασία αρχίζει πριν από την προαναφερθείσα ημερομηνία με καταχώριση κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος ή με κατάθεση αίτησης καταχώρισής του, ή με καταχώριση σχεδίου ή υποδείγματος σε κράτος μέλος, ή με κατάθεση αίτησης προς απόκτηση του σχετικού δικαιώματος.

[...]»

9.        Ο δικαστικός έλεγχος επί των αποφάσεων του ΓΕΕΑ οι οποίες αφορούν σχέδια και υποδείγματα προβλέπεται από το άρθρο 61 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προσφυγές ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» και προβλέπει τα εξής:

«1.      Ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων μπορούν να ασκούνται προσφυγές κατά αποφάσεων του [τμήματος] προσφυγών.

2.      Η προσφυγή μπορεί να ασκείται για λόγους αναρμοδιότητας, παράβασης ουσιώδους τύπου, παράβασης της συνθήκης, του παρόντος κανονισμού και οποιουδήποτε κανόνα δικαίου σχετικού με την εφαρμογή τους ή λόγω κατάχρησης εξουσίας.

3.      Το Δικαστήριο μπορεί, όχι μόνο να ακυρώσει, αλλά και να μεταρρυθμίσει την προσβαλλόμενη απόφαση.

[...]»

II – Πραγματικά περιστατικά και διαδικασία ενώπιον του ΓΕΕΑ

10.      Στις 17 Ιουλίου 2003, η εταιρεία Grupo Promer Mon-Graphic, SA (στο εξής: Promer) υπέβαλε στο ΓΕΕΑ αίτηση καταχωρίσεως κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος για προϊόν το οποίο περιγραφόταν ως «μεταλλικό έλασμα για παιχνίδια» (6). Το σχέδιο, το οποίο καταχωρίστηκε υπό τον αριθμό 53186-01, απεικονίζεται ως ακολούθως:

11.      Με την αίτηση διεκδικήθηκε η προτεραιότητα του ισπανικού σχεδίου ή υποδείγματος αριθ. 157098, το οποίο κατατέθηκε στις 8 Ιουλίου 2003.

12.      Στις 9 Σεπτεμβρίου 2003, η εταιρεία PepsiCo, Inc. (στο εξής: PepsiCo) υπέβαλε στο ΓΕΕΑ αίτηση καταχωρίσεως σχεδίου, το οποίο καταχωρίστηκε με αριθμό 74463-01 και αφορούσε προϊόν που περιγραφόταν ως «διαφημιστικό είδος για παιχνίδια» («promotional item for games»). Στην περίπτωση αυτή επίσης διεκδικήθηκε η προτεραιότητα του ισπανικού σχεδίου αριθ. 157156, το οποίο είχε κατατεθεί στις 23 Ιουλίου 2003. Το σχέδιο απεικονίζεται ως εξής:

13.      Τα δύο σχέδια αφορούν μικρά συλλεκτικά παιχνίδια για παιδιά που διανέμονται συχνά δωρεάν στο εσωτερικό της συσκευασίας άλλων προϊόντων. Πρόκειται για τις λεγόμενες «τάπες» (pogs) που στα ισπανικά περιγράφονται γενικά με τον όρο tazos.

14.      Στις 4 Φεβρουαρίου 2004, η Promer υπέβαλε αίτηση κηρύξεως ακυρότητας του σχεδίου που καταχώρισε η PepsiCo ενώπιον του τμήματος ακυρώσεων του ΓΕΕΑ, επικαλούμενη σύγκρουση με το προγενέστερο δικό της σχέδιο κατά την έννοια του άρθρου 25, παράγραφος 1, στοιχείο δ’, του κανονισμού. Το τμήμα ακυρώσεων δέχθηκε την αίτηση με απόφαση της 20ής Ιουνίου 2005 και κήρυξε την ακυρότητα του σχεδίου το οποίο είχε καταχωρίσει η PepsiCo. Σύμφωνα με το τμήμα ακυρώσεων, τα δύο συγκρουόμενα σχέδια παρουσίαζαν ομοιότητες τέτοιες ώστε να προκαλούν την ίδια συνολική εντύπωση στον ενημερωμένο χρήστη.

15.      Το τμήμα προσφυγών έκανε δεκτή την προσφυγή της PepsiCo κατά της αποφάσεως του τμήματος ακυρώσεων επισημαίνοντας, ιδίως, ότι, για την εκτίμηση της συνολικής εντυπώσεως την οποία προκαλούν τα συγκρουόμενα σχέδια, θα πρέπει, σύμφωνα με τον κανονισμό, να συνεκτιμηθεί ο βαθμός ελευθερίας του δημιουργού κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή υποδείγματος. Το τμήμα ακυρώσεων είχε κρίνει ότι, εν προκειμένω, αυτός ο βαθμός ελευθερίας ήταν ιδιαίτερα αυξημένος, διότι είχε λάβει υπόψη, ως πλαίσιο αναφοράς, ολόκληρο το φάσμα των πιθανών διαφημιστικών ειδών, το οποίο προφανώς είναι εξαιρετικά εκτεταμένο. Σύμφωνα με το τμήμα προσφυγών, αντιθέτως, το πλαίσιο αναφοράς το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην κρινόμενη υπόθεση είναι το περισσότερο περιορισμένο πλαίσιο των pogs (tazos): κατά συνέπεια, λαμβανομένου υπόψη ότι στοιχεία όπως το κυκλικό σχήμα είναι υποχρεωτικά για τα εν λόγω προϊόντα, εφόσον αποτελούν μόνιμο χαρακτηριστικό τους, ο πραγματικός βαθμός ελευθερίας του δημιουργού είναι πολύ πιο περιορισμένος από ό,τι έκρινε το τμήμα ακυρώσεων. Βάσει αυτών των σκέψεων, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι οι, έστω και περιορισμένες, διαφορές μεταξύ των δύο συγκρουόμενων σχεδίων αρκούσαν για να συναχθεί ότι τα σχέδια προκαλούν διαφορετική συνολική εντύπωση στον ενημερωμένο χρήστη. Κατά συνέπεια, το τμήμα προσφυγών ακύρωσε την απόφαση του τμήματος ακυρώσεων και έκρινε έγκυρο το σχέδιο που είχε καταχωρίσει η PepsiCo.

III – Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση

16.      Η Promer άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως του τμήματος προσφυγών ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 18ης Μαρτίου 2010, T‑9/07, Grupo Promer Mon Graphic κατά ΓΕΕΑ και PepsiCo (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση) (7).

17.      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο επικύρωσε κατά μέγα μέρος τις νομικές εκτιμήσεις του τμήματος προσφυγών. Ειδικότερα, επιβεβαίωσε ότι η έννοια της «συγκρούσεως» μεταξύ σχεδίων, σύμφωνα με το άρθρο 25 του κανονισμού, είναι ότι τα σχέδια προκαλούν την ίδια συνολική εντύπωση στον ενημερωμένο χρήστη (8). Επιβεβαίωσε επίσης ότι το πλαίσιο αναφοράς για τον προσδιορισμό του βαθμού ελευθερίας του δημιουργού δεν είναι το σύνολο των διαφημιστικών ειδών, αλλά η ειδική κατηγορία των pogs (9): κατά συνέπεια, ο πραγματικός βαθμός ελευθερίας του δημιουργού είναι μάλλον περιορισμένος.

18.      Εντούτοις, σύμφωνα με το Γενικό Δικαστήριο, ακόμα και στο πλαίσιο του περιορισμένου βαθμού ελευθερίας που διαθέτει ο δημιουργός κατά την εκπόνηση νέων σχεδίων για pogs, το σχέδιο που καταχώρισε η PepsiCo θα μπορούσε να παρουσιάζει μεγαλύτερη διαφοροποίηση από το σχέδιο που καταχώρισε η Promer. Ειδικότερα, με τις σκέψεις 79 έως 81 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε τα εξής (η υπογράμμιση δική μου):

«79      [...] τα επίμαχα σχέδια ή υποδείγματα περιλαμβάνουν αμφότερα ομόκεντρο κύκλο ευρισκόμενο στο ένα τρίτο περίπου της αποστάσεως μεταξύ της περιφέρειας και του κέντρου του δίσκου. Στο σημείο 22 της προσβαλλομένης αποφάσεως, το τμήμα προσφυγών επισήμανε τη διαφορά αυτή, κρίνοντας ότι είχε ως σκοπό να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το κεντρικό τμήμα είναι ελαφρώς υπερυψωμένο. Εντούτοις, πρέπει να γίνει δεκτό ότι αυτό το κεντρικό τμήμα θα μπορούσε να οριοθετηθεί βάσει άλλου σχήματος από τον κύκλο. Τούτο καταδεικνύεται από το γεγονός ότι, από την αίτηση καταχωρίσεως του προσβαλλομένου σχεδίου ή υποδείγματος, η οποία περιλαμβάνεται στον φάκελο του ΓΕΕΑ που διαβιβάσθηκε στο Γενικό Δικαστήριο, προκύπτει ότι το προσβαλλόμενο σχέδιο ή υπόδειγμα προβάλλει την προτεραιότητα του ισπανικού σχεδίου ή υποδείγματος αριθ. 157156, το οποίο περιλαμβάνει τρεις παραλλαγές, όπου αυτό το υπερυψωμένο κεντρικό τμήμα οριοθετείται, αναλόγως της παραλλαγής, από κύκλο, τρίγωνο ή εξάγωνο. Εξάλλου, η κρίση αυτή δεν τίθεται εν αμφιβόλω από το επιχείρημα που προέβαλε το ΓΕΕΑ κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, σύμφωνα με το οποίο έπρεπε να έχει κάποιο από τα βασικά σχήματα για να μην παραμορφώνει την παράσταση που μπορεί να καλύπτει τον δίσκο, δεδομένου ότι το τριγωνικό και εξαγωνικό σχήμα, ενδεχομένως και το [τετράγωνο] ή το ωοειδές σχήμα, αντί του κυκλικού, δεν θα προκαλούσαν μεγαλύτερη παραμόρφωση της παραστάσεως. Επίσης, η κρίση αυτή δεν μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω από το επιχείρημα του ΓΕΕΑ ότι έπρεπε να επρόκειτο για κύκλο έτσι ώστε αυτό το υπερυψωμένο κεντρικό τμήμα να μπορεί να είναι κυρτό, διότι θα μπορούσε να πρόκειται, μεταξύ άλλων, και για ωοειδές σχήμα.

80      [...] τα επίμαχα σχέδια ή υποδείγματα εμφανίζουν ομοιότητα ως προς το ότι η κυρτή περιφέρεια του δίσκου είναι υπερυψωμένη σε σχέση με το ενδιάμεσο τμήμα του, το οποίο βρίσκεται μεταξύ της περιφέρειας και του υπερυψωμένου κεντρικού τμήματος.

81      [...] τα επίμαχα σχέδια ή υποδείγματα εμφανίζουν ομοιότητα ως προς τις αναλογίες, αντιστοίχως, του υπερυψωμένου κεντρικού τμήματος και του ενδιάμεσου τμήματος του δίσκου, το οποίο βρίσκεται μεταξύ της περιφέρειας και του υπερυψωμένου κεντρικού τμήματος».

19.      Βάσει των προεκτεθεισών επισημάνσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι διαφορές μεταξύ των συγκρουομένων σχεδίων ή υποδειγμάτων δεν αρκούσαν προκειμένου να προκαλέσουν διαφορετική συνολική εντύπωση στον ενημερωμένο χρήστη (10) και κατά συνέπεια ακύρωσε την απόφαση του τμήματος προσφυγών.

IV – Διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και αιτήματα των διαδίκων

20.      Η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 4 Ιουνίου 2010. Με την αίτηση, η αναιρεσείουσα εταιρεία PepsiCo ζητεί από το Δικαστήριο:

–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·

–        να αποφανθεί οριστικώς επί της διαφοράς, απορρίπτοντας το αίτημα που υπέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου η πρωτοδίκως προσφεύγουσα ή, επικουρικώς, να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου·

–        να καταδικάσει την πρωτοδίκως προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

21.      Η Promer, προσφεύγουσα πρωτοδίκως, ζητεί από το Δικαστήριο:

–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως·

–        να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα.

22.      Το ΓΕΕΑ άσκησε παρέμβαση υπέρ της αναιρεσείουσας ζητώντας να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως.

23.      Οι διάδικοι αγόρευσαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 10ης Μαρτίου 2011.

V –    Επί της αιτήσεως αναιρέσεως

24.      Για τη θεμελίωση της αιτήσεώς της η αναιρεσείουσα επικαλείται ένα μόνο λόγο που χωρίζεται σε πέντε σκέλη. Στη συνέχεια, θα τα εξετάσω ένα προς ένα.

 Α –       Επί του πρώτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά τον βαθμό ελευθερίας του δημιουργού

1.      Επιχειρήματα των διαδίκων

25.      Με το πρώτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένα την αρχή σύμφωνα με την οποία, κατά τη σύγκριση δύο συγκρουόμενων σχεδίων, είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός της ελευθερίας του δημιουργού. Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο, μολονότι επισήμανε ορθώς ότι, στην κρινόμενη υπόθεση, τα όρια αυτά είναι μάλλον αυστηρά και η ελευθερία του δημιουργού περιορισμένη, έκρινε στη συνέχεια ότι αποτελούν στοιχεία ομοιότητας, ικανά να καταστήσουν τα δύο σχέδια υπερβολικά παρόμοια, χαρακτηριστικά γνωρίσματα όλων των pogs τα οποία, κατά την άποψη της αναιρεσείουσας, δεν θα μπορούσαν να διαφέρουν. Πρόκειται, κατά την άποψη της PepsiCo, για το κυκλικό σχήμα του κεντρικού τμήματος, την υπερυψωμένη περιφέρεια και τις αντίστοιχες αναλογίες του κεντρικού και του ενδιάμεσου τμήματος του δίσκου: στην πραγματικότητα, τα τρία αυτά στοιχεία αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων των αντικειμένων της κατηγορίας αναφοράς και επιβάλλονται λόγω της ίδιας της λειτουργίας των προϊόντων. Εξάλλου, το κεντρικό τμήμα είναι απαραίτητο να έχει κυκλικό σχήμα, έτσι ώστε τα pogs να εκπέμπουν ήχο όταν πιέζονται με το δάκτυλο (11).

26.      Το ΓΕΕΑ συμφωνεί με το επιχείρημα της αναιρεσείουσας, με μία όμως ελαφρά διαφορά. Ειδικότερα, σύμφωνα με το ΓΕΕΑ, το κυκλικό σχήμα του κεντρικού τμήματος, μολονότι δεν είναι υποχρεωτικό από λειτουργική άποψη, εντούτοις επιβάλλεται από την αγορά, στην οποία είναι καθολικώς διαδεδομένο και χρησιμοποιείται για αυτό το είδος προϊόντων. Συνεπώς, αποτελεί περιορισμό της ελευθερίας του δημιουργού του σχεδίου.

27.      Από την πλευρά της, η Promer ζητεί να απορριφθούν τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας, τα οποία, κατά την άποψή της, σκοπούν στην πραγματικότητα να θέσουν εκ νέου υπό συζήτηση την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου.

2.      Εκτίμηση

28.      Το πρώτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως αφορά ένα από τα κρίσιμα στοιχεία της κοινοτικής ρυθμίσεως περί σημάτων, δηλαδή τον ρόλο που πρέπει να αναγνωριστεί στην ελευθερία την οποία διαθέτει πράγματι ο δημιουργός. Όπως προαναφέρθηκε κατά την παράθεση του νομοθετικού πλαισίου, ο κανονισμός αναφέρει τον βαθμό ελευθερίας του δημιουργού, τόσο στο άρθρο 6, το οποίο αφορά τον ατομικό χαρακτήρα των σχεδίων, όσο και στο άρθρο 10, το οποίο αφορά την έκταση της προστασίας: και στις δύο περιπτώσεις, ο κανόνας δικαίου αναφέρει ότι «λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός της ελευθερίας του δημιουργού κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή υποδείγματος».

29.      Η ανάγκη να συνεκτιμάται η ελευθερία του δημιουργού δικαιολογείται αν ληφθεί υπόψη ότι ορισμένα χαρακτηριστικά του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται το σχέδιο ή το υπόδειγμα είναι, κατά κάποιο τρόπο, «υποχρεωτικά»: κατά συνέπεια, ο δημιουργός δεν διαθέτει την ελευθερία να τροποποιήσει τα χαρακτηριστικά αυτά και οι ομοιότητές τους με τα χαρακτηριστικά άλλου σχεδίου δεν μπορούν να θεωρηθούν σημαντικές. Για παράδειγμα, για δύο σχέδια που αφορούν τραπέζια κουζίνας, δεν θα αποτελέσει κατά κανόνα σημαντικό στοιχείο το γεγονός ότι και τα δύο προβλέπουν τραπέζι με τέσσερα πόδια, διότι τα τέσσερα πόδια αποτελούν σταθερό χαρακτηριστικό της μεγάλης πλειοψηφίας των τραπεζιών κουζίνας. Στην περίπτωση σχεδίων που χαρακτηρίζονται από σοβαρούς περιορισμούς της ελευθερίας του δημιουργού, ακόμα και μικρές διαφορές μπορούν γενικά να αρκέσουν για να δημιουργήσουν διαφορετική συνολική εντύπωση.

30.      Ένα σημείο που πρέπει να διευκρινιστεί, και για το οποίο δεν δίδεται απάντηση με τον κανονισμό, αφορά το είδος των περιορισμών της ελευθερίας του δημιουργού που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Όπως προαναφέρθηκε κατά την έκθεση των επιχειρημάτων των διαδίκων, ουσιαστικά υπάρχουν δύο πιθανές θέσεις. Μπορεί να θεωρηθεί ότι οι μοναδικοί περιορισμοί που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι οι περιορισμοί λειτουργικής καθαρά φύσεως, δηλαδή τα χαρακτηριστικά τα οποία πρέπει να διαθέτει το προϊόν το οποίο αφορά το σχέδιο για να μπορεί να εκπληρώνει τη λειτουργία του. Αυτή η έννοια χρησιμοποιήθηκε εμμέσως από το Γενικό Δικαστήριο και δεν αμφισβητείται από την αναιρεσείουσα, η οποία βάσισε σε αυτή την επιχειρηματολογία της. Σύμφωνα με το ΓΕΕΑ, αντιθέτως, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα χαρακτηριστικά του σχεδίου ή υποδείγματος τα οποία, αν και δεν είναι υποχρεωτικά από λειτουργική άποψη, είναι υποχρεωτικά διότι η αγορά αναμένει να τα διαθέτουν τα προϊόντα: στην κρινόμενη υπόθεση, ένα τέτοιο χαρακτηριστικό είναι το κυκλικό σχήμα του κεντρικού τμήματος των pogs (12). Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το ΓΕΕΑ, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και ένας περιορισμός τέτοιου τύπου.

31.      Εφόσον δεν αμφισβητείται η έννοια των περιορισμών της ελευθερίας του δημιουργού την οποία χρησιμοποίησε το Γενικό Δικαστήριο, δεν είναι απαραίτητο να αποφανθεί το Δικαστήριο σχετικά με την πτυχή αυτή. Επισημαίνω, εντούτοις, ότι, κατά την άποψή μου, η έννοια που πρέπει να γίνει δεκτή είναι η λειτουργική έννοια, την οποία ακολούθησε το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Με άλλα λόγια, οι περιορισμοί της ελευθερίας του δημιουργού που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη βάσει του κανονισμού είναι μόνον εκείνοι που επιβάλλονται λόγω της ανάγκης το προϊόν να εκπληρώνει μια συγκεκριμένη λειτουργία: για παράδειγμα, στην περίπτωση των pogs, η ανάγκη να μην έχουν αιχμηρές άκρες που θα μπορούσαν να είναι επικίνδυνες για ένα παιδί.

32.      Αντιθέτως, ενδεχόμενα «τυποποιημένα» χαρακτηριστικά τα οποία αναμένει η αγορά, αλλά τα οποία δεν είναι απαραίτητα από τεχνική άποψη, δεν μπορούν να θεωρηθούν περιορισμοί της ελευθερίας του δημιουργού. Αυτό οφείλεται στον σκοπό που επιδιώκουν οι κανόνες περί προστασίας των σχεδίων ή υποδειγμάτων. Πράγματι, θεμελιώδης σκοπός των κανόνων αυτών είναι να ανταμείψουν με ένα καθεστώς προστασίας όποιον αναπτύσσει καινοτόμα προϊόντα. Το να γίνει δεκτό ότι μια απλή προσδοκία της αγοράς μπορεί να δικαιολογήσει την αναγκαστική ομοιομορφία, κρίνοντας ότι ορισμένα χαρακτηριστικά σχεδίου ή υποδείγματος είναι αδύνατον να τροποποιηθούν, σαφώς είναι αντίθετο προς τον σκοπό αυτό.

33.      Όσα προαναφέρθηκαν στο προηγούμενο σημείο επιβεβαιώνονται από την εξέταση των προπαρασκευαστικών εργασιών, η οποία όμως, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (13), δεν είναι αποφασιστικής σημασίας. Στην αρχική πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Επιτροπή στις 3 Δεκεμβρίου 1993 (14) και στα σχόλια για το άρθρο 11, το οποίο αντιστοιχεί στο ισχύον άρθρο 10, αναφέρονται τα εξής: «Σχέδια και υποδείγματα με υψηλό βαθμό λειτουργικότητας όπου ο δημιουργός πρέπει να σεβαστεί συγκεκριμένες παραμέτρους είναι πιθανό να έχουν μεγαλύτερη ομοιότητα απ’ ό,τι σχέδια και υποδείγματα σε σχέση με τα οποία ο δημιουργός διαθέτει πλήρη ελευθερία. Για το λόγο αυτό, η παράγραφος 2 θεσπίζει και την αρχή ότι η ελευθερία του δημιουργού πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν κρίνεται η ομοιότητα μεταξύ προγενέστερου και μεταγενέστερου σχεδίου και υποδείγματος» (η υπογράμμιση δική μου). Καθίσταται συνεπώς σαφές ότι πρόκειται για λειτουργικά χαρακτηριστικά: με την άποψη αυτή συνηγορούν και οι υπόλοιπες γλωσσικές αποδόσεις της προτάσεως κανονισμού (15).

34.      Ανεξαρτήτως των προεκτεθέντων, η εκτίμηση σχετικά με το ποιοι είναι οι περιορισμοί της ελευθερίας του δημιουργού σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί, όπως είναι σαφές, πραγματική εκτίμηση η οποία δεν ενδιαφέρει το Δικαστήριο στο πλαίσιο δίκης περί αναιρέσεως αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου, εκτός αν προβάλλεται παραμόρφωση.

35.      Στην κρινόμενη υπόθεση είναι αναμφισβήτητο, κατά την άποψή μου, ότι τα επιχειρήματα που ανέπτυξε η αναιρεσείουσα έχουν ως μόνο σκοπό να τεθούν εκ νέου υπό συζήτηση οι πραγματικές εκτιμήσεις του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Πράγματι, η PepsiCo ουσιαστικά βάλλει κατά του γεγονότος ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, εσφαλμένα κατά την άποψή της, ότι ο δημιουργός μπορεί να τροποποιήσει ορισμένες πτυχές του σχεδίου οι οποίες, κατά την άποψή της, είναι υποχρεωτικές και δεν μπορούν να τροποποιηθούν. Εντούτοις, είναι σαφές ότι η εκτίμηση, για ένα συγκεκριμένο σχέδιο, των πτυχών που εξαιρούνται από την ελευθερία του δημιουργού είναι πραγματικής φύσεως και το Δικαστήριο δεν μπορεί να συζητήσει εκ νέου τις σχετικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα pogs μπορούν να διατηρήσουν τη φύση και τα χαρακτηριστικά τους, ιδίως, ακόμα και αν το κεντρικό τμήμα τους έχει, εκτός από κυκλικό, τριγωνικό, εξαγωνικό ή ωοειδές σχήμα: το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να επανεξετάσει τις εκτιμήσεις αυτές.

36.      Για τους λόγους αυτούς, φρονώ ότι το πρώτο σκέλος του μόνου λόγου αναιρέσεως πρέπει να κριθεί απαράδεκτο.

 Επί του δεύτερου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά την έννοια του «ενημερωμένου χρήστη»

1.      Επιχειρήματα των διαδίκων

37.      Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν χρησιμοποίησε, ως κοινό αναφοράς για την εκτίμηση των συγκρουομένων σχεδίων, τον «ενημερωμένο χρήστη», όπως προβλέπει ο κανονισμός, αλλά τον «μέσο καταναλωτή», έννοια η οποία χρησιμοποιείται προς τον σκοπό της εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού περί του κοινοτικού σήματος. Αυτό καθίσταται προφανές, ιδίως, από τις σκέψεις 82 και 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με τις οποίες το Γενικό Δικαστήριο έκρινε τα ακόλουθα (η υπογράμμιση δική μου):

«82      Ελλείψει ιδιαίτερου περιορισμού στον οποίο υπόκειται ο δημιουργός, οι ομοιότητες που επισημάνθηκαν […] αφορούν στοιχεία ως προς τα οποία υφίστατο ελευθερία του δημιουργού κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή υποδείγματος του οποίου προσβάλλεται η καταχώριση. Ως εκ τούτου, θα προκαλέσουν την προσοχή του ενημερωμένου χρήστη, τούτο δε κατά μείζονα λόγο καθώς, όπως επισήμανε η ίδια η παρεμβαίνουσα, η άνω όψη είναι η πλέον ορατή στον χρήστη αυτόν.

83      [...] Εντούτοις, πρέπει να διαπιστωθεί ότι, καθόσον ο βαθμός κυρτότητας είναι πολύ μικρός, λαμβανομένου υπόψη του επίσης μικρού πάχους των δίσκων, το στοιχείο αυτό δεν είναι ευχερώς αντιληπτό από τον ενημερωμένο χρήστη, εξεταζόμενο ιδίως σε κάτοψη, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα προϊόντα που διατίθενται πράγματι στο εμπόριο, όπως προκύπτει από τον φάκελο του ΓΕΕΑ που διαβιβάσθηκε στο Γενικό Δικαστήριο».

38.      Σύμφωνα με την αναιρεσείουσα, μολονότι το Γενικό Δικαστήριο επικαλέστηκε τον ενημερωμένο χρήστη και όχι τον μέσο καταναλωτή, στην πραγματικότητα χρησιμοποίησε τη δεύτερη αυτή έννοια. Αυτό αποδεικνύεται ιδίως από τις υπογραμμισμένες εκφράσεις των δύο προπαρατεθεισών σκέψεων, με τις οποίες το Γενικό Δικαστήριο απέδειξε ότι δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ο ενημερωμένος χρήστης είναι λιγότερο «επιφανειακός» από τον μέσο καταναλωτή. Συνεπώς, είναι περιοριστικό να ληφθούν υπόψη μόνο τα στοιχεία του προϊόντος που είναι πλέον ορατά (σκέψη 82), καθώς και οι ευχερώς αντιληπτές διαφορές μεταξύ των συγκρουομένων σχεδίων (σκέψη 83). Αντιθέτως, ο ενημερωμένος χρήστης είναι άριστα σε θέση να αντιληφθεί ακόμα και ελάχιστα εμφανείς διαφορές που αφορούν ελάχιστα ορατά μέρη των προϊόντων τα οποία χαρακτηρίζουν τα συγκρουόμενα σχέδια.

39.      Το ΓΕΕΑ συμφωνεί με τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας και προσθέτει ότι εσφαλμένως το Γενικό Δικαστήριο τοποθετήθηκε στην οπτική καταναλωτή που ανακαλεί στη μνήμη του τα συγκρουόμενα σήματα, και όχι στην οπτική καταναλωτή που τα συγκρίνει αμέσως. Η σύγκριση βάσει της εικόνας που έχει συγκρατήσει στη μνήμη του ο καταναλωτής αποτελεί τυπική περίπτωση όσον αφορά τα σήματα, αλλά, όσον αφορά τα σχέδια ή υποδείγματα, πρέπει να γίνει νοητή μάλλον μια άμεση σύγκριση των προϊόντων τα οποία χαρακτηρίζουν τα συγκρουόμενα σχέδια.

2.      Εκτίμηση

40.      Ο λόγος αναιρέσεως είναι, κατά την άποψή μου, εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.

41.      Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο, πρώτον, χρησιμοποίησε ορθώς ως κοινό αναφοράς όχι τον «μέσο καταναλωτή», αλλά τον «ενημερωμένο χρήστη», όπως επιβάλλει ο κανονισμός. Αυτό δηλώνεται ρητώς με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και δεν υπάρχουν στοιχεία από τα οποία να προκύπτει το αντίθετο.

42.      Το πρόβλημα είναι ότι, ως γνωστόν, ο κανονισμός δεν δίνει τον ορισμό της έννοιας του «ενημερωμένου χρήστη»: συνεπώς, εφόσον η έννοια αυτή δεν έχει διευκρινιστεί μέχρι σήμερα από τη νομολογία, είναι δυνατόν να περιβάλλεται από κάποια αβεβαιότητα.

43.      Είναι προφανές ότι ο ενημερωμένος χρήστης στον οποίο αναφέρεται ο κανονισμός δεν είναι ο μέσος καταναλωτής στον οποίο πρέπει να γίνεται αναφορά για την εφαρμογή των κανόνων περί σημάτων, από τον οποίο δεν απαιτούνται συγκεκριμένες γνώσεις και ο οποίος γενικά δεν προβαίνει σε άμεση σύγκριση μεταξύ των συγκρουόμενων σημάτων, αλλά ούτε και εμπειρογνώμων του κλάδου στον οποίο γίνεται αναφορά προκειμένου να αξιολογηθεί ο καινοτόμος χαρακτήρας διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Μπορεί να λεχθεί ότι ο ενημερωμένος χρήστης βρίσκεται κατά κάποιο τρόπο μεταξύ των δύο προαναφερθέντων προσώπων. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για καταναλωτή με τη γενική έννοια του όρου, ο οποίος μπορεί να έλθει σε επαφή με το προϊόν το οποίο χαρακτηρίζει ένα συγκεκριμένο σχέδιο ή υπόδειγμα εντελώς τυχαία και χωρίς καμία ειδική γνώση, αλλά ούτε και για εμπειρογνώμονα που διαθέτει εξειδικευμένες τεχνικές δεξιότητες.

44.      Αυτός ο «ενδιάμεσος» ορισμός επιβεβαιώνεται και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του κανονισμού. Ειδικότερα, με το σχόλιο για το άρθρο 6, παράγραφος 1, του αρχικού σχεδίου (16), η Επιτροπή επισήμανε τα εξής:

«Το πρόσωπο στο οποίο πρέπει να δημιουργείται η συνολική εντύπωση της έλλειψης ομοιότητας είναι ο “ενήμερος χρήστης”. Αυτός θα μπορούσε να είναι αλλά δεν είναι κατ’ ανάγκη ο τελικός καταναλωτής, ο οποίος ενδέχεται να είναι τελείως αδιάφορος για την εμφάνιση του προϊόντος αν πρόκειται, π.χ., για εσωτερικό εξάρτημα μιας μηχανής ή ενός μηχανισμού που αντικαταστάθηκε σε μια επισκευή. Στις περιπτώσεις αυτές ο “ενήμερος χρήστης” είναι το πρόσωπο που αντικαθιστά το ανταλλακτικό. Προϋποτίθεται η ύπαρξη γνώσης ορισμένου επιπέδου ή κατάρτισης περί τα σχέδια και υποδείγματα που εξαρτώνται από το είδος του σχεδίου και υποδείγματος, ο όρος όμως “ενήμερος χρήστης” σημαίνει ακόμη ότι η ομοιότητα δεν κρίνεται σε επίπεδο “εμπειρογνωμόνων σε θέματα σχεδίων και υποδειγμάτων”».

45.      Συναφώς, ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο ποιος είναι ο ενημερωμένος χρήστης ο οποίος πρέπει να ληφθεί ως σημείο αναφοράς για την εκτίμηση των σχεδίων που συγκρούονται στην κρινόμενη υπόθεση. Πρέπει δε να υπογραμμιστεί ότι το έπραξε με βάση την επισήμανση στην οποία προέβη το τμήμα προσφυγών, σύμφωνα με το οποίο ο ενημερωμένος χρήστης των pogs μπορεί να είναι είτε ένα παιδί 5‑10 ετών (ο τελικός καταναλωτής του προϊόντος) είτε ο «διευθυντής μάρκετινγκ εταιρίας που χρησιμοποιεί αυτό το είδος προϊόντος για τη διαφημιστική προώθηση των προϊόντων της» (17). Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε επίσης ότι «ο ενημερωμένος χρήστης επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή και διαθέτει ορισμένη γνώση της προγενέστερης τεχνολογικής εξελίξεως, δηλαδή των μέχρι τούδε υφισταμένων σχεδίων ή υποδειγμάτων που αφορούν το επίμαχο προϊόν και τα οποία είχαν κυκλοφορήσει μέχρι την ημερομηνία καταχωρίσεως του προσβαλλόμενου σχεδίου ή υποδείγματος ή, ενδεχομένως, μέχρι την ημερομηνία της προβαλλομένης προτεραιότητας» (18).

46.      Συνεπώς, οι κρίσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τη φύση και τα χαρακτηριστικά του ενημερωμένου χρήστη στον τομέα των σχεδίων ή υποδειγμάτων είναι ακριβείς, αφής στιγμής το πρόσωπο αυτό διακρίθηκε και προσδιορίστηκε ορθώς τόσο σε σχέση με τον καταναλωτή με τη γενική έννοια του όρου όσο και σε σχέση με τον εμπειρογνώμονα του κλάδου. Το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε, στην κρινόμενη υπόθεση, μια «διπλή» έννοια του ενημερωμένου χρήστη που περιλαμβάνει τόσο το παιδί-τελικό καταναλωτή όσο και τον ιθύνοντα εταιρείας που μπορεί να έχει συμφέρον στη χρησιμοποίηση των pogs ως διαφημιστικό είδος επιβεβαιώνει, κατά τη γνώμη μου, την ορθότητα του νομικού συλλογισμού και την προσοχή την οποία επέδειξε όσον αφορά τις εκτιμήσεις του το Γενικό Δικαστήριο.

47.      Για τους λόγους αυτούς, ο λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, καθόσον αφορά τον ορθό προσδιορισμό του «ενημερωμένου χρήστη».

48.      Ακριβώς όπως το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε σφάλμα κατά τον προσδιορισμό του κοινού αναφοράς, κατά την ίδια έννοια ουδεμία αιτίαση μπορεί να προβληθεί σχετικά με τις κρίσεις του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου όσον αφορά το είδος συγκρίσεως στο οποίο μπορεί να προβεί ο ενημερωμένος χρήστης μεταξύ των συγκρουόμενων σχεδίων.

49.      Επισημαίνω, πρώτον, ότι, όπως επισήμανε και το ΓΕΕΑ, ο κανονισμός σιωπά σχετικά με το σημείο αυτό. Συνεπώς, μπορεί να πρόκειται, κατ’ αρχήν, είτε για έμμεση σύγκριση με βάση την εικόνα που έχει συγκρατήσει στη μνήμη του ο χρήστης, όπως συμβαίνει κατά κανόνα σχετικά με τα σήματα (19), είτε για άμεση σύγκριση που πραγματοποιείται παρατηρώντας το ένα προϊόν δίπλα στο άλλο.

50.      Κατά την άποψή μου, και τα δύο είδη συγκρίσεως είναι σύννομα στον τομέα των σχεδίων: το να επιβληθεί συστηματικά η χρησιμοποίηση ενός μόνο από αυτά, εκτός του ότι στρεβλώνει τον κανονισμό έτσι ώστε να προβλέπει κάτι που στην πραγματικότητα δεν προβλέπει, περιορίζει παράλογα τις εξουσίες του ΓΕΕΑ και, κατά συνέπεια, την προστασία που αναγνωρίζεται στα σχέδια.

51.      Πράγματι, πρέπει να επισημανθεί ότι, μολονότι ο ενημερωμένος χρήστης μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να συγκρίνει αμέσως τα προϊόντα που χαρακτηρίζονται από τα συγκρουόμενα σήματα, δεν μπορεί να αποκλειστεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, το ενδεχόμενο αυτό να είναι πρακτικά αδύνατο. Αναφέρομαι, για παράδειγμα, σε σχέδια που αφορούν προϊόντα τα οποία, λόγω των μεγάλων διαστάσεων ή της αναγκαίας αποστάσεως μεταξύ τους, δεν μπορούν γενικά, σε καμία περίπτωση, να τοποθετηθούν το ένα δίπλα στο άλλο: ο ενημερωμένος χρήστης δεν θα μπορεί πάντα να συγκρίνει αμέσως, για παράδειγμα, δύο σκάφη ή δύο μεγάλα μηχανήματα βιομηχανικής χρήσεως. Στις περιπτώσεις αυτές, θα διαθέτει ίσως κατάλληλη τεκμηρίωση για να πραγματοποιήσει τη σύγκριση, στην οποία όμως σπανίως θα μπορεί να προβεί «εκ του φυσικού», ενώ μεταξύ της εκτιμήσεως του ενός και του άλλου σχεδίου ή υποδείγματος ενδέχεται να μεσολαβεί ένα ορισμένο χρονικό διάστημα.

52.      Κατά συνέπεια, το είδος της συγκρίσεως των δύο σχεδίων ή υποδειγμάτων στο οποίο θα μπορεί να προβεί ο ενημερωμένος χρήστης δεν πρέπει να καθορίζεται αυστηρά εκ των προτέρων: θα πρέπει μάλλον να εκτιμάται κατά περίπτωση, βάσει των περιστάσεων και των χαρακτηριστικών των προϊόντων τα οποία χαρακτηρίζουν τα συγκρουόμενα σχέδια. Η ίδια η έννοια του ενημερωμένου χρήστη προϋποθέτει ότι αυτός, όπου είναι δυνατόν, συγκρίνει αμέσως τα προϊόντα: εντούτοις, αν αυτό δεν είναι δυνατόν ή δεν είναι ρεαλιστικό, θα πρέπει να γίνει νοητή μια σύγκριση η οποία, μολονότι δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στην ασαφή εικόνα που έχει συγκρατήσει στη μνήμη του ο ενημερωμένος χρήστης, όπως ισχύει για τα σήματα, μπορεί να επεκταθεί χρονικά και χωρικά όσο αυτό είναι απαραίτητο in concreto.

53.      Στην κρινόμενη υπόθεση, δεν φαίνεται να υπάρχουν αμφιβολίες για το ότι η άμεση σύγκριση των pogs είναι δυνατή, αφής στιγμής πρόκειται για προϊόντα ευρείας κυκλοφορίας και μικρών διαστάσεων. Επισημαίνω, εντούτοις, ότι, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η αναιρεσείουσα και το ΓΕΕΑ, από την ανάγνωση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα ως προς το ζήτημα αυτό.

54.      Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο, αντιθέτως προς ό,τι ισχυρίζεται ιδίως το ΓΕΕΑ, δεν έλαβε υπόψη μια κατάσταση στο πλαίσιο της οποίας το κοινό αναφοράς συγκρίνει τα προϊόντα βάσει της εντυπώσεως που του έχουν προκαλέσει. Αντιθέτως, όπως προκύπτει από τις προεκτεθείσες σκέψεις 82 και 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η συλλογιστική του εστιάστηκε στα στοιχεία που είναι ικανά να «προκαλέσουν την προσοχή» του ενημερωμένου χρήστη.

55.      Τέλος, δεν ασκεί επιρροή η χρησιμοποίηση, στη σκέψη 77 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, της φράσεως «η ομοιότητα αυτή δεν θα επηρεάσει τη συνολική εντύπωση που προκαλούν τα επίμαχα σχέδια ή υποδείγματα στον ενημερωμένο χρήστη». Εκτός από το ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε την άποψη της αναιρεσείουσας, η οποία υποστήριξε ότι δεν έπρεπε να ληφθούν υπόψη ορισμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των συγκρουόμενων σχεδίων, τα οποία είναι κοινά για όλα τα προϊόντα της εν λόγω κατηγορίας, θα πρέπει να επισημανθεί ότι με αυτή τη φράση το Γενικό Δικαστήριο επανέλαβε και επικύρωσε τη συλλογιστική του τμήματος προσφυγών. Εξάλλου, η χρήση της εκφράσεως «δεν θα επηρεάσει» (στη γλώσσα διαδικασίας «would not be remembered»), αν και μάλλον ατυχής, δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι η σύγκριση των σχεδίων πρέπει να πραγματοποιείται επί τη βάσει της «αναμνήσεως» που διατηρεί γι’ αυτά το κοινό. Αντιθέτως, από τον συσχετισμό της εκφράσεως με την υπόλοιπη πρόταση αποδεικνύεται ότι η ιδέα στην οποία βασίστηκε η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι ότι πρέπει να επισημανθούν τα στοιχεία που είναι ικανά να προκαλέσουν την προσοχή του ενημερωμένου χρήστη. Εξάλλου, σε ορισμένες γλωσσικές αποδόσεις της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως απαντάται, παράλληλα ή αντί της «αναμνήσεως», η ιδέα της «αντιλήψεως» που δημιουργείται για τις ομοιότητες (20).

56.      Συνεπώς, η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι ορθή και από την άποψη αυτή, ενώ τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας πρέπει να απορριφθούν.

57.      Όσον αφορά, αντιθέτως, τη συγκεκριμένη αντίληψη που σχηματίζει για τα σχέδια ο ενημερωμένος χρήστης, αφού αυτός επισημανθεί ορθώς και οριστεί ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να πραγματοποιηθεί η σύγκριση, επισημαίνω ότι οι εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου εντάσσονται απολύτως στην εκ μέρους του ελεύθερη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, επί της οποίας δεν απόκειται στο Δικαστήριο να αποφανθεί. Για τον λόγο αυτό, ο λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος καθόσον στρέφεται κατά των σχετικών αξιολογήσεων του Γενικού Δικαστηρίου.

58.      Εν κατακλείδι, φρονώ για τους λόγους αυτούς ότι και το δεύτερο σκέλος του μόνου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

 Επί του τρίτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά το επίπεδο προσοχής του ενημερωμένου χρήστη και την έκταση του δικαστικού ελέγχου

1.      Επιχειρήματα των διαδίκων

59.      Με το τρίτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προβάλλει δύο διαφορετικές αιτιάσεις που πρέπει να εξεταστούν χωριστά.

60.      Πρώτον, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα κατά τον προσδιορισμό της συνολικής εντυπώσεως που δημιουργείται στον ενημερωμένο χρήστη, καθόσον εξέτασε μόνο τα χαρακτηριστικά εκείνα των συγκρουόμενων σχεδίων που είναι ευχερώς αντιληπτά από αυτόν. Αυτό προκύπτει, ιδίως, από τη σκέψη 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με την οποία κρίθηκε ότι «πρέπει να διαπιστωθεί ότι, καθόσον ο βαθμός κυρτότητας είναι πολύ μικρός, λαμβανομένου υπόψη του επίσης μικρού πάχους των δίσκων, το στοιχείο αυτό δεν είναι ευχερώς αντιληπτό από τον ενημερωμένο χρήστη, εξεταζόμενο ιδίως σε κάτοψη» (η υπογράμμιση δική μου).

61.      Σύμφωνα με την αναιρεσείουσα, ο ενημερωμένος χρήστης που παρατηρεί τα συγκρουόμενα σχέδια δεν περιορίζεται σε επιφανειακό απλώς έλεγχο, όπως αυτός τον οποίο περιγράφει το Γενικό Δικαστήριο, αλλά πραγματοποιεί πολύ περισσότερο ενδελεχή ανάλυση. Συνεπώς, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση περιέχει νομικό σφάλμα, καθόσον εφαρμόζει εσφαλμένες παραμέτρους για τη σύγκριση των σχεδίων.

62.      Δεύτερον, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα σχετικά με την έκταση του δικαστικού ελέγχου τον οποίο μπορεί να ασκήσει επί των αποφάσεων του τμήματος προσφυγών για σχέδια ή υποδείγματα. Λόγω του τεχνικού χαρακτήρα του τομέα των σχεδίων, ο έλεγχος αυτός πρέπει να περιορίζεται στο να εξακριβωθεί αν το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πρόδηλα σφάλματα. Αντιθέτως, στην κρινόμενη υπόθεση, το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε πλήρως την εκτίμησή του στην εκτίμηση που πραγματοποίησαν τα όργανα του ΓΕΕΑ.

63.      Το ΓΕΕΑ συμφωνεί με τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας, ιδίως όσον αφορά την έκταση του δικαστικού ελέγχου.

2.      Εκτίμηση

64.      Το παρόν σκέλος του λόγου αναιρέσεως, όπως και το προηγούμενο, είναι κατά τη γνώμη μου εν μέρει απαράδεκτο και εν μέρει αβάσιμο.

 α)     Επί του επιπέδου της προσοχής του ενημερωμένου χρήστη

65.      Η επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας είναι απαράδεκτη ιδίως καθόσον, αν και επικαλείται την ύπαρξη νομικού σφάλματος, στην πραγματικότητα προσπαθεί να θέσει εκ νέου υπό συζήτηση τις πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την αντίληψη που δημιουργείται για τα δύο συγκρουόμενα σχέδια στον ενημερωμένο χρήστη. Όπως επισήμανα προηγουμένως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Γενικό Δικαστήριο προσδιόρισε ορθώς το πρόσωπο του χρήστη και το χρησιμοποίησε κατά τρόπο σύμφωνο με τον κανονισμό, ως πρόσωπο αναφοράς για την εκτίμηση των σχεδίων. Αντιθέτως, όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα σχέδια και τις εντυπώσεις που σχηματίζει ο ενημερωμένος χρήστης στη συγκεκριμένη περίπτωση, μόνο αρμόδιο να αποφανθεί είναι το Γενικό Δικαστήριο, δεδομένου ότι πρόκειται για πραγματικό ζήτημα. Η αναιρεσείουσα δεν επέτυχε να αποδείξει ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο χρησιμοποίησε εσφαλμένες νομικές παραμέτρους.

66.      Επιρροή δεν ασκεί ούτε το γεγονός ότι, με τη σκέψη 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, χρησιμοποιήθηκε για τη σχέση μεταξύ ενημερωμένου χρήστη και σχεδίου η διατύπωση «ευχερώς αντιληπτό». Αντιθέτως προς ό,τι ισχυρίζεται με την επιχειρηματολογία της η αναιρεσείουσα, η διατύπωση αυτή δεν σημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο βάσισε τη συλλογιστική του σε έναν επιφανειακό και ελάχιστα προσεκτικό χρήστη. Υπενθυμίζεται ότι ο ενημερωμένος χρήστης δεν είναι ο εμπειρογνώμων του τομέα, ο οποίος χρησιμοποιείται στον τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, αλλά ασφαλώς ούτε και ο «αφηρημένος» μέσος καταναλωτής στον οποίο μπορεί να γίνει αναφορά στον τομέα των σημάτων: τίποτα όμως δεν εμποδίζει να θεωρηθεί, βάσει των περιστάσεων, ότι και η παρατήρηση από τον ενημερωμένο χρήστη έχει όρια και δεν εκτείνεται μέχρι την πραγματοποίηση λεπτομερούς και εξειδικευμένου ελέγχου. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι, στην κρινόμενη υπόθεση, τα προϊόντα τα οποία χαρακτηρίζουν τα συγκρουόμενα σχέδια είναι μικρά παιχνίδια προοριζόμενα για παιδιά 5‑10 ετών που διανέμονται δωρεάν, ως προσφορά, στο εσωτερικό άλλων προϊόντων. Ακόμα και η προσεκτική παρατήρησή τους, γενικά, δεν θα υπερβεί ένα ορισμένο επίπεδο ελέγχου και λεπτομέρειας.

67.      Επισημαίνεται επίσης ότι το προαναφερθέν απόσπασμα της σκέψεως 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πρέπει συνεκτιμηθεί στο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και όχι ως μεμονωμένη κρίση. Από την άποψη αυτή, όσα προανέφερα σχετικά με το δεύτερο σκέλος του λόγου αναιρέσεως οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη έναν ενημερωμένο χρήστη που δεν είναι καθόλου επιφανειακός και αφηρημένος, έστω και αν δεν διαθέτει την αναλυτική ακρίβεια η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό του παρατηρητή διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

 β)     Επί της εκτάσεως του δικαστικού ελέγχου

68.      Το τρίτο σκέλος του μόνου λόγου αναιρέσεως πρέπει επίσης να θεωρηθεί αβάσιμο καθόσον αφορά την έκταση του δικαστικού ελέγχου που μπορεί να διενεργηθεί επί των αποφάσεων του τμήματος προσφυγών για σχέδια.

69.      Η αναιρεσείουσα και το ΓΕΕΑ ισχυρίζονται, όπως προεκτέθηκε, ότι ο έλεγχος εκ μέρους των δικαστηρίων της Ένωσης πρέπει να περιορίζεται στην έλλειψη προδήλων σφαλμάτων, ακολουθώντας κατ’ ουσία την πάγια νομολογία σχετικά με τις περιπτώσεις που αφορούν τη νομιμότητα αποφάσεων εξαιρετικά τεχνικού-εξειδικευμένου χαρακτήρα (21).

70.      Κατά τη γνώμη μου, εντούτοις, δεν υπάρχει λόγος να ακολουθηθεί για τα σχέδια προσέγγιση διαφορετική από αυτή που ακολουθείται για τα σήματα.

71.      Συναφώς επισημαίνω, πρώτον, ότι η διάταξη του κανονισμού σχετικά με τον δικαστικό έλεγχο, δηλαδή το άρθρο 61, είναι ουσιαστικά ταυτόσημη με την αντίστοιχη διάταξη του κανονισμού περί σημάτων (22), που παραπέμπει με τη σειρά της στους κανόνες της Συνθήκης (νυν άρθρο 263 ΣΛΕΕ) σχετικά με την προσφυγή ακυρώσεως: συνεπώς, το γράμμα των εν λόγω διατάξεων δεν επιτρέπει να ερμηνευθούν διαφορετικά και να χρησιμοποιηθεί για τα σχέδια προσέγγιση διαφορετική από αυτή που ακολουθείται συνήθως για τα σήματα. Εξάλλου, όπως προβλέπεται και για τα σήματα, το άρθρο 61 του κανονισμού δεν αναγνωρίζει στον δικαστή της Ένωσης απλώς εξουσία ακυρώσεως, αλλά και εξουσία μεταρρυθμίσεως των προσβαλλομένων αποφάσεων: η εξουσία αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ότι συνάδει με «περιορισμένο» έλεγχο των αποφάσεων αυτών.

72.      Δεύτερον, η εκτίμηση των σχεδίων ή υποδειγμάτων, όπως και η εκτίμηση των σημάτων, εναπόκειται στο ΓΕΕΑ και όχι σε άλλο οργανισμό που να διαθέτει περισσότερο εξειδικευμένες τεχνικές δεξιότητες.

73.      Τρίτον, υπενθυμίζεται ότι η προστασία των σχεδίων ή υποδειγμάτων κατά την έννοια του κανονισμού λαμβάνει υπόψη, για την εκτίμηση της πιθανής συγκρούσεως μεταξύ δύο σχεδίων ή υποδειγμάτων, μόνο την οπτική εντύπωση που προκαλούν στον ενημερωμένο χρήστη, όπως απέδειξε πειστικά, χωρίς αυτό να αμφισβητηθεί, το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Γενικά όμως, η οπτική σύγκριση, μολονότι μπορεί να επηρεαστεί θετικά από την εμπειρία του παρατηρητή, δεν απαιτεί ιδιαίτερη δεξιότητα και τεχνική ικανότητα.

74.      Το μόνο στοιχείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα υπέρ του περισσότερο περιορισμένου δικαστικού ελέγχου των σχεδίων, σε σχέση με τον έλεγχο που διενεργείται επί των σημάτων, θα μπορούσε να είναι το γεγονός που σχολιάστηκε εκτενώς ανωτέρω ότι το πρόσωπο αναφοράς δεν είναι ο μέσος καταναλωτής, αλλά ο ενημερωμένος χρήστης. Η διαφορά αυτή, εντούτοις, δεν αρκεί προκειμένου να δικαιολογήσει διαφορετική έκταση του δικαστικού ελέγχου, δεδομένου ότι, κατά γενικό κανόνα, ο ενημερωμένος χρήστης δεν είναι «τεχνικός» που διαθέτει ειδικές γνώσεις, αλλά απλώς χρήστης που επιδεικνύει κάπως μεγαλύτερη προσοχή και ενδιαφέρον από τον μέσο καταναλωτή: με άλλα λόγια, χρήστης που σχηματίζει αντίληψη την οποία μπορεί να ανασυστήσει ορθώς το Γενικό Δικαστήριο.

75.      Ασφαλώς είναι απολύτως δυνατόν να γίνει νοητή, με γενικότερους και πλέον αφηρημένους όρους, μια συμπεριφορά του δικαστή της Ένωσης που να οριοθετεί την παρέμβασή του σε σχέση με τις αποφάσεις του ΓΕΕΑ περιοριστικότερα από ό,τι συμβαίνει σήμερα, έτσι ώστε να μην υποκαθιστά τις εκτιμήσεις του στις εκτιμήσεις του Γραφείου (23), αναγνωρίζοντας συγχρόνως, γενικότερα, σε όλες τις αποφάσεις του ΓΕΕΑ «τεχνικό» χαρακτήρα που να περιορίζει τον δικαστικό έλεγχο. Εντούτοις, μια τέτοια αλλαγή προοπτικής θα πρέπει να αφορά όλες τις αποφάσεις του ΓΕΕΑ, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων που αφορούν σήματα, και δεν μπορεί να περιορίζεται, όπως προαναφέρθηκε, μόνο στα σχέδια ή υποδείγματα. Για τον λόγο αυτό, είναι σαφές ότι ανάλογη μεταβολή της ακολουθούμενης πρακτικής θα πρέπει να διενεργηθεί σε διαφορετικό πλαίσιο.

76.      Εν κατακλείδι, συνεπώς, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε νομικά σφάλματα στο πλαίσιο του προσδιορισμού της εκτάσεως του δικαστικού του ελέγχου επί της αποφάσεως του τμήματος προσφυγών.

77.      Κατά συνέπεια, το τρίτο σκέλος του μόνου λόγου αναιρέσεως πρέπει επίσης να απορριφθεί.

 Επί του τέταρτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά τον έλεγχο επί των προϊόντων και επί των συγκρουομένων σχεδίων

1.      Επιχειρήματα των διαδίκων

78.      Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα καθόσον βάσισε τις εκτιμήσεις του σχετικά με την ομοιότητα μεταξύ των δύο συγκρουόμενων σχεδίων στη φυσική εξέταση των προϊόντων τα οποία χαρακτηρίζουν (των pogs), καθώς και στην απλή σύγκριση των σχεδίων, όπως απεικονίζονται στις αντίστοιχες αιτήσεις καταχωρίσεως.

79.      Συναφώς υπενθυμίζεται, ιδίως, η σκέψη 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με την οποία το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι «πρέπει να διαπιστωθεί ότι, καθόσον ο βαθμός κυρτότητας είναι πολύ μικρός, λαμβανομένου υπόψη του επίσης μικρού πάχους των δίσκων, το στοιχείο αυτό δεν είναι ευχερώς αντιληπτό από τον ενημερωμένο χρήστη, εξεταζόμενο ιδίως σε κάτοψη, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα προϊόντα που διατίθενται πράγματι στο εμπόριο, όπως προκύπτει από τον φάκελο του ΓΕΕΑ που διαβιβάσθηκε στο Γενικό Δικαστήριο» (η υπογράμμιση δική μου).

80.      Σύμφωνα με την αναιρεσείουσα, αν το Γενικό Δικαστήριο είχε εξετάσει, εκτός από τα πραγματικά προϊόντα που συνόδευαν, ενδεικτικά, τον φάκελο της υποθέσεως, και τη γραφική απεικόνιση των δύο συγκρουομένων σχεδίων, οι μεταξύ τους διαφορές θα είχαν καταστεί εμφανείς.

2.      Εκτίμηση

81.      Το τέταρτο σκέλος του μόνου λόγου είναι, κατά την άποψή μου, απαράδεκτο. Πράγματι, με αυτό σκοπείται, για άλλη μια φορά, να τεθούν υπό συζήτηση οι πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την αντίληψη που σχηματίζει για τα συγκρουόμενα σχέδια ο ενημερωμένος χρήστης.

82.      Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και αν θεωρηθεί ότι η σχετική επιχειρηματολογία στρέφεται αποκλειστικά κατά της επιλογής του Γενικού Δικαστηρίου να μην περιοριστεί στη σύγκριση των γραφικών απεικονίσεων, αλλά να λάβει υπόψη και τα φυσικά προϊόντα τα οποία χαρακτηρίζουν τα συγκρουόμενα σχέδια, η θέση της αναιρεσείουσας δεν παύει να στερείται ερείσματος. Πρέπει να επισημανθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο βάσισε τις εκτιμήσεις του στα συγκρουόμενα σχέδια, όπως περιγράφονται και απεικονίζονται στις αντίστοιχες αιτήσεις καταχωρίσεως. Η σύγκριση των πραγματικών προϊόντων χρησιμοποιήθηκε απλώς για να επιβεβαιωθούν οι πραγματοποιηθείσες εκτιμήσεις, όπως προκύπτει αδιαμφισβήτητα από το προπαρατεθέν χωρίο της σκέψεως 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

83.      Σε κάθε περίπτωση, φρονώ ότι είναι απολύτως ορθό να συνεκτιμώνται –όπου αυτό είναι δυνατόν, όπως εν προκειμένω– τα πραγματικά προϊόντα τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συγκεκριμένο σχέδιο. Πράγματι, όπως προαναφέρθηκε, το κοινό αναφοράς για την εκτίμηση των σχεδίων ή υποδειγμάτων αποτελείται από τους ενημερωμένους χρήστες, οι οποίοι δεν είναι εμπειρογνώμονες, αλλά απλώς πρόσωπα που επιδεικνύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προσοχή για τα προϊόντα. Στην κρινόμενη υπόθεση, οι ενημερωμένοι χρήστες περιλαμβάνουν παιδιά ηλικίας 5-10 ετών. Στο πλαίσιο αυτό, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε τα προϊόντα «εκ του φυσικού», έτσι όπως τα βλέπουν και τα αντιλαμβάνονται οι ενημερωμένοι χρήστες, οι οποίοι –υπενθυμίζω– κατά κανόνα δεν βλέπουν ποτέ τις καταχωρίσεις των σχεδίων ή υποδειγμάτων, αλλά μόνο την «πρακτική εφαρμογή» τους, δηλαδή τα προϊόντα τα οποία χαρακτηρίζουν. Η ίδια η αναιρεσείουσα έκρινε σκόπιμο, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, να επιδείξει στο Δικαστήριο μερικά pogs προκειμένου να διευκρινίσει ορισμένα σημεία των παρατηρήσεών της.

 Επί του πέμπτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά φερόμενη παραμόρφωση πραγματικών περιστατικών

1.      Επιχειρήματα των διαδίκων

84.      Με το τελευταίο σκέλος του λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν, κατ’ εξαίρεση, στο Δικαστήριο να επανεξετάσει την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο.

85.      Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι η παραμόρφωση είναι προφανής από το σύνολο των υπόλοιπων επισημάνσεών της και ότι επιβεβαιώνεται από την επιλογή του Γενικού Δικαστηρίου να συνεκτιμήσει τα συγκρουόμενα σχέδια μόνο εξεταζόμενα σε κάτοψη, χωρίς να λάβει επαρκώς υπόψη τις υπόλοιπες όψεις τους, και ιδίως χωρίς να τα εξετάσει σε πλάγια τομή.

2.      Εκτίμηση

86.      Η αιτίαση περί παραμορφώσεως των πραγματικών περιστατικών είναι αβάσιμη.

87.      Αφενός, όπως εκτέθηκε στις προηγούμενες παραγράφους, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε ορθώς και εξαντλητικώς τα συγκρουόμενα σχέδια, συνεκτιμώντας την αντίληψη που σχηματίζει γι’ αυτά ο ενημερωμένος χρήστης, όπως επιβάλλει ο κανονισμός.

88.      Αφετέρου, η αναιρεσείουσα φαίνεται να επικαλείται τη φερόμενη παραμόρφωση η οποία κάθε άλλο παρά αποδείχθηκε, ως ύστατο «ανακεφαλαιωτικό» επιχείρημα για να αμφισβητήσει για άλλη μια φορά τις πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου με τις οποίες δεν συμφωνεί. Θα πρέπει όμως να υπενθυμιστεί ότι η αιτίαση περί παραμορφώσεως, λόγω του εξαιρετικού χαρακτήρα της, πρέπει να θεμελιώνεται σε ιδιαίτερα σοβαρές αποδείξεις, με τις οποίες ο αναιρεσείων οφείλει να παραθέσει επακριβώς τα στοιχεία τα οποία αλλοίωσε το Γενικό Δικαστήριο και να αποδείξει τα σφάλματα αναλύσεως τα οποία, κατά την εκτίμησή του, το οδήγησαν σ’ αυτή την αλλοίωση (24). Τα επιχειρήματα τα οποία προβάλλει συναφώς η αναιρεσείουσα δεν ικανοποιούν κατ’ ουδένα τρόπο τις απαιτήσεις αυτές.

89.      Συνεπώς, το τελευταίο σκέλος του λόγου αναιρέσεως πρέπει επίσης να απορριφθεί.

VI – Πρόταση

90.      Υπό το πρίσμα των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο:

–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως·

–        να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα.

1 – Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.

2 – Κανονισμός (ΕΚ) του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2001, για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα (ΕΕ L 3, σ. 1).

3 – Μέχρι σήμερα, το Δικαστήριο είχε, ιδίως, την ευκαιρία να κρίνει την εν λόγω νομοθετική πράξη, εκτός δύο προσφυγών λόγω παραβάσεως που άσκησε η Επιτροπή κατά δύο κρατών μελών, μόνο στο πλαίσιο μιας διαδικασίας εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως για την οποία εκδόθηκε η απόφαση της 2ας Ιουλίου 2009, C‑32/08, FEIA (Συλλογή 2009, σ. I‑5611).

4 – Συνοπτική περιγραφή της νομοθετικής διαδρομής που κατέληξε στην έγκριση του κανονισμού βλ. στις προτάσεις μου της 26ης Μαρτίου 2009 στην υπόθεση επί της οποία εκδόθηκε η απόφαση FEIA (προαναφερθείσα στην υποσημείωση 3, σημεία 3 έως 5 των προτάσεων).

5 – Οι όροι «σχέδιο» και «υπόδειγμα» είναι ισοδύναμοι από λεξιλογική άποψη. Εξάλλου, σε ορισμένες γλωσσικές αποδόσεις του κανονισμού αυτή η δυαδικότητα απουσιάζει και χρησιμοποιείται μόνον ένας όρος. Βλ., για παράδειγμα, γερμανική («Geschmacksmuster») και αγγλική («design») απόδοση. Στη συνέχεια των παρουσών προτάσεων, εφόσον δεν υπάρχει κίνδυνος παρανοήσεως, χρησιμοποιώ μόνον τον όρο «σχέδιο».

6 – Στα ισπανικά, γλώσσα στην οποία κατατέθηκε η αίτηση, «chapa metálica para juegos».

7 – Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα στη Συλλογή.

8 – Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, σκέψη 52.

9 – Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, σκέψη 60.

10 – Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, σκέψη 84.

11 – Όπως προκύπτει από την ανάγνωση του φακέλου (βλ., για παράδειγμα, σημεία 9, έκτη περίπτωση, και 20 της αποφάσεως του τμήματος προσφυγών), τόσο τα pogs που έχουν το σχέδιο της PepsiCo όσο και τα pogs που έχουν το σχέδιο της Promer διαθέτουν αυτή την «ηχητική» ιδιαιτερότητα η οποία, αν και δεν είναι καθολική, απαντάται εξαιρετικά συχνά στα pogs που κυκλοφορούν στην αγορά.

12 – Επισημαίνω επίσης ότι, κατά την άποψη του ΓΕΕΑ, αυτό το κυκλικό σχήμα επιβάλλεται από την ανάγκη να στοιβάζονται τα pogs μαζί με άλλα pogs που διατίθενται στην αγορά. Τίθεται, εντούτοις, το ερώτημα μήπως η ανάγκη αυτή, εφόσον γίνει δεκτό ότι υπάρχει (πράγμα που απέρριψε το Γενικό Δικαστήριο), δεν αποτελεί απλώς απαίτηση της αγοράς, όπως υποστηρίζει το ΓΕΕΑ, αλλά έχει στην πραγματικότητα λειτουργικό χαρακτήρα, διότι σκοπός της είναι να καταστήσει ένα προϊόν συμβατό με άλλα που διατίθενται στο εμπόριο.

13 – Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 8ης Ιουνίου 2000, C-375/98, Epson Europe (Συλλογή 2000, σ. I-4243, σκέψη 26), της 25ης Οκτωβρίου 2001, C‑49/98, C‑50/98, C‑52/98 έως C‑54/98 και C‑68/98 έως C‑71/98, Finalarte κ.λπ. (Συλλογή 2001, σ. I‑7831, σκέψη 40), και της 24ης Ιανουαρίου 2002, C‑164/99, Portugaia Construções (Συλλογή 2002, σ. I‑787, σκέψη 27).

14 – COM(93) 342 τελικό (ΕΕ 1994, C 29, σ. 20).

15 – Βλ., για παράδειγμα, τη γαλλική: «des dessins ou modèles extrêmement fonctionnels pour lesquels le créateur doit respecter des paramètres précis», την αγγλική: «highly functional designs where the designer must respect given parameters», τη γερμανική: «hochfunktionelle Muster, bei denen der Entwerfer gegebene Parameter beachten muß» απόδοση.

16 – Βλ. ανωτέρω, υποσημείωση 14.

17 – Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, σκέψη 64.

18 – Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, σκέψη 62.

19 – Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 1999, C‑342/97, Lloyd Schuhfabrik Meyer (Συλλογή 1999, σ. I‑3819, σκέψη 26).

20 – Βλ., για παράδειγμα, τη γαλλική: «cette similitude neserapasretenue par l’utilisateur averti dans l’impression globale des dessins ou modèles en cause», τη γερμανική: «wird der informierte Benutzer diese Ähnlichkeit im Rahmen des Gesamteindrucks, den er von den fraglichen Geschmacksmustern gewinnt, nichtwahrnehmen», την ισπανική: «el usuario informado noapreciará tal semejanza en la impresión general de los dibujos o modelos controvertidos», την ολλανδική: «de geïnformeerde gebruiker, wat de door deze modellen gewekte algemene indruk betreft, niet op deze gelijkenis zalletten» απόδοση (η υπογράμμιση δική μου).

21 – Η σχετική νομολογία είναι σαφής. Υπενθυμίζονται, για παράδειγμα, οι περιπτώσεις στις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει περίπλοκες οικονομικές εκτιμήσεις: βλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2010, C‑290/07 Ρ, Επιτροπή κατά Scott (δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα στη Συλλογή, σκέψη 66 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας, το Δικαστήριο έχει ακολουθήσει ανάλογη άποψη σχετικά με τις φυτικές ποικιλίες: βλ. απόφαση της 15ης Απριλίου 2010, C‑38/09 P, Schräder κατά ΚΓΦΠ (δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα στη Συλλογή, σκέψη 77).

22 – Άρθρο 65 του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το κοινοτικό σήμα (κωδικοποιημένη έκδοση) (ΕΕ L 78, σ. 1), που αντιστοιχεί στο άρθρο 63 του προϊσχύσαντος κανονισμού (ΕΚ) 40/94 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1993, για το κοινοτικό σήμα (ΕΕ 1994, L 11, σ. 1).

23 – Βλ., με ανάλογη επιχειρηματολογία, απόφαση της 18ης Ιουλίου 2006, C‑214/05 P, Rossi κατά ΓΕΕΑ (Συλλογή 2006, σ. I‑7057, σκέψη 50).

24 – Απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C 219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής (Συλλογή 2004, σ. I‑123, σκέψη 50), και διάταξη της 16ης Δεκεμβρίου 2004, C‑222/03 P, APOL και AIPO κατά Επιτροπής (σκέψη 40).

Full & Egal Universal Law Academy