8.10.2011
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 298/14
Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Komisia za zashtita ot diskriminatsia (il-Bulgarija) fil-25 ta’ Lulju 2011 — Valeri Hariev Belov vs ChEZ Elektro Balgaria АD u ChEZ Raspredelenie Balgaria АD
(Kawża C-394/11)
2011/C 298/27
Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru
Qorti tar-rinviju
Komisia za zashtita ot diskriminatsia.
Partijiet fil-kawża prinċipali
Rikorrenti: Valeri Hariev Belov.
Konvenuta: ChEZ Elektro Balgaria АD, ChEZ Raspredelenie Balgaria АD u Darzhavna komisia po energiyno i vodno regulirane
Domandi preliminari
Domanda 1: Il-kawża preżenti taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE, tad-29 ta’ Ġunju 2000 (1), li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrespettivament mill-oriġini tar-razza jew etniċità [Artikolu 3(1)(h)]?
Domanda 2: Xi jfissru l-frażijiet “ttrattata inqas favorevolment” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva 2000/43, u “jitfgħu persuni ta’ oriġini, ta’ razza jew grupp etniku [speċifiku] fi żvantaġġ partikolari” fis-sens tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2000/43?
2.1.
sabiex trattament inqas favorevoli jiġi kkwalifikat bħala diskriminazzjoni diretta, huwa assolutament meħtieġ li jkun iktar sfavorevoli u li jaffettwa direttament jew indirettament id-drittijiet jew l-interessi espressament stabbiliti mil-liġi, jew dan għandu jinftiehem bħala li jirrigwarda kull forma ta’ aġir (attitudni), fis-sens l-iktar wiesa’ tal-kelma, li jkun inqas vantaġġuż meta mqabbel ma’ aġir f’sitwazzjoni paragunabbli?
2.2.
sabiex il-fatt li wieħed jitqiegħed f’sitwazzjoni partikolari li tkun żvantaġġuża jiġi kkwalifikat bħala diskriminazzjoni indiretta, huwa wkoll meħtieġ li dan jaffettwa direttament jew indirettament id-drittijiet jew l-interessi espressament stabbiliti mil-liġi, jew dan għandu jinftiehem bħala li jirrigwarda, f’sens iktar wiesa’, kull forma ta’ tqegħid f’sitwazzjoni partikolari li tkun sfavorevoli jew żvantaġġuża?
Domanda 3: fid-dawl tar-risposta mogħtija għat-tieni domanda, jekk, sabiex jitqies li hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta fis-sens tal-Artikolu 2(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2000/43, hemm bżonn li jkun hemm trattament inqas favorevoli jew saħansitra li wieħed jitqiegħed f’sitwazzjoni partikolari li tkun żvantaġġuża li taffettwa direttament jew indirettament dritt jew interess stabbilit mil-liġi, allura
3.1.
id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 38 tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea, id-Direttiva 2006/32/KE (2) (premessa 29, Artikolu 1, Artikolu 13(1)), id-Direttiva 2003/54/KE (3) (Artikolu 3(5)), id-Direttiva 2009/72/KE (4) (Artikolu 3(7)) jagħtu lill-utent finali tal-elettriku dritt jew interess li jivverifika regolarment it-tagħrif indikat fl-arloġġ tad-dawl li jista’ jiġi invokat quddiem qorti fi proċedura bħal dik fil-kawża prinċipali,
u
3.2.
jawtorizzaw leġiżlazzjoni nazzjonali jew prassi amministrattiva, approvata mill-kummissjoni nazzjonali tar-regolament tas-swieq tal-enerġija u tal-ilma, li tħalli lill-impriżi li jiddistribwixxu l-elettriku l-libertà li jwaħħlu l-arloġġi tad-dawl f’postijiet diffiċilment aċċessibbli jew inaċċessibbli, u b’hekk iwaqqfu lill-konsumaturi milli jikkontrollaw u milli jsegwu personalment u regolarment it-tagħrif indikat fl-arloġġ tad-dawl?
Domanda 4: fid-dawl tar-risposta mogħtija għat-tieni domanda, jekk, sabiex jitqies li hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta, ma hemmx bżonn li jkun hemm ksur dirett jew indirett ta’ dritt jew ta’ interess stabbilit mil-liġi, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 2(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2000/43
—
jawtorizzaw leġiżlazzjoni nazzjonali u ġurisprudenza, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jipprovdu li, sabiex trattament jiġi kkwalifikat bħala diskriminatorju, hemm bżonn li dan ikun iktar sfavorevoli u li t-tqegħid f’sitwazzjoni iktar żvantaġġuża jaffettwa direttament jew indirettament id-drittijiet jew l-interess stabbiliti mil-liġi,
—
u, fil-każ li dawn ma jawtorizzawx dan, il-qorti nazzjonali għandha tara li tħallihom inapplikabbli fil-kawża mressqa quddiemha u tapplika d-definizzjonijiet stabbiliti fid-direttiva?
Domanda 5: Kif għandha tiġi interpretata d-dispożizzjoni tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2000/43?
5.1.
Din id-dispożizzjoni teżiġi li l-vittma tipproduċi l-prova fattwali li kategorament, indubbjament u ċertament tippermetti li jiġi konkluż li hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta, jew huwa biżżejjed li l-fatti jagħtu lok għal diskriminazzjoni suspetta jew preżunta?
5.2.
Il-fatt li a) l-arloġġi tad-dawl jitqiegħdu fuq arbli tal-elettriku fit-triq u jinsabu f’għoli li huwa inaċċessibbli għall-konsumaturi li jikkontrollow b’għajnejhom l-ammonti tagħhom, u dan biss f’żewġ distretti tal-belt magħrufa bħala d-distretti Romm, bl-eċċezzjonijiet magħrufa f’ċerti partijiet ta’ dawn id-distretti, u li b) fid-distretti kollha l-oħra tal-belt, l-arloġġi tad-dawl jitqiegħdu f’għoli differenti, aċċessibbli għall-finijiet ta’ kontroll okulari (bejn wieħed u ieħor 1.7m), u spiss jinsabu fil-proprjetà tal-utent jew fuq barra tal-bini jew ukoll fil-konfini viċin, huwa ta’ natura li jbiddel l-oneru tal-prova, u li dan jitqiegħed taħt ir-responsabbiltà tal-konvenuta?
5.3.
Bdil fl-oneru tal-prova, sabiex dan jitqiegħed taħt ir-responsabbiltà tal-konvenuta huwa eskluż a) minħabba li, fiż-żewġ distretti tal-belt magħrufa bħala distretti Romm, ma jgħixux fihom biss Romm, iżda wkoll persuni ta’ oriġini etnika oħra, b) skont il-proporzjoni ta’ persuni, mhux l-abitanti kollha ta’ dawn iż-żewġ distretti jqisu lilhom nfushom bħala Romm, u ċ) minħabba li l-impriża ta’ distribuzzjoni tal-elettriku qieset, għal raġunijiet magħrufa sew, li f’dawn iż-żewġ distretti l-arloġġi tad-dawl kellhom jitwaħħlu fl-għoli ta’ 7 m?
Domanda 6: Fid-dawl tar-risposta mogħtija għad-domanda 5
6.1.
ir-regoli li jirriżultaw mill-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2000/43 għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma jeżiġu s-suppożizzjoni/il-preżunzjoni tal-eżistenza ta’ diskriminazzjoni, u l-fatti inkwistjoni jbiddlu l-oneru tal-prova, sabiex dan jitqiegħed taħt ir-responsabbiltà tal-konvenuta, u liema forma ta’ diskriminazzjoni tista’ tiġi preżunta minn dawn il-fatti (diretta, indiretta u/jew fastidju)?
6.2.
id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2000/43 jippermettu li tiġi ġġustifikata diskriminazzjoni diretta u/jew fastidju meta jiġi segwit interess leġittimu li juża mezzi meħtieġa u xierqa għal dan il-għan?
6.3.
f’din il-kawża, fid-dawl tal-interessi leġittimi sostnuti mill-kumpannija ta’ distribuzzjoni tal-elettriku, il-miżura applikata fiż-żewġ distretti inkwistjoni tista’ tkun ġustifikata, meta:
(a)
l-imsemmija miżura hija applikata minħabba n-numru kbir ta’ fatturi mhux imħallsa fiż-żewġ distretti msemmija, il-ksur imwettaq mill-utenti li joħloq preġudizzju u jqiegħed f’periklu s-sigurtà, il-kwalità, il-kontinwità, u ċ-ċertezza li l-installazzjonijiet tal-elettriku jaħdmu,
u li
l-miżura inkwistjoni tapplika b’mod kollettiv, irrispettivament mill-fatt li l-utent ikkonċernat ħallas jew ma ħallasx il-fatturi ta’ distribuzzjoni u ta’ provvista ta’ elettriku tiegħu u irrispettivament mill-fatt li l-utent ikkonċernat ikun wettaq xi ksur ikun liema jkun (tbagħbis fl-arloġġ tad-dawl, konnessjoni irregolari u/jew użu ħażin/konsum tal-elettriku mingħajr ma dan jiġi kkalkolat u mħallas, jew kwalunkwe ksur ieħor għan-netwerk li jikser jew iqiegħed f’periklu s-sigurtà, il-kwalità, il-kontinwità, u ċ-ċertezza tat-tħaddim tiegħu)
u
(b)
li għal kull ksur simili, il-leġiżlazzjoni u l-kundizzjonijiet ġenerali tal-kuntratti ta’ distribuzzjoni jipprovdu sanzjonijiet, inklużi sanzjonijiet ċivili, amministrattiva u kriminali,
u
(c)
li l-klawżola stabbilita fl-Artikolu 27(2) tal-kundizzjonijiet ġenerali tal-kuntratt, li tipprovdi li, fuq talba bil-miktub tal-utent, l-impriża ta’ distribuzzjoni għandha tiżgura l-possibbiltà li twettaq kontroll okulari tat-tagħrif indikat fl-arloġġ tad-dawl, ma tippermettix realment lill-utent jikkontrolla personalment u regolament l-imsemmi tagħrif,
u
(d)
li huwa possibbli li l-arloġġ tad-dawl jitwaħħal fid-dar tal-utent fuq il-bażi ta’ talba bil-miktub, u permezz tal-ħlas ta’ tariffa,
u
(e)
li l-miżura inkwistjoni tirreferi, b’mod distint u manifest, għal aġir skorrett tal-utent, tkun xi tkun il-forma, minħabba n-natura magħrufa sew, skont il-kumpannija ta’ distribuzzjoni, tar-raġunijiet għall-implementazzjoni tagħha,
u
(f)
li jeżistu metodi oħra u mezzi tekniċi oħra sabiex jiġi prekluż it-tbagħbis fl-arloġġi tad-dawl,
(ġ)
li, skont id-dikjarazzjonijiet tar-rappreżentant legali tal-kumpannija ta’ distribuzzjoni, miżura simili, implementata fid-distretti Romm f’ belt oħra, ma kinitx realment effikaċi sabiex il-ksur jiġi evitat,
(g)
u li installazzjoni tal-elettriku (trasformatur) mibni f’wieħed minn dawn id-distretti jidher li ma għandhux attrezzaturi ta’ sigurtà u arloġġi tad-dawl?
(1) Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE, tad-29 ta’ Ġunju 2000, li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrespettivament mill-oriġini tar-razza jew etniċità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 20, Vol. 1, p. 23)
(2) Direttiva 2006/32/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ April 2006, dwar effiċjenza fl-użu finali tal-enerġija u dwar servizzi ta’ enerġija u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 93/76/KEE (ĠU L 114, p. 64)
(3) Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ġunju 2003, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li tħassar id-Direttiva 96/92/KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 211)
(4) Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Lulju 2009, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda [tħassar] d-Direttiva 2003/54/KE (ĠU L 211, p. 55)
Full & Egal Universal Law Academy