KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fil-11 ta’ Settembru 2014 ( 1 )
Kawża C‑373/13
H. T.
vs
Land Baden-Württemberg
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg (il-Ġermanja)]
“Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja — Ażil u immigrazzjoni — Regoli minimi dwar il-kundizzjonijiet li għandhom jissodisfaw iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew il-persuni mingħajr Stat sabiex ikunu jistgħu jikkwalifikaw għall-istatus ta’ refuġjati u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija — Revoka tal-permess ta’ residenza skont l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva 2004/83/KE — Kundizzjonijiet — Kunċett ta’ raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku — Parteċipazzjoni ta’ refuġjat rikonoxxut f’attivitajiet ta’ organizzazzjoni terrorista”
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg (qorti amministrattiva, Baden-Württemberg (il-Ġermanja)) tqajjem diversi kwistjonijiet sensittivi u kumplessi. Il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkjarifikalha l-interpretazzjoni tal-Artikoli 21 u 24(1) tad-Direttiva dwar il-kundizzjonijiet ( 2 ). Hija tistaqsi jekk japplikawx, u jekk japplikaw, kif għandhom japplikaw dawn id-dispożizzjonijiet fejn l-awtoritajiet kompetenti ta’ awtoritajiet ta’ Stat Membru jkeċċu persuna li tkun ingħatat status ta’ refuġjat taħt id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet u jirrevokaw il-permess ta’ residenza tagħha. Meta r-refuġjat inkwistjoni minkejja kollox jingħata permess sabiex jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, il-fatt li ma għadx għandu permess ta’ residenza u għalhekk taħt id-dritt nazzjonali ma huwiex intitolat (sa ċertu punt) għal ċerti vantaġġi, bħall-aċċess għal impjieg, huwa kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni? Meta l-persuna tkeċċiet għaliex kienet kisret id-dritt nazzjonali billi sostniet organizzazzjoni terrorista, liema fatturi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jintwera li hemm raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku li jiġġustifikaw deċiżjoni ta’ revoka tal-permess ta’ residenza ta’ din il-persuna?
Dritt internazzjonali
Il-Konvenzjoni ta ’ Genève dwar l-istatus ta ’ refuġjati
2.
Il-Konvenzjoni ta’ Genève dwar l-istatus tar-refuġjati ( 3 ) hija bbażata fuq id-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, li tirrikonoxxi d-drittijiet tal-persuni li jfittxu ażil minn persekuzzjoni f’pajjiżi oħra. L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1A(2) tal-Konvenzjoni ta’ Genève, jiddefinixxi l-kelma “refuġjat” bħala kwalunkwe persuna li “minħabba f’biża’ msejsa fuq ir-realtà li tista’ tiġi ppersegwitata għal raġunijiet ta’ razza, reliġjon, nazzjonalità, sħubija f’xi grupp soċjali jew fehma politika partikolari, tkun tinsab barra mill-pajjiż tan-nazzjonalità tagħha u ma tkunx kapaċi jew, minħabba f’dik il-biża’, ma tkunx trid, tinqeda bil-protezzjoni ta’ dak il-pajjiż; jew li, mingħajr ma jkollha nazzjonalità u filwaqt li tkun barra mill-pajjiż fejn is-soltu kienet toqgħod, minħabba f’dawn l-avvenimenti, ma tkunx kapaċi jew, minħabba f’dik il-biża’, ma tkunx trid terġa’ lura fih”.
3.
Apparti milli tinkludi dispożizzjoni għad-dikjarazzjoni ta’ status ta’ refuġjat, il-Konvenzjoni ta’ Genève tikkonferixxi wkoll drittijiet u timponi obbligi. B’hekk, l-Artikolu 2 jipprovdi li kull refuġjat għandu obbligi lejn il-pajjiż fejn ikun jinsab, li jinkludu b’mod partikolari l-obbligu li jikkonforma mal-liġijiet u r-regoli kif ukoll il-miżuri meħuda għaż-żamma tal-ordni pubbliku.
4.
Il-Konvenzjoni ta’ Genève tistabbilixxi numru minimu ta’ drittijiet li japplikaw għall-persuna li tikkwalifika bħala refuġjat. L-Istati kontraenti għandhom jagħtu lir-refuġjati li jkunu qegħdin fit-territorju tagħhom drittijiet bħal: (i) l-eżerċizzju ta’ attività professjonali bi ħlas ( 4 ); (ii) li jirċievu l-istess trattament bħaċ-ċittadini f’dak li jikkonċerna r-remunerazzjoni (inkluż allowances tal-familja) u sigurtà soċjali ( 5 ); (iii) id-dritt li jagħżlu post ta’ residenza u li jiċċaqilqu liberament f’dak it-territorju sakemm josservaw ir-regoli applikabbli għall-aljeni b’mod ġenerali fl-istess ċirkustanzi ( 6 ).
5.
L-Artikolu 32, intitolat, “Tkeċċija”, jipprojbixxi lill-Istati kontraenti milli jkeċċu refuġjat li jkun jinsab legalment fuq it-territorju tagħhom, ħlief fuq raġunijiet ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku. Kull deċiżjoni ta’ tkeċċija għandha tittieħed skont il-proċedura prevista mil-liġi. Refuġjat għandu jkollu l-opportunità li jappella d-deċiżjoni ta’ tkeċċija, sakemm raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali ma jkunux jeħtieġu mod ieħor. Sakemm tiġi eżegwita deċiżjoni ta’ tkeċċija, l-Istati kontraenti għandhom jippermettu lil refuġjat perijodu raġonevoli sabiex ifittex dħul legali f’pajjiż ieħor. L-Istati kontraenti jżommu d-dritt li matul dak il-perijodu japplikaw miżuri interni kif jiġġudikaw neċessarju.
6.
Il-Konvenzjoni ma tinkludi l-ebda dispożizzjoni espressa dwar ir-revoka tal-istatus ta’ refuġjat ( 7 ).
7.
Il-prinċipju ta’ non-refoulement huwa fost il-prinċipji fundamentali li hija bbażata fuqhom il-Konvenzjoni ta’ Genève. L-Istati kontraenti ma jistgħux ikeċċu jew jirritornaw (“refouler”) refuġjat lejn il-fruntieri ta’ territorji fejn ikun hemm theddida għal ħajtu jew għal-libertajiet tiegħu minħabba r-razza, ir-reliġjon, in-nazzjonalità, is-sħubija fi grupp soċjali partikolari jew l-opinjoni politika tiegħu ( 8 ). Madankollu, meta jkun hemm raġunijiet serji sabiex ir-refuġjat jitqies li huwa perikolu għas-sigurtà tal-pajjiż ikkonċernat, jew fejn kien ġie kkundannat f’deċiżjoni finali għal delitt partikolarment serju u għalhekk ikun jikkostitwixxi perikolu għall-komunità ta’ dak il-pajjiż, huwa ma għandux dritt jinvoka l-benefiċċju tal-prinċipju ta’ non-refoulement ( 9 ).
Il-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali
8.
L-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali ( 10 ) jipprojbixxi t-tortura, it-trattament jew piena inumani u degradanti. L-Artikolu 8 jipproteġi d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja. L-Artikolu 1 tal-Protokoll 7 għall-KEDB jipprovdi ċerti miżuri ta’ salvagwardja relatati mat-tkeċċija tal-aljeni, inkluż id-dritt ta’ dik il-persuna li tipprovdi raġunijiet kontra t-tkeċċija tiegħu, id-dritt li l-każ tiegħu jiġi eżaminat u d-dritt ta’ rappreżentazzjoni għal dawn il-finijiet ( 11 ).
Id-dritt tal-Unjoni Ewropea
Il-Karta dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
9.
Il-projbizzjoni tat-tortura jew tal-pieni jew trattamenti inumani jew degradanti fl-Artikolu 4 tal-Karta dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea tal-Unjoni Ewropea ( 12 ) tikkorrispondi għall-Artikolu 3 tal-KEDB. L-Artikolu 7 tal-Karta jipprovdi: “[k]ull persuna għadnha d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja tagħha, ta’ darha u tal-kommunikazzjonijiet tagħha”. Id-dritt għal ażil, fl-osservanza tar-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Genève u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, huwa ggarantit mill-Artikolu 18 tal-Karta. L-Artikolu 19 tagħha jipprovdi protezzjoni minn tneħħija, tkeċċija jew estradizzjoni. Ħadd ma jista’ jitneħħa, jitkeċċa jew ikun estradit lejn Stat fejn hemm riskju serju li jkun suġġett għall-piena tal-mewt, għat-tortura jew għal pieni jew trattamenti oħra inumani jew degradanti ( 13 ). L-Artikolu 52(1) jipprovdi li kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti mill-Karta għandha tkun prevista mil-liġi u hija suġġetta għall-prinċipju ta’ proporzjonalità. Limitazzjonijiet huma permessi biss jekk ikunu meħtieġa u fejn ġenwinament jilħqu oġġettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn. L-Artikolu 52(3) jipprovdi li d-drittijiet iggarantiti mill-Karta għandhom jiġu interpretati b’mod konsistenti mad-drittijiet korrispondenti ggarantiti mill-KEDB.
L-acquis ta ’ Schengen
10.
Iż-żona Schengen hija bbażata fuq il-Ftehim ta’ Schengen tal-1985 ( 14 ), li permezz tiegħu l-Istati firmatarji qablu li jneħħu l-fruntieri interni kollha u jistabbilixxu fruntiera esterna unika. Ġewwa ż-żona Schengen, regoli u proċeduri komuni huma applikati fir-rigward tal-viżas għal residenzi qosra, talbiet għal ażil u kontroll tal-fruntieri. L-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni li timplementa l-Ftehim ta’ Schengen ( 15 ) tiddefinixxi “aljen” bħala kull persuna apparti minn persuna ta’ nazzjonalità ta’ Stat Membru tal-Komunitajiet Ewropej. L-Artikolu 5(1) jipprovdi li għal residenzi li ma jaqbżux it-tliet xhur, id-dħul fit-territorju tal-partijiet kontraenti jista’ jingħata lil aljeni li jkunu jissodisfaw ċerti kundizzjonijiet. Skont l-Artikolu 21, l-aljeni li għandhom permessi ta’ residenza validi maħruġa minn waħda mill-partijiet kontraenti jistgħu, abbażi ta’ dak il-permess u ta’ dokument validu tal-ivvjaġġar, jiċċaqilqu b’mod liberu għal perijodu massimu ta’ tliet xhur fit-territorji tal-partijiet kontraenti l-oħra, sakemm ikunu jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta’ dħul imsemmija fl-Artikolu 5(1)(a), (ċ) u (e) ( 16 ).
Miżuri restrittivi kontra persuni u entitajiet involuti f’atti terroristiċi
11.
L-Unjoni Ewropea adottat għall-ewwel darba miżuri kontra persuni u entitajiet involuti f’atti terroristiċi f’Diċembru 2001, wara l-attakki terroristiċi fl-Istati Uniti tal-Amerika, b’mod partikolari fuq il-World Trade Centre fi New York fil-11 ta’ Settembru ta’ din is-sena. Il-lista tal-UE ġiet stabbilita sabiex tiġi implementata r-riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tal-Nazzjonijiet Uniti 1373 (2001), adottata taħt il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti. Għal dak il-għan, il-Kunsill adotta l-Pożizzjoni Komuni 2001/931/PESK ( 17 ) u r-Regolament Nru 2580/2001 ( 18 ). Il-pożizzjoni komuni tipprovdi l-kriterji għall-inklużjoni ta’ persuni, gruppi jew entitajiet involuti f’atti terroristiċi u tidentifika azzjonijiet li jikkostitwixxu atti terroristiċi. Ir-regolament jintroduċi miżuri restrittivi speċifiċi dwar ċerti persuni u entitajiet sabiex jiġi miġġieled it-terroriżmu.
Is-sistema Ewropea komuni ta’ ażil u d-direttiva dwar il-kundizzjonijiet
12.
Is-sistema Ewropea komuni ta’ ażil (iktar ’il quddiem il-“SEKA”) hija maħsuba sabiex timplementa l-Konvenzjoni ta’ Genève ( 19 ). Miżuri adottati għall-finijiet tas-SEKA jirrispettaw id-drittijiet fundamentali u josservaw il-prinċipji rikonoxxuti fil-Karta ( 20 ). Fir-rigward tat-trattament ta’ persuni li jaqgħu fl-ambitu ta’ dawn il-miżuri, Stati Membri huma marbuta bl-obbligi tagħhom taħt strumenti tal-liġi internazzjonali li tagħha huma parti ( 21 ). L-għan tas-SEKA huwa li jiġi armonizzat il-kuntest ġuridiku applikat fl-Istati Membri abbażi ta’ regoli minimi komuni. Huwa fin-natura stess tar-regoli minimi li l-Istati Membri għandhom is-setgħa li jintroduċu jew iżommu dispożizzjonijiet iktar favorevoli ( 22 ). L-introduzzjoni tas-SEKA wasslet għall-adozzjoni ta’ numru ta’ miżuri ( 23 ). Wara reviżjoni tas-SEKA, regoli ġodda ġew adottati fl-2013 ( 24 ).
13.
Id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet hija intiża sabiex tistabbilixxi regoli minimi u kriterji komuni għall-Istati Membri kollha sabiex jiġu rikonoxxuti r-refuġjati u l-persuni li għandhom verament bżonn ta’ protezzjoni internazzjonali, il-kontenut jew il-vantaġġi tal-istatus ta’ refuġjat kif ukoll proċedura ta’ ażil ġusta u effettiva ( 25 ). Ladarba stabbilit, ir-rikonoxximent ta’ status ta’ refuġjat huwa att dikjaratorju ( 26 ).
14.
Il-każijiet li ġejjin huma rilevanti:
“(22)
Atti għall-kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċiji tan-Nazzjonijiet Uniti huma dikjarati fil-Preamblu u l-Artikoli 1 u 2 tal-Kapitolu tan-Nazzjonijiet Uniti u huma, fost oħrajn, ġor-Risoluzzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li jiġġieldu kontra t-terroriżmu, li jiddikjaraw li ‘atti, metodi u prattiċi ta’ terroriżmu huma kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’ u li l-‘finanzjament, l-ippjanar u t-tqanqil ta’ atti terroristiċi apposta huma wkoll kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’.
[…]
(28)
L-idea ta’ sigurta nazzjonali u ordni pubblika tkopri wkoll każijiet li fihom ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jappartjeni għal assoċjazzjoni li tappoġġja terrorismu internazzjonali jew tappoġġja din l-assoċjazzjoni.
[…]
(30)
Fil-limiti dikjarati minn obbligi internazzjonali, Stati Membri jistgħu jippreskrivu li l-għoti ta’ benefiċċji rigward aċċess għal impjieg, solliev soqjali, kura tas-saħħa u aċċess għal faċilitajiet ta’ integrazzjoni jeħtieġ il-ħruġ minn qabel ta’ permess ta’ residenza.
[…]”
15.
B’rifless tal-Artikolu 1(A)2 tal-Konvenzjoni ta’ Genève, refuġjat huwa ddefinit bħala “ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz li, minħabba f’biża’ bir-raġun li jiġi ppersegwitat għar-raġunijiet ta’ razziżmu, reliġjon, nazzjonalità, opinjoni politika jew sħubija ta’ grupp soċjali partikolari, huwa barra mill-pajjiż ta’ nazzjonalità u ma jistax, jew minħabba f’din il-biża, ma jixtieqx japprofitta ruħu jew ruħha mill-protezzjoni ta’ dak il-pajjiż, jew persuna mingħajr stat, li, minħabba li qiegħed barra mill-pajjiż tar-residenza abitwali ta’ qabel għall-istess raġunijiet kif imsemmija hawn fuq, ma jistax jew, minħabba f’din il-biża, ma jixtieqx jirritorna lejha, u li l-Artikolu 12 ma japplikax għalih” ( 27 ). Stat ta’ refuġjat ifisser l-għarfien minn Stat Membru ta’ ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat bħala refuġjat ( 28 ). Permess ta’ residenza jfisser kull “permess jew awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, fil-forma pprovduta skont dik il-leġiżlazzjoni tal-Istat, li tippermetti ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat li jgħix fit-territorju tiegħu” ( 29 ).
16.
Persuna li tissodisfa l-kundizzjonijiet tal-Kapitolu II tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet fil-qasam tal-evalwazzjoni tat-talbiet għal protezzjoni internazzjonali tista’ tikkwalifika bħala refuġjat, jekk tkun f’pożizzjoni li turi li hija kienet suġġetta għal, jew għandha raġunijiet sabiex tibża minn, atti ta’ persekuzzjoni skont l-Artikolu 9.
17.
Tali atti għandhom ikunu biżżejjed gravi, min-natura tagħhom, sabiex jikkostitwixxu ksur gravi tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, b’mod partikolari drittijiet li ma tista’ ssir l-ebda deroga minnhom (stabbiliti fl-Artikolu 15(2) KEDB), jew jinvolvu akkumulu ta’ diversi miżuri li huma suffiċjentement serji li jikkostitwixxu tali ksur gravi tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem ( 30 ). Atti ta’ vjolenza fiżika jew mentali jistgħu jaqgħu taħt id-definizzjoni tal-atti ta’ persekuzzjoni ( 31 ). Għandu jkun hemm konnessjoni bejn ir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 10 u l-atti ta’ persekuzzjoni fl-Artikolu 9 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ( 32 ).
18.
Ir-raġunijiet għal persekuzzjoni msemmija fl-Artikolu 10 jinkludu l-kunċetti ta’ razza, reliġjon, nazzjonalità, sħubija fi grupp soċjali partikolari u opinjoni politika.
19.
L-Artikolu 11 jistabbilixxi ċ-ċirkustanzi fejn status ta’ refuġjat jintemm. Dawn iċ-ċirkustanzi jinvolvu, b’xi mod jew ieħor, li r-refuġjat jerġa’ jikseb il-protezzjoni ta’ pajjiż tan-nazzjonalità tiegħu jew tar-residenza preċedenti tiegħu jew jikseb protezzjoni mill-pajjiż tan-nazzjonalità ġdida. Għalhekk, pereżempju, fejn refuġjat volontarjament: (i) jerġa’ jsir suġġett għall-protezzjoni tal-pajjiż tan-nazzjonalità tiegħu; jew (ii) jerġa’ jikseb in-nazzjonalità tiegħu; jew (iii) ikun akkwista nazzjonalità ġdida, u jgawdi l-protezzjoni tal-pajjiż tan-nazzjonalità l-ġdida tiegħu; jew (iv) jerġa’ jistabbilixxi ruħu fil-pajjiż li jkun telaq minnu; jew (v) meta ma jkunx jista’ minħabba li ċ-ċirkustanzi li minħabba fihom ikun ġie rikonoxxut bħala refuġjat ma jibqgħux jeżistu, ikompli jirrifjuta li jgawdi mill-protezzjoni tal-pajjiż tan-nazzjonalità tiegħu; jew (vi) fil-każ ta’ persuna mingħajr Stat jew mingħajr ebda nazzjonalità, tkun tista’ tirritorna lejn il-pajjiż fejn kellha r-residenza abitwali, minħabba li ċ-ċirkustanzi li minħabba fihom hija tkun ġiet rikonoxxuta bħala refuġjat ikunu waqfu milli jeżistu.
20.
Ċittadin ta’ pajjiż terz huwa eskluż mill-kamp tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet jekk ikun jaqa’ taħt l-Artikolu 12. F’dan il-każ, il-motiv tal-esklużjoni rilevanti huwa l-Artikolu 12(2), jiġifieri fejn ikun hemm raġunijiet serji sabiex jiġi kkunsidrat li l-persuna wettqet: delitt kontra l-paċi, delitti tal-gwerra, jew delitti kontra l-umanità, kif iddefiniti fl-istrumenti internazzjonali maħsuba sabiex ikun hemm dispożizzjonijiet previsti fir-rigward ta’ tali delitti ( 33 ), jew delitt serju mhux politiku barra mill-pajjiż tar-refuġju qabel ma ġie ammess bħala refuġjat jiġifieri li jfisser il-ħin tal-ħruġ ta’ permess ta’ residenza fuq il-bażi tal-għoti ta’ status ta’ refuġjat, f’dak il-kuntest, azzjonijiet partikolarment krudili, anki jekk imwettqa b’għan allegatament politiku, jistgħu jiġu klassifikati bħala delitti serji mhux politiċi ( 34 ), jew atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti kif iddikjarat fil-Preambolu u l-Artikoli 1 u 2 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti ( 35 ).
21.
Stati Membri jistgħu jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu status ta’ refuġjat meta l-kundizzjonijiet fl-Artikolu 14 ikunu ssodisfatti. B’mod partikolari, jistgħu jagħmlu dan taħt l-Artikolu 14(4), fejn ikun hemm bażi raġonevoli sabiex ir-refuġjat jitqies li huwa perikolu għas-sigurtà tal-Istat Membru li fih huwa jkun preżenti ( 36 ) jew meta, wara li jkun ġie kkundannat għal delitt partikolarment serju, ir-refuġjat ikun jikkostitwixxi perikolu għall-komunità ta’ dak l-Istat Membru ( 37 ).
22.
Il-kontenut tal-protezzjoni internazzjonali huwa espost fil-Kapitolu VII tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. Id-dispożizzjonijiet ta’ dak il-kapitolu huma mingħajr preġudizzju għad-drittijiet iggarantiti mill-Konvenzjoni ta’ Genève ( 38 ). Huma japplikaw kemm għar-refuġjati kif ukoll għall-persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja sakemm ma jkunx indikat mod ieħor ( 39 ). L-Artikolu 20(6) jipprovdi: “[F]il-limiti dikjarati mill-Konvenzjoni ta’ Ġinevra, l-Istati Membri jistgħu jnaqqsu l-benefiċċji ta’ dan il-Kapitolu, mogħtija lil refuġjat li l-istat ta’ refuġjat tiegħu jkun inkiseb fuq il-bażi ta’ attivitajiet li wieħed ikun imqabbad fihom għall-għan waħdieni jew ewlieni li joħloq il-kondizzjonijiet meħtieġa biex jingħaraf bħala refuġjat” ( 40 ). L-ebda regoli ġenerali oħra ma jagħtu lill-Istati Membri l-fakultà li jnaqqsu l-benefiċċji mogħtija taħt il-Kapitolu VII.
23.
L-Artikolu 21(1) jobbliga lill-Istati Membri jirrispettaw il-prinċipju ta’ non-refoulement bi qbil mal-obbligi internazzjonali tagħhom. L-Artikolu 21(2) jipprovdi li f’ċirkustanzi fejn l-obbligi internazzjonali ma jipprekluduhomx milli jagħmlu hekk, “[S]tati Membri [jistgħu jgħaddu refuġjat minn refoulement], sewwa jekk magħruf [rikonoxxut] formalment u sewwa jekk le, meta (a) ikun hemm bażi raġunevoli sabiex jitqies jew titqies bħala periklu għas-sigurta ta’ l-Istat Membru li fih huwa jew hija huma preżenti; jew (b) huwa jew hija, wara li nstabu ħatja minn ġudizzju finali ta’ delitt partikolarment serju, jikostitwixxu periklu għall-Komunità ta’ dak l-Istat Membru”. Skont l-Artikolu 21(3), “[l]-Istati Membri jistgħu jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu jew li jagħtu l-permess ta’ residenza ta’ (jew lil) refuġjat li għaliha japplika l-[Artikolu 21(2)]”.
24.
L-Artikolu 24(1) jipprovdi: “Kemm jista’ jkun malajr wara li l-istat tagħhom ikun ingħata, l-Istati Membri għandhom joħorġu lill-benefiċjarji ta’ stat ta’ refuġjat permess ta’ residenza li jrid ikun validu għal mill-inqas tliet snin u jiġġedded minbarra jekk raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika jeħtieġu mod ieħor, u mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 21(3) […]”.
25.
Fir-rigward ta’ benefiċjarji ta’ status ta’ refuġjat, Stati Membri għandhom ukoll: (i) joħorġu dokumenti ta’ vjaġġar sakemm raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku ma jkunux jeħtieġu mod ieħor ( 41 ); (ii) jawtorizzaw l-aċċess għal attività professjonali indipendenti jew b’impjieg ( 42 ); (iii) jiżguraw li attivitajiet bħal edukazzjoni relatata ma’ opportunitajiet ta’ impjieg għal adulti tkun offerta taħt l-istess kundizzjonijiet bħal ċittadini ( 43 ); (iv) jiżguraw li l-assistenza soċjali neċessarja, kif ipprovduta liċ-ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat, tingħata ( 44 ); (v) jiżguraw aċċess għall-kura tas-saħħa taħt l-istess kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà bħaċ-ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat ( 45 ); (vi) jiżguraw aċċess għal akkomodazzjoni taħt kundizzjonijiet ekwivalenti bħal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fit-territorji tagħhom ( 46 ); (vii) jippermettu libertà ta’ moviment ġewwa t-territorju tagħhom taħt l-istess kundizzjonijiet u restrizzjonijiet bħal dawk ipprovduti għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu jirrisjedu legalment fit-territorji tagħhom ( 47 ); (viii) jipprovdu għal programmi ta’ integrazzjoni jew joħolqu kundizzjonijiet minn qabel li jiggarantixxu aċċess għal tali programmi ( 48 ).
Id-Direttiva tal-Kunsill 2003/109
26.
Id-Direttiva tal-Kunsill 2003/109/KE ( 49 ) hija bbażata fuq l-Artikolu 63(3) u (4) KE (li sar l-Artikolu 79 TFUE) dwar il-politika ta’ immigrazzjoni komuni. Hija tiddetermina r-regoli sabiex jingħata status ta’ resident għat-tul lil, u r-revoka ta’ tali status minn ċittadini, ta’ pajjiżi terzi li legalment jirrisjedu fit-territorju ta’ Stati Membri ( 50 ). L-Istati Membri jistgħu joħorġu permessi ta’ residenza b’validità permanenti jew illimitata fuq termini li jkunu iktar favorevoli minn dawk stabbiliti fid-direttiva dwar ir-residenti għat-tul ( 51 ). Ċittadin ta’ pajjiż terz huwa ddefinit bħala persuna li ma tkunx ċittadin tal-Unjoni skont it-tifsira ta’ dak li llum huwa l-Artikolu 20(1) TFUE ( 52 ) u permess KE (illum l-UE) ta’ residenza għal residenti għat-tul ifisser permess ta’ residenza maħruġ mill-Istat Membru kkonċernat mal-kisba tal-istatus ta’ resident għat-tul ( 53 ). Id-direttiva dwar ir-residenti għat-tul tapplika għal persuna li tkun refuġjat jew li tkun teħtieġ protezzjoni internazzjonali b’xi mod ieħor skont it-tifsira tal-Artikolu 2(a) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ( 54 ). Stati Membri għandhom jagħtu status ta’ residenti għat-tul lil ċittadini ta’ stati terzi li jkunu rrisjedew legalment u kontinwament fit-territorji tagħhom għal ħames snin ( 55 ).
27.
L-istatus ta’ resident għat-tul huwa permanenti, suġġett għall-irtirar jew telf ta’ dak l-istatus taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 9 ( 56 ). Permessi ta’ residenza għat-tul mogħtija skont id-Direttiva 2003/109 għandhom ikunu validi għal tal-inqas ħames snin u għandhom jiġu awtomatikament rinnovati meta jiskadu ( 57 ). Status ta’ resident għat-tul jista’ jiġi rtirat jew mitluf fiċ-ċirkustanzi stabbiliti fl-Artikolu 9, inklużi każijiet fejn tkun adottata miżura ta’ tkeċċija ( 58 ), jew il-persuna kkonċernata tikkostitwixxi theddida għall-politika pubblika minħabba l-gravità tar-reati li tkun wettqet, iżda tali theddida ma hijiex raġuni għal tkeċċija fis-sens tal-Artikolu 12 tad-direttiva ( 59 ). Għandhom jingħataw raġunijiet għal kull deċiżjoni li tiċħad applikazzjoni għal status ta’ resident għat-tul jew għall-irtirar ta’ dak l-istatus filwaqt li għandha tkun possibbli proċedura ta’ kontestazzjoni ta’ din id-deċiżjoni ( 60 ). Residenti għat-tul għandhom igawdu minn trattament ugwali għal dak mogħti liċ-ċittadini fir-rigward tan-numru ta’ benefiċċji soċjali ( 61 ), fir-rigward ta’ numru ta’ benefiċċji soċjali, bħal aċċess għal impjieg. Id-dispożizzjonijiet li jirregolaw it-tkeċċija ta’ residenti għat-tul jinsabu fl-Artikolu 12. Essenzjalment, l-Istati Membri jistgħu jieħdu tali deċiżjoni unikament fejn dan jikkostitwixxi “theddiha attwali u suffiċjentement serja għall-politika pubblika jew għas-sigurtà pubblika” ( 62 ).
Id-direttiva dwar iċ-ċittadinanza
28.
Id-Direttiva 2004/38 ( 63 ) tipprovdi, fost l-oħrajn, il-kundizzjonijiet li jirregolaw l-eżerċizzju tad-dritt tal-moviment liberu u ta’ residenza fit-territorju tal-Istati Membri miċ-ċittadini tal-Unjoni u mill-membri tal-familja tagħhom ( 64 ). Restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ dħul u d-dritt ta’ residenza għal raġunijiet ta’ politika pubblika, sigurtà pubblika jew saħħa pubblika huma stabbiliti fil-Kapitolu VI. L-Artikolu 28, intitolat “Protezzjoni minn tkeċċija”, jipprovdi:
“[…]
2. L-Istat Membru ospitanti ma jistax jieħu deċiżjoni ta’ tkeċċija kontra ċittadini ta’ l-Unjoni jew il-membri tal-familja tagħhom, irrispettivament miċ-ċittadinanza, li għandhom id-dritt ta’ residenza permanenti fit-territorju tiegħu, ħlief minħabba raġunijiet serji ta’ politika pubblika jew ta’ sigurtà pubblika.
3. Deċiżjoni ta’ tkeċċija m’għandhiex tittieħed kontra ċittadini ta’ l-Unjoni, ħlief meta d-deċiżjoni hi bbażata fuq raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà pubblika, kif imfissra mill-Istati Membri, jekk dawn:
(a)
għexu fl-Istat Membru ospitanti għall-għaxar snin preċedenti;
[…]”
Id-dritt nazzjonali
29.
L-Artikolu 16a tal-Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (Kostituzzjoni tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja) tipprovdi għad-dritt ta’ ażil. Il-proċedura ta’ ammissjoni għal min japplika għal ażil hija rregolata mill-Asylverfahrensgesetz (Liġi dwar il-Proċedura ta’ Ażil). Fejn l-awtoritajiet kompetenti jagħtu status ta’ refuġjat, l-applikant jirċievi permess ta’ residenza temporanju. Imbgħad huwa jkun eliġibbli għall-istess benefiċċji bħal ċittadin Ġermaniż fir-rigward tas-servizzi soċjali u l-allowances għall-familja, kif ukoll assistenza għall-integrazzjoni li tinkludi ċerti allowances kif ukoll aċċess għall-korsijiet tal-lingwa.
30.
Skont il-Gesetz zur Regelung des öffentlichen Vereinsrechts (liġi li tirregola s-sistema pubblika tal-assoċjazzjonijiet) (iktar ’il quddiem il-“Vereinsgesetz”), l-operazzjonijiet tal-PKK ( 65 ) ġew ipprojbiti. Taħt l-Artikolu 20 tal-Vereinsgesetz, kull min imur kontra l-projbizzjoni jwettaq delitt.
31.
Taħt il-Gesetz über den Aufenthalt, die Erwerbstätigkeit und die Integration von Ausländern im Bundesgebiet (liġi dwar ir-residenza, ix-xogħol u l-integrazzjoni tal-ħaddiema fuq it-territorju federali) (iktar ’il quddiem l-“Aufenthaltsgesetz”), iċ-ċittadini ta’ Stati terzi li jidħlu u jibqgħu fil-Ġermanja għandu jkollhom permess ta’ residenza, li jista’ jkun fil-forma, fost l-oħrajn, ta’ permess ta’ residenza jew ta’ awtorizzazzjoni ta’ stabbiliment ( 66 ). Permessi ta’ residenza jingħataw għal perijodu temporanju ( 67 ). Permess ta’ stabbiliment huwa permess ta’ residenza permanenti li jippermetti lid-detentur jibda attività ekonomika ( 68 ).
32.
Fejn l-awtoritajiet kompetenti jagħtu ażil jew status ta’ refuġjat lil ċittadin ta’ pajjiż terz, huma għandhom jipprovdu wkoll permess ta’ residenza ( 69 ). Permess ta’ residenza mogħti f’dawk iċ-ċirkustanzi jista’ jinħareġ u jiġi estiż għal perijodi ta’ mhux iktar minn tliet snin ( 70 ). Individwu li għandu tali permess ta’ residenza huwa intitolat għal permess ta’ stabbiliment skont l-Artikolu 26(3) tal-Aufenthaltsgesetz ( 71 ).
33.
Ċittadini ta’ pajjiżi terzi li ma għandhomx permess ta’ residenza u dritt ta’ residenza huma obbligati jitilqu mill-Ġermanja ( 72 ). Permess ta’ residenza jiskadi fejn, fost l-oħrajn, il-perijodu ta’ validità jintemm, il-permess jiġi rtirat jew irrevokat, jew iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz jitkeċċa ( 73 ).
34.
L-awtoritajiet kompetenti jistgħu jkeċċu ċittadin ta’ pajjiż terz meta jkun hemm raġunijiet li wieħed jemmen li jkun jagħmel parti minn (jew kien għamel parti minn) organizzazzjoni li ssostni t-terroriżmu, jew sostna tali organizzazzjoni li ssostni t-terroriżmu; sħubija jew sostenn fil-passat jistgħu wkoll jiġġustifikaw it-tkeċċija jekk ikunu jagħtu lok għal theddida attwali ( 74 ). Fejn ordni ta’ tkeċċija tingħata taħt l-Artikolu 54(5) tal-Aufenthaltsgesetz, l-individwu kkonċernat għandu jippreżenta ruħu l-għassa ta’ pulizija lokali tiegħu tal-inqas darba f’ġimgħa; iż-żona fejn jista’ jirrisjedi hija limitata għat-territorju amministrattiv tal-awtorità kompetenti li hija responsabbli għall-fajl tiegħu ( 75 ). Protezzjoni speċjali mit-tkeċċija tingħata lir-refuġjati, sakemm ma jkunx hemm raġunijiet serji relatati mas-sigurtà pubblika u l-ordni pubbliku. Dawn ir-raġunijiet huma ġeneralment ikkunsidrati li japplikaw meta ordni ta’ tkeċċija tingħata, fost l-oħrajn, taħt l-Artikolu 54(5) tal-Aufenthaltsgesetz.
35.
It-tkeċċija twassal għal irtirar awomatiku tal-permess ta’ residenza. Permess ta’ residenza ġdid ma jistax jinħareġ anki jekk il-kundizzjonijiet għal dan il-għan ikunu min-naħa l-oħra sodisfatti ( 76 ). Il-qorti tar-rinviju ssostni li dan għandu implikazzjonijiet għall-aċċess tar-refuġjat għall-impjieg u għad-drittijiet soċjali l-oħra previsti fid-dritt nazzjonali.
36.
Madankollu, f’ċerti ċirkustanzi ċ-ċittadin tal-pajjiż terz jista’ ma jitkeċċiex. Dawn iċ-ċirkustanzi jinkludu: (i) il-każ fejn, kif previst fil-Konvenzjoni ta’ Genève, ħajtu jew il-libertà tiegħu jkunu mhedda minħabba r-razza, reliġjon, nazzjonalità, sħubija fi grupp soċjali jew konvinzjonijiet politiċi tiegħu; (ii) meta jkun espost għal perikolu gravi; jew (iii) meta t-tkeċċija tiegħu tkun inkompatibbli mal-KEDB ( 77 ). It-tkeċċija tista’ tiġi sospiża, fost l-oħrajn, għal raġunijiet ta’ dritt internazzjonali jew minħabba raġunijiet umanitarji, sakemm ikun impossibbli li l-individwu kkonċernat jitkeċċa (jiġifieri li jitneħħa minn fuq it-territorju) fil-fatt jew fid-dritt; iżda l-ebda permess ta’ residenza ma jingħatalu matul dan il-perijodu ( 78 ). Il-fatt li t-tkeċċija tiġi sospiża ma jaffettwax l-obbligu taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz li jitlaq mill-Ġermanja ( 79 ). L-awtoritajiet kompetenti għandhom joħorġu ċertifikat li jikkonferma s-sospensjoni tat-tkeċċija ( 80 ).
Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari
37.
H. T. twieled fl-1956. Huwa ċittadin Tork ta’ oriġini Kurda. Huwa jgħix ma’ martu, li hija wkoll ċittadina Torka, fil-Ġermanja sa mill-1989. Huma jgħixu flimkien mat-tmien ulied tagħhom, li ħamsa minnhom huma ċittadini Ġermaniżi.
38.
Fl-24 ta’ Ġunju 1993, l-awtoritajiet kompetenti aċċettaw it-talba ta’ H. T. għal ażil. Din id-deċiżjoni ħadet inkunsiderazzjoni l-attivitajiet politiċi tiegħu fl-eżilju għal, u insostenn tal-PKK u t-theddida ta’ persekuzzjoni li kien jaffaċċja minħabba t-twemmin politiku tiegħu kieku kellu jerġa’ jirritorna fit-Turkija. Mis-7 ta’ Ottubru 1993, H. T. kellu permess ta’ residenza permanenti fil-Ġermanja. Ingħata status ta’ refuġjat skont it-tifsira tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Fil-21 ta’ Awwissu 2006, l-awtoritajiet kompetenti rrevokaw l-istatus ta’ refuġjat ta’ H. T. minħabba raġunijiet li s-sitwazzjoni politika fit-Turkija kienet inbidlet u għalhekk ma kienx għandu kkunsidrat f’perikolu ta’ persekuzzjoni. Dik id-deċiżjoni ġiet ikkontestata u ġiet annullata permezz ta’ digriet tal-Verwaltungsgericht Karlsruhe (qorti amministrattiva ta’ Karlsruhe) fl-20 ta’ Novembru 2007. Konsegwentement, H. T. żamm l-istatus ta’ refuġjat tiegħu.
39.
Sussegwentement, l-awtoritajiet kompetenti ħarrku lil H. T. taħt l-Artikolu 20 tal-Vereinsgesetz talli sostna l-PKK, wara li kisbu provi kontrih meta wettqu perkwiżizzjoni fid-dar tiegħu. F’dawk il-proċeduri ġie stabbilit li kien ġabar donazzjonijiet f’isem il-PKK u kien għaddihom lil din l-organizzazzjoni u li kien, f’dik l-okkażjoni, qassam ir-rivista Serxwebûn, pubblikazzjoni tal-PKK. Għalhekk, kien ġie ordnat iħallas multa permezz ta’ deċiżjoni tal-Landgericht Karlsruhe (qorti reġjonali ta’ Karlsruhe) tat-3 ta’ Diċembru 2008. Wara li l-appell tiegħu ġie miċħud mill-Bundesgerichtshof (qorti tal-ġustizzja federali), din id-deċiżjoni saret finali fit-8 ta’ April 2009.
40.
Fis-27 ta’ Marzu 2012, ir-Regierungspräsidium Karlsruhe (Gvern reġjonali ta’ Karlsruhe) ħareġ deċiżjoni f’isem il-Land Baden-Württemberg li tordna l-espulsjoni ta’ H. T. mill-Ġermanja abbażi tar-raġunijiet stabbiliti fl-Artikolu 54(5) tal-Aufenthaltsgesetz (sostenn ta’ organizzazzjoni li ssostni t-terroriżmu) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tas-27 ta’ Marzu 2012”). Permezz ta’ din id-deċiżjoni, ċerti kundizzjonijiet kienu imposti fuq H. T. (skont l-Artikolu 54(a) tal-Aufenthaltsgesetz), bħal li ried jippreżenta ruħu regolarment fl-għassa tal-pulizija lokali u li l-post ta’ residenza tiegħu kien ristrett għall-belt ta’ Mannheim. Madankollu, l-awtoritajiet kompetenti ddeċidew li l-infurzar tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija għandha tiġi sospiża ( 81 ), minħabba l-istatus ta’ refuġjat ta’ H. T. b’permess ta’ residenza permanenti, ir-rabtiet familjari tiegħu, u d-dritt tiegħu għal ħajja tal-familja kkonsakrat fl-Artikolu 8 tal-KEDB (il-garanzija korrispondenti tinsab fl-Artikolu 7 tal-Karta). L-appell ta’ H. T. kontra d-deċiżjoni tas-27 ta’ Marzu 2012 ġie miċħud mill-Verwaltungsgericht Karlsruhe fis-7 ta’ Awwissu 2012.
41.
Fit-28 ta’ Novembru 2012, il-Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg ġiet adita bl-appell minn din is-sentenza. F’dawk il-proċeduri H. T. isostni li: (i) il-PKK ma hijiex organizzazzjoni terrorista; (ii) għalkemm huwa minnu li peress li huwa Kurd huwa jiċċelebra avvenimenti bħal Newroz (is-sena l-ġdida Kurda) u pparteċipa f’laqgħat awtorizzati relatati mal-PKK fil-Ġermanja, huwa ma kienx isostni lil din l-organizzazzjoni; (iii) ir-rekwiżiti tal-Artikoli 21 u 24 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ma kinux ittieħdu inkunsiderazzjoni fid-deċiżjoni tas-27 ta’ Marzu 2012; u (iv) it-tkeċċija tiegħu ma hijiex permessa sakemm ma jkunx hemm raġunijiet serji, li ma jeżistux fil-każ tiegħu, sabiex jiġi kkunsidrat li hemm theddida għas-sigurtà tiegħu. Il-konvenut fil-proċeduri prinċipali jikkunsidra li la l-Artikolu 21 u lanqas l-Artikolu 24 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ma jipprekludu t-tkeċċija ta’ H. T. mill-Ġermanja.
42.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni tal-Artikoli 21 u 24 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet; hija tixtieq tkun taf ukoll jekk l-espressjoni “raġunijiet gravi” fl-Artikolu 56 tal-Aufenthaltsgesetz għandhiex tiġi interpretata fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. Konsegwentement, hija għamlet is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tingħata deċiżjoni preliminari:
“1.
(a)
Ir-regola li tinsab fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(1) tad-[direttiva dwar il-kundizzjonijiet] dwar l-obbligu, għall-Istati Membri, li joħorġu permess ta’ residenza lill-benefiċjarji tal-istatus ta’ refuġjat għandha tiġi osservata wkoll fil-każ li jiġi annullat permess ta’ residenza diġà mogħti?
(b)
Din ir-regola għandha, għalhekk, tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi li l-permess ta’ residenza ta’ persuna rrikonoxxuta bħala refuġjat jiġi annullat jew mitmum (pereżempju bi tkeċċija skont id-dritt nazzjonali) jekk il-kundizzjonijiet tad-dispożizzjonijiet moqrija flimkien tal-paragrafi 3 u 2 tal-Artikolu 21 [tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet] ma jkunux sodisfatti u ma jkunux jirriżultaw ‘raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika’ fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(1) [tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet]?
2.
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għad-domandi taħt in-numru 1:
(a)
Kif għandha l-klawsola ta’ esklużjoni ta’ ‘raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika’ li tinsab fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(1) [tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet] tiġi interpretata fir-rigward ta’ theddid li jirriżulta mis-sostenn ta’ assoċjazzjoni terrorista?
(b)
Jista’ wieħed ikun fil-preżenza ta’ ‘raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika’ fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 24(1) [tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet] meta persuna rrikonoxxuta bħala refuġjat tkun sostniet lill-PKK, inter alia permezz tal-ġbir ta’ donazzjonijiet u l-parteċipazzjoni b’mod kontinwu f’avvenimenti marbuta mal-PKK, anki jekk il-kundizzjonijiet li jippermettu l-waqfien tal-protezzjoni minn refoulement stipulati fl-Artikolu 33(2) tal-[Konvenzjoni ta’ Genève] u, għaldaqstant, il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 21(2) [tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet], ma jkunux sodisfatti?”
3.
Fil-każ ta’ risposta negattiva għad-domanda 1(a):
Skont id-dritt tal-Unjoni, l-annullament jew it-tmiem tal-permess ta’ residenza mogħti lil persuna rrikonoxxuta bħala refuġjat (pereżempju bi tkeċċija skont id-dritt nazzjonali) huma possibbli biss jekk il-kundizzjonijiet tad-dispożizzjonijiet moqrija flimkien tal-paragrafi 3 u 2 tal-Artikolu 21 [tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet] (jew tas-sistema identika tad-Direttiva 2011/95/UE li ġiet warajha) ikunu sodisfatti?
43.
H. T., il-Ġermanja, il-Greċja, l-Italja u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom. Il-partijiet kollha minbarra l-Italja għamlu osservazzjonijiet orali matul is-seduta tal-4 ta’ Ġunju 2014.
Evalwazzjoni
Osservazzjonijiet preliminari
44.
Hija ġurisprudenza stabbilita li l-Konvenzjoni ta’ Genève tikkostitwixxi l-bażi fundamentali tas-sistema legali internazzjonali għall-protezzjoni tar-refuġjati ( 82 ). Id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ġiet adottata sabiex tiggwida lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri fl-applikazzjoni ta’ din il-konvenzjoni abbażi ta’ kunċetti komuni u kriterji ( 83 ). Għaldaqstant, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-direttiva għandha ssir fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-għan tagħha, billi jiġu osservati l-Konvenzjoni ta’ Genève u t-Trattati l-oħra rilevanti msemmija fl-Artikolu 78(1) TFUE; għandha tiġi interpretata b’mod konsistenti mad-drittijiet rikonoxxuti mill-Karta ( 84 ).
45.
Qabel ma individwu jingħata status ta’ refuġjat taħt id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, is-sitwazzjoni tiegħu hija rregolata, fost l-oħrajn, mid-direttiva dwar il-kundizzjonijiet tal-akkoljenza u d-direttiva proċedura. Din il-persuna ma hijiex intitolata għal permess ta’ residenza sakemm tkun għadha pendenti deċiżjoni dwar it-talba tagħha għal status ta’ refuġjat ( 85 ). Madankollu, H. T. ingħata status ta’ refuġjat taħt id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet u ngħata permess ta’ residenza. Fejn l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru jikkunsidraw tkeċċija, huma għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-obbligi tagħhom taħt il-Konvenzjoni ta’ Genève sabiex jiżguraw li ħadd ma jintbagħat lura f’post fejn hemm riskju li jiġi ppersegwitat, jiġifieri, għandhom isegwu l-prinċipju ta’ non-refoulement ( 86 ). Il-qorti tar-rinviju tindika li l-awtoritajiet kompetenti fil-fatt żammew dan f’moħħhom; u li l-kwistjoni hawnhekk hija t-tkeċċija ta’ H. T. mill-Ġermanja u jekk il-permess ta’ residenza tiegħu jistax għalhekk jiġi rrevokat, u mhux ir-refoulement tiegħu.
46.
Sa ċertu punt, id-domandi tal-qorti nazzjonali jikkoinċidu. Jidher li l-kwistjonijiet essenzjali huma, l-ewwel nett, jekk permess ta’ residenza, ladarba jingħata, jistax jiġi rrevokat (i) meta jkun hemm jew raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubbliku taħt l-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet jew raġunijiet sabiex tiġi applikata l-eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ non-refoulement taħt l-Artikolu 21(2), jew (ii) unikament fejn hemm raġunijiet sabiex tiġi applikata l-eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ non-refoulement taħt l-Artikolu 21(2) (Domandi 1 u 3). It-tieni nett, jekk ir-risposta għall-ewwel domanda hija (i), kif għandha tiġi interpretata l-frażi “raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika” (Domanda 2)?
Is-sitwazzjoni ta ’ H. T.
47.
L-Artikoli 21(2) u (3) jew 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ( 87 ) ikopru ċ-ċirkustanzi li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni ta’ H. T.? Huwa diffiċli li tiġi riżolta din il-kwistjoni b’mod astratt, u għalhekk ser nibda billi nesponi fil-qosor is-sitwazzjoni ta’ H. T. kif spjegata mill-qorti tar-rinviju.
48.
H. T. huwa refuġjat rikonoxxut fis-sens tal-Artikolu 2(d) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. L-awtoritajiet kompetenti ħadu azzjoni sabiex ikeċċuh wara li ġie kkundannat taħt l-Artikolu 20 tal-Vereinsgesetz talli sostna lil PKK. Il-qorti tar-rinviju ssostni li hija tikkunsidra l-PKK bħala organizzazzjoni li ssostni t-terroriżmu u li H. T. sostna l-attivitajiet ta’ PKK għall-finijiet tal-Artikolu 54(5) tal-Aufenthaltsgesetz, b’mod partikolari billi ġabar u ttrasferixxa donazzjonijiet lil dik l-organizzazzjoni. Madankollu, dawn iċ-ċirkustanzi ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 21(2) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. H. T. għalhekk ikompli jiġi protett kontra r-refoulement.
49.
Il-permess li jippermetti lil H. T. jirrisjedi fil-Ġermanja [ara l-Artikolu 2(j) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet] ġie rrevokat għaliex huwa suġġett għal ordni ta’ tkeċċija. L-infurzar ta’ din l-ordni ġie sospiż. Għalhekk, is-sitwazzjoni ta’ H. T. tista’ tiġi deskritta li huwa de jure mkeċċi, iżda, de facto, jibqa’ legalment fil-Ġermanja, peress li ġie awtorizzat mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti ( 88 ).
50.
Skont il-qorti tar-rinviju, l-infurzar tal-eżekuzzjoni tal-ordni ta’ tkeċċija huwa fid-diskrezzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li s-sospensjoni tal-infurzar tat-tkeċċija ta’ H. T. hija proporzjonata skont id-dritt nazzjonali għal raġunijiet umanitarji, b’mod partikolari d-dritt tiegħu għal ħajja tal-familja ( 89 ), peress li ħamsa mit-tmien ulied tiegħu huma ċittadini Ġermaniżi li jgħixu miegħu u mal-mara tiegħu ( 90 ).
51.
Il-qorti tar-rinviju tispjega li ordni ta’ tkeċċija ma twassalx neċessarjament sabiex ir-refuġjat ikollu jitlaq mill-Ġermanja. Madankollu, taħt id-dritt nazzjonali tali ordni tfisser li l-permess ta’ residenza tar-refuġjat jiġi rtirat (“revokat”) ( 91 ). H. T. jibqa’ refuġjat għall-finijiet tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. Madankollu, l-ordni ta’ tkeċċija tfisser li ma għandux aċċess għal impjieg, taħriġ u/jew drittijiet soċjali. Taħt id-dritt Ġermaniż, l-aċċess għal dawn id-drittijiet huwa suġġett għaż-żamma ta’ permess ta’ residenza validu pjuttost milli għall-istatus ta’ refuġjat tal-persuna. Kwistjoni supplimentari fil-proċedura fil-kawża prinċipali hija jekk huwiex konsistenti mad-direttiva li l-preżenza ta’ H. T. fil-Ġermanja tiġi sempliċement “ittollerata” (“Duldungen”) issa li l-permess ta’ residenza tiegħu ġie rrevokat.
L-Artikoli 21(2) u (3) jew l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva dwar il-kundizzjonijiet japplikaw?
52.
Id-domandi 1 u 3 jikkonċernaw il-kwistjoni dwar jekk l-Istati Membri jistgħux jirrevokaw permess ta’ residenza jew taħt l-Artikolu 21(2) u (3) jew taħt l-Artikolu 24(1), jew jekk permess ta’ residenza jistax jiġi rrevokat biss taħt l-Artikolu 21(3) jekk ir-refuġjat ma jkunx għadu protett kontra r-refoulement [peress li tapplika l-eċċezzjoni fl-Artikolu 21(2)].
L-osservazzjonijiet tal-partijiet
53.
H. T. isostni li l-Artikoli 21 u 24 jintroduċu sistemi differenti u eżawrjenti. Meta Stat Membru jagħti permess ta’ residenza lil refuġjat, l-Artikolu 21(3) jistabbilixxi l-kundizzjonijiet taħt liema dak il-permess jista’ sussegwentement jiġi rrevokat, fejn ir-revoka tkun suġġetta għat-telf tal-protezzjoni kontra r-refoulement [Artikolu 21(2)]. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 24(1) jistabbilixxi l-obbligi u l-kundizzjonijiet li japplikaw għall-għoti (jew ir-rifjut li jingħata) permess ta’ residenza wara li jkun ingħata l-istatus ta’ refuġjat. Permess ta’ residenza ma jistax jiġi rrevokat taħt l-Artikolu 24(1). Ma hemm l-ebda raġuni sabiex jiġi applikat l-Artikolu 24(1) b’analoġija ma’, jew bħala alternattiva għall-Artikolu 21(3). Kieku dan kien il-każ, il-leġiżlatur kien introduċa riferiment għall-Artikolu 24 fl-Artikolu 21(3). Għalhekk, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun negattiva.
54.
L-Istati Membri kollha li ppreżentaw osservazzjonijiet, kif ukoll il-Kummissjoni, jikkunsidraw li l-permess ta’ residenza ta’ refuġjat jista’ jiġi rrevokat taħt l-Artikolu 24(1).
55.
Essenzjalment, huma jsostnu, l-ewwel nett, li huwa impliċitu fil-formulazzjoni tal-Artikolu 24(1) li l-Istati Membri għandhom id-diskrezzjoni li jirrifjutaw (i) li joħorġu jew (ii) li jġeddu permess ta’ residenza meta jkunu jeżistu raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku. Għalhekk, huwa loġiku u konsistenti li l-Istati Membri għandhom ukoll ikunu intitolati li jirrevokaw permess ta’ residenza meta dawn ir-raġunijiet ikunu preżenti. It-tieni nett, huwa konsistenti mal-istruttura tal-leġiżlazzjoni li l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jirrevokaw permess ta’ residenza qabel id-data tat-tiġdid tiegħu. Peress li teżisti tali dispożizzjoni taħt l-Artikolu 21(3), ma hemm l-ebda raġuni għalfejn ma għandux ikun hemm possibbiltà simili taħt l-Artikolu 24(1). It-tielet nett, interpretazzjoni stretta tal-Artikolu 24(1) tfisser li l-Istati Membri qatt ma jkunu jistgħu jirrevokaw permess ta’ residenza sakemm ma jkunux ukoll intitolati li jissuġġettaw lir-refuġjat għar-refoulement. Ir-raba’ nett, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 24(1) fis-sens li ma jinkludi l-ebda setgħa ta’ revoka, twassal għal riżultati arbitrarji. Il-possibbiltà għal Stat Membru li jirrifjuta permess ta’ residenza f’każ partikolari tiddependi fuq jekk l-informazzjoni li tqajjem raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubbliku kinitx disponibbli fil-mument tal-għoti jew tat-tiġdid tal-permess ta’ residenza (fejn rifjut ikun possibbli) jew f’mument ieħor (fejn l-ebda rifjut ma hu possibbli). Fl-aħħar nett, ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu permess ta’ residenza validu għandu dritt għal moviment liberu fiż-żona Schengen ( 92 ). Għalhekk, huwa importanti għall-Istati Membri li jkunu f’pożizzjoni li jistgħu jirrevokaw permessi ta’ residenza anki f’sitwazzjonijiet fejn ir-refoulement ma jkunx inkwistjoni: hemm implikazzjonijiet mhux biss għall-Istati kkonċernati, iżda għall-Istati kollha li jifformaw parti miż-żona Schengen u għall-ġlieda konġunta kontra t-terroriżmu internazzjonali.
56.
Il-Kummissjoni ssostni li l-miżuri kollha li għandhom l-effett li jtemmu permess ta’ residenza għandhom josservaw il-prinċipju ta’ non-refoulement fl-Artikolu 33 tal-konvenzjoni ta’ Genève u l-Artikolu 21 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
L-Artikolu 21(2) u (3) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet
57.
L-Artikolu 21(1) jobbliga lill-Istati Membri jirrispettaw il-prinċipju ta’ non-refoulement bi qbil mal-obbligi internazzjonali tagħhom. Dan il-prinċipju ma huwiex iddefinit fid-direttiva dwar il-kundizzjonijiet stess, għalkemm il-premessa 2 tirreferi għall-prinċipju ta’ non-refoulement fil-Konvenzjoni ta’ Genève u tispjega li ħadd ma għandu jintbagħat lura għal persekuzzjoni. Skont l-Artikolu 33(1) tal-Konvenzjoni ta’ Genève, il-prinċipju ta’ non-refoulement ifisser li refuġjat ma għandux jitkeċċa jew jiġi rritornat (refouler) lejn fruntieri jew territorji fejn jista’ jaffaċċja persekuzzjoni ( 93 ) u fejn ħajtu jew il-libertà tiegħu jkunu mhedda. Għalhekk, refoulement jinkludi biss ċirkustanzi fejn ir-refuġjat ikkonċernat huwa suġġett għal tkeċċija minn Stat Membru fejn ifittex protezzjoni u huwa rritornat minn dak l-Istat għat-territorju (jew il-fruntieri tiegħu) minn fejn ħarab il-persekuzzjoni. Ma jkoprix it-tkeċċija lejn pajjiż terz ieħor mingħajr perikolu.
58.
Skont il-formulazzjoni espressa tal-Artikolu 21(2), meta dan ma jkunx ipprojbit mill-obbligi internazzjonali tagħhom, l-Istati Membri għandhom diskrezzjoni dwar jekk jissuġġettawx refuġjat għal refoulement meta: (a) jkun hemm raġunijiet serji sabiex jitqies li huwa perikolu għas-sigurtà tal-Istat Membru li jkun jinsab fih; jew (b) wara li jkun instab ħati f’deċiżjoni finali ta’ delitt partikolarment serju, ikun jikkostitwixxi perikolu għall-komunità ta’ dak l-Istat Membru [iktar ’il quddiem l-“eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2)”]. Il-formulazzjoni tirrifletti l-Artikolu 33(2) tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Ma hemm l-ebda formulazzjoni espressa fl-Artikolu 21 tad-direttiva li tkopri t-tkeċċija ta’ refuġjati meta r-refoulement ma jkunx inkwistjoni.
59.
Barra minn hekk, fir-rigward tal-obbligi internazzjonali tal-Istati Membri, l-Artikolu 32(1) tal-Konvenzjoni ta’ Genève jipprovdi li l-Istati kontraenti jżommu d-dritt li jkeċċu refuġjati minħabba raġunijiet ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku ( 94 ). Tali formulazzjoni ma hijiex riflessa fl-Artikolu 21 tad-direttiva (u hija differenti mit-test tal-Artikolu 24(1)) ( 95 ).
60.
Il-KEDB ma tipprovdix għal dritt ta’ status ta’ refuġjat ( 96 ). Il-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem dejjem irrikonoxxiet li l-Istati Kontraenti għandhom id-dritt li jikkontrollaw id-dħul, ir-residenza u t-tkeċċija tal-aljeni ( 97 ). Hija sostniet, madankollu, li ordni ta’ tkeċċija tista’ twassal għal kwistjonijiet taħt l-Artikolu 3 tal-KEDB u għalhekk l-Istat ikkonċernat ikun responsabbli meta jkun hemm raġunijiet biżżejjed sabiex wieħed jemmen li r-refuġjat, jekk jitkeċċa, jiffaċċja perikolu reali li jiġi suġġett għal trattament kuntrarju għal dik id-dispożizzjoni. F’dawk iċ-ċirkustanzi, l-Artikolu 3 tal-KEDB jimplika obbligu li r-refuġjat ma jitkeċċiex lejn dak il-pajjiż ( 98 ).
61.
Fil-fehma tiegħi, tkeċċija ta’ refuġjat mit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat hija kunċett usa’ minn refoulement, li jinkludi mhux biss it-tkeċċija minn dak l-Istat iżda r-ritorn lejn pajjiż fejn il-persuna inkwistjoni tista’ tkun f’riskju. Nirrileva wkoll li, meta s-sitwazzjoni ta’ refuġjat tissodisfa l-kundizzjonijiet fl-Artikolu 21(2) l-Istati Membri ma humiex obbligati jgħaddu għar-refoulement. Minflok, huma għandhom dawn it-tliet possibbiltajiet: (i) refoulement, (ii) tkeċċija lejn pajjiż terz mingħajr perikolu jew (iii) jippermettu lir-refuġjat jibqa’ fuq it-territorju tagħhom.
62.
F’ċirkustanzi fejn l-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2) tkun tapplika, l-Istati Membri jistgħu jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu jew jagħtu permess ta’ residenza ta’ (jew lil) refuġjat taħt l-Artikolu 21(3). Ladarba refuġjat ikun suġġett għal refoulement ma hemm l-ebda bżonn għalih li jingħata (jew, skont il-każ, ikompli jżomm permess ta’ residenza jew li dan jiġġeddidlu). Minn dan isegwi li jekk l-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2) ma tkunx tista’ tiġi invokata, allura l-Artikolu 21(3) ma jistax japplika. Għalhekk, meta Stat Membru jibda proċeduri kontra refuġjat f’ċirkustanzi bħal dawk fil-każ ta’ H. T., iżda ma jfittixx ir-refoulement tiegħu, peress li l-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2) ma tkunx sodisfatta, il-permess ta’ residenza ta’ dik il-persuna ma jistax jiġi rrevokat taħt l-Artikolu 21(3) ( 99 ). Il-kwistjoni dwar jekk huwiex kompatibbli mad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet li Stat Membru jirrevoka madankollu l-permess ta’ residenza ta’ refuġjat f’tali ċirkustanzi hija l-qalba ta’ dan il-każ.
L-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet
63.
Ir-regola ġenerali taħt l-Artikolu 24(1) hija li l-Istati Membri għandhom joħorġu, kemm jista’ jkun malajr, permess ta’ residenza (li jista’ jiġġedded) li għandu jkun validu għal mill-inqas tliet snin lil persuna li tkun ingħatat status ta’ refuġjat, sakemm raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku ma jkunux jeħtieġu mod ieħor [l-“eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1)”]. L-għoti ta’ permess ta’ residenza huwa espressament marbut mal-għoti inizjali ta’ status ta’ refuġjat jew it-tiġdid ta’ permess ta’ residenza.
64.
L-għan tal-Artikolu 24(1) huwa (tal-inqas) doppju. L-ewwel nett, huwa normalment jiggarantixxi li l-individwu kkonċernat għandu d-dokumenti amministrattivi neċessarji sabiex jikseb aċċess għal, pereżempju, impjieg u l-għajnuna tas-sigurtà soċjali, kif ukoll sabiex jibda l-proċess ta’ integrazzjoni fi ħdan l-Istat Membru fejn joqgħod. It-tieni nett, jagħti lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni peress li jipprovdi għal eċċezzjoni limitata għar-regola ġenerali li għandhom joħorġu jew iġeddu permess ta’ residenza.
65.
L-Artikolu 24(1) japplika “mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 21(3)”. L-implikazzjoni ċara hija li hemm rabta bejn iż-żewġ dispożizzjonijiet u li l-applikazzjoni tal-Artikolu 24(1) ma hijiex affettwata mid-drittijiet (separati) tal-Istati Membri li jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu jew jagħtu l-permess ta’ residenza ta’ (jew lil) refuġjat taħt l-Artikolu 21(3).
66.
Fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni espressa, l-Istati Membri jistgħu wkoll jirrevokaw permess ta’ residenza taħt l-Artikolu 24(1) wara li dan ikun ingħata iżda qabel ma jkun iż-żmien li jiġġedded?
67.
Jidhirli li l-aħjar interpretazzjoni hija li l-Istati Membri huma intitolati jagħmlu dan.
68.
Fl-ewwel lok, il-formulazzjoni tal-Artikolu 24(1) ma teskludix espressament il-possibbiltà (supplimentari) ta’ revoka. It-tieni nett, ir-revoka hija konsistenti mal-iskop ta’ din id-dispożizzjoni, li tawtorizza espressament lill-Istati Membri jirrifjutaw permess ta’ residenza jew fil-mument tal-għoti jew fil-mument tat-tiġdid meta jkun hemm raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku. It-tielet nett, huwa koerenti mal-istruttura tad-direttiva, peress li l-Artikolu 21(3) diġà jipprovdi espressament għal revoka ta’ permess ta’ residenza fejn il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 21(2) ikunu sodisfatti. Ir-raba’ nett, l-istorja leġiżlattiva turi li l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) kienet miżjuda mill-Istati Membri miġbura fil-Kunsill wara proposta mill-Ġermanja ( 100 ). Dawn il-bidliet saru wara attakki terroristiċi fl-Istati Uniti tal-Amerika fil-11 ta’ Settembru 2001, sabiex jiġi miġġieled it-terroriżmu billi jiġi llimitat il-moviment ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fiż-żona Schengen, bil-għan li jiġu mrażżna t-theddid għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku ( 101 ). Setgħa impliċita li jiġi rrevokat ukoll permess ta’ residenza f’tali ċirkustanzi hija kompletament konformi ma’ dan il-għan. Setgħa impliċita anki li jiġi rrevokat permess f’tali ċirkustanzi hija kompletament konformi ma’ dan il-għan. Fl-aħħar nett, tali interpretazzjoni għandha l-vantaġġ li jiġu evitati eventwali anomaliji: (i) f’każ kuntrarju, il-mument fejn l-informazzjoni tkun disponibbli, fir-rigward tal-preżenza tar-raġunijiet imperattivi marbuta mas-sigurtà nazzjonali jew mal-ordni pubbliku jkun determinanti; (ii) tiffaċilita l-qari tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet flimkien mad-direttiva dwar ir-residenti għat-tul sa fejn din tal-aħħar tippermetti li l-istatus ta’ resident għat-tul jiġi rtirat wara l-adozzjoni ta’ miżura ta’ tkeċċija ( 102 ).
69.
Għalhekk nikkonkludi li fejn Stat Membru jkeċċi refuġjat minħabba li l-kundizzjonijiet tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) ma jkunux sodisfatti, huwa jista’ wkoll jirrevoka l-permess ta’ residenza tiegħu. Din il-pożizzjoni hija konsistenti mal-istruttura leġiżlattiva tad-direttiva. Meta refuġjat ikun obbligat jitlaq mit-territorju bħala riżultat ta’ ordni ta’ tkeċċija, huwa ma għandu l-ebda bżonn li jkollu permess ta’ residenza.
70.
Huwa minnu li H. T. ma jaqax taħt din is-sitwazzjoni, huwa minnu li ġie mkeċċi permezz ta’ deċiżjoni ġuridika, iżda fil-fatt għandu l-permess li jibqa’ fil-Ġermanja. Madankollu, nikkunsidra li l-Artikolu 24(1) jippermetti lill-awtoritajiet tal-Istat Membru li jieħdu inkunsiderazzjoni t-tkeċċija ġuridika u jirrevokaw il-permess ta’ residenza tiegħu. Għalhekk ser nikkunsidra l-konsegwenzi ta’ din is-sitwazzjoni iktar ’il quddiem ( 103 ).
71.
Nirrileva hawnhekk, li d-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ġiet iffurmata mill-ġdid fid-Direttiva 2011/95 ( 104 ). L-iskop ta’ formulazzjoni mill-ġdid huwa normalment sabiex l-att leġiżlattiv li jkun ser jiġi rivedut jiġi ċċarat u ssemplifikat, għalkemm hawnhekk id-direttiva posterjuri tintroduċi ċerti bidliet sostantivi. Hija ħasra li l-leġiżlatur ma ħax l-opportunità li jikkjarifika l-portata tal-Artikolu 24(1) (it-test ifformulat mil-ġdid huwa kważi l-istess bħat-test oriġinali). Huwa partikolarment importanti li d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi li jikkonċernaw id-drittijiet fundamentali tal-individwi għandhom ikunu ċari u aċċessibbli sabiex l-individwi jkunu jafu d-drittijiet tagħhom u sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jwettqu l-funzjonijiet tagħhom.
72.
Sabiex nirreżumi s’issa: jiena tal-fehma li permess ta’ residenza, ladarba mogħti lil refuġjat jista’ jiġi rrevokat jew meta jkun hemm raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubbliku fis-sens tal-Artikolu 24(1), jew [skont l-Artikolu 21(3)] meta jkun hemm raġunijiet sabiex tiġi applikata l-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2).
X’nifhmu bl-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet?
73.
It-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju hija magħmula minn żewġ partijiet. Ser nittratta hawnhekk l-ewwel punt imqajjem, li jinkludi żewġt ifriegħi. Xi tfisser l-espressjoni “[...] raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika” fl-Artikolu 24(1)? Din id-dispożizzjoni u l-Artikolu 21(2) jikkoinċidu?
Raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku
74.
H. T. isostni li r-raġunijiet tar-rifjut tal-għoti (jew tat-tiġdid) ta’ permess ta’ residenza skont l-Artikolu 24(1) huma iktar severi minn taħt l-Artikolu 21(2) u (3). Huwa jsostni li huwa utli li jsir riferiment b’analoġija għall-Artikolu 28 tad-direttiva dwar iċ-ċittadinanza fejn l-espressjoni “raġunijiet serji [imperattivi] ta’ politika pubblika [ordni pubbliku] jew ta’ sigurtà pubblika” hija użata sabiex tiġi deskritta l-bażi fuq liema Stat Membru jista’ jieħu deċiżjoni ta’ tkeċċija kontra ċittadin tal-Unjoni residenti fit-territorju tiegħu. Kieku l-leġiżlatur kellu l-intenzjoni li l-espressjoni u t-terminu “[raġunijiet imperattivi]” fl-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet jiġu interpretati b’mod differenti, dan kien ikun iċċarat fit-test tal-leġiżlazzjoni.
75.
L-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet qablu li l-Artikolu 21(2) u (3) u l-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet jikkoinċidu. Il-Ġermanja tikkunsidra li r-raġunijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2) huma iktar severi minn dawk fl-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1), għaliex il-konsegwenzi ta’ refoulement taħt l-Artikolu 21(2) huma iktar gravi għar-refuġjat milli l-konsegwenza ta’ sempliċi revoka tal-permess ta’ residenza tiegħu (f’dan l-aħħar każ ir-refuġjat mhux neċessarjament ikollu jitlaq mit-territorju). Għalhekk, il-Ġermanja tikkunsidra li ż-żewġ dispożizzjonijiet huma komplementari. Il-Greċja ssostni li l-eżiġenza li jintwerew “[raġunijiet imperattivi]” għandha tiġi interpretata fis-sens li tiggarantixxi li l-applikazzjoni tagħha hija limitata għal każijiet eċċezzjonali, bħal ma hija l-pożizzjoni fil-ġurisprudenza dwar id-direttiva dwar iċ-ċittadinanza. L-Italja ssostni li l-espressjoni “[raġunijiet imperattivi]” fl-Artikolu 24(1) għandha tiġi interpretata b’mod inqas restrittiv mill-kliem “bażi raġunevoli” fl-Artikoli 21(2) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
76.
Il-Kummissjoni tirrileva li t-test Ġermaniż tal-Artikolu 33(2) tal-Konvenzjoni ta’ Genève juża t-terminu “schwerwiegende Gründe” (raġunijiet serji), kuntrarjament għall-verżjoni Ingliża u dik Franċiża li jużaw rispettivament “reasonable grounds” u “raisons sérieuses”. It-test Ġermaniż tal-Artikolu 21(2) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet huwa differenti wkoll kemm mit-test Ingliż kif ukoll dak Franċiż u anki mill-Konvenzjoni ta’ Genève, peress li jirreferi għal “stichhaltige Gründe” (raġunijiet validi), filwaqt li t-test Ingliż u dak Franċiż jirriflettu l-lingwa rispettivament użata fil-Konvenzjoni ta’ Genève. Skont il-Kummissjoni, interpretazzjoni letterali tat-test Ġermaniż tistabbilixxi standard iktar baxx għar-raġunijiet tal-eċċezzjoni fl-Artikolu 21(2) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet mill-istandard stabbilit fil-verżjoni Ingliża u dik Franċiża. Il-Kummissjoni tikkunsidra li din il-pożizzjoni ma tirriflettix l-intenzjoni tal-leġiżlatur; hija tikkunsidra li l-istandard stabbilit mill-verżjoni Ingliża u dik Franċiża għandha għalhekk tapplika.
77.
Jidhirli li minkejja li l-Artikolu 21 u 24 jinstawraw sistemi differenti, effettivament dawn jikkoinċidu peress li ż-żewġ dispożizzjonijiet jikkonċernaw ir-rifjut li jingħata, jiġi rrevokat jew imġedded permess ta’ residenza ta’ refuġjat; dan għandu implikazzjonijiet għall-istatus fl-Istat Membru fejn qiegħed ifittex protezzjoni.
78.
Filwaqt li l-Kummissjoni għandha raġun meta tgħid li hemm differenzi bejn il-verżjoni Ingliża, dik Franċiża u dik Ġermaniża kemm tal-Artikolu 33(2) tal-Konvenzjoni ta’ Genève kif ukoll tal-Artikolu 21(2) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, huwa impossibbli li nsib kwalunkwe indikazzjoni minn dan il-fatt dwar jekk l-Artikolu 24(1) ta’ din id-direttiva jkoprix ir-revoka ta’ permess ta’ residenza f’ċirkustanzi bħal dawk ta’ H. T.
79.
Inżid ukoll li hija ġurisprudenza stabbilita li fejn ikun hemm differenza bejn il-verżjonijiet lingwistiċi ta’ test, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata u applikata fid-dawl tal-verżjonijiet eżistenti bil-lingwi kollha tal-Unjoni Ewropea ( 105 ); u d-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata skont l-istruttura ġenerali u l-għan tal-leġiżlazzjoni li tifforma parti minnha ( 106 ). L-Artikolu 21 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet huwa bbażat fuq l-Artikolu 33 tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Il-verżjoni Ingliża u dik Franċiża huwa l-verżjonijiet awtentiċi tal-konvenzjoni. L-espressjonijiet “reasonable grounds” u “des raisons sérieuses” li huma użati fiż-żewġ verżjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Genève huma użati wkoll fiż-żewġ verżjonijiet ta’ dawn l-istess lingwi tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. Għalhekk jidhirli li jirriflettu iktar l-intenzjonijiet tal-leġiżlatur.
80.
Fid-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, l-Artikolu 21 u l-Artikolu 24 huma parti mill-Kapitolu VII (“Kontenut ta’ protezzjoni internazzjonali”); u l-Artikolu 20(2) jindika lill-qarrej li “[d]an il-Kapitolu għandu japplika kemm għal refuġjati kif ukoll għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja minbarra jekk ikun indikat mod ieħor”. Skont l-ordni ta’ preżentazzjoni tad-direttiva, dan il-kapitolu jiġi wara “Dispożizzjoni ġenerali”, “Stima ta’ applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali”, “Kwalifika biex wieħed ikun refuġjat”, “Stat ta’ refuġjat” u “Kwalifika għal protezzjoni sussidjarja”. Il-Kapitolu VII għalhekk jiddefinixxi l-benefiċċji li l-kandidati għall-istatus ta’ refuġjat jew għall-protezzjoni sussidjarja, jistgħu jaspiraw.
81.
Il-punt ta’ tluq tiegħi huwa l-prinċipju [li jinsab fl-Artikolu 21(1)] li r-refuġjati huma normalment protetti kontra r-refoulement. Iż-żewġ partijiet tal-Artikolu 21(2) flimkien jikkostitwixxu eċċezzjoni għal dan il-prinċipju. Dawn iż-żewġ partijiet jippermettu refoulement ta’ “refuġjat, sewwa jekk magħruf [rikonoxxut] formalment u sewwa jekk le” meta jkun hemm “bażi raġunevoli sabiex jitqies jew titqies bħala periklu għas-sigurta ta’ l-Istat Membru li fih huwa jew hija huma preżenti” [Artikolu 21(2)(a)] jew “huwa jew hija, wara li nstabu ħatja minn ġudizzju finali ta’ delitt partikolarment serju, jikostitwixxu periklu għall-Komunità ta’ dak l-Istat Membru” [Artikolu 21(2)(b)]. Il-konsegwenzi għall-persuna kkonċernata tal-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2) huma potenzjalment drastiċi ħafna. Din il-persuna tista’ tiġi rritornata lejn pajjiż fejn tista’ tkun f’riskju. (Skont l-interpretazzjoni tiegħu, dan jispjega wkoll għalfejn l-Artikolu 21(2) jipprovdi sempliċement permess: “l-Istati Membri may refoule [l-Istati Membri jistgħu jissuġġettaw għal refoulement]”, li jħalli possibbiltajiet oħra miftuħa) ( 107 ). Għal dik ir-raġuni stess, il-formulazzjoni taż-żewġ partijiet tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2) hija iktar speċifika mill-formulazzjoni pjuttost astratta tal-Artikolu 24(1) (“minbarra jekk raġunijiet obbligatorji ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika jeħtieġu mod ieħor”). Dan huwa loġiku. Il-konsegwenzi potenzjali, għal refuġjat, li jsib ruħu [wara l-applikazzjoni tal-Artikolu 24(1)] mingħajr permess ta’ residenza huma ċertament mhux mixtieqa; iżda dawn huma ħafna inqas severi mill-konsegwenzi tal-protezzjoni kontra r-refoulement [wara l-applikazzjoni tal-Artikolu 21(2)]. Il-fatt li wieħed jista’ wkoll jitlef il-permess ta’ residenza [Artikolu 21(3)] hija inkwiet supplimentari.
82.
Jintefa’ iktar dawl (minflok iktar konfużjoni u dlam) jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni dispożizzjonijiet oħra tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet: pereżempju, billi jiżdied fl-ekwazzjoni l-Artikolu 14 (“Revoka u, tmien ta’ jew rifjut għat-tiġdid ta’ stat ta’ refuġjat”), li jagħmel parti mill-Kapitolu IV (“Stat ta’ refuġjat”)?
83.
L-Artikolu 14(4) jistabbilixxi ż-żewġ kundizzjonijiet possibbli taħt liema “[l]-Istati Membri jistgħu jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu l-istat mogħti lil refuġjat minn korp governattiv, amministrattiv, ġudizzjarju jew kwasi-ġudizzjarju”. Dawn il-kundizzjonijiet, li jidhru mingħajr il-konġunzjoni “jew” (preżubbilment, imħollija barra b’distrazzjoni), preċiżament jirriflettu ż-żewġ partijiet tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2). Sa hawnhekk kollox sew; iżda dan il-paralleliżmu ma jgħinx fid-deċiżjoni kif għandu jiġi interpretat l-Artikolu 24(1), li huwa dwar permessi ta’ residenza għal persuni li jżommu l-istatus ta’ refuġjat tagħhom (mhux dawk li tneħħilhom). (Ma nistax nonqos milli nfakkar — b’dispjaċir — li l-punt 6 tal-Ftehim Inter-istituzzjonali tat-22 ta’ Diċembru 1999 dwar linji gwida komuni għall-kwalità tal-leġiżlazzjoni tal-Komunità ( 108 ) jgħid li t-terminoloġija użata f’att għandha tkun konsistenti kemm internament kif ukoll ma’ atti oħra li diġà jkunu fis-seħħ speċjalment fl-istess qasam).
84.
F’dan il-kuntest, ma nħossx li huwa partikolarment utli li wieħed jiffoka fuq il-kliem “bażi raġunevoli sabiex” [Artikoli 14(4) u 21(2)] meta mqabbla mal-kliem “raġunijiet obbligatorji [imperattivi]” [Artikolu 24(1)]. Kull espressjoni għandha tinqara fil-kuntest tad-dispożizzjoni li tagħmel parti minnha. Għandha tiġi kkunsidrata l-formulazzjoni ta’ kull eċċezzjoni fl-intier tagħha u, bħala eċċezzjoni għad-drittijiet iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni Ewropea, kull waħda għandha tiġi interpretata restrittivament.
85.
Filwaqt li nagħmel l-aħjar tiegħi biex inrendi t-test iktar koerenti, jidhirli li l-Artikolu 24(1) huwa usa’ mill-Artikolu 21(2) u li ċerti ċirkustanzi jistgħu jagħtu lok għall-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) (fejn ir-refuġjat jitħalla mingħajr permess ta’ residenza) mingħajr ma tiġi sodisfatta l-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2), u tinfetaħ it-triq għat-telf tal-protezzjoni kontra r-refoulement.
86.
Fil-fehma tiegħi, “raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika” għandha dejjem tinkludi element oġġettiv. Għandu jkun hemm prova plawżibbli li turi li r-raġunijiet invokati jistgħu jitqiesu ġustament li huma [“imperattivi”]. Fl-istess ħin, l-użu tat-terminu [“imperattivi”] jissuġġerixxi grad ta’ suġġettività, peress li dawn ir-raġunijiet huma kkunsidrati imperattivi mill-Istat Membru kkonċernat fil-mument meta jkun ħa l-miżuri. Minn dan isegwi li l-istess raġunijiet mhux neċessarjament ikunu imperattivi f’kull każ partikolari ( 109 ).
87.
Fl-aħħar nett, ma naħsibx li huwa neċessarju jew utli li tingħata tip ta’ interpretazzjoni b’analoġija mad-direttiva dwar iċ-ċittadinanza jew id-direttiva dwar ir-residenti għat-tul.
88.
Fir-rigward tal-ewwel waħda, huwa minnu li d-direttiva dwar il-kundizzjonijiet u d-direttiva dwar iċ-ċittadinanza ġew adottati fl-istess ġurnata. Huwa minnu wkoll li, filwaqt li l-metodu ta’ interpretazzjoni leġittimament użat mill-Qorti tal-Ġustizzja, jekk ikun hemm bżonn, iħalli spazju għal interpretazzjoni speċifika skont l-għan proprju ta’ kull direttiva sabiex tiġi żgurata l-effettività tagħha, id-drittijiet u l-prinċipji fundamentali ma jistgħux jiġu applikati b’mod differenti skont il-qasam li jinsabu fih mingħajr, b’hekk, ma tintilef in-natura fundamentali tagħhom ( 110 ). Madankollu, hemm differenzi importanti bejn iż-żewġ direttivi. Id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ġiet adottata taħt l-Artikolu 63 KE (li llum huma l-Artikoli 78 u 79 TFUE; hija tagħmel parti mis-SEKA, li taqa’ fl-ambitu tat-Titolu V tat-TFUE (“L-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja”); u (forsi dak li huwa l-iktar importanti) għandha tiġi interpretata b’riferiment għall-Konvenzjoni ta’ Genève. Id-direttiva dwar iċ-ċittadinanza ġiet adottata abbażi ta’ dik li llum hija t-Tieni Parti tat-TFUE, dwar iċ-ċittadinanza tal-Unjoni u n-nondiskriminazzjoni. Għalhekk, iż-żewġ miżuri huwa differenti ħafna fl-ambitu u s-suġġett tagħhom.
89.
Fir-rigward tat-tieni direttiva, filwaqt li d-direttiva dwar ir-residenti għat-tul ma hijiex parti mis-SEKA, l-oriġni tagħha hija l-istess bħad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet peress li hija wkoll toriġina mil-laqgħa tal-Kunsill Ewropew f’Tampere fil-15 u s-16 ta’ Ottubru 1999. Madankollu, l-Artikoli 9 u 12 tad-Direttiva 2003/109 (intitolati “Irtirar jew telf ta’ status” u “Protezzjoni kontra tkeċċija” rispettivament) huma espressi f’termini li huma (għal darb’oħra) differenti minn dawk użati fid-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. L-eżaminazzjoni tad-direttiva dwar ir-residenti għat-tul ma tgħinx sabiex jiġi stabbilit approċċ koerenti jew sistematiku fir-rigward tal-abbozzar tagħha. Għaldaqstant, ma tgħinx ix-xogħol tal-interpretazzjoni ( 111 ).
Is-sostenn ta ’ organizzazzjoni terrorista jikkawża l-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1)?
90.
Permezz tat-tieni parti tat-tieni domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk (u, jekk ikun il-każ, f’liema ċirkustanzi) is-sostenn lil organizzazzjoni terrorista jikkostitwixxi “raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika” fis-sens tal-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
91.
L-Istati Membri u l-Kummissjoni jaqblu fl-osservazzjonijiet tagħhom li sostenn ta’ organizzazzjoni terrorista jista’ jissodisfa l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) u għalhekk jiġġustifika revoka ta’ (jew rifjut li jinħareġ jew jiġġedded) permess ta’ residenza ta’ refuġjat. H. T. għandu opinjoni differenti, u jsostni li anki jekk jinstab li huwa kiser id-dritt nazzjonali (b’mod iżjed speċifiku l-Artikolu 20 tal-Vereinsgesetz), il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) ma humiex sodisfatti.
92.
L-Artikolu 1(3) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 jiddefinixxi dak li jikkostitwixxi att terroristiku ( 112 ). Il-PKK huwa inkluż fil-lista annessa ma’ dik il-miżura u mar-Regolament Nru 2580/2001. Il-premessa 28 fil-preambolu għad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet tgħid li, “[l]-idea ta’ sigurta nazzjonali u ordni pubblika tkopri wkoll każijiet li fihom ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jappartjeni għal assoċjazzjoni li tappoġġja terrorismu internazzjonali jew tappoġġja din l-assoċjazzjoni” ( 113 ).
93.
Is-sostenn għal organizzazzjoni li tinsab fil-lista, li twettaq atti li jaqgħu fl-ambitu tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 u/jew tar-Regolament Nru 2580/2001 jista’ għalhekk jissodisfa l-kundizzjonijiet għal-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1); iżda dan mhux dejjem ikun il-każ. Kollox jiddependi minn x’ifisser preċiżament it-terminu “tappoġġja”.
94.
Fl-eżaminazzjoni tal-fatti ta’ kull każ individwali inkwistjoni (eżerċizzju li jaqa’ taħt il-kompetenza tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti), għandu jiġi mistoqsi jekk l-atti tal-organizzazzjoni inkwistjoni jagħtux lok għal raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubbliku għall-finijiet tal-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. L-ewwel nett, huwa ċar li atti terroristiċi li huma kkaratterizzati minn, pereżempju, vjolenza lejn popolazzjoni ċivili, anki jekk imwettqa b’għan purament politiku, għandhom jitqiesu li huma delitti mhux politiċi u jistgħu għalhekk jiġu kkunsidrati li jagħtu lok għal raġunijiet imperattivi ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku ( 114 ). It-tieni nett, l-atti ta’ terroriżmu internazzjonali huma, b’mod ġenerali u irrispettivament minn parteċipazzjoni ta’ Stat, kuntrarji għall-għanijiet u għall-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti ( 115 ).
95.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandha l-ebda informazzjoni li tindika jekk l-atti mwettqa mill-PKK jaqgħux taħt kategorija jew oħra li għadni kemm semmejt. L-inklużjoni ta’ organizzazzjoni fuq lista annessa mal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 hija indikazzjoni importanti prima facie li hija jew organizzazzjoni terrorista jew hija ssuspettata (abbażi ta’ provi li huma stess jistgħu jiġu kkontestati) li hija tali organizzazzjoni ( 116 ). Tali inklużjoni fil-lista għalhekk hija fattur li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom il-fakultà li jieħdu inkunsiderazzjoni fid-determinazzjoni, inizjalment, ta’ jekk dik l-organizzazzjoni wettqitx atti terroristiċi ( 117 ).
96.
Madankollu, huwa neċessarju li wieħed iżomm f’moħħu li l-għanijiet segwiti minn, rispettivament, il-Pożizzjoni Komuni 2001/931 u d-direttiva dwar il-kundizzjonijiet huma differenti ħafna. Konsegwentement, ma huwiex ġustifikabbli, fil-fehma tiegħi, għal awtorità kompetenti, fil-kunsiderazzjoni jekk persuna għandhiex tiġi eskluża mill-benefiċċji li jirriżultaw mill-istatus ta’ refuġjat iggarantiti taħt il-Kapitolu VII tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, jekk tibbażax id-deċiżjoni tagħha unikament abbażi tal-fatt li dik il-persuna esprimiet xi tip ta’ sostenn għal organizzazzjoni li hija fuq lista adottata barra mill-qafas stabbilit mid-direttiva dwar il-kundizzjonijiet u l-Konvenzjoni ta’ Genève ( 118 ).
97.
Xi rwol għandu jkollu l-individwu kkonċernat fis-“sostenn” tal-organizzazzjoni fuq il-lista? X’inhuwa biżżejjed sabiex jikkawża l-eċċezzjoni fl-Artikolu 24(1)?
98.
Jidhirli, l-ewwel nett, li meta s-sostenn ta’ individwu jkun involva attivitajiet li jistgħu jikkawżaw l-applikazzjoni ta’ waħda mill-partijiet tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 21(2), il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 24(1) huma neċessarjament sodisfatti. Ma huwiex faċli li tiġi stabbilita regola definittiva fir-rigward tal-klassifikazzjoni ta’ attivitajiet oħra. Peress li l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) hija bbażata fuq “raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika”, ċertament ma huwiex neċessarju għall-awtoritajiet kompetenti li jipprovaw (pereżempju) li hemm bażi raġonevoli sabiex jiġi kkunsidrat li l-individwu inkwistjoni jirrappreżenta perikolu għas-sigurtà tal-Istat Membru kkonċernat. Fil-fehma tiegħi, dak li huwa neċessarju huwa evalwazzjoni ġusta u bbilanċjata ta’ sa fejn l-attivitajiet tal-persuna kkonċernata joffru sostenn sinjifikattiv għall-organizzazzjoni inkwistjoni. Għalhekk, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom jaċċertaw, pereżempju, jekk il-persuna inkwistjoni (i) wettqitx atti terroristiċi hi stess; (ii) kinitx involuta fl-ippjanar, teħid ta’ deċiżjonijiet jew fid-direzzjoni ta’ persuni oħra sabiex iwettqu tali atti; jew (iii) iffinanzjat jew ipprovdiet il-mezzi sabiex tippermetti lil persuni oħrajn iwettqu atti terroristiċi. (Irrid nippreċiża li, filwaqt li kull donazzjoni lil organizzazzjoni fil-lista, żgħira kemm hi żgħira, hija teknikament “iffinanzjar” ta’ dik l-organizzazzjoni — bil-qatra l-qatra timtela l-ġarra — inħoss li huwa użu sproporzjonat tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) li refuġjat jiġi mċaħħad mill-permess ta’ residenza tiegħu abbażi ta’ donazzjonijiet okkażjonali żgħar. Huma l-awtoritajiet nazzjonali tal-Istat Membru, taħt is-superviżjoni ġuridika tal-qrati nazzjonali, li għandhom jevalwaw il-fatti preċiżi f’kull każ individwali).
99.
U jekk dawn l-elementi ma jkunux preżenti? F’dak il-każ ikun għalhekk neċessarju li jiġi vverifikat jekk hemmx raġunijiet imperattivi oħra sabiex jiġi kkunsidrat li teżisti theddida għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku. Hawnhekk nikkunsidra r-“[raġunijiet imperattivi]” bħala approssimament sinonimi ma’ “bażi raġunevoli” — ċertament inqas minn “raġunijiet fundamentali”, iżda ċertament iktar minn “raġunijiet possibbli”. Il-fatti għandhom jiġu eżaminati u evalwati b’kura, peress li deċiżjoni sfavorevoli tista’ twassal għall-espulsjoni tal-persuna inkwistjoni u eventwalment interferenza mad-drittijiet fundamentali tagħha.
100.
Nirrileva li refuġjati fis-sens tal-Artikolu 2(d) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet jistgħu jkunu “rrisjedew legalment u kontinwament fit-territorju [tal-Istat Membru] għal ħames snin” (l-Artikolu 4(1) tad-direttiva dwar ir-residenti għat-tul) u għalhekk tista’ tapplika għal status ta’ residenti għat-tul taħt dik id-direttiva ( 119 ). L-Artikolu 6(1) tad-direttiva għar-residenti għat-tul jippermetti lill-Istati Membri li “jirrifjutaw li jagħtu status ta’ residenti għat-tul fuq il-bażi ta’ politika pubblika jew sigurtà pubblika”, filwaqt li jagħmilha ċara li “[m]eta jieħu d-deċiżjoni relevanti, l-Istat Membru għandu jikkonsidra is-severità jew it-tip ta’ offiża kontra l-politika pubblika jew is-sigurtà pubblika, jew il-perikolu li joħroġ mill-persuna konċernata, waqt li jingħata kont proprju tat-tul ta’ residenza u l-eżistenza ta’ rabtiet mal-pajjiż ta’ residenza”. Ladarba jinkiseb tali status, l-Artikolu 12(1) tad-direttiva dwar ir-residenti għat-tul jipprovdi għal eċċezzjoni għall-protezzjoni li normalment resident għat-tul jibbenefika minnha meta dik il-persuna tkun “[t]ikkostitwixxi theddiha attwali u suffiċjentement serja għall-politika pubblika jew għas-sigurtà pubblika”.
101.
Fuq riskju li ngħid l-ovvju, l-ebda wieħed minn dawn iż-żewġ testi (fid-direttiva dwar ir-residenti għat-tul) ma jikkorrispondi bi grad ta’ preċiżjoni għall-formulazzjoni tal-eċċezzjoni fl-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
102.
Sabiex immur lura għall-Artikolu 24(1): nikkonkludi li l-elementi li ġejjin huma rilevanti għall-evalwazzjoni tal-fatti fi kwalunkwe każ partikolari: (i) l-azzjonijiet preċiżi tar-refuġjat; (ii) l-azzjonijiet tal-organizzazzjoni li allegatament sostna; u (iii) jekk hemm elementi oħrajn jew ċirkustanzi li joħolqu probabbiltà ikbar ta’ theddida għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku. Huma l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru, taħt is-superviżjoni tal-qrati nazzjonali, li għandhom jevalwaw il-fatti preċiżi f’kull każ individwali.
103.
L-elementi li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja jindikaw li l-manifestazzjonijiet ta’ sostenn ta’ H. T. lill-PKK jinkludu laqgħat illegali u parteċipazzjoni f’atti (bħaċ-ċelebrazzjoni ta’ Newroz) li tikkonferma l-identità kulturali tiegħu bħala Kurd ( 120 ). Ma jfissirx awtomatikament minn tali attivitajiet li hu stess isostni attivitajiet terroristiċi; u atti ta’ dik in-natura ma jikkostitwixxux awtomatikament atti terroristiċi. Hemm bżonn ta’ iktar, naħseb, qabel ma wieħed jkun jista’ raġonevolment jikkonkludi li persuna f’tali pożizzjoni kienet terrorista u/jew li kienet affiljata b’mod attiv ma’ organizzazzjoni pprojbita u li l-kundizzjonijiet tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) kienu b’hekk, sodisfatti. Madankollu, dawn huma aspetti li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika u tevalwa.
X’inhuma l-konsegwenzi jekk l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) tkun tapplika?
104.
Meta l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) tkun tapplika u tiġi invokata mill-Istat Membru ta’ akkoljenza, hemm konsegwenzi kemm proċedurali kif ukoll materjali għar-refuġjat. Il-konsegwenza proċedurali hija, naturalment, li r-refuġjat ma jibqax ikollu permess ta’ residenza li jindika li għandu l-permess jew l-awtorizzazzjoni minn dak l-Istat Membru li tippermettilu li jirrisjedi fit-territorju tagħha ( 121 ) (għalkemm jista’ — bħal H. T. fil-każ preżenti — ikollu l-permess li jibqa’ legalment fit-territorju fuq xi bażi oħra). Madankollu, ir-refuġjat iżomm l-istatus ta’ refuġjat tiegħu ( 122 ), sakemm u sa meta dan jintemm ( 123 ). F’dan il-każ preżenti, huwa ċar li H. T. xorta jibqa’ refuġjat. Bħala tali, jibqa’ intitolat għall-benefiċċji materjali mogħtija lir-refuġjati kollha taħt il-Kapitolu VII tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. Dawn jinkludu l-protezzjoni segwenti kontra r-refoulement ( 124 ); iż-żamma tal-unità tal-familja ( 125 ); id-dritt għal dokument għall-ivvjaġġar ( 126 ); aċċess għal impjieg, edukazzjoni, sigurtà soċjali, kura tas-saħħa u akkomodazzjoni ( 127 ); libertà ta’ moviment fl-Istat Membru inkwistjoni ( 128 ); u aċċess għal faċilitajiet ta’ integrazzjoni ( 129 ).
105.
Il-qorti tar-rinviju tispjega li r-revoka ta’ permess ta’ residenza taffettwa d-drittijiet ta’ refuġjat taħt id-dritt nazzjonali, peress li għandha impatt fuq l-aċċess għal impjieg, taħriġ vokazzjonali u drittijiet soċjali oħra tiegħu li għalihom għandu bżonn permess ta’ residenza ( 130 ). Għalhekk, hemm implikazzjonijiet ċari fir-rigward tal-ibbenefikar mid-drittijiet tiegħu taħt il-Kapitolu VII tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
106.
Nikkunsidra li filwaqt li huwa possibbli li permess ta’ residenza ta’ refuġjat jiġi rrevokat meta tkun tapplika l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1), ma huwiex permess li jiġi rtirat jew ukoll imnaqqas il-livell minimu ta’ garanziji previsti mill-Kapitolu VII tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, sakemm kundizzjonijiet speċifiċi espressi għall-irtirar ta’ dawn il-benefiċċji ma jiġux ukoll sodisfatti ( 131 ). Il-qorti tar-rinviju ma ssuġġerietx li dawn iċ-ċirkustanzi jeżistu hawnhekk. Minn dan isegwi li l-Istat Membru kkonċernat ma jgawdi mill-ebda diskrezzjoni dwar jekk ikomplix jagħti dawk il-benefiċċji materjali.
107.
Huwa minnu li l-premessa 30 fil-preambolu tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet tgħid li, “[f]il-limiti dikjarati minn obbligi internazzjonali, Stati Membri jistgħu jippreskrivu li l-għoti ta’ benefiċċji rigward aċċess għal impjieg, solliev soqjali [sigurtà soċjali], kura tas-saħħa u aċċess għal faċilitajiet ta’ integrazzjoni jeħtieġ il-ħruġ minn qabel ta’ permess ta’ residenza”. Madankollu, din is-sempliċi premessa ma tipprovdix bażi legali għall-Istati Membri sabiex inaqqsu l-benefiċċji ggarantiti fil-Kapitolu VII fejn il-permess ta’ residenza ta’ refuġjat huwa rrevokat. Li jiġi sostnut l-oppost imur kontra l-għan ta’ premessa f’att ġuridiku ( 132 ). Premessa hija dikjarazzjonijiet tar-raġuni għal dispożizzjoni jew dispożizzjonijiet essenzjali. Hija, minnha nfisha, ma tistax tiddetermina d-dritt sostantiv; fin-nuqqas (bħal f’dan il-każ) ta’ dispożizzjoni sostantiva korrispondenti, ma jista’ jkollha l-ebda effett.
108.
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tistħarreġ u tivverifika l-fatti li jikkaratterizzaw dan il-każ preżenti, li tevalwa jekk il-konsegwenzi għal H. T. fil-każ li jitlef il-permess ta’ residenza tiegħu humiex kompatibbli maż-żamma tad-drittijiet tiegħu bħala refuġjat taħt id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet u li jaġixxi kif meħtieġ sabiex jiġu ssalvagwardati dawk id-drittijiet. Nipproponi l-osservazzjonijiet li ġejjin unikament għall-każ fejn jistgħu jkunu ta’ għajnuna.
109.
Jidhirli li r-restrizzjonijiet imposti fuq il-movimenti ta’ H. T. fil-Ġermanja bħala riżultat tal-kundanna tiegħu talli kiser l-Artikolu 20 tal-Vereinsgesetz ( 133 ) huma neċessarjament inkonsistenti mad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet interpretata fid-dawl tal-Konvenzjoni ta’ Genève: dan l-aħħar strument jikkonferma li r-refuġjati għandhom l-obbligu li jikkonformaw mal-liġijiet u r-regoli tal-Istat li jitolbu protezzjoni mingħandu ( 134 ). Konsegwenza diretta tar-revoka tal-permess ta’ residenza ta’ H. T. hija li hu ma għadux jibbenefika mid-drittijiet ta’ moviment liberu fiż-żona Schengen ( 135 ). Jista’ jkun li ċ-ċirkustanzi li jikkawżaw l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) ifissru wkoll li ma għadx għandu dokument tal-ivvjaġġar għaliex jaqa’ taħt l-eċċezzjoni fl-Artikolu 25(1) (il-qorti tar-rinviju ma ħaditx pożizzjoni dwar dan il-punt). Madankollu, ma hemmx eċċezzjoni espressa għad-drittijiet ta’ aċċess għal impjieg, edukazzjoni, sigurtà soċjali, kura tas-saħħa u akkomodazzjoni ggarantiti fil-Kapitolu VII ( 136 ).
110.
Jekk — kif jidher li huwa l-każ — H. T. għad għandu dritt għal dawn id-drittijiet materjali peress li għad għandu l-istatus ta’ refuġjat, isegwi li l-Istat Membru għandu jieħu l-passi neċessarji sabiex jippermetti lill-persuna f’dik il-pożizzjoni li tgawdi dawn il-benefiċċji. Kif dan isir hija kwistjoni li jiddeċiedi l-Istat Membru.
111.
Jidhirli li fi kwalunkwe każ partikolari, Stat Membru jista’ (pereżempju) jsegwi waħda mill-azzjonijiet li ġejjin. L-ewwel nett, jista’ jiddeċiedi li minkejja li l-eċċezzjoni tal-Artikolu 24(1) tapplika, huwa jiddeċiedi li ma jirrevokax il-permess ta’ residenza tar-refuġjat (l-Istati Membri huma dejjem liberi, taħt id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, li jintroduċu jew iżommu normi iktar favorevoli) ( 137 ).
112.
Inkella, l-Istat Membru jista’ — kif ġara hawnhekk — jagħżel li jirrevoka l-permess ta’ residenza iżda għal raġunijiet oħra jippermetti lir-refuġjat jibqa’ legalment fit-territorju tiegħu. Għalkemm ma għandix informazzjoni dettaljata dwar jekk (numru ta’) Stati Membri oħra għandhomx arranġamenti simili għall-“istatus tollerat” irrappreżentat mid-“Duldungen” fil-Ġermanja, ma jidhirx impossibbli li dan ikun il-każ ( 138 ). Jekk l-Istat Membru jagħżel din it-triq, huwa għandu jistabbilixxi mekkaniżmi xierqa sabiex jiggarantixxi li l-aċċess għall-vantaġġi msemmija fil-Kapitolu VII, li r-refuġjat jibqa’ jkollu dritt għalihom, jinżamm. Fil-fehma tiegħi, dak li ma jistax jagħmel huwa li jpoġġi lir-refuġjat f’tip ta’ limbu legali li jittollera l-preżenza tiegħu fuq it-territorju iżda jċaħħdu minn (tal-inqas uħud) mill-benefiċċji materjali li jirriżultaw mill-istatus ta’ refuġjat tiegħu. Dan huwa inkompatibbli mat-test, l-għanijiet u l-istruttura tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet. Il-proporzjonalità ta’ tali azzjoni wkoll tidhirli diskutibbli; il-miżuri kollha meħuda minn Stat Membru fl-applikazzjoni tal-Artikolu 24(1) għandhom ikunu proporzjonati.
113.
Il-prinċipju ta’ proporzjonalità (wieħed mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni) huwa rilevanti fil-qasam tal-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni ( 139 ). Skont dan il-prinċipju, meta jkunu qed jaġixxu fl-isfera tad-dritt tal-Unjoni, il-miżuri implementati mill-Istati Membri għandhom ikunu adattati għat-twettiq tal-għan intiż ( 140 ). Hawnhekk, ir-revoka ta’ permess ta’ residenza ta’ refuġjat taqa’ mingħajr dubju fil-kamp tad-dritt tal-Unjoni (fil-forma tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet), l-istess bħall-konsegwenzi ta’ tali revoka, sa fejn jistgħu jikkompromettu l-aċċess għal benefiċċji ggarantiti minn din id-direttiva lil persuni li għandhom l-istatus ta’ refuġjat. Filwaqt li l-għan intiż hawnhekk huwa leġittimu (fil-fatt, huwa espressament ikkonfermat mill-Artikolu 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet) it-telf konsekuttiv tal-vantaġġi ggarantiti mill-imsemmija direttiva, minkejja li r-refuġjat jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru, ma huwiex xieraq jew neċessarju sabiex jintlaħaq dan il-għan.
114.
Jekk l-applikazzjoni tad-dritt nazzjonali jkollha r-riżultat li ċċaħħad lil persuna, li ma għadx għandha l-permess ta’ residenza iżda li għad għandha l-istatus ta’ refuġjat, mill-vantaġġi materjali li jagħtiha l-istatus ta’ refuġjat, allura dawn ir-regoli nazzjonali huma inkompatibbli mad-direttiva. Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta, li meta liġi nazzjonali tkun inkompatibbli ma’ direttiva, qorti nazzjonali li hija meħtieġa, fi ħdan il-limiti tal-ġurisdizzjoni tagħha, li tapplika dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni għandha dmir li tagħti effett sħiħ lil dawk id-dispożizzjonijiet, jekk meħtieġ billi tirrifjuta fuq l-inizjattiva tagħha stess li tapplika kwalunkwe dispożizzjoni kunfliġġenti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali ( 141 ).
Konklużjoni
115.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari:
Permess ta’ residenza, ladarba jingħata lil refuġjat jista’ jiġi rrevokat jew fejn ikun hemm raġunijiet imperattiva ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku fis-sens tal-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE, tad-29 ta’ April 2004 (dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni) jew fejn ikun hemm raġunijiet sabiex tiġi applikata l-eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ non-refoulement tal-Artikolu 21(2) ta’ din l-istess direttiva.
Il-kliem “raġunijiet obbligatorji [imperattivi] ta’ sigurta nazzjonali jew ordni pubblika” fl-Artikolu 24(1) tad-Direttiva 2004/83 ifissru li jkun hemm raġunijiet gravi sabiex jiġi kkunsidrat li s-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubbliku huma mhedda. L-espressjoni għandha portata ikbar mill-kundizzjoni fl-Artikolu 21(2) ta’ dik id-direttiva, jiġifieri, raġunijiet gravi sabiex jiġi kkunsidrat li r-refuġjat ikkonċernat huwa perikolu għas-sigurtà tal-Istat Membru kkonċernat [fis-sens tal-Artikolu 21(2)(a)] jew fejn, ikun jikkostitwixxi perikolu għall-komunità ta’ dak l-Istat [fis-sens tal-Artikolu 21(2)(b)].
Qabel ma permess ta’ residenza mogħti lil refuġjat ikun jista’ jiġi rrevokat taħt l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva 2004/83, minħabba li din il-persuna ssostni organizzazzjoni pprojbita, għandu jkun hemm evalwazzjoni individwali tal-fatti speċifiċi. L-elementi segwenti huma rilevanti għal din l-evalwazzjoni: (i) l-azzjonijiet preċiżi tar-refuġjat; (ii) l-azzjonijiet tal-organizzazzjonijiet li allegatament sostna; u (iii) jekk hemmx elementi jew ċirkustanzi oħra li joħolqu probabbiltà ikbar ta’ theddida għas-sigurtà nazzjonali. Huma l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru, taħt l-istħarriġ tal-qrati nazzjonali, li għandhom jevalwaw il-fatti preċiżi għal kull każ individwali.
Meta Stat Membru jkeċċi refuġjat iżda jissospendi l-infurzar ta’ din id-deċiżjoni, huwa inkompatibbli mad-Direttiva 2004/83 li din il-persuna tiġi mċaħħda mill-aċċess għall-benefiċċji ggarantiti mill-Kapitolu VII tagħha, sakemm ma tkunx tapplika eċċezzjoni espressa; kwalunkwe miżura meħuda minn Stat Membru sabiex isegwi l-għan ta’ din id-dispożizzjoni għandha tkun proporzjonata.
L-istatus ta’ refuġjat ta’ persuna jista’ jiġi rrevokat biss abbażi ta’ dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/83. Għalhekk, meta refuġjat iżomm l-istatus tiegħu taħt din id-direttiva iżda l-effett tar-regoli tad-dritt nazzjonali jkun li jiġi mċaħħad mill-benefiċċji li huwa intitolat għalihom bħala refuġjat taħt din id-dispożizzjoni, tali regoli nazzjonali huma inkompatibbli mad-Direttiva 2004/83. Fejn liġi nazzjonali hija inkompatibbli ma’ direttiva, qorti nazzjonali li hija meħtieġa, fi ħdan il-limiti tal-ġurisdizzjoni tagħha, li tapplika dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni għandha dmir li tagħti effett sħiħ lil dawk id-dispożizzjonijiet, jekk meħtieġ billi tirrifjuta fuq l-inizjattiva tagħha stess li tapplika kwalunkwe dispożizzjoni kunfliġġenti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali.
( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
( 2 ) Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE, tad-29 ta’ April 2004, dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 96) (iktar ’il quddiem id-“direttiva dwar il-kundizzjonijiet”). Din id-direttiva ġiet abrogata u sostiwita f’forma ġdida permezz tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Diċembru 2011, dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU L 337, p. 9). Dan l-aħħar att daħal fis-seħħ fl-21 ta’ Diċembru 2013, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 104 iktar ’il quddiem. L-essenza tal-Artikoli 21 u 24(1) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet hija esposta fil-punti 23 u 24 iktar ’il quddiem.
( 3 ) Il-Konvenzjoni dwar l-istatus ta’ refuġjati, iffirmata f’Genève, fit-28 ta’ Lulju 1951, (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 (1954)], li daħlet fis-seħħ fit-22 ta’ April 1954. Hija ġiet issupplimentata u emendata bil-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York fil-31 ta’ Jannar 1967, u li daħal fis-seħħ fl-4 ta’ Ottubru 1967. Ser nirreferi għall-Konvenzjoni u l-Protokoll flimkien bħala l-“Konvenzjoni ta’ Genève”.
( 4 ) Artikolu 17.
( 5 ) Artikolu 24.
( 6 ) Artikolu 26.
( 7 ) Jista’ jkun possibbli li din il-possibbiltà hija madankollu implikata permezz tat-tqegħid ħdejn xulxin ta’ (pereżempju) id-definizzjonijiet fl-Artikoli 1A u 1C (kundizzjonijiet li fihom ma tibqax tapplika) jew l-Artikoli 1A u 1F (esklużjoni ta’ kriminali tal-gwerra, eċċ.), jekk l-istatus ta’ refuġjat kien ingħata qabel ma nkixfu l-avvenimenti li jiġġustifikaw l-eċċezzjoni fl-Artikolu 1F.
( 8 ) Artikolu 33(1).
( 9 ) Artikolu 33(2).
( 10 ) Iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”).
( 11 ) Id-drittijiet impreskrittibbli skont l-Artikolu 15(2) KEDB huma d-dritt għall-ħajja (Artikolu 2), il-projbizzjoni tat-tortura u l-iskjavitù u x-xogħol furzat (Artikoli 3 u 4 rispettivament) u dritt li individwu ma jiġix ikkastigat mingħajr proċess ġust fil-qorti (Artikolu 7); ara l-punt 17 iktar ’il quddiem.
( 12 ) ĠU 2010 C 83, p. 389 (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
( 13 ) Artikolu 19(2).
( 14 ) L-acquis ta’ Schengen — Ftehim bejn il-Gvernijiet tal-Istati tal-Unjoni Ekonomika Benelux, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija ftit ftit tal-kontroll fuq il-fruntieri komuni (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 2, p. 3).
( 15 ) Ftehim tal-14 ta’ Ġunju 1985 bejn il-Gvernijiet tal-Istati tal-Unjoni Ekonomika tal-Benelux, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 2, p. 9).
( 16 ) Ara wkoll, l-Artikolu 5 tar-Regolament (KE) Nru 562/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Marzu 2006, li jistabbilixxi Kodiċi Komunitarju dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni minn naħa għal oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) (ĠU L 105, p. 1), reċentement rivedut permezz tar-Regolament (UE) Nru 1051/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ottubru 2013 (ĠU L 295, p. 1).
( 17 ) Pożizzjoni komuni tal-Kunsill, tas-27 ta’ Diċembru 2001, dwar l-applikazzjoni ta’ miżuri speċifiċi fil-ġlieda kontra t-terroriżmu (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 217) (iktar ’il quddiem il-“Pożizzjoni komuni 2001/931”). L-Anness mal-Pożizzjoni komuni 2001/931 ġie reċentement rivedut mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/72/PESK (ĠU L 40, p. 56); il-Partiya Karkerên Kurdistan (Partit tal-Ħaddiema tal-Kurdistan) (iktar ’il quddiem il-“PKK”) jinsab fil-punt 16 tal-lista riveduta.
( 18 ) Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2580/2001, tas-27 ta’ Diċembru 2001, dwar miżuri restrittivi speċifiċi mmirati kontra xi persuni u entijiet bl-iskop li jiġi kkumbattut it-terroriżmu Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 207). Dik il-lista kienet ġiet iddikjarata illegali fi proċeduri li kienu jikkonċernaw il-PKK, prinċipalment għaliex il-Kunsill naqas milli jipprovdi motivazzjoni suffiċjenti; ara l-kawża PKK vs Il-Kunsill (T‑229/02, EU:T:2008:87); ara wkoll is-sentenza mogħtija fil-kawża E u F (C‑550/09, EU:C:2010:382), punt 38. Madankollu, sussegwentement, il-Kunsill ħareġ regoli ġodda sabiex jimla dan in-nuqqas: ara r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 501/2009, tal-15 ta’ Ġunju 2009, li jimplementa l-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu u li jħassar id-Deċiżjoni 2009/62/KE (ĠU L 151, p. 14), li jinkludi l-PKK fil-lista riveduta (fil-punt 17).
( 19 ) Ara l-premessi 2 u 3.
( 20 ) Ara l-premessa 10.
( 21 ) Ara l-premessa 11.
( 22 ) Ara l-premessa 8.
( 23 ) Il-miżuri oriġinali tas-SEKA jinkludu d-Direttiva tal-Kunsill 2003/9/KE, tas-27 ta’ Jannar 2003, li tistabbilixxi standards minimi għall-akkoljenza ta’ dawk li jfittxu ażil (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 101) (iktar ’il quddiem id-“direttiva dwar il-kundizzjonijiet tal-akkoljenza”). Din id-direttiva tapplika għaċ-ċittadini kollha ta’ pajjiżi terzi u persuni mingħajr Stat li japplikaw għal ażil fuq il-fruntiera jew fit-territorju ta’ Stat Membru sakemm ikunu awtorizzati jibqgħu fuq it-territorju bħala applikanti għall-ażil. Ara sussegwentement id-Direttiva tal-Kunsill 2005/85/KE, tal-1 ta’ Diċembru 2005, dwar standards minimi għal proċeduri fl-Istati Membri għall-għoti u l-irtirar tal-istatus ta’ rifuġjat (ĠU L 326, p. 13) (iktar ’il quddiem id-“direttiva proċedura”), li tapplika għall-applikazzjonijiet għal ażil kollha magħmula fi ħdan it-territorju tal-Unjoni.
( 24 ) Ma elenkajtx il-miżuri kollha li jinsabu fis-SEKA peress li ma humiex rilevanti għall-kwistjoni preżenti. Għall-istess raġuni, għalhekk, mhux ser nelenka l-lista tal-miżuri korrispondenti riveduti.
( 25 ) Ara l-premessi 1 sa 4, 6, 7, 8, 10, 11 u 17.
( 26 ) Il-premessa 14; ara l-punt 15 iktar ’il quddiem.
( 27 ) L-Artikolu 2(c). Fir-rigward tal-esklużjoni fl-Artikolu 12, ara l-punt 19 iktar ’il quddiem.
( 28 ) Artikolu 2(d).
( 29 ) Artikolu 2(j).
( 30 ) Artikolu 9(1).
( 31 ) Artikolu 9(2).
( 32 ) Artikolu 9(3).
( 33 ) Artikolu 12(2)(a).
( 34 ) Artikolu 12(2)(b).
( 35 ) Artikolu 12 (2)(c).
( 36 ) Artikolu 14(4)(a).
( 37 ) Artikolu 14(4)(b). L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma jagħtux l-istatus ta’ refuġjat lil applikant meta tkun għadha trid tingħata deċiżjoni taħt l-Artikolu 14(4) (Artikolu 14(5)). Ara wkoll il-Kapitolu IV tad-direttiva proċedura dwar ir-revoka tal-istatus ta’ refuġjat.
( 38 ) Artikolu 20(1).
( 39 ) Artikolu 20(2).
( 40 ) Dispożizzjoni simili li tkopri persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja tinsab fl-Artikolu 20(7).
( 41 ) Artikolu 25(1).
( 42 ) Artikolu 26(1).
( 43 ) Artikolu 26(2).
( 44 ) Artikolu 28(1).
( 45 ) Artikolu 29(1).
( 46 ) Artikolu 31.
( 47 ) Artikolu 32.
( 48 ) Artikolu 33.
( 49 ) Direttiva 2003/109, tal-25 ta’ Novembru 2003, dwar l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 272) (iktar ’il quddiem id-“direttiva dwar ir-residenti għat-tul” jew “Direttiva 2003/109”). Din id-direttiva laħqet ġiet emendata bid-Direttiva 2011/51/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2011 li temenda d-Direttiva 2003/109/KE sabiex testendi l-portata tagħha għall-benefiċjari ta’ protezzjoni internazzjonali (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2011/51”) (ĠU L 132, p. 1) b’effett mill-20 ta’ Mejju 2011.
( 50 ) Ara l-premessi 2 u 11, u l-Artikolu 1.
( 51 ) Artikolu 13.
( 52 ) L-Artikolu 2(a) tat-test oriġinali jirreferi għall-“Artikolu 17(1) tat-Trattat”.
( 53 ) Artikolu 2(g).
( 54 ) Id-direttiva dwar ir-residenti fit-tul ġiet emendata bid-Direttiva 2011/51/UE. Ara l-premessi 1 sa 4 fil-preambolu għal u l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2011/51.
( 55 ) Artikolu 4(1).
( 56 ) Artikolu 8(1).
( 57 ) Artikolu 8(2).
( 58 ) Artikolu 9(1)(b).
( 59 ) Artikolu 9(3).
( 60 ) Artikolu 10.
( 61 ) Artikolu 11.
( 62 ) L-Artikolu 12(1).
( 63 ) Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46) (iktar ’il quddiem id-“direttiva dwar iċ-ċittadinanza”).
( 64 ) Artikolu 1.
( 65 ) Hemm diversi organizzazzjonijiet li ssuċċedewha, pereżempju l-Eniya Rizgariya Neteweyî ya Kurdistanê (“ENRK”), KADEK u KONGRA-GEL. Għall-finijiet ta’ dawn il-konklużjonijiet, it-terminu PKK għandu jinftiehem fis-sens li jkopri wkoll dawn l-organizzazzjonijiet.
( 66 ) Artikolu 4(1). Ara l-eċċezzjonijiet fl-Artikolu 1(2). Użajt l-espressjoni “permess ta’ residenza” bħala terminu ġeneriku f’dawn il-konklużjonijiet.
( 67 ) Artikolu 7.
( 68 ) Artikolu 9(1).
( 69 ) L-Artikolu 25(1) ta’ dik id-dispożizzjoni ma japplikax jekk iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat ikun tkeċċa minħabba raġunijiet gravi relatati ma’ sigurtà pubblika u l-ordni pubbliku.
( 70 ) Artikolu 26(1).
( 71 ) Ara wkoll l-Artikolu 26(4).
( 72 ) Artikolu 50.
( 73 ) Artikolu 51(1).
( 74 ) Artikolu 54(5).
( 75 ) Artikolu 54(b).
( 76 ) Artikoli 11 u 25(2).
( 77 ) Artikolu 60(1).
( 78 ) Artikolu 60a(1) u (2).
( 79 ) Artikolu 60a(3).
( 80 ) Artikolu 60a(4).
( 81 ) Skont l-Artikolu 60a tal-Aufenthaltsgesetz.
( 82 ) Ara s-sentenza Salahadin Abdulla et (C-175/08, C-176/08, C-178/08 u C-179/08, EU:C:2010:105, punt 52), sentenza Y u Z (C-71/11 u C-99/11, EU:C:2012:518, punt 47) u s-sentenza X et (C-199/12 sa C‑201/12, EU:C:2013:720, punt 39).
( 83 ) Sentenza X, Y u Z, EU:C:2013:720, punt 40.
( 84 ) Sentenza X, Y u Z, EU:C:2013:720, punt 40. Ara wkoll l-Artikolu 10 tal-Karta.
( 85 ) Ara l-Artikolu 6 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet tal-akkoljenza u l-Artikolu 7 tad-direttiva proċedura, iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 23.
( 86 ) Sentenza N. S. et (C-411/10 u C‑493/10, EU:C:2011:865, punt 7); ara wkoll il-punt 57 iktar ’il quddiem.
( 87 ) Bħala regola, ser nirreferi għall-Artikolu 21(2) u (3) jew 24(1) (skont il-każ), mingħajr ma nżid il-kliem “tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet”, sabiex nissemplifika t-test.
( 88 ) Ara l-punti 33, 34, 35, u 40 iktar ’il fuq.
( 89 ) Ara l-punti 37 u 40 iktar ’il fuq.
( 90 ) Il-qorti tar-rinviju ma tqajjem l-ebda kwistjoni fir-rigward tad-drittijiet eventwali ta’ ċittadin ta’ Stat terz, li wħud mill-ulied tiegħu huma ċittadini tal-Unjoni. Għaldaqstant, mhux ser nittratta din il-kwistjoni iktar fil-fond.
( 91 ) Ara l-punt 34 iktar ’il fuq.
( 92 ) Ara l-punt 10 iktar ’il fuq.
( 93 ) Ara l-punt 18 iktar ’il fuq.
( 94 ) Ara l-Artikolu 1 tal-Protokoll 7 għall-KEDB fir-rigward tal-garanziji proċedurali relatati mat-tkeċċija tal-aljeni.
( 95 ) Ara l-punt 74 et seq iktar ’il quddiem fejn niddiskuti x’jikkostitwixxi “raġunijet obbligatorji [imperattivi]”.
( 96 ) Ara, pereżempju, Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, Vilvarajah et vs Ir-Renju Unit, 30 ta’ Ottubru 1991, punt 102, Serje A, Nru 215.
( 97 ) Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, S.F. et vs L-Isvezja tal-15 ta’ Mejju, Nru 52077/10, punt 62 u l-ġurisprudenza ċċitata.
( 98 ) Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, Chahal vs Ir-Renju Unit tal-15 ta’ Novembru 1996, punt 74, Reports of Judgments and Decisions 1996-V punt 74, u Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, S.F. et vs L-Isvezja, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 97, punt 62; ara wkoll Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, Othman (Abu Qatada) vs Ir-Renju Unit, Nru 8139/09, punti 258 sa 261, QEDB 2012 (estratti), dwar id-dritt għal smigħ xieraq iggarantit mill-Artikolu 6 tal-KEDB.
( 99 ) Ara l-punt 48 iktar ’il fuq.
( 100 ) Ara d-dokument tal-Kunsill Nru 8919/03, tat-12 ta’ Mejju 2003, p. 24, dwar l-Artikolu 22 tal-proposta, li sar l-Artikolu 24 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
( 101 ) Ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fuq it-territorju ta’ Stat Kontraenti jeħtieġu permess ta’ residenza u dokument tal-ivvjaġġar validi sabiex ikunu jistgħu jiċċaqilqu fiż-żona Schengen fejn jistgħu joqogħdu sa massimu ta’ 90 ġurnata fuq it-territorju tal-partijiet kontraenti l-oħra; ara l-punt 10 iktar ’il fuq.
( 102 ) Ara l-Artikolu 9(1)(b) tad-direttiva dwar ir-residenti għat-tul.
( 103 ) Ara l-punt 105 et seq iktar ’il quddiem.
( 104 ) Id-Direttiva 2011/95 ħassret u ssostitwiet id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet b’effett mit-12 ta’ Diċembru 2013, jiġifieri, wara li ngħatat l-ordni ta’ tkeċċija fil-proċeduri prinċipali (ara l-punt 40 iktar ’il fuq). Għaldaqstant, ma tapplikax għal dawn il-proċeduri.
( 105 ) Sentenza Endendijk (C‑187/07, EU:C:2008:197, punt 22).
( 106 ) Sentenza Endendijk, EU:C:2008:197, punt 24.
( 107 ) Ara l-punt 63 iktar ’il fuq.
( 108 ) ĠU 1999 C 73, p. 1 (iktar ’il quddiem il-“linji gwida komuni”). Tali ftehimiet interistituzzjonali issa għandhom bażi legali fit-trattati: ara l-Artikolu 295 TFUE.
( 109 ) Sentenza Jipa (C‑33/07, EU:C:2008:396, punt 23 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
( 110 ) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot f’Tsakouridis, (C‑145/09, EU:C:2010:322, punt 47).
( 111 ) Are l-premessa 2 fil-preambolu għad-direttiva għal residenti għat-tul. F’ġieħ il-kompletezza nżid li l-istorja leġiżlattiva tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet tidher li ma titfa’ l-ebda dawl fuq il-kwistjoni, peress li la dak li llum huwa l-Artikolu 14 u lanqas l-Artikolu 21(2) u (3) tad-direttiva ma kienu fit-test tal-proposta inizjali tal-Kummissjoni, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 100 iktar ’il fuq.
( 112 ) Ara l-punt 11 iktar ’il fuq.
( 113 ) Ara d-dokument tal-Kunsill Nru 8919/03, tat-12 ta’ Mejju 2003, iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 100 iktar ’il fuq.
( 114 ) Ara s-sentenza (C-57/09 u C‑101/09, EU:C:2010:661, punti 80 u 81), dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(2) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet, li napplika hawnhekk b’analoġija.
( 115 ) Ara s-sentenza B, EU:C:2010:661, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 114, punti 82 u 83.
( 116 ) Il-ġurisprudenza dejjem tikber tal-Qorti Ġenerali u tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam ta’ appelli minn deċiżjonijiet ta’ inklużjoni fuq il-listi għandu jiskoraġġixxi l-konklużjonijiet skont liema peress li organizzazzjoni partikolari tinsab fil-lista, din fil-fatt hija organizzazzjoni terrorista: ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 18 iktar ’il fuq.
( 117 ) Ara s-sentenza B, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 114, punt 90.
( 118 ) Ara s-sentenza B, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 114, punt 89.
( 119 ) Ara l-Artikoli 5 u 7 tad-direttiva dwar ir-residenti għat-tul.
( 120 ) Ara l-punti 39, 41 u 48 iktar ’il fuq.
( 121 ) Ara l-Artikolu 2(j) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
( 122 ) Ara l-Artikolu 2(d) tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
( 123 ) Ladarba jingħata l-istatus ta’ refuġjat, il-persuna żżommu, taħt id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet sakemm ma jkunx japplika (b’mod partikolari) l-Artikolu 11 (waqfien) jew l-Artikolu 14 (revoka u, tmien ta’ jew rifjut għat-tiġdid ta’ stat ta’ refuġjat). Huwa wkoll neċessarju li jiġu segwiti l-proċeduri xierqa fil-Kapitolu IV tad-direttiva proċedura. Huwa paċifiku li xejn minn dan ma japplika u/jew ġara fil-każ preżenti.
( 124 ) Artikolu 21.
( 125 ) Artikolu 23.
( 126 ) Artikolu 25.
( 127 ) Rispettivament, l-Artikoli 26, 27, 28, 29 u 31.
( 128 ) Artikolu 32.
( 129 ) Artikolu 33.
( 130 ) Ara l-punti 35 u 48 iktar ’il fuq.
( 131 ) Ara, b’mod partikolari, l-Artikolu 20(6) (u, għal persuni eliġibbli għal-protezzjoni sussidjarja, id-dispożizzjoni korrispondenti fl-Artikolu 20(7)).
( 132 ) Ara l-punt 10 tal-linji gwida komuni, iċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 108 iktar ’il fuq.
( 133 ) Ara l-punt 40 iktar ’il fuq.
( 134 ) Ara l-punt 3 iktar ’il fuq.
( 135 ) Ara l-punt 10 iktar ’il fuq.
( 136 ) Jew faċilitajiet ta’ integrazzjoni, li jistgħu jew ma jistgħux ikunu rilevanti peress li H. T. ilu jgħix fil-Ġermanja sa mill-1989.
( 137 ) Ara l-Artikolu 3 tad-direttiva dwar il-kundizzjonijiet.
( 138 ) Għalkemm bl-ebda mod ma huwiex każ ekwivalenti, jiġini f’moħħi l-kunċett ta’ “ammissjoni temporanja” li jeżisti fis-sistema legali li hija l-iktar familjari għalija.
( 139 ) Ara, pereżempju, il-ġurisprudenza li tikkonċerna l-ugwaljanza fir-remunerazzjoni, bħal fis-sentenza Cadman (C‑17/05, EU:C:2006:633, punti 31 u 32).
( 140 ) Sentenza Zhu u Chen (C‑200/02, EU:C:2004:639, punti 32 u 33).
( 141 ) Sentenza Filipiak (C‑314/08, EU:C:2009:719, punt 81).
Full & Egal Universal Law Academy