SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)
9 ta’ Lulju 2015 ( *1 )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Agrikoltura — Organizzazzjoni komuni tas-swieq — Banana — Regolament (KE) Nru 2362/98 — Artikoli 7, 11 u 21 — Kwoti tariffarji — Banana li toriġina mill-pajjiżi AKP — Operatur ġdid — Liċenzji ta’ importazzjoni — Natura mhux trasferibbli tad-drittijiet li jirriżultaw minn ċerti liċenzji ta’ importazzjoni — Prattika abbużiva — Regolament (KE) Nru 2988/95 — Artikolu 4(3)”
Fil-Kawża C‑607/13,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Corte suprema di cassazione (l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal-10 ta’ Lulju 2013, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-25 ta’ Novembru 2013, fil-proċedura
Ministero dell’Economia e delle Finanze,
Agenzia delle Dogane,
Il-Kummissjoni Ewropea
vs
Francesco Cimmino,
Costantino Elmi,
Diletto Nicchi,
Vincenzo Nicchi,
Ivo Lazzeri,
Euclide Lorenzon,
Patrizia Mansutti,
Maurizio Misturelli,
Maurizio Momesso,
Mirjam Princic,
Marco Raffaelli,
Gianni Vecchi,
Marco Malavasi,
Massimo Malavasi,
Umberto Malavasi,
Carlo Mosca,
Luca Nicoli,
Raffaella Orsero,
Raffaello Orsero,
Erminia Palombini,
Matteo Surian,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn L. Bay Larsen, President tal-Awla, K. Jürimäe (Relatur), J. Malenovský, M. Safjan u A. Prechal, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: E. Sharpston,
Reġistratur: L. Carrasco Marco, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-12 ta’ Novembru 2014,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għal Lorenzon, Mansutti, Misturelli u Momesso, Princic, kif ukoll Raffaelli u Vecchi, minn P. Rovatti, avukat,
—
għal Palombini, minn W. Viscardini u G. Donà, avukati,
—
għal Surian, minn R. Bettiol u B. Cortese, avukati,
—
għal Orsero, minn F. Munari, R. Dominici u U. De Luca, avukati,
—
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, assistita minn A. Collabolletta, avvocato dello Stato,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn B.-R. Killmann u P. Rossi, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-5 ta’ Frar 2015,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 11 u 21 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2362/98, tat-28 ta’ Ottubru 1998, li jistabbilixxi metodi għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 404/93 f’dak li jikkonċerna s-sistema ta’ importazzjoni ta’ banana fil-Komunità (ĠU L 293, p. 32), kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1632/2000, tal-25 ta’ Lulju 2000 (ĠU L 187, p. 27, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 2362/98”), kif ukoll tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 340).
2
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Ministero dell’economia e delle finanze (Ministeru tal-Ekonomija u tal-Finanzi), l-Agenzia delle dogane (Aġenzija tad-Dwana) u l-Kummissjoni Ewropea minn naħa, u r-rappreżentanti legali ta’ kumpanniji li jimportaw, fl-Unjoni Ewropea, banana li toriġina minn pajjiżi tal-Afrika, tal-Karaibi u tal-Paċifiku (iktar ’il quddiem l-“Istati AKP”) kif ukoll minn pajjiżi terzi oħra, fosthom SIMBA SpA (iktar ’il quddiem “SIMBA”) u Rico Italia srl (iktar ’il quddiem “Rico Italia”) dwar l-ammont tad-dazji doganali li ġew issuġġettati għalihom dawn il-kumpanniji minħabba dawn l-importazzjonijiet.
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament (KEE) Nru 404/93
3
It-Titolu IV tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 404/93, tat-13 ta’ Frar 1993, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-banana (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 13, p. 388), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999, tas-17 ta’ Mejju 1999, dwar is-sostenn għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u jemenda u jħassar ċerti Regolamenti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 25, p. 391, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 404/93”), huwa intitolat “Il-kummerċ ma’ pajjiżi terzi”. L-Artikoli 16 sa 20 tar-Regolament Nru 404/93, li jinsabu taħt dan it-Titolu IV, jirregolaw il-kwoti tariffarji applikabbli għall-banana provenjenti mill-pajjiżi terzi.
4
L-Artikolu 16 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“L-Artikoli minn 16 sa 20 ta’ dan it-Titolu għandhom jgħoddu biss għal prodotti friski tal-kodiċi ĊN ex 0803 00 19.
Għall-finijiet ta’ dan it-Titolu:
1)
‘importazzjoni tradizzjonali mill-Istati AKP’ tfisser importazzjoni [fl-Unjoni] ta’ banana li toriġina fl-Istati elenkati fl-Anness ta’ hawn sal-limitu ta’ 857700 tunnellata metrika (piż nett) kull sena; din tissejjħaħ ‘banana tradizzjonali AKP’;
2)
‘importazzjoni mhux tradizzjonali minn Stati AKP’ tfisser importazzjoni [fl-Unjoni] ta’ banana li toriġina fl-Istati AKP iżda li ma tkunx koperta bid-definizzjoni 1; din tissejjaħ ‘banana mhux tradizzjonali AKP’;
3)
‘importazzjoni minn Stati terzi li m’humiex AKP’ tfisser banana importata [fl-Unjoni] li toriġina fi Stati terzi li ma jkunux Stati AKP; din tissejjaħ ‘banana ta’ Stati terzi’.”
5
L-Artikolu 18 tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1. Kwota ta’ tariffa ta’ 2200000 tunnellata metrika (piż nett) għandha tinfetaħ kull sena għall-importazzjoni tal-banana ta’ Stati terzi u dik mhux tradizzjonali AKP.
Skont il-kwota tat-tariffa, importazzjoni tal-banana ta’ Stati terzi kellha tkun suġġetta għal dazju preferenzjali ta’ EUR 75 kull tunnellata metrika, filwaqt li importazzjoni ta’ banana AKP mhux tradizzjonali kellha tkun ħielsa mid-dazju.
2. Kwota addizzjonali tat-tariffa ta’ 353000 tunnellata metrika (piż nett) għandha tinfetaħ kull sena għall-importazzjoni tal-banana ta’ Stati terzi u AKP mhux tradizzjonali.
Skont il-kwota tat-tariffa, importazzjoni tal-banana ta’ Stati terzi kellha tkun suġġetta għal dazju preferenzjali ta’ EUR 75 kull tunnellata metrika, filwaqt li importazzjoni ta’ banana AKP mhux tradizzjonali kellha tkun ħielsa mid-dazju.
3. Ebda dazju m’għandu jitħallas fuq l-importazzjoni tal-banana tradizzjonali AKP.
[…]”
6
L-Artikolu 19(1) ta’ dan l-istess regolament jipprovdi:
“Il-kwoti tat-tariffa indikati fl-Artikolu 18(1) u (2) u l-importazzjoni ta’ banana tradizzjonali AKP għandhom jiġu amministrati b’mod konformi mal-metodu bbażat fuq il-konsiderazzjoni tal-flussi tradizzjonali tal-kummerċ (‘dawk tradizzjonali/ dawk reċenti’).
[…]”
Ir-Regolament Nru 2362/98
7
Il-premessi 6, 8, 10 u 14 tar-Regolament Nru 2362/98 jipprovdu:
“(6)
billi parti mill-kwoti tariffarji u mill-banana tradizzjonali AKP għandha tiġi rriżervata għall-operaturi l-ġodda; billi din l-allokazzjoni globali għandha tkun suffiċjenti biex tippermetti lil operaturi li jipparteċipaw fil-kummerċ ta’ importazzjoni u jiffavorixxu kompetizzjoni b’saħħita;
[…]
(8)
billi l-esperjenza fuq numru ta’ snin dwar l-applikazzjoni tas-sistema Komunitarja tal-importazzjoni tal-banana twassal biex jiġu ssikkati l-kriterji għall-eliġibbiltà għall-operaturi l-ġodda biex tiġi evitata r-reġistrazzjoni ta’ aġenti purament fittizji u l-għoti ta’ allokazzjonijiet bi tweġiba għall-applikazzjonijiet artifiċjali jew spekulattivi, billi b’mod partikolari, huwa ġustifikat li tkun meħtieġa esperjenza minima fil-kummerċ ta’ importazzjoni ta’ prodotti paragunabbli, tal-prodotti friski tal-Kapitoli 7, 8 u tal-prodotti tal-Kapitolu 9 taħt ċerti kundizzjonijiet tan-Nomenklatura Magħquda; billi, biex ikunu evitati l-applikazzjonijiet għal allokazzjonijiet kull sena li ma jkollhomx x’jaqsmu ħafna mal-kapaċitajiet veri tal-operaturi u li ma jwasslux għall-applikazzjonijiet tal-liċenzji tal-importazzjoni għall-kwantitajiet korrispondenti, is-sottomissjoni ta’ applikazzjoni għall-allokazzjoni kull sena għandha tkun bla ħsara għall-ħtieġa li tiġi ddepożitata garanzija minflok il-garanzija fuq il-liċenzja tal-importazzjoni. […];
[…]
(10)
billi għandhom jiġu stabbiliti d-dispożizzjonijiet applikabbli għar-reġistrazzjoni tal-operaturi u għandhom jiġu ddeterminati, skont il-każ, tal-kwantità ta’ referenza jew tal-allokazzjoni annwali tagħhom, billi għandhom jiġu stabbiliti l-verifiki u l-kontrolli li għandom iwettqu l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, u billi għandhom jiġu ppreċiżati l-konsegwenzi li għandhom jinsiltu min-nuqqas ta’ twettiq ta’ ċerti obbligi, b’mod partikolari fil-qasam tar-reġistrazzjoni u ta’ dikjarazzjonijiet għall-finijiet li jinkisbu kwantitajiet ta’ riferenza jew tal-allokazzjonijiet abbażi tas-sistema ta’ importazzjoni;
[…]
(14)
Ir-regoli sabiex jiġu ttrasferiti l-liċenzji għandhom ikunu speċifikati b’referenza għad-definizzjoni tal-kategoriji tal-operaturi stabilita b’dan ir-Regolament; It-trasferiment ristrett għal trasferitur wieħed biss għal kull liċenzja jew estratt minnha jrid jippermetti relazzjonijiet kummerċjali li jiżviluppaw bejn l-operaturi varji rreġistrati; Madankollu, il-kummerċ artifiċjali, l-ispekulazzjoni jew id-disturb fil-kummerċ normali ma għandhomx ikunu inkoraġġiti billi jiġi permess it-trasferiment minn operaturi mhux tradizzjonali għal operaturi tradizzjonali”.
8
L-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament jipprovdi li l-kwoti tariffarji u l-banana tradizzjonali AKP, imsemmija rispettivament fl-Artikolu 18(1) u (2) u fl-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 404/93, huma disponibbli sa 92 % għall-operaturi tradizzjonali ddefiniti fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2362/98 kif ukoll sa 8 % għall-operaturi l-ġodda ddefiniti fl-Artikolu 7 tiegħu.
9
Skont l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2362/98:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, ‘operatur ġdid’ tfisser, fid-dawl ta’ l-importazzjoni fil-kuntest tal-kwoti tat-tariffa u tal-banana tradizzjonali ta’ l-AKP, l-aġent ekonomiku, stabbilit [fl-Unjoni] meta rreġistra, li:
a)
eżerċita, f’ismu stess u b’mod indipendenti, attività kummerċjali bħala importatur fis-settur tal-frott u tal-ħaxix frisk li jaqgħu fil-Kapitoli 7 u 8 kif ukoll tal-prodotti li jaqgħu fil-Kapitolu 9 tan-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u tat-Tariffa Doganali Komuni fil-każ fejn ikun importa wkoll il-prodotti ċċitati iktar ‘il fuq, li jaqgħu fil-Kapitoli 7 u 8, matul waħda mit-tliet snin li jippreċedu eżattament is-sena li fir-rigward tagħha ntalbet ir-reġistrazzjoni u
b)
bis-saħħa ta’ din l-attività, ikunu għamlu importazzjonijiet tal-valur doganali dikjarat ta’ EUR 400000 jew iktar matul il-perjodu msemmi fil-punt (a).”
10
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(4) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Sabiex ikollhom ir-reġistrazoni tagħhom imġedda, l-operaturi għandhom jipprovdu lill-awtoritajiet kompetenti b’xiehda li jkunu attwalment importaw mill-inqas 50 % tal-kwantità allokata lilhom għas-sena korrenti.”
11
L-Artikolu 11(1) tar-regolament imsemmi jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom ikunu responsabbli illi jiżguraw il-konformità ma’ din it-Taqsima.
B’mod partikolari huma għandhom jiċċekkjaw li l-operaturi kkonċernati jkunu attivi kummerċjalment bħala importaturi f’isimhom stess [fl-Unjoni] fis-settur imsemmi fl-Artikolu 7 u bħala unitajiet ekonomiċi indipendenti fir-rigward ta’ tmexxija, persunal u funzjonament. Fejn ikun hemm raġunijiet ta’ suspetti li dawn il-kundizzjonijiet ma jkunux qed jitħarsu, applikazzjonijiet għar-reġistrazzjoni u talbiet għal allokazzjonijiet annwali għandhom jiġu aċċettati biss bil-kundizzjoni li l-operatur iġib prova ta’ konformità li titqies sodisfaċenti mill-awtoritajiet kompetenti nazzjonali.”
12
Il-metodi għall-ħruġ tal-liċenzji ta’ importazzjoni huma rregolati mill-Artikoli 14 sa 22 ta’ dan l-istess regolament. L-Artikolu 21(1) u (2) ta’ dan tal-aħħar jipprovdi:
“1. Id-drittijiet li jirriżultaw mil-liċenzji ta’ importazzjoni maħruġa konformement ma’ dan il-kapitolu huma trasferibbli, taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 9 tar-Regolament [tal-Kummissjoni] (KEE) Nru 3719/88 [, tas-16 ta’ Novembru 1988, li jistabbilixxi metodi komuni għall-applikazzjoni tas-sistema tal-liċenzji ta’ importazzjoni, ta’ esportazzjoni u ta’ ffissar bil-quddiem għall-prodotti agrikoli (ĠU L 331, p. 1)] favur operatur ċessjonarju wieħed, mingħajr preġudizzju għall-paragrafu (2) ta’ dan l-Artikolu.
2. It-trasferiment tad-drittijiet jista’ jsir:
a)
bejn operaturi tradizzjonali rreġistrati abbażi tal-Artikolu 5;
b)
min-naħa ta’ operaturi tradizzjonali favur operaturi ġodda rreġistrati abbażi tal-Artikolu 8 jew
c)
bejn operaturi ġodda.
Ma huwiex awtorizzat it-trasferiment min-naħa ta’ operatur ġdid favur operatur tradizzjonali.”
Ir-Regolament Nru 2988/95
13
L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 2988/95 jistabbilixxi:
“1. Bħala regola ġenerali, kull irregolarità għandha tinvolvi l-irtirar tal-vantaġġ miksub b’mod skorrett:
—
permezz ta’ obbligu li min ikun iħallas jew iħallas lura l-ammonti dovuti jew aċċettati b’mod skorrett,
—
bit-telf sħiħ jew parzjali tal-garanzija provduta in sostenn tat-talba għall-vantaġġ li jkun ingħata jew fil-ħin ta’ l-aċċettazzjoni ta’ ħlas antiċipat.
2. L-applikazzjoni tal-miżuri msemmija fil-paragrafu 1 għandha tkun limitata għall-irtirar tal-vantaġġ miksub kif ukoll, fejn ikun hemm hekk provdut, l-imgħax li jista’ jiġi stabbilit abbażi ta’ rata fissa.
3. L-atti li jiġi stabbilit li biex jkollhom bħala l-għan tagħhom il-kisba ta’ vantaġġ li jmur kontra l-għanijiet tal-liġi tal-[Unjoni] applikabbli fil-każ billi joħolqu artifiċjalment il-kundiżżjonijiet meħtieġa biex jinkiseb dak il-vantaġġ għandhom jirriżultaw, skont kif ikun il-każ, jew fiż-żamma milli jinkiseb dak il-vantaġġ jew fl-irtirar tiegħu.
4. Il-miżuri kif hemm provdut f’dan l-Artikolu m’għandhomx jitqiesu bħala penali.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
14
Matul l-1999 u l-2000, saru tranżazzjonijiet ta’ importazzjoni ta’ banana fl-Unjoni li toriġina minn Stati AKP u minn Stati terzi mhux AKP, minn kumpanniji li kellhom il-kwalità ta’ operatur “ġdid”, fis-sens tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2362/98 u li kellhom liċenzji ta’ importazzjoni “AGRIM” meħtieġa fil-kuntest tal-kwoti tariffarji previsti mir-Regolament Nru 404/93. Abbażi ta’ dan, l-importazzjonijiet ikkonċernati bbenefikaw, skont il-każ, minn dazju doganali ta’ żero jew minn dazju doganali mnaqqas ta’ EUR 75 għal kull tunnellata metrika (iktar ’il quddiem it-“tariffa preferenzjali”).
15
SIMBA, irrappreżentata minn R. u R. Orsero, hija kumpannija attiva kemm fis-suq tal-importazzjoni tal-banana bħala operatur tradizzjonali fis-sens tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2362/98 kif ukoll fis-suq tal-kummerċjalizzazzjoni tal-banana fl-Unjoni. Rico Italia, irrappreżentata minn M. Misturelli, hija importatur irreġistrat bħala operatur ġdid.
16
Kontroll fiskali ta’ SIMBA mwettaq mill-Guardia di Finanza (pulizija doganali u fiskali) irrileva l-eżistenza ta’ prattiki kummerċjali allegatament frawdolenti bejn SIMBA, Rico Italia u l-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
17
Dawn il-prattiki ġew organizzati b’mod li tiġi evitata l-projbizzjoni, stabbilita fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98, tat-trasferiment tad-drittijiet li jirriżultaw mil-liċenzji ta’ importazzjoni min-naħa ta’ operatur ġdid favur operatur tradizzjonali u b’hekk biex SIMBA tibbenefika indebitament mit-tariffa preferenzjali għall-importazzjoni tal-banana permezz tal-liċenzji ta’ importazzjoni “AGRIM” miksuba mill-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
18
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li t-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jsegwu l-istruttura segwenti:
—
inizjalment, SIMBA kienet tbigħ sistematikament lil Rico Italia banana li tinsab barra mit-territorju doganali tal-Unjoni;
—
sussegwentement, Rico Italia kienet tbigħ il-banana lill-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali li kellhom il-liċenzji ta’ importazzjoni neċessarji biex ikunu jistgħu jibbenefikaw mit-tariffa preferenzjali;
—
wara, l-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu jimportaw il-banana fl-Unjoni, u wara li din kienet tgħaddi mid-dwana, l-operaturi l-ġodda kienu jerġgħu jbigħuha lil Rico Italia;
—
finalment, Rico Italia kienet terġa’ tbigħ il-banana lil SIMBA.
19
Infetħu proċeduri kriminali kontra r-rappreżentanti ta’ SIMBA, ta’ Rico Italia u tal-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali taħt kapijiet ta’ kuntrabandu doganali u ta’ dikjarazzjonijiet foloz. Il-Ministero dell’economia e delle finanze, l-Agenzia delle dogane u l-Kummissjoni ppreżentaw ruħhom bħala parti ċivili fil-kuntest ta’ din il-proċedura.
20
Fl-ewwel istanza, it-Tribunale di Verona (Qorti ta’ Verona, l-Italja) iddikjara lir-rappreżentant ta’ Rico Italia ħati tal-fatti mressqa kontrih u, b’deċiżjoni fuq l-interessi ċivili, ikkundannathu biex jikkumpensa lill-partijiet ċivili għad-dannu subit u biex iħallas multa lill-Ministero dell’economia e delle finanze kif ukoll lill-Agenzia delle dogane. Din il-qorti ħelset lill-intimati l-oħra.
21
Il-Corte d’Appello di Venezia (Qorti tal-Appell ta’ Venezia, l-Italja), peress li qieset li l-fatti mressqa kontra r-rappreżentant ta’ Rico Italia kienu preskritti, iddeċidiet li ma kienx hemm lok għal proċeduri iżda kkonfermat is-sentenza tal-ewwel istanza sa fejn din kienet tirrigwarda l-interessi ċivili. Din il-qorti kkonfermat ukoll il-ħelsien tal-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali, deċiż fl-ewwel istanza, minħabba li dawn, diversament minn Rico Italia, kellhom attività effettiva fis-settur tal-importazzjoni tal-frott u l-ħxejjex friski u kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa biex tiġi rrikonoxxuta lilhom il-kwalità ta’ operaturi ġodda fis-sens tar-Regolament Nru 2362/98.
22
Wara li l-partijiet ippreżentaw appell fil-kassazzjoni quddiemha kontra s-sentenza tal-Corte d’Appello di Venezia, il-Corte suprema di cassazione (Qorti ta’ Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
L-Artikolu 11 tar-Regolament (KE) Nru 2362/98, li jipprovdi li l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jiżguraw ruħhom li l-operaturi jeżerċitaw attività ta’ importazzjoni f’isimhom stess, bħala entità ekonomika awtonoma, fir-rigward tat-tmexxija tagħhom, tal-persunal tagħhom u tal-funzjonament tagħhom, għandu jiġi interpretat fis-sens li huma esklużi mill-benefiċċji doganali allokati l-attivitajiet kollha ta’ importazzjoni eżegwiti f’isem operatur tradizzjonali meta dawn tal-aħħar isiru minn persuni li jissodisfaw biss formalment ir-rekwiżiti previsti għal “operaturi ġodda” mill-istess regolament?
2)
Ir-Regolament (KE) Nru 2362/98 jippermetti lil operatur tradizzjonali li jbigħ banana li tinsab barra mit-territorju tal-Unjoni lil operatur ġdid billi jiftiehem ma’ dan tal-aħħar li jipprovdi sabiex idaħħal fit-territorju tal-Unjoni l-banana b’rata ta’ dazju preferenzjali u jbigħha mill-ġdid lill-istess operatur tradizzjonali bi prezz miftiehem qabel ma sseħħ it-tranżazzjoni kollha, mingħajr ma jbati riskju effettiv kummerċjali u mingħajr ma jipprovdi ebda mezz materjali għal din it-tranżazzjoni?
3)
Il-ftehim imsemmi fil-punt preċedenti jikkostitwixxi ksur tal-projbizzjoni ta’ trasferiment tad-drittijiet minn operatur ġdid għal operatur tradizzjonali previst fl-Artikolu 21(2) tar-Regolament (KE) Nru 2362/98, bil-konsegwenza li t-trasferiment magħmul jibqa’ mingħajr effett u li d-dazji doganali jirriżultaw li huma dovuti b’rata sħiħa u mhux b’dik preferenzjali, fis-sens tal-Artikolu 4(3)) tar-Regolament Nru 2988/95?”
Fuq it-talba għal ftuh mill-ġdid tal-proċedura orali
23
Il-fażi orali tal-proċedura ngħalqet fil-5 ta’ Frar 2015 wara l-preżentazzjoni tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali.
24
B’ittra tad-19 ta’ Marzu 2015 li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-istess jum, M. Surian talab lil din tal-aħħar, minn naħa, tordna l-ftuh mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura u, min-naħa l-oħra, li tindirizza lill-Corte suprema di cassazione b’talba għal kjarifiki f’dak li jikkonċerna l-fatti fil-kawża prinċipali kif deskritti minn din il-qorti fid-deċiżjoni tar-rinviju. Talba simili saret minn R. u R. Orsero, kif ukoll minn E. Palombini, b’ittri rispettivament tal-20 u tas-26 ta’ Marzu 2015, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja f’dawn l-istess jiem.
25
Insostenn tat-talbiet tagħhom, dawn il-partijiet fil-kawża prinċipali essenzjalment jinvokaw, hekk kif sostnew ukoll fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u waqt is-seduta, li wħud mill-fatti esposti fid-deċiżjoni tar-rinviju ma jikkorrispondux għal dawk stabbiliti fl-ewwel istanza u fl-appell. Il-partijiet imsemmija jsostnu li l-konklużjonijiet ippreżentati mill-Avukat Ġenerali huma, konsegwentement, ibbażati fuq fatti żbaljati marbuta mal-kontenut ineżatt ta’ din id-deċiżjoni.
26
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin, wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tordna l-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura, skont l-Artikolu 83 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, b’mod partikolari meta tqis li ma għandhiex informazzjoni biżżejjed jew inkella meta l-kawża jkollha tiġi deċiża fuq il-bażi ta’ argument li ma kienx indirizzat mill-partijiet jew mill-partijiet interessati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja.
27
F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, tqis li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-elementi kollha meħtieġa sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula u li dawn l-elementi kienu ġew indirizzati mill-partijiet.
28
Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li ma hemmx lok li jiġu indirizzati talbiet għal kjarifiki lill-Corte suprema di cassazione.
29
Għalhekk, it-talbiet ta’ M. Surian, ta’ R. u R. Orsero, kif ukoll ta’ E. Palombini għandhom jiġu miċħuda.
Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari
30
Għandu jiġi kkonstatat li l-fatti fil-kawża prinċipali huma kkontestati mill-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hekk kif jirriżulta mill-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u mid-diskussjonijiet li seħħew waqt is-seduta quddiema. Dawn il-kontestazzjonijiet jirrigwardaw b’mod partikolari l-ipoteżijiet fattwali li fuqhom il-qorti tar-rinviju bbażat id-domandi tagħha, peress li dawn ma jikkorrispondux, skont dawn l-operaturi, mal-fatt stabbiliti mill-qrati tal-mertu.
31
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-importaturi ġodda jsostnu li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli.
32
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest legali u fattwali li huwa l-kompitu tagħha li tiddefinixxi, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti risposta għal domanda magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss jekk ikun jidher b’mod evidenti li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda relazzjoni mar-realtà u mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Genil 48 u Comercial Hostelera de Grandes Vinos, C‑604/11, EU:C:2013:344, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33
Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li dan ma huwiex il-każ hawnhekk.
34
Fil-fatt, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2362/98 u, b’mod partikolari, tal-Artikoli 7, 11 u 21 tiegħu, hija neċessarja għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, b’mod partikolari sabiex jiġi ddeterminat jekk it-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali kinux jikkostitwixxu prattika abbużiva fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, l-appell fil-kassazzjoni mressaq quddiem il-Corte suprema di cassazione jirrigwarda l-fondatezza tal-interpretazzjoni ta’ dawn l-Artikoli mwettqa mill-Corte d’Appello di Venezia.
35
Barra minn hekk, għandu wkoll jitfakkar li, fil-kuntest tal-proċedura msemmija fl-Artikolu 267TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tiddeċiedi tilwima dwar nuqqas ta’ qbil fuq sitwazzjoni ta’ fatt. Tali tilwima, wara kollox bħal kull evalwazzjoni oħra tal-fatti tal-kawża, tidħol fil-ġurisdizzjoni tal-qorti nazzjonali (sentenza CEPSA, C‑279/06, EU:C:2008:485, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
36
Minn dan jirriżulta li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
Fuq l-ewwel domanda
37
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, stabbilita permezz tal-Artikolu 267 TFUE, hija l-kompetenza ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi l-kawża quddiema. F’dan id-dawl, huwa obbligu, jekk inhu l-każ, tal-Qorti tal-Ġustizzja li tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu ġew sottomessi lilha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Douane Advies Bureau Rietveld, C‑541/13, EU:C:2014:2270, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).
38
F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddeduċi mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tal-kawża (ara, f’dan is-sens, is-sentenza eco cosmetics u Raiffeisenbank St. Georgen, C‑119/13 u C‑120/13, EU:C:2014:2144, punt 33 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
39
F’dan il-każ, għalkemm id-domanda magħmula tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 2362/98, mill-kliem sħiħ ta’ din id-domanda, kif ukoll mill-elementi pprovduti mill-qorti nazzjonali fid-deċiżjoni tar-rinviju, jirriżulta li din il-qorti fir-realtà tistaqsi dwar il-kundizzjoni stabbilita fl-Artikolu 7(a) ta’ dan ir-regolament, moqri fid-dawl tal-imsemmi Artikolu 11, li tgħid li operatur “ġdid” għandu jeżerċita l-attività ta’ importazzjoni tiegħu “f’ismu stess u b’mod indipendenti”.
40
Fil-fatt, fil-kawża prinċipali, għalkemm huwa stabbilit li l-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu jissodisfaw din il-kundizzjoni fil-mument tar-reġistrazzjoni, il-qorti tar-rinviju tixtieq tiddetermina jekk, minħabba l-involviment tagħhom fit-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali dawn l-operaturi jistgħux jitqiesu li wettqu l-attività ta’ importazzjoni tagħhom fis-suq tal-banana b’konformità mar-rekwiżiti ta’ dan ir-regolament.
41
Għalhekk, l-ewwel domanda preliminari għandha tinftiehem li tirrigwarda l-punt jekk l-Artikolu 7(a) tar-Regolament Nru 2362/98, moqri fid-dawl tal-Artikolu 11 ta’ dan ir-regolament, għandux jiġi interpretat fis-sens li l-kundizzjoni li tgħid li aġent ekonomiku għandu jeżerċita attività kummerċjali bħala importatur “f’ismu stess u b’mod indipendenti” tikkonċerna biss ir-reġistrazzjoni ta’ dan l-aġent bħala operatur “ġdid” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jew jekk din il-kundizzjoni hijiex meħtieġa wkoll biex dan ikun jista’ jżomm din il-kwalità fid-dawl tal-importazzjoni tal-banana fil-kuntest tal-kwoti tariffarji previsti mir-Regolament Nru 404/93.
42
Qabel kollox, għandu jiġi rrilevat li, f’dak li jikkonċerna l-importazzjoni tal-banana fl-Unjoni, ir-Regolament Nru 404/93 jistabbilixxi sistema ta’ kummerċ mal-Istati terzi, ibbażata b’mod partikolari fuq il-kwoti tariffarji stabbiliti fl-Artikolu 18(1) u (2) ta’ dan ir-regolament.
43
L-amministrazzjoni ta’ dawn il-kwoti tariffarji ssir, skont l-Artikolu 19(1) tar-Regolament imsemmi, bl-applikazzjoni tal-metodu msejjaħ “tradizzjonali/ġodda”, ibbażat fuq it-teħid inkunsiderazzjoni tal-kummerċ tradizzjonali, anki jekk, hekk kif inhu indikat fit-tlettax-il premessa ta’ dan l-istess regolament, kwantità disponibbli tiġi rriżervata lill-operaturi l-ġodda li riċentement bdew attività kummerċjali jew ser jibdew attività kummerċjali f’dan is-settur.
44
Minn din il-perspettiva, l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2362/98 jipprevedi tqassim tal-kwantitajiet ta’ banana disponibbli fil-kuntest tal-imsemmija kwoti tariffarji bejn l-operaturi tradizzjonali u l-operaturi ġodda. Mill-premessa 6 ta’ dan ir-regolament jirriżulta li dan it-tqassim huwa intiż biex jippermetti lill-operaturi ġodda li jibdew fil-kummerċ ta’ importazzjoni tal-banana u biex tiġi ffavorita kompetizzjoni b’saħħitha.
45
B’hekk, ir-Regolament Nru 2362/98 jissuġġetta l-parteċipazzjoni tal-operaturi fil-kwoti tariffarji għal ċerti kundizzjonijiet partikolari b’mod li t-tqassim imsemmi fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza jkun jista’ jiġi ppreżervat.
46
Fost dawn il-kundizzjonijiet hemm dawk imsemmija fl-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, relattivi għall-kisba tal-kwalità ta’ operatur “ġdid”. Skont dan l-Artikolu, l-operatur “ġdid” jinftiehem bħala l-aġent ekonomiku, stabbilit fl-Unjoni, fil-mument tar-reġistrazzjoni tiegħu, li, b’mod partikolari, eżerċita attività kummerċjali bħala importatur fis-settur tal-frott u l-ħxejjex friski tal-Kapitoli 7 u 8 tat-tariffa doganali komuni, f’ismu stess u b’mod indipendenti, matul waħda mit-tliet snin immedjatament preċedenti għas-sena li għaliha tintalab ir-reġistrazzjoni.
47
Għalkemm mit-termini tal-Artikolu 7 jirriżulta li, biex jikseb il-kwalità ta’ operatur ġdid, importatur għandu jissodisfa “meta rreġistra” il-kundizzjonijiet previsti minn dan l-Artikolu, minn dawn l-istess termini jirriżulta wkoll li din il-kwalità tinkiseb “fid-dawl ta’ l-importazzjoni fil-kuntest tal-kwoti tat-tariffa”.
48
B’hekk, fid-dawl tal-iskop tat-tqassim tal-kwoti tariffarji u tal-preżervazzjoni tal-kompetizzjoni b’saħħitha fis-suq tal-importazzjoni tal-banana, kif imfakkar fil-punt 44 ta’ din is-sentenza, il-kundizzjoni li tgħid li l-attività ta’ operatur ġdid għanda tiġi eżerċitata “f’ismu stess u b’mod indipendenti” ma tistax tiġi interpretata fis-sens li tillimita ruħha biss għall-attività li dan wettaq matul il-perijodu preċedenti għar-reġistrazzjoni tiegħu, iżda testendi lil hinn minn dan il-perijodu.
49
Fil-fatt, it-tqassim tal-kwoti tariffarji bejn l-operaturi tradizzjonali u l-operaturi ġodda jimplika li operaturi ġodda reali jintervjenu fis-suq u, għalhekk, jeżerċitaw l-attivitajiet ekonomiċi tagħhom b’mod sħiħ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Di Lenardo u Dilexport, C‑37/02 u C‑38/02, EU:C:2004:443, punti 84 u 87). F’dan ir-rigward, hekk kif jirriżulta mill-premessa 8 tar-Regolament Nru 2362/98, il-kriterji ffissati għall-ammissibbiltà tal-operaturi l-ġodda huma intiżi, fil-kuntest tal-amministrazzjoni tal-kwoti tariffarji, biex tiġi evitata r-reġistrazzjoni ta’ sempliċi aġenti li jidhru f’isimhom għal ħaddieħor u, b’dan il-mod, biex jiġġieldu kontra l-prattiki spekulattivi u artifiċjali.
50
Għalhekk, il-kundizzjoni marbuta mal-awtonomija tal-attività kummerċjali tal-operaturi ġodda, li tinsab fl-Artikolu 7(a) tar-Regolament Nru 2362/98, għandha l-għan li tevita li operatur tradizzjonali li diġà jibbenefika minn sehem mill-kwoti tariffarji jkun jista’ jaħtaf, bl-intermedjarju ta’ operatur ieħor, is-sehem tal-kwoti tariffarji rriżervati għall-operaturi ġodda.
51
Isegwi li din il-kundizzjoni għandha tiġi interpretata fis-sens li tkopri wkoll l-attività ta’ importazzjoni tal-banana mwettqa mill-operaturi ġodda fil-kuntest tal-kwoti tariffarji. Din l-interpretazzjoni hija, barra minn hekk, ikkorroborata mill-kuntest li fih jinsab l-Artikolu 7(a) tar-Regolament Nru 2362/98.
52
Fil-fatt, fl-ewwel lok, sabiex jinkiseb it-tiġdid annwali tar-reġistrazzjoni tagħhom, l-Artikolu 8(4) ta’ dan ir-regolament jipprevedi li dawn l-operaturi għandhom jagħtu lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti l-prova li huma effettivament importaw, f’isimhom stess, mill-inqas 50 % tal-kwantità li ġiet allokata lilhom, individwalment, għas-sena kurrenti. Hekk kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 64 tal-konklużjonijiet tiegħu, din il-kundizzjoni timponi fuq dawn l-operaturi obbligu ta’ użu minimu tal-allokazzjoni annwali li tingħatalhom biex jiġi żgurat li dawn tal-aħħar effettivament jipparteċipaw fis-suq tal-importazzjoni tal-banana u b’hekk jagħmlu dan tal-aħħar iktar kompetittiv.
53
Fit-tieni lok, abbażi tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 2362/98, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operaturi ġodda jwettqu attività ta’ importazzjoni fl-Unjoni f’isimhom, bħala entità ekonomika awtonoma, u, f’każ ta’ dubju fir-rigward tal-osservanza ta’ din il-kundizzjoni, l-operatur ikkonċernat għandu, biex l-applikazzjonijiet għal reġistrazzjoni u għall-allokazzjoni tiegħu jitqiesu ammissibbli u biex jiġġustifika l-awtonomija ta’ amministrazzjoni tiegħu, jippreżenta quddiem l-awtorità nazzjonali kompetenti provi meqjusa bħala “sodisfaċenti” minn din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Di Lenardo u Dilexport, C‑37/02 u C‑38/02, EU:C:2004:443, punt 86).
54
Konsegwentement, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha msemmija iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 7(a) tar-Regolament Nru 2362/98, moqri fid-dawl tal-Artikolu 11 ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kundizzjoni li tgħid li aġent ekonomiku għandu jeżerċita attività kummerċjali bħala importatur “f’ismu stess u b’mod indipendenti” hija meħtieġa mhux biss għar-reġistrazzjoni ta’ dan l-aġent bħala operatur “ġdid” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni iżda anki biex dan ikun jista’ jżomm din il-kwalità fid-dawl tal-importazzjoni tal-banana fil-kuntest tal-kwoti tariffarji previsti mir-Regolament Nru 404/93.
Fuq it-tieni domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda
55
Bit-tieni domanda u bl-ewwel parti tat-tielet domanda tagħha, li għandhom jiġu ttrattati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi tranżazzjonijiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li bihom operatur ġdid jixtri, permezz ta’ operatur ieħor irreġistrat bħala ġdid, merkanzija mingħand operatur tradizzjonali qabel l-importazzjoni tagħha fl-Unjoni, u wara jbigħha lura lil dan l-operatur tradizzjonali, permezz tal-istess intermedjarju, wara li tkun ġiet importata fl-Unjoni.
56
Skont l-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98, it-trażmissjoni tad-drittijiet li jirriżultaw mil-liċenzji ta’ importazzjoni maħruġa konformement ma’ dan ir-Regolament ma hijiex permessa meta din issir minn operatur ġdid favur operatur tradizzjonali.
57
Fil-kuntest tat-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, huwa stabbilit li, fin-nuqqas ta’ trażmissjoni ta’ liċenzji “AGRIM” jew ta’ drittijiet provenjenti minn tali liċenzji mill-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali favur l-operatur tradizzjonali SIMBA, l-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98 fil-prinċipju ma japplikax.
58
Madankollu, fir-rigward tat-tranżazzjonijiet ta’ importazzjoni fl-Unjoni essenzjalment paragunabbli ma’ dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza tagħha SICES et (C‑155/13, EU:C:2014:145, punt 40), li għalkemm l-Artikolu 6(4) tar-Regolament (KE) Nru 341/2007 tal-Kummissjoni, tad-29 ta’ Marzu 2007, li jiftaħ u jipprovdi għall-amministrazzjoni ta’ kwoti tariffarji u li jintroduċi sistema għal liċenzji tal-importazzjoni u ċertifikati ta’ oriġini għat-tewm u għal ċerti prodotti agrikoli oħra importati minn pajjiżi terzi (ĠU L 56M, p. 218), li jipprevedi projbizzjoni ta’ trażmissjoni tad-drittijiet provenjenti mil-liċenzji ta’ importazzjoni, fil-prinċipju ma jipprekludix tali tranżazzjonijiet, madankollu dawn jikkostitwixxu abbuż ta’ liġi meta jkun ġew ippjanati artifiċjalment bil-għan essenzjali li jinkiseb il-benefiċċju tat-tariffa preferenzjali.
59
Issa, hekk kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 95 tal-konklużjonijiet tiegħu, is-soluzzjoni mogħtija fis-sentenza SICES et (C‑155/13, EU:C:2014:145) hija trasponibbli għall-kawża prinċipali.
60
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja, meta tiddeċiedi fuq rinviju preliminari, tista’, jekk ikun il-każ, tagħti preċiżazzjonijiet intiżi biex jidderiġu lill-qorti nazzjonali fl-interpretazzjoni tagħha, hija madankollu din tal-aħħar li għandha tivverifika jekk l-elementi li jikkostitwixxu prattika abbużiva humiex issodisfatti fil-kawża prinċipali. F’dan il-kuntest, il-verifika tal-eżistenza ta’ prattika abbużiva teżiġi li l-qorti tar-rinviju tieħu inkunsiderazzjoni l-fatti u ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, inklużi t-tranżazzjonijiet kummerċjali preċedenti u sussegwenti għall-importazzjoni inkwistjoni (sentenza SICES et, C‑155/13, EU:C:2014:145, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
61
Konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prova ta’ prattika abbużiva teħtieġ, minn naħa, numru ta’ ċirkustanzi oġġettivi li minnhom jirriżulta li, minkejja osservanza formali tal-kundizzjonijiet previsti mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, l-għan intiż minn din il-leġiżlazzjoni ma jkunx intlaħaq u, min-naħa l-oħra, element suġġettiv li jikkonsisti fir-rieda li jinkiseb vantaġġ li jirriżulta mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni billi jinħolqu artifiċjalment il-kundizzjonijiet meħtieġa għall-kisba tiegħu (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Eichsfelder Schlachtbetrieb, C‑515/03, EU:C:2005:491, punt 39, kif ukoll, f’dan is-sens, SICES et, C‑155/13, EU:C:2014:145, punti 31 sa 33).
62
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-għan imfittex mir-Regolament Nru 2362/98, hekk kif tfakkar b’mod partikolari fil-punt 44 ta’ din is-sentenza, dan ir-regolament huwa intiż, permezz tat-tqassim tal-kwoti tariffarji, biex jippermetti li operaturi ġodda reali jibdew l-attivitajiet tagħhom fis-suq ta’ importazzjoni tal-banana bil-għan li jiffavorixxu kompetizzjoni b’saħħitha f’dan is-suq. Għal dan il-għan, mill-premessa 14 tar-regolament imsemmi jirriżulta li l-projbizzjoni ta’ trażmissjoni tad-drittijiet min-naħa ta’ operaturi ġodda favur operaturi tradizzjonali, prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 21(2) ta’ dan l-istess regolament, għandha l-għan li tevita l-ħolqien ta’ relazzjonijiet artifiċjali jew spekulattivi bejn dawn l-operaturi jew it-tfixkil tar-relazzjonijiet kummerċjali normali fis-suq tal-importazzjoni tal-banana.
63
Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li l-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni ma jintlaħaqx jekk tranżazzjonijiet suċċessivi ta’ xiri, ta’ importazzjoni u ta’ bejgħ mill-ġdid ta’ banana, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għalkemm huma legalment validi meta jitqiesu individwalment, ikunu effettivament jekwivalu għal trażmissjoni pprojbita tal-liċenzji ta’ importazzjoni jew tad-drittijiet li jirriżultaw minn tali liċenzji min-naħa ta’ operatur ġdid favur operatur tradizzjonali, u jippermettu lil dan tal-aħħar li jestendi l-influwenza tiegħu lil hinn mill-ishma tal-kwoti li ġew irriżervati lilu biex jimporta fl-Unjoni banana bit-tariffa preferenzjali.
64
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-motiv tat-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jiġi stabbilit ukoll, biex tingħata l-prova ta’ prattika abbużiva, li l-għan essenzjali ta’ dawn it-tranżazzjonijiet kien li l-operatur tradizzjonali SIMBA jkun jista’ jimporta l-banana tiegħu bit-tariffa preferenzjali fil-kuntest tas-sehem tal-kwoti tariffarji rriżervat lill-operaturi ġodda.
65
F’dan ir-rigward, hekk kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza SICES et (C‑155/13, EU:C:2014:145, punt 37 sa 39), biex tranżazzjonijiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ikunu jistgħu jitqiesu li kellhom bħala għan essenzjali li jagħtu lix-xerrej fl-Unjoni vantaġġ indebitu, huwa neċessarju li l-importaturi kellhom l-intenzjoni li jagħtu tali vantaġġ lix-xerrej imsemmi u li t-tranżazzjonijiet ma jkollhom ebda ġustifikazzjoni ekonomika u kummerċjali għalihom, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju. Anki meta tali tranżazzjonijiet ikunu mmotivati mir-rieda tax-xerrej li jibbenefika mit-tariffa preferenzjali u anki jekk l-importaturi kkonċernati huma konxji minn dan, dawn it-tranżazzjonijiet ma jistgħux a priori jitqiesu li huma nieqsa minn ġustifikazzjoni ekonomika għal dawn tal-aħħar. Madankollu, ma jistax jiġi eskluż li, f’ċerti ċirkustanzi, tali tranżazzjonijiet ikunu ġew ippjanati artifiċjalment bil-għan essenzjali li jittieħed benefiċċju mit-tariffa preferenzjali.
66
Fir-rigward tat-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, in-natura artifiċjali ta’ dawn it-tranżazzjonijiet tista’ b’mod partikolari tiġi evalwata fid-dawl tal-eżistenza ta’ indizji li juru li r-rwol tal-operaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali fit-tranżazzjonijiet imsemmija kien fir-realtà limitat għal dak ta’ sempliċi aġent li jidher f’ismu favur SIMBA. Fid-dawl tal-provi mressqa b’risposta għall-ewwel domanda, din l-evalwazzjoni twassal qabel kollox biex jiġi vverifikat jekk dawn l-operaturi talbux ir-reġistrazzjoni tagħhom bħala operatur ġdid bl-għan li jiksbu liċenzji “AGRIM” bl-uniku skop li jwettqu l-importazzjoni tal-banana fl-Unjoni bit-tariffa preferenzjali, favur l-operatur tradizzjonali SIMBA.
67
Għal dan il-għan, il-qorti tar-rinviju tista’ tieħu inkunsiderazzjoni r-rabtiet legali, ekonomiċi u/jew personali kollha bejn l-operaturi inkwistjoni f’dawn l-operazzjonijiet (sentenza Part Service, C‑425/06, EU:C:2008:108, punt 62) u, abbażi tal-indizji li jinsabu fil-punt 39 tas-sentenza SICES et (C‑155/13, EU:C:2014:145), tieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l-fatt li l-operatur ġdid li għandu liċenzji “AGRIM” ma assuma ebda riskju kummerċjali fil-kuntest tal-operazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, billi fir-realtà ġie kopert mix-xerrej fl-Unjoni li huwa wkoll operatur tradizzjonali, jew il-fatt li, fir-rigward tal-prezz tal-bejgħ u ta’ bejgħ mill-ġdid tal-merkanzija kkonċernata, il-marġni ta’ profitt tal-operaturi ġodda irriżulta li kien insinjifikanti.
68
Min-naħa l-oħra, hekk kif osservaw l-importaturi ġodda inkwistjoni fil-kawża prinċipali fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi ppreċiżat li, fid-dawl tan-natura speċifika tas-suq tal-importazzjoni tal-banana, il-fatt li dawn l-operaturi għamlu użu minn infrastrutturi xierqa li jippermettu li tinżamm u tiġi ttrasportata l-banana importata ma huwiex determinanti biex tiġi stabbilita n-natura artifiċjali tat-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, ir-rekwiżit li operaturi ġodda jkollhom tali infrastruttura jmur kontra l-għan tar-Regolament Nru 2362/98, li huwa intiż biex jippermetti li operaturi ġodda jkunu jistgħu jidħlu fis-suq tal-importazzjoni tal-banana.
69
Barra minn hekk, hekk kif tosserva l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, in-natura artifiċjali tat-tranżazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tirriżulta wkoll mill-involviment sistematiku, f’dawn it-tranżazzjonijiet, ta’ kumpannija intermedjarja, f’dan il-każ Rico Italia, irreġistrata bħala operatur ġdid, jekk jirriżulta li dan l-involviment kellu bħala skop biss li jaħbi r-rabtiet bejn operatur tradizzjonali, bħal SIMBA, u operaturi ġodda, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sabiex jaħarbu mill-applikazzjoni tal-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98.
70
Għalhekk, ir-risposta għat-tieni domanda u għall-ewwel parti tat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi tranżazzjonijiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li bihom operatur ġdid jixtri, bl-intermedjarju ta’ operatur ieħor irreġistrat bħala ġdid, merkanzija mingħand operatur tradizzjonali qabel l-importazzjoni tagħha fl-Unjoni, u wara jbigħha mill-ġdid lil dan l-operatur tradizzjonali, permezz tal-istess intermedjarju, wara li jkun importaha fl-Unjoni, meta dawn it-tranżazzjonijiet ikunu jikkostitwixxu prattika abbużiva, liema ħaġa għandha tiġi ddeterminata mill-qorti tar-rinviju.
Fuq it-tieni parti tat-tielet domanda
71
Bit-tieni parti tat-tielet domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-konsegwenzi li jkollhom jinsiltu mill-konstatazzjoni ta’ prattika abbużiva, fil-każ li l-eżistenza ta’ tali prattika tiġi kkonstatata fil-kawża prinċipali.
72
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 2988/95, jipprovdi li “l-atti li jiġi stabbilit li biex jkollhom bħala l-għan tagħhom il-kisba ta’ vantaġġ li jmur kontra l-għanijiet tal-liġi tal-[Unjoni] applikabbli fil-każ billi joħolqu artifiċjalment il-kundiżżjonijiet meħtieġa biex jinkiseb dak il-vantaġġ għandhom jirriżultaw, skond kif ikun il-każ, jew fiż-żamma milli jinkiseb dak il-vantaġġ jew fl-irtirar tiegħu”.
73
L-obbligu ta’ ħlas lura ta’ vantaġġ indebitament riċevut permezz ta’ prattika irregolari ma jikkostitwixxix sanzjoni, iżda huwa s-sempliċi konsegwenza tal-konstatazzjoni li l-kundizzjonijiet meħtieġa għall-kisba tal-vantaġġ li jirriżultaw mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni kienu ġew maħluqa artifiċjalment, fatt li jirrendi indebitu l-vantaġġ riċevut u li għaldaqstant jiġġustifika l-obbligu li dan jitħallas lura (ara s-sentenza Pometon, C‑158/08, EU:C:2009:349, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
74
Minn dan jirriżulta li t-tranżazzjonijiet involuti fi prattika abbużiva għandhom jiġu ddefiniti mill-ġdid mill-qorti tar-rinviju b’mod li terġa tiġi stabbilita s-sitwazzjoni hekk kif kienet tkun teżisti fin-nuqqas tat-tranżazzjonijiet li jikkostitwixxu l-prattika abbużiva (ara, b’analoġija, is-sentenza Halifax et, C‑255/02, EU:C:2006:121, punt 94).
75
B’hekk, operatur li poġġa ruħu artifiċjalment f’sitwazzjoni li tippermettilu jibbenefika indebitament mit-tariffa preferenzjali għall-importazzjoni tal-banana huwa marbut li jħallas id-dazji relatati mal-prodotti kkonċernati, mingħajr preġudizzju, jekk ikun il-każ, għas-sanzjonijiet amministrattivi, ċivili jew kriminali previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali (ara, b’analoġija, is-sentenza Christodoulou et, C‑116/12, EU:C:2013:825, punt 68).
76
Għalhekk, ir-risposta għat-tieni parti tat-tielet domanda għanda tkun li l-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 2988/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konstatazzjoni ta’ prattika abbużiva f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali timplika li l-operatur li poġġa ruħu artifiċjalment f’sitwazzjoni li tippermettilu jibbenefika indebitament mit-tariffa preferenzjali għall-importazzjoni tal-banana huwa marbut li jħallas id-dazji relatati mal-prodotti kkonċernati, mingħajr preġudizzju, jekk ikun il-każ, għas-sanzjonijiet amministrattivi, ċivili jew kriminali previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
Fuq l-ispejjeż
77
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 7(a) tar-Regolament tal-Kummissjoni Nru 2362/98, tat-28 ta’ Ottubru 1998, li jistabbilixxi metodi għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 404/93 f’dak li jikkonċerna s-sistema ta’ importazzjoni ta’ banana fil-Komunità, kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1632/2000, tal-25 ta’ Lulju 2000, moqri fid-dawl tal-Artikolu 11 ta’ dan ir-Regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kundizzjoni li tgħid li aġent ekonomiku għandu jeżerċita attività kummerċjali bħala importatur “f’ismu stess u b’mod indipendenti” hija meħtieġa mhux biss għar-reġistrazzjoni ta’ dan l-aġent bħala operatur “ġdid” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni iżda anki biex dan ikun jista’ jżomm din il-kwalità fid-dawl tal-importazzjoni tal-banana fil-kuntest tal-kwoti tariffarji previsti mir-Regolament tal-Kunsill Nru 404/93, tat-13 ta’ Frar 1993, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-banana, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999, tas-17 ta’ Mejju 1999, dwar is-sostenn għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u jemenda u jħassar ċerti Regolamenti.
2)
L-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 2362/98, kif emendat, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi tranżazzjonijiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li bihom operatur ġdid jixtri, bl-intermedjarju ta’ operatur ieħor irreġistrat bħala ġdid, merkanzija mingħand operatur tradizzjonali qabel l-importazzjoni tagħha fl-Unjoni, u wara jbigħha mill-ġdid lil dan l-operatur tradizzjonali, permezz tal-istess intermedjarju, wara li jkun importaha fl-Unjoni, meta dawn it-tranżazzjonijiet ikunu jikkostitwixxu prattika abbużiva, liema ħaġa għandha tiġi ddeterminata mill-qorti tar-rinviju.
3)
L-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konstatazzjoni ta’ prattika abbużiva f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali timplika li l-operatur li poġġa ruħu artifiċjalment f’sitwazzjoni li tippermettilu jibbenefika indebitament mit-tariffa preferenzjali għall-importazzjoni tal-banana huwa marbut li jħallas id-dazji relatati mal-prodotti kkonċernati, mingħajr preġudizzju, jekk ikun il-każ, għas-sanzjonijiet amministrattivi, ċivili jew kriminali previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
Firem
( *1 ) Lingwa tal-kawża: it-Taljan.
Full & Egal Universal Law Academy