FulLegal · İçtihat Detay

Uluslararasi Mahkemeler 10.09.2014 PL

EUR-Lex - 62013FJ0120 - PL

Avrupa Adalet Divanı

Karar Metni

WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ (trzecia izba)

z dnia 10 września 2014 r. ( *1 )

„Służba publiczna — Członek personelu tymczasowego — Nieprzedłużenie umowy zawartej na czas określony — Personel agencji — Redukcja etatów — Wieloletnie ramy finansowe ERA — Likwidacja dwóch stanowisk z wykazu stanowisk — Zachowanie istotnych formalności — Prawo do bycia wysłuchanym — Wewnętrzne wytyczne — Interes służby”

W sprawie F‑120/13

mającej za przedmiot skargę wniesioną na podstawie art. 270 TFUE,

Sylvia Tzikas, były członek personelu tymczasowego Europejskiej Agencji Kolejowej, zamieszkała w Brukseli (Belgia), reprezentowana przez adwokata S.A. Pappasa,

strona skarżąca,

przeciwko

Europejskiej Agencji Kolejowej (ERA), reprezentowanej przez G. Stärklego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez adwokata B. Wägenbaura,

strona pozwana,

SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (trzecia izba),

w składzie: S. Van Raepenbusch, prezes, E. Perillo i J. Svenningsen (sprawozdawca), sędziowie,

sekretarz: X. Lopez Bancalari, administrator,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 czerwca 2014 r.,

wydaje następujący

Wyrok

W skardze złożonej w sekretariacie Sądu w dniu 12 grudnia 2013 r. S. Tzikas żąda stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora wykonawczego Europejskiej Agencji Kolejowej (zwanej dalej „ERA” lub „Agencją”) z dnia 22 marca 2013 r., w drodze której potwierdzono skarżącej, że jej umowa o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego wygasa w dniu wskazanym w tej umowie, czyli w dniu 30 września 2013 r.

Ramy prawne

Warunki zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej

Artykuł 2 lit. a) Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanym przypadku (zwanych dalej „WZIP”), stanowi, że do celów tych warunków zatrudnienia przez „personel tymczasowy” rozumie się „personel zatrudniony na stanowisku, które znajduje się na liście stanowisk załączonej do sekcji budżetu odnoszącej się do każdej instytucji i które władze budżetowe zaklasyfikowały jako stanowisko tymczasowe”.

Artykuł 8 akapit pierwszy WZIP stanowi:

„Personel tymczasowy, wobec którego stosuje się art. 2 lit. a), może być zatrudniony na czas określony lub nieokreślony. Umowy na czas określony z takim pracownikiem tymczasowym mogą zostać przedłużone na czas określony tylko jeden raz. Każde następne przedłużenie umowy następuje na czas nieokreślony”.

W rozdziale dotyczącym „[r]ozwiązania stosunku pracy” art. 47 lit. b) ppkt (i) WZIP przewiduje, że z wyjątkiem zgonu stosunek pracy nawiązany z pracownikiem personelu tymczasowego ulega rozwiązaniu, „jeśli umowa została zawarta na czas określony […] w dniu przewidzianym w umowie”.

Rozporządzenie nr 881/2004

Zgodnie z art. 22 rozporządzenia (WE) nr 881/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego Europejską Agencję Kolejową (Dz.U. L 164, s. 1), zmienionego rozporządzeniem nr 1335/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r., Agencja jest organem Unii Europejskiej posiadającym osobowość prawną i reprezentowanym przez dyrektora wykonawczego.

Artykuł 24 rozporządzenia nr 881/2004, zatytułowany „Personel”, stanowi:

„1. W stosunku do personelu Agencji ma zastosowanie rozporządzenie w sprawie urzędników [Unii Europejskiej], [WZIP] oraz zasady przyjęte wspólnie przez instytucje [Unii] dla celów stosowania tego regulaminu pracowniczego oraz warunków zatrudniania.

2. Bez uszczerbku dla art. 26, uprawnienia przyznane władzy mianującej i kontraktującej na mocy regulaminu pracowniczego […] i warunków zatrudnienia są wykorzystywane przez Agencję w odniesieniu do jej personelu.

3. Bez uszczerbku dla art. 26 ust. 1, personel Agencji składa się z:

[…]

—

innych pracowników, zgodnie z [WZIP], wykonujących prace wdrożeniowe lub biurowe.

[…]”.

Decyzja ERA z dnia 2 października 2008 r.

W dniu 2 października 2008 r. dyrektor wykonawczy ERA wydał decyzję 150/09.08 dotyczącą polityki przedłużania umów o pracę z personelem tymczasowym Agencji (zwaną dalej „decyzją z dnia 2 października 2008 r.”). Preambuła do tej decyzji odwołuje się w szczególności do art. 8 akapit pierwszy WZIP, do wieloletniego planu polityki kadrowej przyjętego przez zarząd Agencji oraz do art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 881/2004.

Artykuł 1 decyzji z dnia 2 października 2008 r. przewiduje w szczególności, że „[o]kres, na jaki zostają przedłużone umowy z członkami personelu tymczasowego określonymi w art. 24 ust. 3 rozporządzenia […] nr 881/2004, wynosi […] na stanowiskach długoterminowych dwa lata w przypadku pierwszego przedłużenia[;] [w] przypadku drugiego przedłużenia umowa przekształca się w umowę na czas nieokreślony”.

Zgodnie z art. 2 decyzji z dnia 2 października 2008 r., „[w] przypadku gdy umowa może zostać przedłużona, pracownik zostanie poinformowany przez dyrektora wykonawczego o ewentualnym przedłużeniu jego umowy o pracę zasadniczo sześć miesięcy przed wygaśnięciem umowy”.

Wytyczne dotyczące przedłużania umów o pracę

W dniu 26 listopada 2008 r. kierownik wydziału administracyjnego ERA przyjął wytyczne dotyczące przedłużania umów o pracę (zwane dalej „wytycznymi”). Przypominają one, że na mocy decyzji z dnia 2 października 2008 r. członkowie personelu Agencji zostaną poinformowani, zasadniczo z sześciomiesięcznym wyprzedzeniem, o ewentualnym przedłużeniu z nimi umów o pracę. Celem wytycznych jest określenie procedury stosowanej w tym zakresie.

W wytycznych wskazano, że służby kadrowe wydziału administracyjnego (zwane dalej „służbami kadrowymi”) najpóźniej osiem miesięcy przed wygaśnięciem umowy z rozpatrywanym pracownikiem informują kierownika danego wydziału za pomocą „formularza nr 1” o tym wygaśnięciu. W ciągu pięciu dni roboczych od przekazania tej informacji kierownik wydziału przypomni następnie osobie zajmującej dane stanowisko datę wygaśnięcia jej umowy o pracę oraz zaproponuje możliwość prowadzenia dialogu z udziałem oceniającego odpowiedzialnego za sporządzenie sprawozdania z oceny pracy pracownika (zwanego dalej „REC”).

Kierownik wydziału sporządza następnie, za pomocą „formularza nr 2”, informację do akt, zawierającą ocenę zmian w ramach samego stanowiska oraz związanych z nim zadań, między innymi opartą w szczególności na ostatnim dostępnym REC opinię dotyczącą tego, czy osoba zajmująca stanowisko jest zdolna do dalszego zajmowania tego stanowiska.

W oparciu o te informacje kierownik wydziału uzupełnia również wniosek załączony do informacji służb kadrowych (załącznik do „formularza nr 1”) dotyczący ewentualnego przedłużenia umowy o pracę. Powinien on następnie przedłożyć swój wniosek oraz uwagi do niego do akt służb kadrowych najpóźniej siedem miesięcy przed wygaśnięciem umowy. Służby te mogą zamieścić dowolny komentarz do informacji do akt („formularz nr 2”), w szczególności w kwestii wpływu tego wniosku na budżet oraz w kwestii spójności wniosku z istniejącą praktyką w zakresie przedłużania umów o pracę w Agencji.

Służby kadrowe przedkładają wniosek wraz z dwoma formularzami do zatwierdzenia przez dyrektora wykonawczego, który następnie informuje je o swojej decyzji poprzez uzupełnienie załącznika do „formularza nr 1”. Po otrzymaniu decyzji dyrektora wykonawczego, i w przypadku gdy decyzja zaleca rozwiązanie umowy, służby kadrowe przygotowują pismo do podpisania przez dyrektora wykonawczego, przypominające danemu członkowi personelu tymczasowego o dacie wygaśnięcia jego umowy.

Wytyczne wyjaśniają wreszcie, że terminy należy obliczać, dopiero począwszy od daty otrzymania zawiadomienia przez zainteresowaną osobę lub najpóźniej gdy można uznać, że osoba ta, dochowując należytej staranności jako pracownik, jest na bieżąco z treścią wszelkich dokumentów, które zostały jej przekazane.

Dokumenty budżetowe

Decyzją z dnia 27 listopada 2012 r. zarząd ERA przyjął budżet Agencji oraz plan zatrudnienia na rok 2013. W tym względzie plan zatrudnienia na rok 2013 wskazuje, że w dniu 31 grudnia 2011 r. w grupie funkcyjnej asystentów (AST) ERA liczyła dziesięciu członków personelu tymczasowego w grupie zaszeregowania AST 1, że budżet Unii zezwalał na jedynie siedem stanowisk pracy w tej grupie oraz że Agencja zdecydowała się zmniejszyć tę liczbę do czterech.

Z wieloletniego planu polityki kadrowej przyjętego w dniu 20 marca 2013 r. przez zarząd ERA na lata 2014–2016 („Multi‑annual Staff Policy Plan 2014–2016 for the European Railway Agency”) wynika, że liczba etatów w grupie funkcyjnej AST zajmowanych przez personel tymczasowy w dniu 31 grudnia 2012 r. wynosiła 42, że liczba etatów w tej grupie funkcyjnej wskazana w przyjętym budżecie Unii na 2013 r. wynosiła 40, że liczba tych etatów wskazana w budżecie Unii na 2014 r. wynosiła 39 oraz że proponowana liczba etatów na 2015 r. i 2016 r. wynosiła, odpowiednio, 37 i 36.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu

Skarżąca została zatrudniona przez ERA w charakterze asystentki w grupie funkcyjnej AST 3 na podstawie umowy o pracę na okres czterech lat od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. Z pisma dyrektora wykonawczego Agencji występującego w charakterze organu upoważnionego do zawierania umów z dnia 7 maja 2007 r. do skarżącej wynika, że oferta umowy o pracę została jej przedstawiona zgodnie z art. 2 lit. a) i art. 8–50 WZIP.

W dniu 5 maja 2011 r. umowa została przedłużona do dnia 30 września 2013 r. w drodze aneksu podpisanego przez ERA i skarżącą.

Skarżąca została przeniesiona na własny wniosek ze służb finansowych wydziału administracyjnego do biura dyrektora wykonawczego („Executive Director’s Office”), służby ds. komunikacji ERA, w celu wykonywania tam m.in. zadań związanych z komunikacją. Przeniesienie to zaczęło obowiązywać od dnia 16 lutego 2012 r. i wiązało się z przeniesieniem etatu skarżącej do służb dyrekcji Agencji (Directorate). W decyzji o przeniesieniu z tego samego dnia wyjaśniono również, że przeniesienia dokonano w interesie służby, a ponadto że kierownik wydziału skarżącej jako jej nowy bezpośredni przełożony miał zaktualizować opis stanowiska pracy skarżącej, tak by odzwierciedlał on zadania i obowiązki, za które skarżąca odtąd miała być odpowiedzialna.

Postępowanie, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji

W dniu 22 lutego 2013 r. kierownik służb kadrowych przesłał kierownikowi wydziału skarżącej pismo, w którym zwrócił się o przedstawienie mu opinii, zgodnie z decyzją z dnia 2 października 2008 r., poprzez wypełnienie odpowiedniej części załączonego formularza, zatytułowanego „Informacja do akt”, najpóźniej do dnia 15 marca 2013 r., aby można było poinformować zainteresowanych o kwestii ewentualnego przedłużenia umowy ze skarżącą, która miała wygasnąć w dniu 30 września 2013 r.

W trakcie spotkania, które odbyło się w dniu 14 marca 2013 r., skarżąca została ustnie poinformowana przez swojego kierownika wydziału o zamiarze niewystępowania o przedłużanie jej umowy o pracę. Według skarżącej kierownik wydziału wyjaśnił jej, że została przeniesiona wraz ze swym etatem do służb dyrekcji Agencji wyłącznie w celu wykonywania zadań związanych z komunikacją, ale okazało się, iż nie miała ona wykształcenia ani fachowej wiedzy, aby móc rozwijać się na tym stanowisku, przyłączonym obecnie do dyrekcji Agencji. Tym samym wymogi budżetowe zakładające likwidację zajmowanego przez nią stanowiska nie zostały przywołane w tym kontekście w celu uzasadnienia nieprzedłużenia jej umowy o pracę.

W swojej odpowiedzi na środek organizacji postępowania skarżąca wyjaśniła, że podczas tego trwającego około dwudziestu minut spotkania argumentowała, iż w następstwie przeniesienia jej do dyrekcji Agencji opis zajmowanego przez nią stanowiska powinien zostać dostosowany przez kierownika wydziału, czego ten nie uczynił. W związku z tym skarżąca oświadczyła we wspomnianej odpowiedzi, że „[n]ie rozumie […], dlaczego obecnie zarzuca się jej brak odpowiednich kompetencji do zajmowania stanowiska związanego z komunikacją, podczas gdy jej stanowisko było związane ze wsparciem finansowym i administracyjnym”. W tej samej odpowiedzi zarzuciła ona w tym zakresie swojemu kierownikowi wydziału, że ten nie zaangażował jej wystarczająco w kwestie finansowe służb dyrekcji Agencji.

Ze swojej strony Agencja wyjaśniła na rozprawie, że kwestia przedłużenia umowy miała początkowo być przedmiotem dyskusji podczas spotkania zaplanowanego na 13 marca 2013 r., ale ostatecznie spotkanie to nie odbyło się ze względu na nieobecność skarżącej. W dniu 14 marca 2013 r. w godzinach porannych skarżąca i kierownik wydziału spotkali się w celu omówienia tej kwestii i uzgodnili, że powrócą do niej później w ciągu dnia, co uczynili wieczorem podczas spotkania, które według Agencji trwało około godziny.

Tego samego dnia, to jest 14 marca 2013 r., kierownik wydziału wskazał w sekcji „Ocena zmian w ramach samego stanowiska pracy oraz związanych z nim zadań” informacji do akt przedłożonej przez służby kadrowe, że „stanowisko zajmowane przez pracownika zostało utworzone w celu przychylenia się do jego prośby nabycia doświadczenia poza sektorem finansowym”. Wyjaśniono tam również, że „[w] celu ograniczenia stanowisk [w grupie funkcyjnej] AST w ramach budżetu [Unii Europejskiej] na 2013 r. i budżetów na kolejne lata oraz w interesie ogólnym Agencji podjęto decyzję o likwidacji tego stanowiska”. W odniesieniu do rubryki dotyczącej „[o]pinii o kompetencjach pracownika do dalszego zajmowania stanowiska” wskazano, że „[z]e względu na likwidację stanowiska nie [ma] to znaczenia”.

Pismem z dnia 22 marca 2013 r., kontrasygnowanym przez skarżącą w dniu 25 marca 2013 r., dyrektor wykonawczy ERA potwierdził, że jej umowa o pracę, „która rozpoczęła się w dniu [1 października] 2007 r., wygaśnie w dniu 30 [września] 2013 r.” (zwanym dalej „zaskarżoną decyzją”). Na swój przesłany pocztą elektroniczną w dniu 27 marca 2013 r. wniosek skarżąca otrzymała kopię informacji do akt dołączonej do wniosku o nieprzedłużanie z nią umowy o pracę.

W dniu 2 kwietnia 2013 r. kierownik służb kadrowych podpisał odpowiednią część formularza, skreślając rubrykę „Wpływ wniosku na budżet, spójność z praktyką istniejącą w organizacji oraz wszelkie inne informacje uważane za niezbędne”. Tym samym nie przedstawił w tej rubryce żadnych uwag.

W dniu 7 maja 2013 r. skarżąca złożyła zażalenie na zaskarżoną decyzję na podstawie art. 90 ust. 2 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”). W uzasadnieniu tego zażalenia skarżąca podniosła nieprzestrzeganie procedury przez organ upoważniony do zawierania umów w zakresie, w jakim kierownik wydziału „nie poinformował [jej] o rozpoczęciu procesu przedłużania umowy ani o możliwości prowadzenia dialogu”, istnienie oczywistego błędu w ocenie co do konieczności likwidowania stanowiska pracy skarżącej oraz co do interesu ogólnego Agencji w nieprzedłużaniu jej umowy o pracę oraz nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji interesu skarżącej, w szczególności okoliczności, że gdyby umowa została przedłużona, przekształciłaby się w umowę na czas nieokreślony.

Decyzja oddalająca zażalenie

Organ upoważniony do zawierania umów oddalił zażalenie decyzją z dnia 5 września 2013 r. (zwaną dalej „decyzją oddalającą zażalenie”).

W tym względzie organ upoważniony do zawierania umów wskazał, że przed przedstawieniem swojej argumentacji w ustosunkowaniu się do twierdzeń skarżącej chciał przypomnieć kontekst, w którym została wydana zaskarżona decyzja. I tak, organ upoważniony do zawierania umów podkreślił, że skarżąca została na własny wniosek przeniesiona ze swym etatem ze skutkiem od dnia 16 lutego 2012 r. i że w drodze wzajemnego porozumienia postanowiono o zmianie jej zadań na rzecz większej ilości zadań związanych z komunikacją, tak aby umożliwić jej kontynuowanie kariery w ERA. Niemniej jednak ze względu na zapowiadaną reformę i cięcia budżetowe, w szczególności na szczeblu personelu, organ upoważniony do zawierania umów stanął w obliczu niekorzystnych perspektyw i został zmuszony, na wniosek Komisji Europejskiej, do zredukowania liczby swych pracowników poprzez likwidację trzech stanowisk w grupie funkcyjnej AST.

W decyzji oddalającej zażalenie wskazano, że ta redukcja zatrudnienia ma odbywać się pod kontrolą oraz pod naciskiem Komisji, która w swojej opinii z dnia 6 marca 2013 r. w sprawie wieloletniego planu polityki kadrowej ERA na lata 2014–2016 ponownie zobligowała Agencję do przestrzegania kompleksowej polityki redukcji zatrudnienia w instytucjach unijnych ustalonej na 2% rocznie. W tym właśnie kontekście dyrekcja podjęła decyzję o likwidacji dwóch stanowisk w grupie funkcyjnej AST oraz o wybraniu tych dwóch stanowisk spośród pięciu zajmowanych przez członków personelu tymczasowego w grupie funkcyjnej AST, których umowy o pracę wygasały w 2013 r. Kryterium wyboru polegało na wskazaniu stanowisk, których likwidacja będzie miała najmniejszy ewentualny wpływ na działalność operacyjną Agencji, i to właśnie na podstawie tego kryterium wybór ERA padł na stanowisko w grupie funkcyjnej AST w wydziale ds. zasobów i wsparcia oraz na stanowisko na szczeblu służb dyrekcji, a mianowicie stanowisko zajmowane przez skarżącą.

W decyzji oddalającej zażalenie organ upoważniony do zawierania umów wyjaśniał również, że decyzję o likwidacji stanowiska zajmowanego przez skarżącą oraz o nieprzedłużaniu z nią umowy o pracę podjęto dlatego, że kierownik jej wydziału był przekonany, iż wyniki osiągane przez skarżącą przy wykonywaniu podstawowych obowiązków w dziedzinie komunikacji nie osiągną w dającej się przewidzieć przyszłości poziomu wymagań dla tego rodzaju stanowiska. Organ upoważniony do zawierania umów wskazał, że zostało to wyjaśnione skarżącej ustnie podczas spotkania z jej przełożonym w dniu 14 marca 2013 r.

Organ upoważniony do zawierania umów dodał, że z tych właśnie względów uznał on, iż umowa ze skarżącą nie mogła zostać przedłużona, ponieważ nie będzie mogła być finansowana z budżetu Agencji na 2014 r., że tworzenie nowych etatów w grupie funkcyjnej AST jest niemożliwe i że ponadto żadne inne stanowisko w tej grupie nie jest lub nie będzie nieobsadzone w bliskiej przyszłości, tak więc niemożliwe jest rozważanie kwestii przeniesienia skarżącej do innego wydziału.

W odpowiedzi na argumenty podnoszone przez skarżącą w zażaleniu organ upoważniony do zawierania umów podnosił, że nieprzedłużenie umowy ze skarżącą było zgodne z decyzją z dnia 2 października 2008 r., ponieważ skarżąca została o tym należycie poinformowana na sześć miesięcy przed wygaśnięciem umowy. W odniesieniu do podważenia przez skarżącą rzeczywistego charakteru ciążącego na Agencji ograniczenia budżetowego oraz nadarzającej się sposobności do likwidacji jej etatu, jak wskazano w informacji do akt dotyczącej przedłużenia z nią umowy, organ upoważniony do zawierania umów podniósł, że odniesienie do ograniczenia liczby etatów w grupie funkcyjnej AST w ogólnym budżecie Unii na 2013 r. i na kolejne lata było wystarczające na potrzeby takiej informacji pod kątem uzasadnienia oraz że bardziej szczegółowe powody zostały przedstawione w dokumentach, o których mowa w tej informacji.

Jeśli chodzi o uwzględnienie interesów skarżącej, organ upoważniony do zawierania umów przypomniał, że interes służby jest nadrzędny w stosunku do interesu pracownika oraz że w każdym razie interes pracownika nie może uniemożliwić administracji przeprowadzenia działań racjonalizatorskich w zakresie jej służb, jeśli uzna to ona za konieczne. Organ upoważniony do zawierania umów przypomniał wreszcie, że w pkt 167 wyroku AI/Trybunał Sprawiedliwości (F‑85/10, EU:F:2012:97) Sąd orzekł, iż „administracja nie może być zobowiązana do zaoferowania nowego stanowiska członkowi personelu tymczasowego, który – jak uznano – nienależycie wypełniał swoje obowiązki”.

Żądania stron

Skarżąca wnosi do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i obciążenie ERA kosztami.

Agencja wnosi o oddalenie skargi i obciążenie skarżącej kosztami.

Co do prawa

W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca podnosi trzy zarzuty, dotyczące, odpowiednio, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, oczywistych błędów w ocenie oraz naruszenia spoczywającego na ERA obowiązku staranności.

W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia istotnych wymogów proceduralnych

Argumenty stron

Zarzut pierwszy dzieli się na dwie części. Część pierwsza dotyczy naruszenia prawa do obrony, druga – naruszenia istotnego wymogu proceduralnego skutkującego naruszeniem zasady równego traktowania.

W tym względzie, powołując się na wyrok Lux/Trybunał Obrachunkowy (129/82 i 274/82, EU:C:1984:391, pkt 20), skarżąca twierdzi, że nawet jeśli wewnętrzne wytyczne, takie jak decyzja z dnia 2 października 2008 r. i wytyczne, nie mogą być uznane za przepisy prawne, których administracja musi przestrzegać w każdych okolicznościach, to administracja nie może jednak czynić od nich odstępstw, nie przedstawiając stosownego uzasadnienia w tym względzie. Tymczasem organ upoważniony do zawierania umów naruszył tę zasadę w niniejszej sprawie, ponieważ nie przestrzegał skrupulatnie procedury, którą sam sobie postanowił narzucić. Stanowi to nie tylko naruszenie zasady równego traktowania, ale również naruszenie prawa do obrony.

Skarżąca podnosi również, że służby kadrowe zasięgnęły opinii kierownika wydziału w sprawie przedłużenia z nią umowy o pracę dopiero w dniu 22 lutego 2013 r., czyli około dwudziestu dni później w stosunku do tego, co przewidują wytyczne, a mianowicie, że tę procedurę konsultacji należy rozpocząć najpóźniej osiem miesięcy przed datą wygaśnięcia danej umowy. Skarżąca zarzuca również organowi upoważnionemu do zawierania umów, że wbrew wytycznym nie poinformował on jej o rozpoczęciu procedury przedłużania umowy ani o możliwości prowadzenia dialogu w ciągu pięciu dni roboczych od rozpoczęcia wspomnianej procedury.

Nie informując skarżącej o możliwości prowadzenia dialogu z kierownikiem wydziału, w razie potrzeby wraz z osobą oceniającą, którą w rozpatrywanej sprawie był ten sam kierownik wydziału, organ upoważniony do zawierania umów naruszył prawo skarżącej do bycia wysłuchaną oraz do przedstawienia argumentów w kwestii nieprzedłużenia z nią umowy o pracę.

Ponadto w niniejszej sprawie organ upoważniony do zawierania umów dopuścił się również „istotnego naruszenia proceduralnego” przez to, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji w dniu 22 marca 2013 r. nie zasięgnięto opinii służb kadrowych, które sfinalizowały informację do akt, podpisując ją w dniu 2 kwietnia 2013 r. Stanowi to zdaniem skarżącej nieprawidłowość w odniesieniu do zaleceń wytycznych, ponieważ dyrektor wykonawczy miał wydać decyzję o ewentualnym przedłużeniu umowy z uwzględnieniem w szczególności uwag służb kadrowych, których to uwag właśnie brakowało. Tymczasem takie naruszenie ma szczególny zakres w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżona decyzja opiera się zasadniczo na względach budżetowych wymagających likwidacji etatów. Skarżąca twierdzi również, że gdyby procedura była przestrzegana, zaskarżona decyzja mogłaby być zasadniczo różna.

ERA wnosi o oddalenie tego zarzutu, twierdząc zasadniczo, po pierwsze, że w niniejszej sprawie skarżąca została w każdym razie poinformowana o decyzji o nieprzedłużeniu z nią umowy o pracę na sześć miesięcy przed wygaśnięciem tej umowy, co jest zgodne z decyzją z dnia 2 października 2008 r. Po drugie, w odniesieniu do wytycznych ERA argumentuje przede wszystkim, że mają one zastosowanie wyłącznie w przypadku możliwości przedłużenia przedmiotowej umowy, co nie ma miejsca, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, dany etat ma być zlikwidowany ze względów budżetowych.

Ocena Sądu

– Uwagi ogólne

W ramach swojego pierwszego zarzutu skarżąca zarzuca zasadniczo Agencji naruszenie jej prawa do bycia wysłuchaną przed przyjęciem zaskarżonej decyzji oraz nieprzestrzeganie procedury ustanowionej przez samą Agencję w celu zapewnienia przestrzegania tego prawa.

W tej kwestii należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że WZIP, w szczególności ich art. 47, nie przewidują szczególnego postępowania, którego celem byłoby zapewnienie możliwości należytego wysłuchania pracownika zatrudnionego na czas określony przed wydaniem decyzji w sprawie nieprzedłużenia z nim umowy o pracę, która to decyzja poprzez swą treść może mieć niekorzystny wpływ na sytuację zawodową i osobistą zainteresowanego.

Jednak w braku stosownych uregulowań w regulaminie pracowniczym instytucja lub agencja może przewidzieć wewnętrzne procedury i zasady umożliwiające wysłuchanie członka personelu tymczasowego, zanim zostanie podjęta decyzja w sprawie przyszłości jego zatrudnienia, zwłaszcza poprzez przyjęcie wewnętrznych wytycznych, pod warunkiem że skorzystanie z takiej możliwości nie doprowadzi do odstąpienia od wyraźnej normy regulaminu pracowniczego lub WZIP (zob. podobnie wyroki: Schneider/Komisja, T‑54/92, EU:T:1994:283, pkt 19; Petrilli/Komisja, F‑98/07, EU:F:2009:7, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).

W tym względzie, w obszarze, w którym instytucji lub agencji przysługuje przyznany im przez regulamin pracowniczy szeroki zakres uznania, takie wewnętrzne wytyczne mogą przyjmować postać zakomunikowanej całości personelu decyzji mającej na celu zapewnienie danym urzędnikom i pracownikom identycznego traktowania. W sytuacji gdy instytucja lub agencja wydaje taką decyzję, decyzja ta jako taka powinna być uznana za instrukcyjną zasadę postępowania, którą administracja sama sobie narzuciła i od której – o ile wyraźnie nie przedstawi powodów skłaniających ją do tego – nie może odstąpić pod rygorem naruszenia zasady równego traktowania (zob. podobnie wyroki: Louwage/Komisja, 148/73, EU:C:1974:7, pkt 12; Lux/Trybunał Obrachunkowy, EU:C:1984:391, pkt 20; Monaco/Parlament, T‑92/96, EU:T:1997:105, pkt 46; zob., w odniesieniu do oceny personelu, wyrok Bernard/Europol, F‑99/07 i F‑45/08, EU:F:2009:84, pkt 79 i przytoczone tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie wytyczne określające szczegółowo procedurę, która musi być stosowana w przypadku przedłużania umów o prace w charakterze członka personelu tymczasowego w ERA, stanowią dyrektywy wewnętrzne w rozumieniu wspomnianego wyżej orzecznictwa. Należy zatem stwierdzić, że przewidując, iż zainteresowane osoby zostaną zasadniczo poinformowane w terminie sześciu miesięcy przed upływem terminu wygaśnięcia ich umowy o pracę, oraz określając szczegółowo procedurę, którą muszą zastosować służby Agencji, przewidującą możliwość przedstawienia przez zainteresowanych ich punktu widzenia, ERA poprzez wydanie decyzji z dnia 2 października 2008 r. i wytycznych ustanowiła na rzecz członków swojego personelu prawo do bycia wysłuchanym w kwestii możliwości przedłużenia z nimi umowy o pracę na czas określony.

W każdym razie Karta praw podstawowych Unii Europejskiej od czasu jej wejścia w życie w dniu 1 grudnia 2009 r., jako akt mający na podstawie art. 6 TUE taką samą moc prawną jak traktaty, w art. 41 uznaje wyraźnie podstawowe prawo każdego „do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację”. Tymczasem zgodnie z art. 51 karty wspomniany art. 41 jest skierowany bezpośrednio do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, które mają obowiązek jego stosowania i przestrzegania w granicach określonych w art. 52 karty.

To właśnie w świetle wszystkich powyższych rozważań należy zbadać zarzut pierwszy.

– W przedmiocie części pierwszej, dotyczącej naruszenia prawa do obrony

Tytułem wstępu należy wskazać, że tak jak skarżąca przyznała między innymi na rozprawie, zapoznała się ona z treścią decyzji z dnia 2 października 2008 r. i z wytycznymi, na których podstawie została właśnie przeprowadzona procedura przedłużenia z nią umowy o pracę z dnia 5 maja 2011 r.

Co do tego, czy w niniejszym przypadku Agencja zastosowała się w pełni do wytycznych odnoszących się między innymi do konieczności przeprowadzenia dialogu między Agencją a zainteresowanym pracownikiem o możliwości przedłużenia z nim umowy o pracę, z akt sprawy oraz debaty na rozprawie wynika, że skarżąca została poinformowana podczas rozmowy z kierownikiem wydziału w dniu 14 marca 2013 r. o przyczynach, dla których nie zamierzał on proponować organowi upoważnionemu do zawierania umów przedłużenia z nią umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego, a mianowicie –przynajmniej zgodnie z twierdzeniem skarżącej – o niedostosowaniu świadczonej przez nią pracy do wymogów zajmowanego stanowiska (zob. podobnie wyrok Bianchi/ETF, F‑38/06, EU:F:2007:117, pkt 66).

Jeśli chodzi o początkowo podane przez kierownika wydziału uzasadnienie na podstawie jego przedłożonego organowi upoważnionemu do zawierania umów wniosku, to mimo że ostatecznie w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji oddalającej zażalenie organ ten podał dodatkowe względy, skarżąca przyznaje, że omówiła tę kwestię ze swoim kierownikiem wydziału w dniu 14 marca 2013 r. i że tym samym miała możliwość zakwestionowania postrzegania przez niego jakości świadczonej przez nią pracy i prawdopodobieństwa, iż może się ona zmienić w przyszłości w odpowiedzi na potrzeby Agencji. Tym samym skarżąca miała faktyczną możliwość przedstawienia swojego stanowiska przed swoim przełożonym, zanim, na jego wniosek, organ upoważniony do zawierania umów wydał zaskarżoną decyzję.

Jednakże w ramach wdrażania wewnętrznych wytycznych Agencja powinna czuwać nad tym, by dany pracownik został jasno poinformowany o przedmiocie spotkania ze swym przełożonym, po to, by mógł skutecznie przedstawić swój punkt widzenia, zanim zostanie wydana decyzja mająca dla niego niekorzystne skutki w odniesieniu do wygaśnięcia jego umowy o pracę. Tym samym, nawet jeśli wytyczne nie ustanawiają formy pisemnej w przedmiocie dialogu przewidzianego pomiędzy przełożonym a danym pracownikiem, a więc jeśli informacja o celu spotkania może zostać podana ustnie i wynikać z kontekstu, w jakim ono się odbywa, pisemne wezwanie zainteresowanego może okazać się bardziej stosowne.

W tej kwestii skarżąca podnosi, że po zakończeniu w dniu 14 marca 2013 r. rozmowy, która odbyła się dopiero późnym wieczorem, i to wyłącznie z jej inicjatywy, nie została ona poinformowana o rozpoczęciu procedury dotyczącej przedłużenia z nią umowy.

W tym względzie przypomnieć należy, że skarżąca przyznała, iż podczas wspomnianej wyżej rozmowy wiedziała o decyzji z dnia 2 października 2008 r. oraz o wytycznych, tym bardziej że jej umowa o pracę została już przedłużona w dniu 5 maja 2011 r. na podstawie tych samych wytycznych. W tych okolicznościach jest mało prawdopodobne, aby po zakończeniu rozmowy w dniu 14 marca 2013 r. skarżąca nie zdała sobie sprawy, że rozpoczęła się procedura dotycząca przedłużenia jej umowy o pracę. Ponadto okoliczność, że rozmowa odbyła się późno, nie podważa faktu, iż skarżąca miała faktyczną możliwość skutecznego przedstawienia swoich uwag kierownikowi swojego wydziału, w szczególności co do poziomu swoich osiągnięć zawodowych oraz pod względem zadań związanych z jej stanowiskiem, zanim ów kierownik wydziału przekazał organowi upoważnionemu do zawierania umów swój wniosek dotyczący przedłużenia z nią umowy o pracę.

Skarżąca nie mogła również nie zauważyć, że gdyby tego chciała, to po rozmowie w dniu 14 marca 2013 r. miała wyraźnie przewidzianą przez wytyczne możliwość zwrócenia się o kontynuowanie dialogu z kierownikiem swojego wydziału jako osobą oceniającą oraz ewentualnie z przełożonym tego kierownika. Nawet jeśli bezsporne jest, że kierownik wydziału przebywał na urlopie w dniu 15 marca 2013 r., nie było przeszkód, by skarżąca, po zapoznaniu się z jego stanowiskiem co do dalszego postępowania w kwestii jej umowy o pracę, ponownie broniła swoich interesów, w szczególności poprzez przedłożenie dyrektorowi wykonawczemu, jako organowi upoważnionemu do zawierania umów, który miał wydać zaskarżoną decyzję, uwag w formie pisemnej bądź ustnej w celu przekonania go, aby nie stosował się do wniosku kierownika wydziału.

W tym kontekście należy dodać, że datę rozmowy skarżącej z kierownikiem wydziału i datę wydania zaskarżonej decyzji dzieli osiem dni. Przez taki okres skarżąca miała jeszcze możliwość uzupełnienia swojego stanowiska na piśmie (zob. analogicznie wyroki: Sopropé, C‑349/07, EU:C:2008:746, pkt 49–52; Kamino International Logistics, C‑129/13, EU:C:2014:2041, pkt 33).

Ponadto treść zażalenia skarżącej potwierdza właściwe zrozumienie przez nią zaskarżonej decyzji, pomimo lakonicznego charakteru uzasadnienia powodów jej wydania, co potwierdza, że skarżąca faktycznie została poinformowana o przyczynach, dla których kierownik jej wydziału postanowił nie wnioskować o przedłużenie z nią umowy o pracę (zob. podobnie wyrok Solberg/EMCDDA, F‑124/12, EU:F:2013:157, pkt 34).

Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie Agencja nie naruszyła prawa skarżącej do bycia wysłuchaną przed wydaniem zaskarżonej decyzji, tym bardziej że wspomniana decyzja nie dotyczy rozwiązania umowy na czas określony, ale jej ewentualnego przedłużenia (zob., co do zakresu prawa do bycia wysłuchanym w zależności od rodzaju niekorzystnych aktów, wyrok Bui Van/Komisja, T‑491/08 P, EU:T:2010:191, pkt 75–77).

W każdym razie zgodnie z orzecznictwem, nawet jeżeli dopuszczono się naruszenia prawa do obrony, zarzut może zostać uwzględniony tylko wtedy, gdyby w wypadku niewystąpienia takiej nieprawidłowości postępowanie mogło doprowadzić do innego rezultatu (wyrok Wunenburger/Komisja, T‑246/04 i T‑71/05, EU:T:2007:34, pkt 149 i przytoczone tam orzecznictwo).

Tymczasem w tym zakresie Sąd zauważa dodatkowo, że w swoim zażaleniu skarżąca przedstawiła dodatkowe argumenty, do których ustosunkował się organ upoważniony do zawierania umów, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję z powodów związanych głównie z wymogami budżetowymi. A zatem nawet gdyby skarżąca rzeczywiście skorzystała z przyznanej jej możliwości żądania szerszego dialogu ze swoim przełożonym i miała tym samym możliwość przedstawienia tych samych argumentów przed przyjęciem zaskarżonej decyzji, postępowanie nie doprowadziłoby do innego rezultatu.

Wziąwszy pod uwagę powyższe, należy zatem oddalić część pierwszą zarzutu pierwszego.

– W przedmiocie części drugiej, dotyczącej naruszenia istotnego wymogu proceduralnego skutkującego naruszeniem zasady równego traktowania

Na wstępie należy stwierdzić, że terminy określone w wytycznych służą przede wszystkim określonemu w decyzji z dnia 2 października 2008 r. podstawowemu celowi zapewnienia działania Agencji z zachowaniem należytej staranności, tak aby członek personelu tymczasowego, którego umowa o pracę wygasa, został poinformowany przynajmniej sześć miesięcy przed datą wygaśnięcia tej umowy o kwestii ewentualnego jej przedłużenia oraz aby w związku z tym w stosownym czasie została wydana decyzja w tym zakresie, w szczególności aby zainteresowany nie został zaskoczony oraz aby mógł, w razie potrzeby, podjąć ewentualnie kroki w poszukiwaniu zatrudnienia i zorganizować ewentualne przeniesienie swojego miejsca zatrudnienia do państwa członkowskiego innego niż państwo siedziby Agencji.

Ponadto z tytułów rubryk formularza do wypełnienia przez kierownika wydziału wynika, że głównym założeniem procedury przewidzianej przez wytyczne jest zasięgnięcie opinii tegoż kierownika co do okoliczności, czy zadania związane z przedmiotowym stanowiskiem mogą ulec dalszej zmianie i czy, mając na względzie w szczególności sposób, w jaki zajmujący to stanowisko członek personelu tymczasowego wcześniej wykonywał swoje zadania, co jest przedmiotem REC, zasługuje on na to, by dalej być zatrudnianym na tym stanowisku przez ERA, uzasadniając tym przedłużenie z nim umowy o pracę. Jak słusznie podkreśliła ERA, informacje zebrane w tym postępowaniu służą określeniu, czy pracownik, którego umowa o pracę wygasa, może lub powinien pozostawać dalej zatrudniony na tym stanowisku, co zakłada jednak niewątpliwie, że etat ten jest wymieniony na przyszłość w budżecie Agencji.

Należy również przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem, w sytuacji gdy terminy instrukcyjne przewidziane w wytycznych nie są przestrzegane, trzeba jeszcze, by taka nieprawidłowość mogła wpływać na treść zaskarżonej decyzji (wyrok Wunenburger/Komisja, EU:T:2007:34, pkt 149 i przytoczone tam orzecznictwo).

Tymczasem w tym względzie, odnosząc się w pierwszej kolejności do okoliczności, że procedura dotycząca przedłużenia umowy ze skarżącą została wszczęta dopiero w dniu 22 lutego 2013 r., czyli z opóźnieniem około dwudziestu dni w stosunku do harmonogramu przewidzianego w wytycznych, skarżąca nie wykazuje, w jaki sposób opóźnienie to mogłoby wpływać na treść zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się w drugiej kolejności do tego, że do służb kadrowych zwrócono się o opinię dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji, z wytycznych wynika, iż celem zasięgnięcia opinii tych służb nie jest ocena osiągnięć danego członka personelu ani ocena możliwości – z punktu widzenia interesu Agencji – przedłużenia umowy o pracę z zainteresowanym. Wytyczne bowiem ograniczają się do wskazania, że służby kadrowe „mogą” dodać wszelkie uwagi do informacji do akt, w szczególności dotyczące skutków budżetowych propozycji kierownika wydziału oraz jej spójności z istniejącą praktyką w zakresie przedłużania umów o pracę w Agencji. I tak, służby kadrowe mogą, w sprawach takich jak omawiana, nie przedstawiać żadnych komentarzy do propozycji decyzji, która nie wywołuje żadnych skutków budżetowych w sekcji „wydatki” budżetu Agencji na nadchodzący rok, a poza tym wiąże się z likwidacją stanowiska pracy przez władzę budżetową. Ponadto nic nie wskazuje na to, że gdyby służby kadrowe wypełniły przeznaczoną dla nich część formularza przed wydaniem zaskarżonej decyzji, mogłyby mieć uwagi do przedstawienia.

W sytuacji tego rodzaju jak w niniejszej sprawie, gdy rozpatrywane stanowisko ma zostać zlikwidowane, to bowiem skutki budżetowe – postrzegane w kategoriach wydatków na funkcjonowanie Agencji – propozycji nieprzedłużenia umowy o pracę w charakterze pracownika tymczasowego z pracownikiem zajmującym to stanowisko są faktycznie neutralne, jak twierdzi ERA, ponieważ decyzja taka potwierdza jedynie, że nie skorzysta się z wyasygnowanych środków, odwołanych na kolejny rok budżetowy. W rezultacie ewentualne zasięgnięcie opinii służb kadrowych, nawet gdyby zostało dokonane w terminie instrukcyjnym zawartym we wspomnianych wytycznych, nie mogłoby mieć wpływu na treść i stąd na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

W trzeciej kolejności należy oddalić argument dotyczący naruszenia przez organ upoważniony do zawierania umów zasady równego traktowania, ponieważ, po pierwsze, organ upoważniony do zawierania umów przedstawił powody, w tym przypadku budżetowe i związane z likwidacją etatu, dla których nie trzymał się ściśle procedury i orientacyjnych terminów przewidzianych w wytycznych, oraz po drugie, umowa o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego zawarta z pracownikiem znajdującym się w sytuacji porównywalnej do sytuacji skarżącej wygasa również w przewidzianym terminie.

Wobec powyższego należy oddalić część drugą zarzutu pierwszego, a co za tym idzie – cały zarzut pierwszy.

W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego oczywistych błędów w ocenie

Argumenty stron

Stwierdzając, że zajmowane przez nią stanowisko zostało utworzone w celu umożliwienia jej nabycia doświadczenia poza sektorem finansowym, skarżąca utrzymuje przede wszystkim, że organ upoważniony do zawierania umów popełnił oczywisty błąd w ocenie, ponieważ celem przeniesienia skarżącej, przeprowadzonego na jej wniosek, było również i przede wszystkim umożliwienie wydziałowi, w którym pracowała ostatnio, skorzystania z fachowej wiedzy skarżącej z zakresu finansów. Skarżąca kwestionuje tym samym, że likwidacja jej stanowiska była wyborem pozwalającym na najmniejszy wpływ operacyjny na działanie Agencji.

Skarżąca kwestionuje również, że ERA była zobowiązana do likwidacji jej stanowiska, aby móc osiągnąć cele ustalone w perspektywach budżetowych i finansowych. Wskazując w tym względzie, że w budżecie na 2013 r. Agencja przewidziała utworzenie dwóch stanowisk administratorów, skarżąca krytykuje to, iż obciążenie związane z redukcją trzech etatów dotyczyło jedynie etatów z grupy funkcyjnej AST. Następnie skarżąca podnosi, że w swojej opinii w sprawie wieloletniego planu polityki kadrowej na lata 2014–2016 Komisja wprawdzie zalecała obniżenie poziomu zatrudnienia o 2%, jednak zwróciła również uwagę na pogorszenie współczynnika obsadzenia stanowisk według tabeli zatrudnienia, ponieważ w Agencji zostało obsadzonych jedynie 139 ze 144 stanowisk. Tymczasem o ile od 2010 r. ERA posiadała od czterech do sześciu wakatów, organ upoważniony do zawierania umów mógł zdecydować o likwidacji jednego z tych etatów, a nie etatu skarżącej. Skarżąca twierdzi wreszcie, że wymagana ze względu na ograniczenia budżetowe redukcja dotyczyła stanowisk kategorii AST 1 i AST 2. Dlatego też, ponieważ zajmowała ona stanowisko kategorii AST 3, a nawet AST 4 do dnia 6 września 2013 r., likwidacja ta nie powinna była dotyczyć jej stanowiska.

Ponadto skarżąca twierdzi, że dyrektor wykonawczy nie może z własnej inicjatywy zmieniać planu zatrudnienia Agencji, który ustala liczbę stanowisk zatwierdzonych według grup funkcyjnych i grup zaszeregowania na każdy rok budżetowy. W ocenie skarżącej kompetencję taką posiada bowiem tylko zarząd Agencji.

Agencja wnosi o oddalenie zarzutu jako bezzasadnego.

Ocena Sądu

Należy przypomnieć, że decyzja o ewentualnym przedłużeniu zawartej na czas określony umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego mieści się w szerokim zakresie uznania, z którego korzysta w tym względzie organ upoważniony do zawierania umów, tak więc przy badaniu zgodności z prawem takiej decyzji kontrola sądu Unii, niezależnie od kontroli poszanowania obowiązku uzasadnienia, powinna się ograniczyć do zbadania, czy nie wystąpił oczywisty błąd w ocenie interesu służby lub nadużycie władzy przez organ upoważniony do zawierania umów (zob. wyrok Bianchi/ETF, EU:F:2007:117, pkt 92, 93 i przytoczone tam orzecznictwo).

W tym względzie błąd jest oczywisty tylko wtedy, gdy jest łatwy do zauważenia i może zostać stwierdzony w świetle kryteriów, od których prawodawca uzależnił korzystanie przez administrację z przysługującego jej zakresu uznania. Ustalenie, że organ administracji popełnił oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych mogący uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie tej oceny, wymaga zatem, aby dowody, których powinien dostarczyć skarżący, były wystarczające, by zaprzeczyć wiarygodności oceny dokonanej przez organ administracji. Innymi słowy, jeżeli mimo przedstawionych przez skarżącego dowodów podważaną ocenę można jednak uznać za prawdziwą lub wiarygodną, zarzut oczywistego błędu w ocenie należy oddalić (zob. wyrok AI/Trybunał Sprawiedliwości, EU:F:2012:97, pkt 153 i przytoczone tam orzecznictwo).

Ponieważ w niniejszym przypadku zaskarżona decyzja nie wskazuje wyraźnie powodów, dla których organ upoważniony do zawierania umów postanowił nie przedłużać umowy ze skarżącą, przypomnieć należy, że z uwagi na rozwojowy charakter postępowania poprzedzającego wniesienie skargi uzasadnienie zawarte w decyzji oddalającej zażalenie należy brać pod uwagę przy badaniu zgodności z prawem pierwotnego aktu niekorzystnego, gdyż przyjmuje się, że to uzasadnienie pokrywa się z tym ostatnim aktem (wyrok Mocová/Komisja, F‑41/11, EU:F:2012:82, pkt 21) oraz że w odniesieniu do decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego organ upoważniony do zawierania umów może na etapie zażalenia zmieniać lub zastępować uzasadnienie takiej decyzji, tak jak uczynił to organ upoważniony do zawierania umów w niniejszym przypadku (zob. wyrok Mocová/Komisja, T‑347/12 P, EU:T:2014:268, pkt 33–46).

Przypomniawszy to, Sąd stwierdza w odniesieniu przede wszystkim do względów budżetowych podnoszonych przez ERA, że tak jak to wynika w szczególności z załączonej do skargi opinii Komisji z dnia 6 marca 2013 r. do Agencji, ERA musiała zlikwidować etaty, aby osiągnąć „cel wynoszący 2%”, i że argumentacja skarżącej ograniczająca się do zakwestionowania prawdziwości tego celu, poprzez zakwestionowanie charakteru i zakresu wymogów budżetowych wyznaczonych Agencji w tym obszarze, nie wskazuje na żaden oczywisty błąd w ocenie ERA przy ocenie wspomnianych względów dotyczących cięć w zatrudnieniu.

Przypomnieć należy ponadto, że organizacja i funkcjonowanie służby należą do wyłącznej właściwości instytucji, a hierarchia, tak jak w niniejszej sprawie dyrektor wykonawczy ERA, jest wyłącznie odpowiedzialna za organizację służb. Jedynie do instytucji należy ocena potrzeb służby oraz w konsekwencji przydzielenie pozostającego w jej dyspozycji personelu (wyroki: Labeyrie/Komisja, 16/67, EU:C:1968:37, s. 445; Geist/Komisja, 61/76, EU:C:1977:127, pkt 38; Pitrone/Komisja, T‑46/89, EU:T:1990:62, pkt 60; Cesaratto/Parlament, T‑108/96, EU:T:1997:115, pkt 48).

Instytucje i agencje Unii mają również swobodę w zakresie budowy struktur swych jednostek administracyjnych z uwzględnieniem czynników takich jak charakter i skala powierzonych im zadań oraz możliwości budżetowych (wyroki: Bellardi‑Ricci i in./Komisja, 178/80, EU:C:1981:310, pkt 19; Scheuer/Komisja, T‑108/89, EU:T:1990:45, pkt 41; Sebastiani/Parlament, T‑163/89, EU:T:1991:49, pkt 33; Lacruz Bassols/Trybunał Sprawiedliwości, T‑109/92, EU:T:1994:16, pkt 88). Tymczasem swoboda ta wiąże się ze swobodą w zakresie likwidacji miejsc pracy i zmiany przydziału zadań w interesie większej wydajności organizacji pracy lub w celu spełnienia nałożonych przez instancje polityczne Unii wymogów budżetowych odnośnie do cięć w zatrudnieniu, a także kompetencji w zakresie zmiany przydziału zadań wykonywanych poprzednio przez osobę obsadzoną na likwidowanym stanowisku pracy, przy czym ta likwidacja stanowiska zatrudnienia nie musi podlegać warunkowi, by wszystkie wymagane zadania były wykonywane przez mniej osób niż przed reorganizacją. Ponadto likwidacja stanowiska pracy nie musi oznaczać utraty ważności zadań, które były wykonywane na tym stanowisku (wyrok Cesaratto/Parlament, EU:T:1997:115, pkt 49–51).

W rezultacie, decydując, z nadrzędnych względów budżetowych, o likwidacji raczej dwóch stanowisk asystenckich niż stanowisk administratorów oraz określając i utrzymując spośród pięciu stanowisk asystenckich obsadzonych przez członków personelu tymczasowego, których umowy wygasają w 2013 r., jedno, którego likwidacja miałaby najmniejszy wpływ operacyjny, ERA pozostała w granicach przysługującego jej w tym obszarze uznania (zob. podobnie wyrok Karatzoglou/EAR, T‑471/04, EU:T:2008:540, pkt 59).

Co do rzekomego braku uprawnień dyrektora wykonawczego do zmiany planu zatrudnienia Agencji, co zresztą nie zostało podniesione w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi, skarżąca nie określa, w jaki sposób dyrektor wykonawczy ERA, wydając zaskarżoną decyzję, popełnił oczywisty błąd w ocenie.

Wreszcie w odniesieniu do decyzji o przeniesieniu z dnia 16 lutego 2012 r., załączonej do skargi, wynika z niej wyraźnie, że została ona przyjęta w interesie służby. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem interes służby wymaga również uwzględnienia osobistych preferencji zainteresowanych, ponieważ interes służby i sytuacja życiowa pracownika są ze sobą nierozerwalnie związane (zob. podobnie wyrok Ridolfi/Komisja, F‑3/09, EU:F:2009:162, pkt 47). W decyzji oddalającej zażalenie ERA wskazała wprawdzie, że wspomniana decyzja o przeniesieniu została wydana na wniosek skarżącej, prawdopodobnie w celu uproszczenia i podkreślenia, że właśnie w wyniku tego przeniesienia na wniosek skarżącej została ona zatrudniona na stanowisku, które teraz miało zostać zlikwidowane.

Skarżąca nie wyjaśnia jednak, w jaki sposób wzmianka w decyzji oddalającej zażalenie o okoliczności, że to właśnie ona złożyła wniosek o przeniesienie na stanowisko obecnie zlikwidowane, stanowi oczywisty błąd w ocenie ani w jaki sposób taki błąd w związku z decyzją o przeniesieniu z dnia 16 lutego 2012 r., której zgodność z prawem nie została zakwestionowana w niniejszej sprawie, mógł wpłynąć na prawidłowość zaskarżonej decyzji, podobnie jak na prawidłowość decyzji oddalającej zażalenie, których przedmiot, czyli nieprzedłużenie z nią umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego, jest różny.

W każdym razie z decyzji oddalającej zażalenie wynika, że organ upoważniony do zawierania umów w pierwszej kolejności uzasadnił swoją decyzję o nieprzedłużeniu umowy względami budżetowymi, a dopiero w drugiej kolejności odniósł się do jakości pracy świadczonej przez skarżącą. A zatem nawet jeśli skarżąca wykonywała jako pracownik biura dyrektora wykonawczego więcej zadań finansowych i administracyjnych, które jej zdaniem opanowała lepiej i które jako takie nadal znajdowały się w jej opisie stanowiska, który to jeszcze nie został zaktualizowany pod kątem większej ilości zadań komunikacyjnych przez jej kierownika wydziału, nie miałoby to wpływu na możliwość podjęcia decyzji przez organ upoważniony do zawierania umów, tak jak to uczynił, o likwidacji stanowiska zajmowanego przez skarżącą z uzasadnieniem, że likwidacja ta miała najmniejszy wpływ operacyjny na działanie Agencji.

Z całości powyższych rozważań wynika, że zarzut drugi należy oddalić.

W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia obowiązku staranności spoczywającego na ERA

Argumenty stron

W celu podniesienia wystąpienia naruszenia przez organ upoważniony do zawierania umów ciążącego na nim obowiązku staranności względem skarżącej oraz przyznając, że interes służby ma pierwszeństwo przed interesem urzędnika, skarżąca podnosi, iż jej interes mógł być przynajmniej uwzględniony w czasie podejmowania decyzji o nieprzedłużaniu z nią umowy. Wyraża ona również wątpliwości co do odniesienia w decyzji oddalającej zażalenie do wyroku AI/Trybunał Sprawiedliwości (EU:F:2012:97), ponieważ w swoim przekonaniu skarżąca nie dała organowi upoważnionemu do zawierania umów powodów do niezadowolenia, co zostało potwierdzone przez okoliczność jej awansu we wrześniu 2013 r. Skarżąca jest zdania, że podejmując decyzję o nieprzedłużaniu z nią umowy o pracę wyłącznie ze względu na likwidację zajmowanego przez nią stanowiska, nawet bez przeprowadzenia analizy jej osiągnięć jako członka personelu tymczasowego czy zbadania możliwości przeniesienia jej na inne stanowisko, organ upoważniony do zawierania umów naruszył ciążący na nim obowiązek staranności, ponieważ nie wziął pod uwagę interesu skarżącej.

ERA wnosi o oddalenie tego zarzutu, kwestionując jednocześnie to, że nie zbadała możliwości przeniesienia skarżącej na inne stanowisko, ponieważ dyrektor wykonawczy sprawdził taką możliwość. Stwierdził on jednak brak utworzenia w bliskiej przyszłości stanowisk w grupie funkcyjnej AST, podobnie jak niemożność ponownego zatrudnienia skarżącej na jej poprzednim stanowisku. Tym samym dyrektor wykonawczy wykroczył poza obowiązki wynikające z wyroku AI/Trybunał Sprawiedliwości (EU:F:2012:97). Skarżąca nie udowodniła w każdym razie, jakie stanowiska były dostępne w Agencji, aby jej umowa o pracę mogła zostać przedłużona, w tym przypadku na czas nieokreślony.

Ocena Sądu

Należy zauważyć, że choć art. 8 WZIP przewiduje możliwość przedłużenia umowy z członkiem personelu tymczasowego, to nie chodzi tu o roszczenie, lecz jedynie o możliwość pozostawioną uznaniu właściwego organu. Zgodnie ze wspomnianym już utrwalonym orzecznictwem instytucje unijne korzystają bowiem z szerokiego zakresu uznania w zakresie organizacji swoich służb w zależności od zadań, jakie zostały im powierzone, oraz – mając na uwadze ich realizację – w obsadzaniu stanowisk personelem pozostającym w ich dyspozycji, pod warunkiem jednakże, że odbywa się ono w interesie służby (wyroki: Nebe/Komisja, 176/82, EU:C:1983:214, pkt 18; Lux/Trybunał Obrachunkowy, 69/83, EU:C:1984:225, pkt 17; Potamianos/Komisja, T‑160/04, EU:T:2008:438, pkt 30).

Ponadto, w przeciwieństwie do tego, co przewiduje się względem urzędników, zatrudnionemu na czas określony członkowi personelu tymczasowego, którego umowa dobiega końca, nie przysługuje prawo pierwszeństwa pozwalające mu po zakończeniu stosunku pracy objąć jakiekolwiek inne stanowisko w ramach tej samej grupy funkcyjnej, które miałoby stać się wakujące lub miałoby zostać utworzone w zatrudniającej go instytucji lub agencji (zob. podobnie wyrok ETF/Michel, T‑108/11 P, EU:T:2013:625, pkt 88).

Zgodnie z obowiązkiem staranności właściwy organ jest jednak zobowiązany, przy ocenie interesu służby w celu wydania decyzji w sprawie ewentualnego przedłużenia umowy o pracę w charakterze członka personelu tymczasowego na czas określony, uwzględnić wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na jego decyzję, w szczególności interes zainteresowanego pracownika. Mimo to uwzględnienie interesu osobistego tego pracownika nie może sięgać tak dalece, by zabronić wspomnianemu organowi nieprzedłużenia umowy o pracę na czas określony pomimo sprzeciwu tego pracownika, jeżeli leży to w interesie służby (wyrok Klug/EMEA, F‑35/07, EU:F:2008:150, pkt 79). Ponadto w przypadku agencji należy uwzględnić specyficzny kontekst, w którym zwyczajowo działają agencje unijne, w szczególności charakteryzujący się ograniczoną liczbą członków personelu oraz szczególnymi ograniczeniami operacyjnymi (zob. podobnie wyrok ETF/Schuerings, T‑107/11 P, EU:T:2013:624, pkt 97, 100).

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja nie wskazuje formalnie względów, na podstawie których została ona wydana. Jednak z decyzji oddalającej zażalenie wynika, że organ upoważniony do zawierania umów rozważył interes skarżącej w przedłużeniu z nią umowy o pracę, w tym przypadku na czas nieokreślony. W tym kontekście organ upoważniony do zawierania umów wyjaśnił, że nie miał możliwości przeniesienia skarżącej na inne stanowisko wakujące lub mające się zwolnić w bliskiej przyszłości.

Tym samym – tym bardziej w kontekście ciążących na instytucjach i agencjach Unii globalnych wymogów politycznych stopniowego corocznego zmniejszania swego personelu – organowi upoważnionemu do zawierania umów o pracę nie można zarzucić, że naruszył swój obowiązek staranności, gdy z uwagi na likwidację stanowisk w ramach swego budżetu, w tym stanowiska zajmowanego do tej pory przez zainteresowaną, nie przedłużył na czas nieokreślony stosunku pracy skarżącej.

Jest tak tym bardziej w sytuacji, gdy w każdym razie wyniki pracy danego pracownika nie wykazują szczególnych osiągnięć przy wykonywaniu ostatnio przydzielonych mu zadań. Z orzecznictwa, na które powołuje się w decyzji oddalającej zażalenie – chociaż jedynie pomocniczo – organ upoważniony do zawierania umów, wynika bowiem, że uwzględnienie interesu osobistego pracownika, którego wyniki pracy oceniono jako niezadowalające, nie może sięgać tak dalece, by zabronić właściwemu organowi nieprzedłużenia umowy na czas określony pomimo sprzeciwu pracownika, jeżeli wymaga tego interes służby (wyroki: Klug/EMEA, EU:F:2008:150, pkt 79; AI/Trybunał Sprawiedliwości, EU:F:2012:97, pkt 167, 168; Solberg/EMCDDA, EU:F:2013:157, pkt 45).

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie, choć ocena zawarta w REC skarżącej za 2012 r. nie może być wzięta pod uwagę, ponieważ sprawozdanie to zostało sporządzone po wydaniu zaskarżonej decyzji, z dokumentów przedstawionych przez Agencję wynika, że wyniki pracy skarżącej nie wykazują szczególnych osiągnięć, a nawet nie spełniają oczekiwań jej przełożonego względem zainteresowanej. W związku z tym okoliczność, że wyniki pracy skarżącej nie były zbytnio zadowalające, mogła stanowić – jak twierdzi Agencja – dodatkowy powód, w stosunku do powodu przedstawionego w pkt 83 niniejszego wyroku, aby uznać zajmowane przez skarżącą stanowisko za jedno z dwóch, które powinny zostać zlikwidowane w celu spełnienia wymogów budżetowych, a tym samym aby uzasadnić nieprzedłużenie ze skarżącą umowy o pracę.

Z powyższego wynika, że zarzut trzeci należy oddalić.

Ponieważ żaden z trzech zarzutów skarżącej nie może zostać uwzględniony, skargę należy oddalić.

W przedmiocie kosztów

100

Zgodnie z art. 87 § 1 regulaminu postępowania, z zastrzeżeniem innych przepisów rozdziału ósmego tytułu drugiego tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Jednakże zgodnie z art. 88 regulaminu postępowania niezależnie od wyniku sprawy Sąd może nałożyć na stronę obowiązek zwrotu części, a nawet całości kosztów, jeżeli jest to uzasadnione jej postawą, również przed wniesieniem skargi; odnosi się to w szczególności do kosztów, które w rezultacie jej działania, niemającego uzasadnionego powodu lub podjętego w złej wierze, poniosła druga strona.

101

Ze względów przedstawionych w niniejszym wyroku skarżąca przegrała sprawę. Ponadto ERA w swoich żądaniach wyraźnie wniosła o obciążenie skarżącej kosztami. Jednakże okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie przepisów art. 88 regulaminu postępowania, ponieważ Agencja mogła przeprowadzić procedurę dotyczącą przedłużenia umowy skarżącej z większą starannością i przejrzystością. W związku z tym należy obciążyć ERA jej własnymi kosztami oraz połową kosztów poniesionych przez skarżącą.

Z powyższych względów

SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (trzecia izba)

orzeka, co następuje:

Skarga zostaje oddalona.

Europejska Agencja Kolejowa pokrywa własne koszty oraz zostaje obciążona połową kosztów poniesionych przez S. Tzikas.

Sylvia Tzikas pokrywa połowę własnych kosztów.

Van Raepenbusch

Perillo

Svenningsen

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 10 września 2014 r.

Sekretarz

W. Hakenberg

Prezes

S. Van Raepenbusch

( *1 ) Język postępowania: francuski.

Full & Egal Universal Law Academy