KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
JÄÄSKINEN
ippreżentati fid-19 ta’ Marzu 2015 (1)
Kawżi Magħquda C‑25/14 u C‑26/14
Union des syndicats de l’immobilier (UNIS)
vs
Ministre du Travail, de l’Emploi, de la Formation professionnelle et du Dialogue social,
Syndicat national des résidences de tourisme (SNRT) et
u
Beaudout Père et Fils SARL
vs
Ministre du Travail, de l’Emploi, de la Formation professionnelle et du Dialogue social,
Confédération nationale de la boulangerie et boulangerie‑pâtisserie française,
Fédération générale agroalimentaire FGA ‑ CFDT et
[talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (Franza)]
“Artikolu 56 TFUE — Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni — Obbligu ta’ trasparenza — Kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-obbligu — Ftehim kollettiv nazzjonali — Skema ta’ sigurtà soċjali komplementari — Indikazzjoni mill-imsieħba soċjali ta’ operatur fl-assigurazzjonijiet uniku inkarigat bil-ġestjoni ta’ din l-iskema — Estensjoni b’digriet ministerjali ta’ din l-iskema lill-ħaddiema impjegati u lill-persuni li jimpjegaw kollha f’dak il-qasam ta’ attività kkonċernata”
I – Introduzzjoni
1. F’dawn il-kawżi magħquda, imsieħba soċjali kienu, inizjalment, innegozjaw diversi ftehim kollettiv sabiex jistabbilixxu skema ta’ sigurtà soċjali komplementari b’mod partikolari għall-finijiet li tittieħed responsabbiltà għall-ispejjeż tas-saħħa u stabbilixxew, f’dan il-ftehim, operatur fl-assigurazzjonijiet uniku mingħajr ma adottaw proċedura ta’ sejħa għal offerti. Sussegwentement, is-sħubija f’dawn l-iskemi kienet saret obbligatorja għall-impjegati u l-persuni li jimpjegaw kollha fil-qasam ikkonċernat mill-awtoritajiet pubbliċi fil-kuntest ta’ proċedura ta’ estensjoni.
2. Il-kwistjoni ġuridika ewlenija li tqum minn dawn il-kwistjonijiet hija jekk il-ġurisprudenza dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE kif ukoll il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u l-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta minnu, li żviluppat il-Qorti tal-Ġustizzja b’mod partikolari fil-qasam tal-konċessjonijiet ta’ servizzi, tapplikax mutatis mutandis għall-proċedura ta’ estensjoni deskritta iktar ’il fuq.
3. Dawn it-talbiet għal deċiżjoni preliminari, imressqin mill-Conseil d’État (Franza), joriġinaw f’rikorsi fejn, minn naħa, l-Union des syndicats de l’immobilier (UNIS) (iktar ’il quddiem l-“UNIS”), fil-kawża C‑25/14, u, min-naħa l-oħra, Beaudout Père et Fils SARL (iktar ’il quddiem “Beaudout”), fil-kawża C‑26/14, qed jitolbu l-annullament ta’ żewġ digrieti tal-ministre du Travail, de l’Emploi et de la Santé (Ministru tax-Xogħol, tal-Impjiegi u tas-Saħħa) li kellhom bħala għan li ssir tali estensjoni tal-ftehim kollettiv. Dawn jirrigwardaw il-kwistjoni jekk obbligu eventwali ta’ trasparenza li joriġina mill-Artikolu 56 TFUE japplikax għal deċiżjoni ta’ estensjoni mill-awtoritajiet pubbliċi, li biha jingħata dritt esklużiv (2) lil operatur ekonomiku. Għalhekk, dawn il-kawżi jaqgħu taħt il-ġurisprudenza tal-kawża li wasslet għas-sentenza AG2R Prévoyance (3), billi jinvolvu l-evalwazzjoni tal-istess skema, jiġifieri dik li kienet is-suġġett tal-Kawża C‑26/14, fid-dawl tal-libertajiet fundamentali, u partikolarment tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, u mhux tar-regoli ta’ kompetizzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
II – Il-kuntest ġuridiku Franċiż
4. Fi Franza, l-ispejjeż tal-kura tas-saħħa marbuta ma’ marda jew inċident sostnuti mill-impjegati huma parzjalment koperti taħt l-iskema bażika tas-sigurtà soċjali. Il-parti tal-ispejjeż li tibqa’ dovuta mill-assigurat tista’ tkun suġġetta għal rimbors parzjali fil-kuntest ta’ assigurazzjoni tas-saħħa supplimentari.
5. Id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt Franċiż jinsabu fil-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali u fil-Kodiċi tax-Xogħol.
6. Bis-saħħa tal-Artikolu L. 911‑1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali, il-garanziji kollettivi li jibbenefikaw minnhom il-ħaddiema impjegati jistgħu jiġu ddeterminati, b’mod partikolari, permezz ta’ kuntratti jew ftehim kollettivi, li d-dispożizzjonijiet tagħhom fil-prinċipju jorbtu biss lill-membri tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni li jimpjegaw u lil ħaddiema impjegati li jkunu nnegozjawhom u kkonkludewhom. L-Artikolu L. 911-3 tal-istess kodiċi jistabbilixxi li d-diversi ftehim jistgħu, madankollu, jiġu estiżi b’digriet tal-ministru kompetenti.
7. Skont l-Artikolu L. 912‑1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ mill-24 ta’ Ġunju 2006 sal-25 ta’ Diċembru 2013, “meta l-ftehim professjonali jew interprofessjonali msemmijin fl-Artikolu L. 911‑1 jipprovdu għad-distribuzzjoni tar-riskji li huma jkopru permezz ta’ organizzazzjoni jew diversi organizzazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 1 tal-Liġi Nru 89‑1009 […] jew permezz ta’ istituzzjoni jew diversi istituzzjonijiet imsemmija fl-Artikolu L. 370‑1 tal-kodiċi tal-assigurazzjoni, li għalihom jaderixxu b’mod obbligatorju l-impriżi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn il-ftehim, dawn għandu jkollhom klawżola li tistabbilixxi taħt liema kundizzjonijiet u f’liema terminu il-modalitajiet tal-organizzazzjoni tad-distribuzzjoni tar-riskji jistgħu jiġu eżaminati mill-ġdid. Iż-żmien tar-rieżami ma jistax jeċċedi ħames snin” (4).
8. Il-proċedura ta’ estensjoni ta’ kuntratt jew ftehim hija rregolata mill-Kodiċi tax-Xogħol, b’mod partikolari l-Artikoli L. 2261‑15, L. 2261‑19, L. 2261‑24, L. 2261‑25, L. 2261‑27 u D. 2261‑3 tiegħu. Minn dan jirriżulta li l-ftehim ta’ qasam ta’ xogħol kif ukoll il-ftehim professjonali jew interprofessjonali konklużi f’kummissjoni konġunta, kif ukoll l-emendi u l-annessi tagħhom, jistgħu, taħt ċerti kundizzjonijiet, ikunu suġġetti għal estensjoni b’digriet tal-ministru kompetenti, bl-għan ikun li jsiru obbligatorji għall-ħaddiema impjegati u l-persuni li jimpjegaw kollha inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-ftehim ikkonċernat. Il-Kummissjoni Nazzjonali dwar in-Negozjar Kollettiv għandha tiġi kkonsultata minn qabel u tkun tat opinjoni mmotivata favorevoli. Fil-każ ta’ oppożizzjoni mmotivata min-naħa ta’ mill-inqas żewġ organizzazzjonijiet ta’ persuni li jimpjegaw jew ta’ żewġ organizzazzjonijiet ta’ impjegati rrappreżentati f’din il-kummissjoni, il-ministru jista’ jikkonsultaha mill-ġdid b’mod speċifiku biex imbagħad jiddeċiedi fuq l-estensjoni fid-dawl tal-opinjoni l-ġdida.
9. L-Artikolu L. 2261‑1 tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprovdi:
“Il-ministru inkarigat mix-xogħol jista’ jeskludi mill-estensjoni, wara opinjoni motivata tal-Kummissjoni nazzjonali dwar il-ftehim kollettiv, il-klawżoli li jkunu kuntrarji għad-dispożizzjonijiet legali.
Huwa jista’ jeskludi wkoll il-klawżoli li jistgħu jitneħħew mill-kuntratt jew mill-ftehim mingħajr ma jiġi mmodifikat is-sinjifikat tagħhom, iżda li ma jirriflettux is-sitwazzjoni tal-qasam jew tal-oqsma fil-kamp ta’ applikazzjoni kkunsidrat.
[…]”
10. L-Artikolu D. 2261‑3 tal-Kodiċi tax-Xogħol jistabbilixxi:
“Meta jkun previst digriet ta’ estensjoni jew ta’ twessigħ, għandu jkun hemm qabel il-pubblikazzjoni ta’ opinjoni fil-Journal officiel de la République française. Din l-opinjoni tistieden lill-organizzazzjonijiet u lill-persuni kkonċernati biex jesprimu l-osservazzjonijiet tagħhom. Id-digriet għandu jindika l-post fejn il-kuntratt jew il-ftehim ikun ġie ddepożitat u d-dipartiment fejn ikunu ġew ippreżentati l-osservazzjonijiet.
L-organizzazzjonijiet u l-persuni kkonċernati għandhom ħmistax-il jum żmien mill-pubblikazzjoni tal-opinjoni biex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom.”
11. L-Artikolu 1 tal-Liġi Nru 89‑1009, tal-31 ta’ Diċembru 1989, li jsaħħaħ il-garanziji offruti lill-persuni assigurati kontra ċerti riskji (5), jipprovdi:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-titolu japplikaw għall-operazzjonijiet li għandhom bħala suġġett il-prevenzjoni u l-kopertura tar-riskju tal-mewt, tar-riskju għall-integrità fiżika tal-persuna jew marbuta mal-maternità jew riskji ta’ inkapaċità għax-xogħol jew ta’ invalidità jew riskju ta’ strajk. Jistgħu jimplementaw l-operazzjonijiet ta’ kopertura previsti fl-ewwel inċiż l-operaturi li ġejjin biss:
a) impriżi rregolati mill-Kodiċi tal-Assigurazzjonijiet;
b) istituzzjonijiet li jaqgħu taħt it-Titolu III tal-Ktieb VII tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali;
c) istituzzjonijiet li jaqgħu taħt it-Taqsima 4 tal-Kapitolu II tat-Titolu II tal-Ktieb VII tal-Kodiċi Rurali;
d) soċjetajiet mutwali li jaqgħu taħt il-Kodiċi tal-Mutwalità.”
III – Il-fatti, il-kawżi prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
12. Għal dak li jirrigwarda l-Kawża C‑25/14, il-ftehim kollettiv nazzjonali tan-negozjanti tal-proprjetà immobbli kien ġie konkluż fid-9 ta’ Settembru 1988. Skema obbligatorja ta’ sigurtà soċjali li tkopri r-riskji tal-mewt, l-inkapaċità għax-xogħol u l-invalidità u skema obbligatorja ta’ rimbors tal-ispejjeż tas-saħħa kienu ġew stabbiliti bl-emenda Nru 48, tat-23 ta’ Novembru 2010, u l-emendi Nri 49 u 50, tas-17 ta’ Mejju 2011, f’dan il-ftehim kollettiv. L-Artikolu 17 ta’ din l-emenda Nru 48 jinnomina, għal perijodu ta’ tliet snin, lill-Institution de prévoyance du groupe Mornay bħala l-uniku operatur fl-assigurazzjonijiet tal-garanziji ta’ dan iż-żewġ skemi.
13. Bid-digriet tat-13 ta’ Lulju 2011, il-Ministru tax-Xogħol, tal-Impjieg u tas-Saħħa għamel l-imsemmija emendi Nri 48 sa 50 obbligatorji għall-ħaddiema impjegati u l-persuni li jimpjegaw kollha fil-qasam tal-attività kkonċernata.
14. F’dak li jirrigwarda l-Kawża C‑26/14, il-ftehim kollettiv nazzjonali tal-furnara-dolċiera (impriżi artiġjanali) kien ġie konkluż fid-19 ta’ Marzu 1976. Kienet ġiet stabbilita skema ta’ rimbors komplementari tal-ispejjeż għall-kura tas-saħħa għall-benefiċċju tal-impjegati ta’ dan il-qasam bl-emenda Nru 83, tal-24 ta’ April 2006, għal dak il-ftehim, fuq il-bażi ta’ distribuzzjoni tar-riskji koperti u s-sħubija obbligatorja tal-persuni li jimpjegaw. B’din l-istess emenda, l-istituzzjoni ta’ sigurtà soċjali AG2R Prévoyance (iktar ’il quddiem l-“AG2R”) kienet ġiet innominata bħala l-uniku operatur li għandu l-ġestjoni ta’ din l-iskema. Permezz tal-Artikolu 6 tal-emenda Nru 100, tas-27 ta’ Mejju 2011, l-AG2R ġiet innominata mill-ġdid, għal perijodu ta’ ħames snin, bħala operatur fl-assigurazzjonijiet ta’ dik l-iskema.
15. B’digriet tat-23 ta’ Diċembru 2011, il-Ministru tax-Xogħol, tal-Impjieg u tas-Saħħa kien għamel l-imsemmija emenda Nru 100 obbligatorja għall-impjegati u għall-persuni li jimpjegaw kollha fil-qasam tal-attività kkonċernata.
16. Permezz ta’ rikorsi ppreżentati, rispettivament, fit-23 ta’ Settembru 2011 u fl-24 ta’ Frar 2012, quddiem il-Conseil d’État, l-UNIS u Beaudout talbu l-annullament, rispettivament, tad-digrieti ministerjali ta’ estensjoni tat-13 ta’ Lulju 2011 u tat-23 ta’ Diċembru 2011.
17. Fost aggravji oħrajn, l-UNIS u Beaudout sostnew li n-nomina ta’ operaturi fl-assigurazzjonijiet ta’ skemi ta’ protezzjoni soċjali komplementari inkwistjoni kienet saret bi ksur tal-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta mill-Artikolu 56 TFUE, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja. F’dan ir-rigward, l-UNIS u Beaudout ibbażaw ruħhom b’mod partikolari fuq is-sentenza Sporting Exchange (6), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ikkwalifikat l-imsemmi obbligu ta’ trasparenza bħala li jikkostitwixxi kundizzjoni preliminari obbligatorja tad-dritt ta’ Stat Membru li operatur jingħata d-dritt esklużiv li jwettaq attività ekonomika, ikun xi jkun il-metodu ta’ għażla ta’ dan l-operatur.
18. Skont il-qorti tar-rinviju, l-Institution de prévoyance du groupe Mornay u l-AG2R, għalkemm ma għandhomx għan ta’ profitt u jaħdmu fuq il-bażi tal-prinċipju ta’ solidarjetà, għandhom jitqiesu li huma impriżi li jwettqu attività ekonomika, li ntgħażlu mill-imsieħba soċjali fost impriżi oħrajn li magħhom qegħdin f’kompetizzjoni fis-suq tas-servizzi ta’ sigurtà soċjali offruti minnhom.
19. Il-qorti tar-rinviju tqis li r-risposta għall-motivi bbażati fuq il-ksur tal-obbligu ta’ trasparenza tiddependi fuq jekk l-osservanza ta’ dan l-obbligu hijiex kundizzjoni preliminari obbligatorja għal estensjoni bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali u li din il-kwistjoni hija determinanti għas-soluzzjoni tat-tilwim li hija għandha tiddeċiedi.
20. Billi kellu dubji dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE, il-Conseil d’État, permezz ta’ żewġ deċiżjonijiet tat-30 ta’ Diċembru 2013, iddeċieda li jissospendi l-proċeduri fil-kawżi prinċipali u li jressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja domanda preliminari magħmula f’termini identiċi f’dawn iż-żewġ kawżi:
“L-osservanza tal-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta mill-Artikolu 56 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea hija kundizzjoni minn qabel obbligatorja għall-estensjoni, minn Stat Membru, fil-konfront tal-impriżi kollha ta’ fergħa, ta’ ftehim kollettiv li jagħti lil operatur uniku, magħżul mill-imsieħba soċjali, il-ġestjoni ta’ sistema ta’ previdenza kumplementari obbligatorja stabbilita favur l-impjegati?”
21. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-UNIS, Beaudout, mis-Syndicat national des résidences de tourisme (iktar ’il quddiem is-“SNRT”) et, mill-Confédération nationale de la boulangerie et boulangerie‑pâtisserie française, mill-Fédération générale agroalimentaire FGA – CFDT et, mill-Gvern Franċiż u dak Belġjan kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea, li kollha kienu rrappreżentati fis-seduta li saret fit-22 ta’ Jannar 2015.
IV – Analiżi
A – Osservazzjonijiet preliminari
22. Qabel kollox, nippreċiża li d-domanda tal-Conseil d’État tirrigwarda l-proċedura li biha Stat Membru jestendi ftehim kollettiv, li tinkludi n-nomina ta’ operatur fl-assigurazzjonijiet uniku, għall-impriżi kollha ta’ qasam, u mhux l-għażla ta’ dan l-operatur mill-imsieħba soċjali. Madankollu, jidhirli li huwa evidenti li ma tistax tiġi injorata, fl-analiżi tal-konformità tad-deċiżjonijiet inkwistjoni mad-dispożizzjonijiet dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, il-proċedura segwita mill-imsieħba soċjali, li hija prerekwiżit tagħha billi, fil-kuntest ta’ deċiżjoni ta’ estensjoni, il-ministru kompetenti ma jistax jagħżel operatur ta’ sigurtà soċjali differenti minn dak magħżul mill-imsieħba soċjali.
23. Ċerti partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub enfasizzaw l-importanza tal-libertà kuntrattwali u tad-dritt ta’ negozjar kollettiv. Huwa veru li d-dritt tan-negozjar kollettiv huwa rrikonoxxut kemm mid-dispożizzjonijiet ta’ strumenti internazzjonali differenti li kkooperaw fihom jew aderixxew magħhom l-Istati Membri kif ukoll minn dawk ta’ strumenti elaborati mill-imsemmija Stati Membri fuq livell Komunitarju jew fil-kuntest tal-Unjoni Ewropea, bħall-Artikolu 28 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li lilu l-Artikolu 6 TUE jagħti l-istess valur ġuridiku bħal dak irrikonoxxut mit-Trattati (7).
24. L-eżerċizzju tad-dritt fundamentali ta’ negozjar kollettiv għandu madankollu jiġi rrikonċiljat mar-rekwiżiti li jirriżultaw mil-libertajiet protetti mit-Trattat FUE u jkun konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità (8).
25. Għalhekk, il-klawżoli ta’ ftehim kollettiv ma joħorġux mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-trattat dwar il-moviment liberu tal-persuni. Id-drittijiet li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet tat-trattat dwar il-moviment liberu tal-merkanzija, tal-persuni, tas-servizzi u tal-kapital għandhom jitpoġġew f’bilanċ mal-għanijiet li ssegwi l-politika soċjali (9).
26. Bħala t-tieni punt preliminari, għandu jiġi rrilevat li l-leġiżlazzjoni Franċiża kienet ġiet emendata wara li kienu tressqu dawn it-talbiet għal deċiżjoni preliminari.
27. Fil-fatt, bid-deċiżjoni tat-13 ta’ Ġunju 2013 (10), il-Conseil constitutionnel Franċiż, adit b’talba għall-istħarriġ tal-konformità mal-Kostituzzjoni Franċiża tad-dispożizzjonijiet ta’ liġi msejħa “liġi dwar is-sigurtà tal-impjieg” (11), iddikjara li ma humiex konformi mal-Kostituzzjoni d-dispożizzjonijiet tal-ewwel u tat-tieni inċiż tal-Artikolu L. 912‑1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali, dwar is-sħubija obbligatorja tal-impriżi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ ċertu ftehim ma’ skema ta’ rimbors komplementari ta’ spejjeż ta’ kura tas-saħħa amministrata minn operatur innominat.
28. Skont id-deċiżjoni tal-Conseil constitutionnel, id-dikjarazzjoni tal-inkostituzzjonalità tal-imsemmi Artikolu L. 912‑1 ġiet fis-seħħ mill-pubblikazzjoni ta’ dik id-deċiżjoni, jiġifieri fis-16 ta’ Ġunju 2013, iżda ma tapplikax għall-kuntratti stipulati fuq dik il-bażi li kienu fis-seħħ waqt din il-pubblikazzjoni.
29. Sussegwentement, l-Artikolu L. 912‑1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali kien ġie emendat bil-liġi Nru 2013‑1203, tat-23 ta’ Diċembru 2013 (12), fis-sens li issa jistabbilixxi li l-ftehim professjonali jista’ jorganizza l-kopertura ta’ riskji kkonċernati bir-rakkomandazzjoni ta’ operatur wieħed jew iżjed awtorizzati biex jintervjenu bħala operaturi fl-assigurazzjoni. Skont il-paragrafu 1 tal-Artikolu L. 912‑1, “din ir-rakkomandazzjoni għandha tiġi ppreċeduta minn proċedura ta’ sejħa għal offerti tal-operaturi jew istituzzjonijiet ikkonċernati, f’kundizzjonijiet ta’ trasparenza, ta’ imparzjalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament fost il-kandidati u skont il-modalitajiet stabbiliti bid-digriet” (13).
30. Madankollu, għandhom jiġu analizzati dawn id-domandi preliminari fid-dawl tal-leġiżlazzjoni applikabbli qabel din l-emenda.
31. Se nibda l-analiżi tiegħi billi nivverifika r-rilevanza tal-Artikolu 56 TFUE għall-finijiet tal-kawżi prinċipali. Fit-tieni lok, biex jiġi evalwat jekk ir-rekwiżiti ta’ trasparenza li, skont ġurisprudenza stabbilita, jirriżultaw mill-Artikolu 56 TFUE għandhomx jiġu osservati f’dan il-każ, irid jiġi eżaminat jekk il-ġestjoni ta’ dawk l-iskemi inkwistjoni fil-kawżi prinċipali għandhiex interess transkonfinali ċert u tiġi kkunsidrata l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi. Jiena ser nagħlaq l-analiżi tiegħi billi neżamina jekk l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE, żviluppata essenzjalment mill-ġurisprudenza dwar kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi u dwar l-obbligu ta’ trasparenza, tistax tiġi trasposta għaċ-ċirkustanzi li jikkaratterizzaw il-kawżi prinċipali. Fl-aħħar nett, ikun fadal li nesprimi ruħi dwar it-talba ta’ limitazzjoni ratione temporis tal-effetti tas-sentenza eventwali tal-Qorti tal-Ġustizzja.
B – Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 56 TFUE f’dan il-każ
32. Qabel kollox, għandu jiġi ddeterminat jekk il-kawżi prinċipali effettivament jirrigwardawx il-libertà li jiġu pprovduti servizzi. Matul is-seduta, is-SNRT u l-Confédération nationale de la boulangerie et boulangerie‑pâtisserie française allegaw li huma biss l-istituzzjonijiet li kisbu l-approvazzjoni tal-Istat Franċiż u li huma stabbiliti fi Franza li jistgħu jkunu operaturi fil-qasam tal-protezzjoni soċjali (14).
33. Nemmen li huwa utli li nfakkar f’dan ir-rigward li l-iskemi ta’ sigurtà soċjali inkwistjoni fil-kawżi prinċipali setgħu jiġu amministrati, barra minn istituzzjonijiet ta’ sigurtà soċjali, minn impriżi rregolati mil-Kodiċi tal-Assigurazzjonijiet.
34. Wara l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 92/49 (15), direttiva tat-tielet ġenerazzjoni dwar l-assigurazzjoni mhux tal-ħajja, l-aċċess għall-attività ta’ assigurazzjonijiet u l-eżerċizzju tagħha huma suġġetti għall-għoti ta’ approvazzjoni amministrattiva unika, mogħtija mill-awtoritajiet tal-Istat Membru fejn l-impriża tal-assigurazzjoniiet għandha s-sede soċjali tagħha. Din l-approvazzjoni tippermetti lill-impriża biex twettaq l-attivitajiet tagħha ġewwa l-Unjoni kollha, kemm taħt is-sistema tal-libertà ta’ stabbiliment kif ukoll taħt is-sistema tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi. Għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu L362‑2 tal-Kodiċi tal-Assigurazzjonijiet, kull impriża ta’ assigurazzjonijiet Komunitarja stabbilita fi Stat Membru differenti mir-Repubblika Franċiża tista’ tkopri jew tieħu fit-territorju Franċiż, bil-libertà li jiġu pprovduti servizzi minn meta tiġi stabbilita, riskji jew impenji skont l-approvazzjonijiet li jkunu ngħatawlha mill-awtoritajiet ta’ kontroll tal-Istat ta’ oriġini tagħha.
35. L-iskemi ta’ sigurtà soċjali inkwistjoni fil-kawżi prinċipali huma skemi komplementari għas-sigurtà soċjali, b’tali mod li dawn ma jifformawx parti mill-iskema legali tas-sigurtà soċjali. Madankollu, għandu jingħad li mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju jirriżulta li anki jekk id-Direttiva 92/49 fil-prinċipju ma tirrigwardax l-assigurazzjonijiet inklużi f’sistema legali ta’ sigurtà soċjali, dik id-direttiva tapplika għall-kumpanniji tal-assigurazzjoni fi skema legali ta’ sigurtà soċjali pprattikata minn impriżi tal-assigurazzjoni b’riskji tagħhom stess (16).
36. Għalhekk, fid-dawl tad-direttiva msemmija, tal-leġiżlazzjoni nazzjonali u tal-imsemmija sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, jidhirli li l-impriżi tal-assigurazzjoni, li huma stabbiliti fi Stati Membri oħrajn u li kisbu approvazzjoni f’dawk l-Istati Membri, għandhom ikunu jistgħu jipproponu s-servizzi tagħhom fi Franza taħt is-sistema tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi f’dak li jikkonċerna l-ġestjoni ta’ skema komplementari tal-ispejjeż tal-kura għas-saħħa bħal dawk li hemm inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
37. Madankollu, għandu jingħad li, għalkemm l-offerta transkonfinali ta’ dawn is-servizzi ma kinitx possibbli, il-kwistjoni tal-implikazzjonijiet tal-obbligu ta’ trasparenza fil-kuntest tal-għażla tal-operatur fl-assigurazzjonijiet, fi kwalunkwe każ, baqgħet rilevanti f’dak li jirrigwarda l-libertà ta’ stabbiliment.
38. Fl-aħħar nett, ninnota li, meta tirreferi għall-Artikolu 56 TFUE, il-qorti tar-rinviju titlaq mill-premessa li l-għoti tad-drittijiet esklużivi bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi u li din ir-restrizzjoni tista’ tkun iġġustifikata. Billi d-domanda preliminari ma tirrigwardax l-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ tali restrizzjoni jew il-ġustifikazzjoni tagħha u billi l-eżistenza ta’ tali restrizzjoni jew il-ġustifikazzjoni tagħha lanqas ma ġiet ikkontestata, minix ser niddiskuti din il-kwistjoni ulterjorment.
39. Qabel ma tiġi eżaminata f’iktar dettall l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE mill-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tal-parametri tal-obbligu ta’ trasparenza kif ukoll il-kwistjoni jekk din l-interpretazzjoni hijiex trasponibbli għaċ-ċirkustanzi li jikkaratterizzaw il-kawżi prinċipali, għandu jiġi eżaminat jekk l-attività inkwistjoni fil-kawżi prinċipali għandhiex interess transkonfinali, liema ħaġa hija, fuq kollox, kundizzjoni preliminari għall-applikazzjoni tal-obbligu ta’ trasparenza, kif żviluppata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
C – Dwar l-interess transkonfinali ċert tal-ġestjoni ta’ skema ta’ sigurtà soċjali komplementari bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali
40. Qabel kollox nosserva li l-qorti tar-rinviju ma għamlitx riferiment għall-kunċett ta’ “interess transkonfinali ċert” fid-domandi għal deċiżjoni preliminari. Skont l-affermazzjonijiet tal-UNIS u ta’ Beaudout matul is-seduta, il-kwistjoni rigward dan l-interess lanqas ma ġiet diskussa espressament quddiem dik il-qorti. Madankollu, in-nuqqas ta’ konstatazzjonijiet minn qabel mill-qorti tar-rinviju dwar l-eżistenza ta’ interess eventwali transkonfinali ċert ma jfissirx li t-talba hija inammissibbli jekk, minkejja dawn in-nuqqasijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis, fid-dawl tal-elementi tal-proċess, li hija f’pożizzjoni li tagħti risposta utli lill-qorti tar-rinviju. Minkejja dan, ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja tingħata biss bil-kundizzjoni li interess transkonfinali ċert fil-kawża prinċipali jkun jista’, abbażi ta’ kunsiderazzjoni ddettaljata tal-elementi kollha rilevanti dwar il-kawża prinċipali, jiġi kkonstatat mill-qorti tar-rinviju (17).
41. Jidhirli li d-domanda preliminari qed issir mill-premessa li l-ġestjoni tal-iskemi inkwistjoni fil-kawżi prinċipali għandhom interess transkonfinali ċert. Għalhekk, nikkunsidra li l-kwistjoni għandha tiġi eżaminata.
42. L-opinjonijiet tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub differenti fuq il-punt jekk l-attività ta’ ġestjoni ta’ skema ta’ sigurtà soċjali komplementari, bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, iqajmu interess transkonfinali ċert.
43. Skont Beaudout u l-Kummissjoni, il-ġestjoni ta’ dawn l-iskemi fiha interess transkonfinali. Il-Kummissjoni ssostni li impriża ta’ Stat Membru ieħor tista’ tipproponi servizz bħal dak mingħajr ma tiltaqa’ ma’ diffikultà partikolari. Beaudout tirreferi wkoll, fil-Kawża C‑26/14, għall-valur tal-kuntratt ta’ ġestjoni kkonċernat, li hija tivvaluta f’EUR 70 miljun (18).
44. Iżda, il-partijiet l-oħrajn li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Franċiż, isostnu li dan it-tip ta’ kuntratt ma jinteressax lil operatur ekonomiku li jkun jinsab fi Stat Membru ieħor. Fost ir-raġunijiet imsemmija f’dan ir-rigward hemm il-karatteristiċi ekonomiċi tas-swieq tal-assigurazzjoni (19) kif ukoll ir-relazzjonijiet mill-qrib li għandu jkun hemm mal-amministrazzjoni tas-sigurtà soċjali kif ukoll mal-persuni li jimpjegaw u l-impjegati kkonċernati. Barra minn hekk, ir-rabtiet li l-istituzzjoni ta’ sigurtà soċjali tagħżel li jkollha mal-imsieħba soċjali, li jiżguraw il-kontroll b’mod konġunt, ikunu tali li l-ebda entità stabbilita fi Stat Membru ieħor ma tkun tista’ tissostitwixxi ruħha għal istituzzjoni bħal dik.
45. L-eżistenza ta’ interess transkonfinali ġiet eżaminata fil-ġurisprudenza li tirrigwarda l-kuntratti pubbliċi li, fid-dawl tal-valuri tagħhom, ma humiex suġġetti għall-proċeduri previsti mid-direttivi applikabbli fil-qasam u fil-ġurisprudenza dwar il-kuntratti tal-għoti ta’ servizzi.
46. Għalhekk, fis-sentenza SECAP u Santorso (20), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-eżistenza tal-interess transkonfinali ta’ kuntratt partikolari għandu jiġi evalwat b’relazzjoni mal-karatteristiċi tiegħu stess. Kuntratt ta’ xogħlijiet jista’, pereżempju, ikollu dan l-interess transkonfinali minħabba l-valur stmat tiegħu, flimkien mat-teknikalità tiegħu jew mal-post fejn isiru x-xogħlijiet li jkun ta’ natura li jiġbed l-interess ta’ operaturi barranin. Kriterji oġġettivi li jindikaw ir-realtà ta’ interess transkonfinali ċert jistgħu jkunu, b’mod partikolari, l-ammont ta’ ċertu importanza tal-kuntratt inkwistjoni, flimkien mal-post ta’ eżekuzzjoni tax-xogħlijiet. Huwa possibbli wkoll li tiġi eskluża l-eżistenza ta’ dan l-interess fil-każ, pereżempju, ta’ interess ekonomiku żgħir ħafna tal-kuntratt inkwistjoni.
47. Mis-sentenza Belgacom (21) jirriżulta li interess transkonfinali ċert jista’ jirriżulta, b’mod partikolari, mill-importanza ekonomika tal-ftehim li qed jiġi previst li jiġi konkluż, mill-post tal-eżekuzzjoni tiegħu jew mill-karatteristiċi tekniċi tiegħu, u li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel evalwazzjoni ddettaljata tal-elementi kollha rilevanti f’dan ir-rigward.
48. Jeżisti interess transkonfinali ċert mingħajr ma jkun meħtieġ li operatur ekonomiku jkun effettivament wera l-interess tiegħu. Dan japplika speċjalment meta l-kwistjoni tirrigwarda n-nuqqas ta’ trasparenza madwar il-ftehim inkwistjoni. Fil-fatt, f’każ bħal dak, l-operaturi ekonomiċi stabbiliti fi Stati Membri oħrajn ma jkollhomx possibbiltà reali li juru l-interess tagħhom li jiksbu dik il-konċessjoni (22).
49. Għal dak li jirrigwarda l-interess ekonomiku tal-attivitajiet inkwistjoni, jirriżulta mill-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż li l-iskema tal-ftehim kollettiv nazzjonali tal-furnara-dolċiera (impriżi artiġjanali) tkopri 117 476 impjegati fil-qasam (23). Fir-rigward tal-ftehim kollettiv nazzjonali tan-negozjanti tal-proprjetà immobbli, dan jiggarantixxi lill-142 800 impjegat tal-qasam servizzi usa’ mill-ftehim kollettiv nazzjonali tal-furnara-dolċiera (impriżi artiġjanali). Għalhekk, jidhirli li l-interess ekonomiku tal-ġestjoni ta’ dawn l-iskemi ma jistax jiġi deskritt bħala żgħir.
50. Bla dubju, ċerti karatteristiċi tal-qasam tas-sigurtà soċjali komplementari jistgħu jwasslu biex wieħed jaħseb li dan huwa suq essenzjalment nazzjonali (24).
51. Madankollu, ma jidhirlix li huwa eskluż li l-ġestjoni ta’ skema ta’ sigurtà soċjali komplementari bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali turi interess transkonfinali ċert, b’mod partikolari fid-dawl tal-interessi ekonomiċi marbutin ma’ dawn l-iskemi. F’kull każ, il-ħtieġa ta’ preżenza lokali u l-ħtiġijiet lingwistiċi ma humiex ostakoli li ma jistgħux jingħelbu għall-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħrajn, għall-inqas fl-Istati Membri ġirien (25).
52. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel evalwazzjoni dettaljata tal-elementi kollha rilevanti dwar is-suq sabiex tivverifika l-eżistenza ta’ interess transkonfinali ċert (26).
53. Jekk jitqies li jeżisti interess transkonfinali ċert, ikollu jiġi eżaminat, sabiex il-qorti tar-rinviju tingħata elementi utli biex tiddeċiedi l-kawżi li għandha quddiemha, l-obbligu ta’ trasparenza kif żviluppat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, u l-applikabbiltà tiegħu f’dan il-każ.
D – Fuq l-obbligu ta’ trasparenza skont il-ġurisprudenza dwar il-kuntratti ta’ konċessjonijiet ta’ servizzi
54. Is-sentenza Sporting Exchange, li għaliha jagħmlu riferiment kemm il-qorti tar-rinviju kif ukoll il-partijiet li għamlu osservazzjonijiet bil-miktub, qiegħda fil-linja ġurisprudenzjali tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirrigwarda kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi. Fis-sentenza Sporting Exchange, li ma kinitx tirrigwarda konċessjoni ta’ servizzi, il-Qorti tal-Ġustizzja estendiet il-ġurisprudenza tagħha dwar il-kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi għall-għoti ta’ dritt esklużiv, fil-kunsiderazzjoni li l-obbligu ta’ trasparenza kien jidher bħala kundizzjoni preliminari obbligatorja tad-dritt ta’ Stat Membru li jagħti lil operatur id-dritt esklużiv li jeżerċita attività ekonomika, ikun xi jkun il-metodu ta’ għażla ta’ dan l-operatur (27). Biex wieħed jifhem aħjar il-portata ta’ dan l-obbligu ta’ trasparenza fil-ġurisprudenza, hemm bżonn, għalhekk, li tiġi analizzata l-ġurisprudenza dwar il-kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi.
55. Il-kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi attwalment ma huma rregolati minn ebda direttiva li biha l-leġiżlatur tal-Unjoni rregola l-qasam tal-kuntratti pubbliċi (28). Mandankollu, l-awtoritajiet pubbliċi li jikkonkludu dawn il-kuntratti huma obbligati li jirrispettaw ir-regoli fundamentali tat-Trattat FUE inġenerali, b’mod partikolari l-Artikolu 56 TFUE, u, b’mod partikolari, il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità kif ukoll l-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta minnha (29).
56. Qabel kollox nosserva li l-obbligu ta’ trasparenza, kif żviluppat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-konċessjonijiet ta’ servizzi, huwa obbligu li jorbot lill-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri li jikkonkludu kuntratt ta’ konċessjoni ta’ servizzi (30). Dan l-obbligu ta’ trasparenza japplika għall każ fejn il-konċessjoni ta’ servizzi kkonċernata tista’ tinteressa lil impriża li tinsab fi Stat Membru li ma jkunx dak fejn ingħatat dik il-konċessjoni (31).
57. Għal dak li jirrigwarda l-għanijiet tal-obbligu ta’ trasparenza, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Artikolu 56 TFUE u l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, kif ukoll l-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta minnhom, isegwu għanijiet identiċi għal dawk stabbiliti mid-Direttiva 92/50/KEE (32), dwar il-kuntratti pubbliċi ta’ servizzi, b’mod partikolari dwar il-libertà taċ-ċirkolazzjoni tas-servizzi u l-ftuħ għall-kompetizzjoni mhux distorta fl-Istati Membri (33). Għalhekk, biex neżamina l-għanijiet tal-obbligu ta’ trasparenza, jista’ jkun utli, b’analoġija, li jiġu eżaminati l-għanijiet ta’ dik id-direttiva.
58. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-għan tad-direttiva msemmija huwa li jiġu esklużi kemm ir-riskju li tingħata preferenza lill-offerenti jew kandidati nazzjonali, f’kull proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt mill-awtoritajiet kontraenti u l-possibbiltà li korp iffinanzjat jew ikkontrollat mill-Istat, mill-awtoritajiet territorjali jew korpi oħrajn irregolati mil-liġi pubblika, jitħallew jiġu ggwidati minn kunsiderazzjonijiet li ma humiex ekonomiċi (34). L-obbligu ta’ trasparenza għandu għanijiet identiċi fil-kuntest, b’mod partikolari, tal-għoti ta’ konċessjonijiet ta’ servizzi jew ta’ drittijiet esklużivi.
59. L-obbligu ta’ trasparenza jippermetti għalhekk lill-awtorità pubblika li tagħmel il-konċessjoni li tiżgura li l-prinċipji tal-ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità jiġu osservati. Hija l-awtorità pubblika li tagħmel il-konċessjoni li għandha tevalwa, taħt il-kontroll tal-qrati kompetenti, jekk il-modalitajiet ta’ tqegħid fil-kompetizzjoni humiex adattati għall-karatteristiċi tal-konċessjoni tas-servizzi pubbliċi inkwistjoni (35).
60. Mingħajr ma neċessarjament jimplika obbligu li wieħed jipproċedi għal sejħa għal offerti, l-imsemmi obbligu ta’ trasparenza jimponi fuq l-awtorità kontraenti li tiżgura, għall-benefiċċju ta’ kull offerent potenzjali, livell ta’ pubbliċità suffiċjenti li jippermetti ftuh tal-konċessjonijiet ta’ servizzi għall-kompetizzjoni kif ukoll il-kontroll tal-imparzjalità tal-proċeduri tal-għoti (36).
61. Mis-sentenzi Parking Brixen u Il-Kummissjoni vs L-Italja jirriżulta li n-nuqqas totali ta’ sejħa għal offerti fil-każ ta’ għoti ta’ konċessjoni ta’ servizzi, bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi li taw lok għal dawn is-sentenzi, ma kienx jikkonforma mal-Artikoli 49 TFUE u 56 TFUE u, b’mod partikolari, kien jikser il-prinċipju ġenerali ta’ trasparenza kif ukoll l-obbligu li jiġi ggarantit grad ta’ pubbliċità adegwata (37).
62. Fl-imsemmija sentenza Sporting Exchange, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat fir-rigward tal-għoti ta’ liċenzja unika fil-qasam tal-logħob tal-ażżard li l-fatt li dak l-għoti ma huwiex ekwivalenti għal kuntratt ta’ għoti ta’ servizzi fih innifsu ma jiġġustifikax li r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 56 TFUE, partikolarment il-prinċipju tal-ugwaljanza fit-trattament u l-obbligu tat-trasparenza, ma jitħarsux meta tingħata l-awtorizzazzjoni amministrattiva bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-obbligu ta’ trasparenza għandu japplika fil-kuntest ta’ sistema ta’ liċenzja mogħtija lil operatur uniku mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru fl-eżerċizzju tas-setgħat ta’ ordni pubbliku tagħhom, għaliex l-effetti ta’ din il-konċessjoni fir-rigward tal-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra u li jistgħu jkunu potenzjalment interessati fl-eżerċizzju ta’ din l-attività, huma l-istess bħal dawk ta’ kuntratt ta’ konċessjoni ta’ servizzi (38).
63. Din l-interpretazzjoni dwar id-drittijiet esklużivi kienet ġiet ikkonfermata fis-sentenza Belgacom dwar konċessjoni ta’ servizzi. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li operatur ekonomiku ta’ Stat Membru jista’ jinvoka quddiem il-qrati ta’ dan l-Istat Membru l-ksur tal-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta mill-Artikolu 56 TFUE li allegatament twettaq fl-okkażjoni tal-konklużjoni ta’ ftehim li permezz tiegħu entità pubblika waħda jew diversi entitajiet pubbliċi tal-imsemmi Stat Membru jew taw lil operatur ekonomiku tal-istess Stat Membru konċessjoni ta’ servizzi li għandha interess transkonfinali ċert, jew taw lil operatur ekonomiku d-dritt esklużiv li jeżerċita attività ekonomika li għandha tali interess (39).
64. Fis-sentenza AG2R Prévoyance, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li sa fejn AG2R għandha titqies li hija impriża li teżerċita attività ekonomika, id-deċiżjoni tal-awtoritajiet pubbliċi li jrendu l-affiljazzjoni fi skema ta’ rimbors supplimentari tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa obbligatorja għall-impriżi kollha ta’ settur, mingħajr ebda possibbiltà ta’ eżenzjoni, timplika neċessarjament l-għoti lil din l-organizzazzjoni tad-dritt esklużiv li tirċievi u tamministra l-kontribuzzjonijiet imħallsa mill-persuni li jimpjegaw u mill-impjegati ta’ dan is-settur fil-kuntest ta’ din l-iskema (40).
65. Isegwi li l-effetti ta’ tali dritt esklużiv fir-rigward tal-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħrajn u li jkunu potenzjalment interessati fl-eżerċizzju ta’ din l-attività jistgħu jiġu assimilati ma’ dawk ta’ kuntratt ta’ konċessjoni ta’ servizzi. Għalhekk, issa għandhom jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni oħrajn tal-obbligu ta’ trasparenza.
E – Fuq l-applikabbiltà tal-obbligu ta’ trasparenza għall-proċedura ta’ estensjoni
66. Skont l-UNIS, Beaudout, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni, mis-sentenza Sporting Exchange (41) jirriżulta li l-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta mill-Artikolu 56 TFUE għandu jkun osservat meta dritt esklużiv jingħata lil operatur ekonomiku bil-proċedura ta’ estensjoni ta’ ftehim kollettiv.
67. Il-partijiet l-oħrajn li għamlu osservazzjonijiet bil-miktub isostnu li l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE li saret fis-sentenza Sporting Exchange ma setgħetx tiġi trasposta għaċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali u li l-obbligu ta’ trasparenza, għalhekk, ma japplikax. Qabel kollox, dawn il-partijiet isostnu li, kuntrarjament għaċ-ċirkustanzi kkunsidrati f’dik is-sentenza jew fil-kuntest tal-kuntratti pubbliċi u tal-konċessjonijiet ta’ servizzi, l-għażla ta’ operatur fl-assigurazzjonijiet tirriżulta mhux minn deċiżjoni ta’ awtorità pubblika, iżda minn ftehim mill-imsieħba soċjali li jaġixxu fil-kuntest ta’ negozjar kollettiv. Il-ministru li jkollu kompetenza li jestendi ftehim kollettiv li jindika operatur fl-assigurazzjonijiet ma għandu ebda setgħa fl-għażla ta’ dan l-operatur u ma għandu l-ebda setgħa dwar din l-għażla fil-kuntest tal-proċedura ta’ estensjoni.
68. Infakkar li l-obbligu ta’ trasparenza, kif żviluppat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-konċessjonijiet ta’ servizzi, huwa obbligu li jorbot lill-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri li jikkonkludu kuntratt ta’ konċessjoni ta’ servizzi (42) u li dan l-obbligu ma jfissirx neċessarjament obbligu li ssir sejħa għal offerti. Ir-rekwiżiti ta’ trasparenza huma ta’ natura li jippermettu lil impriża, li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru differenti minn dak tad-destinatarju tal-prestazzjoni, tkun tista’ jkollha aċċess għal informazzjoni adegwata dwar dik il-konċessjoni qabel ma’ din tingħata, b’mod li, kieku dik l-impriża xtaqet, hija kienet tkun tista’ turi l-interess tagħha biex tikseb dik il-konċessjoni (43).
69. Kif semmejt diġà fil-punt 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet, id-domanda tal-Conseil d’État tirrigwarda l-proċedura li biha Stat Membru jestendi ftehim kollettiv għall-impriżi kollha ta’ qasam. Dan jimplika neċessarjament l-għoti ta’ dritt esklużiv lill-operatur magħżul mill-imsieħba soċjali.
70. Jidher li jkun konformi mat-tagħlim tal-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq li l-Artikolu 56 TFUE jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-għoti ta’ dritt esklużiv mill-awtoritajiet pubbliċi tal-Istat Membru lil operatur ekonomiku magħżul fil-kuntest ta’ proċedura kompletament mhux trasparenti, ikun li jkun il-metodu tal-għażla ta’ dan l-operatur.
71. Meta l-għażla ta’ tali l-operatur issir minn xi ħadd differenti mill-awtorità pubblika li tkun tat id-dritt esklużiv inkwistjoni u meta din l-awtorità pubblika tkun marbuta b’din l-għażla tal-operatur, li ssir fil-bidu ta’ proċedura li ma tkunx tmexxiet mill-awtorità inkwistjoni, l-obbligu ta’ trasparenza għandu jiġi osservat f’din il-proċedura ta’ għażla preliminari. Fin-nuqqas, ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 56 TFUE ma jkunux issodisfatti għaliex l-impriżi li jinsabu fi Stati Membri oħrajn ma jkunux f’pożizzjoni li juru l-interess tagħhom qabel ma ssir l-għażla tal-operatur li għandu l-ġestjoni. F’dan il-każ, il-fatt li l-proċedura ta’ estensjoni tal-ftehim kollettiv fi ħdan il-ministeru hija trasparenti, kif isostni l-Gvern Franċiż, ma hijiex ta’ natura li tiġġustifika n-nuqqas ta’ trasparenza tal-proċedura ta’ għażla tal-operatur tas-sigurtà soċjali.
72. Din il-konklużjoni ma tfissirx li l-obbligu ta’ trasparenza, bħala tali, jorbot lill-imsieħba soċjali, li dejjem jistgħu jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ negozjar kollettiv (44), iżda sempliċement jimplika li livell minimu ta’ trasparenza jkun intlaħaq matul din il-proċedura preliminari, jekk il-ftehim kollettiv innegozjat għandu wara jiġi estiż għall-kumpless tal-qasam kollu mill-awtoritajiet pubbliċi.
73. Għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-għan tal-għażla tal-operatur fl-assigurazzjonijiet fih innifsu ma huwiex biżżejjed biex jiggarantixxi l-osservanza tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 56 TFUE. Proċedura ta’ għażla mhux trasparenti, għalkemm oġġettiva, ma tippermettix lill-impriżi kkonċernati li jkollhom aċċess għal informazzjoni adegwata u lanqas li jkollhom il-possibbiltà li juru l-interess tagħhom qabel ma ssir din l-għażla. Ir-rekwiżit ta’ minimu ta’ trasparenza jippermetti lill-impriżi kkonċernati li jkunu jafu l-kriterji tal-għażla u li jevalwaw l-oġġettività tagħhom, kif ukoll l-imparzjalità tal-għażla.
74. Infakkar li l-leġiżlazzjoni Franċiża fuq dan is-suġġett ġiet emendata reċentement biex tiddaħħal proċedura ta’ sejħa għal offerti, immexxija mill-imsieħba soċjali, fl-istadju tal-għażla ta’ dan l-operatur fl-assigurazzjonijiet. Għalhekk, jidhirli li soluzzjoni iktar trasparenti hija possibbli wkoll f’dak li jirrigwarda l-proċedura ta’ għażla preliminari u li, a contrario sensu, limitazzjoni tat-trasparenza tal-proċedura ta’ għażla ma hijiex meħtieġa għall-protezzjoni tal-interessi ġenerali inkwistjoni.
F – L-obbligu ta’ trasparenza ġie rrispettat f’dan il-każ?
75. Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Gvern Franċiż, konformement mal-Artikolu L. 2261‑19 tal-Kodiċi tax-Xogħol, biex ftehim fil-qasam jew biex ftehim professjonali jew interprofessjonali, jew anki emenda għal wieħed minn dawn it-testi, ikun jista’ jiġi estiż, huwa indispensabbli li dan ikun ġie nnegozjat u konkluż f’kummissjoni konġunta. Din il-kummissjoni hija komposta mill-imsieħba soċjali tal-qasam professjonali inkwistjoni, jiġifieri l-organizzazzjoni tal-persuni li jimpjegaw u tal-impjegati rappreżentanti fil-qasam ta’ applikazzjoni tal-ftehim kollettiv ikkonċernat.
76. Fil-kuntest ta’ din il-fażi ta’ negozjar kollettiv, ikun possibbli għal operatur fl-assigurazzjonijiet li jissottometti lill-imsieħba soċjali tal-qasam professjonali kkonċernat il-kandidatura tiegħu sabiex jiġi inkarigat bil-ġestjoni tal-iskema ta’ sigurtà soċjali komplementari tal-qasam. F’dan ir-rigward, dan il-gvern jenfasizza l-aċċessibbiltà fuq l-Internet tal-ftehim kollettiv u l-possibbiltà tal-impriżi kkonċernati li jsegwu, mingħajr diffikultajiet, il-perijodi ta’ negozjar mill-ġdid dwar il-ġestjoni tal-iskemi ta’ sigurtà soċjali komplementari.
77. Fil-fehma tiegħi, ma huwiex eskluż li din il-prattika nazzjonali diġà tippermetti li jiġi evitat, sa ċertu punt, it-twettiq tar-riskji li l-obbligu ta’ trasparenza huwa intiż li jevita u tippermetti, b’mod partikolari, lill-impriżi kkonċernati li jkollhom aċċess għall-informazzjoni meħtieġa u li juru l-interess tagħhom qabel ma tintervjeni l-għażla tal-operatur. Madankollu, għandi dubji serji dwar dan.
78. F’dan ir-rigward, għandu jiġi ddeterminat ukoll jekk l-obbligu ta’ trasparenza jfissirx li r-rekwiżiti ta’ trasparenza jiġu ggarantiti mil-leġiżlazzjoni jew huwiex biżżejjed li t-trasparenza fattwali tkun, anki fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni espressa, effettivament żgurata minn ċertu livell ta’ informazzjoni u ta’ pubblikazzjoni ta’ data, kif isostni l-Gvern Franċiż f’dan il-każ.
79. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jidhirlix li teħtieġ garanziji leġiżlattivi ta’ trasparenza, jekk huwa ggarantit livell suffiċjenti ta’ trasparenza b’mezzi oħrajn.
80. Għandu jingħad ukoll li, fil-fehma tiegħi, il-kwistjoni li ġiet diskussa matul is-seduta dwar l-effetti tal-kontroll li l-imsieħba soċjali jistgħu jeżerċitaw fuq l-operatur fl-assigurazzjonijiet li kienu għażlu, hija mingħajr rilevanza għall-finijiet ta’ ġustifikazzjoni eventwali tan-nuqqas ta’ trasparenza tal-proċedura ta’ għażla. Fil-fatt, skont ġurisprudenza preċedenti (45), kontroll strett eżerċitat minn Stat Membru fuq l-operatur magħżul jista’ f’ċerti sitwazzjonijiet, jiġġustifika n-nuqqas ta’ trasparenza fil-fażi tal-għażla. Madankollu, għandu jiġi osservat li din is-soluzzjoni tgħodd fil-preżenza ta’ kontroll li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jeżerċitaw direttament fuq l-operatur magħżul, filwaqt li fil-kawżi prinċipali, huma l-imsieħba soċjali li jistgħu, sa ċertu punt (46), jikkontrollaw l-operaturi fl-assigurazzjoni. Għaldaqstant, f’dak il-każ, l-Istat Membru ma jikkontrollahomx la direttament u lanqas permezz tal-intermedjazzjoni tal-imsieħba soċjali.
81. Għaldaqstant, hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa, fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha, jekk, f’kuntest bħal dak tal-kawżi prinċipali, il-proċedura ta’ għażla ta’ operaturi fl-assigurazzjoni tal-iskemi ta’ sigurtà soċjali inkwistjoni kinitx trasparenti biżżejjed, mill-aspett tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, biex jiġu ġġustifikati l-estensjonijiet bid-digrieti ministerjali inkwistjoni.
G – Fuq it-talba intiża għal limitazzjoni ratione temporis tal-effetti tad-digriet
82. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Franċiż talab il-limitazzjoni ratione temporis tal-effetti tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li l-proċeduri inkwistjoni fil-kawżi prinċipali ma jikkonformawx mal-obbligu ta’ trasparenza, wara li jitqies ir-riskju ta’ riperkussjonijiet gravi fuq is-saħħa tal-benefiċjarji tal-iskemi estiżi bid-digrieti ministerjali (47) u tal-bona fide tal-oqsma kkonċernati. Matul is-seduta, Beaudout talbet li din it-talba tiġi miċħuda, filwaqt li l-Confédération nationale de la boulangerie et boulangerie‑pâtisserie française talbet modulazzjoni ratione temporis tas-sentenza.
83. Huwa biss f’każijiet eċċezzjonali li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’, b’applikazzjoni ta’ prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali inerenti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, tillimita l-possibbiltà għal kull persuna kkonċernata li tinvoka dispożizzjoni li hija tkun interpretat sabiex tikkontesta relazzjonijiet ġuridiċi stabbiliti bil-bona fide. Sabiex tali limitazzjoni tkun tista’ tiġi stabbilita, huwa neċessarju li jiġu ssodisfatti żewġ kriterji essenzjali, jiġifieri l-bona fide tal-persuni kkonċernati u r-riskju ta’ konsegwenzi serji (48).
84. Fil-fehma tiegħi, l-elementi mressqa mill-Gvern Franċiż ma jissodisfawx dawn l-aħħar kriterji. L-annullament tad-digrieti ministerjali mhux neċessarjament jimplika l-waqfien ta’ diversi relazzjonijiet kuntrattwali li jeżistu f’dan il-każ fil-qasam tal-assigurazzjonijiet. L-effetti ta’ tali annullament kemm fir-rigward tal-persuni li jimpjegaw kif ukoll fir-rigward tal-assigurati huma inċerti, tal-inqas mill-aspett tad-dritt ċivili, b’tali mod li huwa d-dritt nazzjonali li għandu jiddetermina l-effetti konkreti tas-sentenza li għandha tingħata mill-Qorti tal-Ġustizzja.
V – Konklużjoni
85. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi b’dan il-mod għad-domanda preliminari tal-Conseil d’État (Franza):
L-osservanza tal-obbligu ta’ trasparenza li jirriżulta mill-Artikolu 56 TFUE hija kundizzjoni minn qabel obbligatorja għall-estensjoni, minn Stat Membru, fil-konfront tal-impriżi kollha ta’ fergħa, ta’ ftehim kollettiv li jagħti lil operatur uniku, magħżul mill-imsieħba soċjali, il-ġestjoni ta’ sistema ta’ sigurtà soċjali komplementari obbligatorja stabbilita favur l-impjegati. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa jekk f’kuntest bħal dak fil-kawżi prinċipali, il-proċedura ta’ għażla tal-operaturi fl-assigurazzjoni tal-iskemi ta’ sigurtà soċjali inkwistjoni hijiex biżżejjed trasparenti mill-aspett tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi biex jiġu ġġustifikati l-estensjonijiet inkwistjoni.
1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 – Madankollu, għandu jiġi nnotat li d-dritt esklużiv inkwistjoni fil-kawżi prinċipali ma huwiex dritt esklużiv “naturali” jew tradizzjonali, fis-sens tal-ġurisprudenza klassika dwar, pereżempju, is-suq tas-servizzi tat-telekomunikazzjonijiet (ara, b’mod partikolari, is-sentenza British Telecommunications, C‑302/94, EU:C:1996:485, punt 27).
3 – C‑437/09, EU:C:2011:112. F’dik il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni li tevalwa, minn naħa, il-konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 101 TFUE u 102 TFUE ta’ dispożizzjoni ta’ sħubija obbligatorja fi skema ġestita minn operatur uniku, mingħajr ebda possibbiltà ta’ eżenzjoni għall-impriżi tas-settur ikkonċernat, u min-naħa l-oħra, abbuż eventwali ta’ pożizzjoni dominanti. B’mod parallel ma’ din il-kawża AG2R Prévoyance, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ġiet adita bi tliet talbiet għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-tribunal d’instance de Dax (Franza), dwar il-konformità ta’ din l-istess dispożizzjoni ta’ sħubija, li kien hemm fil-ftehim kollettiv nazzjonali tal-impriżi tal-furnara u d-dolċiera (impriżi artiġjanali), mal-Artikolu 102 TFUE (Kawżi C‑97/10, C‑98/10 u C‑99/10). Wara li ngħatat l-imsemmija sentenza AG2R Prévoyance, it-tribunal d’instance de Dax informa lill-Qorti tal-Ġustizzja li ma kellux l-intenzjoni li jkompli bit-talbiet għal deċiżjonijiet preliminari tiegħu. B’digriet tat-8 ta’ Ġunju 2011, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ordna t-tħassir ta’ dawn il-kawżi mir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja.
4 – L-Artikoli L. 911‑1, L. 911‑3 u L. 912‑1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali kienu oriġinarjament intiżi biex jittrasponu fid-dritt nazzjonali, b’mod partikolari, id-Direttiva tal-Kunsill 92/49/KEE, tat-18 ta’ Ġunju 1992, dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni diretta barra minn assigurazzjoni tal-ħajja u temenda d-Direttivi 73/239/KEE u 88/357/KEE (it-tielet Direttiva dwar assigurazzjoni mhux tal-ħajja) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 346) (ara l-Liġi Nru 94‑678, tat-8 ta’ Awwissu 1994, dwar il-protezzjoni soċjali komplementari tal-impjegati u li tittrasponi d-Direttivi tal-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej Nru 92‑49 u Nru 92‑96, tat-18 ta’ Ġunju u tal-10 ta’ Novembru 1992; (JORF tal-10 ta’ Awwissu 1994, p. 11655)). Dawn kienu ġew emendati bid-digriet Nru 2006‑344, tat-23 ta’ Marzu 2006 (JORF tal-24 ta’ Marzu 2006, p. 4456), li daħal fis-seħħ fl-24 ta’ Ġunju 2006.
5 – JORF tat-2 ta’ Jannar 1990, p. 13.
6 – C‑203/08, EU:C:2010:307.
7 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑271/08, EU:C:2010:426, punt 37).
8 – Sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑271/08, EU:C:2010:426, punti 42 sa 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
9 – Sentenza International Transport Workers’ Federation u Finnish Seamen’s Union (C‑438/05, EU:C:2007:772, punti 54 u 79).
10 – Deċiżjoni Nru 2013‑672 DC, tat-13 ta’ Ġunju 2013.
11 – Il-liġi msemmija kienet ġiet ippromulgata wara dik id-deċiżjoni, fl-14 ta’ Ġunju 2013 (JORF tas-16 ta’ Ġunju 2013, p. 9958). Skont dik id-deċiżjoni, il-Conseil constitutionnel jista’ jevalwa l-konformità mal-Kostituzzjoni ta’ liġi ppromulgata diġà meta jiġu eżaminati dispożizzjonijiet leġiżlattivi li jemendawha, jikkompletawha jew jaffettwaw il-qasam ta’ applikazzjoni tagħha. Id-dispożizzjonijiet ikkontestati tal-liġi dwar is-sigurtà tal-impjieg jikkompletaw dawk tal-Artikolu L. 912-1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali.
12 – JORF tal-24 ta’ Diċembru 2013, p. 21034.
13 – Enfasi miżjuda minni. Il-modalitajiet ta’ din il-proċedura ta’ sejħa għal offerti kienu ġew iddeterminati bid-digriet Nru 2015‑13, tat-8 ta’ Jannar 2015, dwar il-proċedura ta’ sejħa għal offerti ta’ operaturi fil-kuntest tar-rakkomandazzjoni prevista fl-Artikolu L. 912‑1 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali (JORF tal-10 ta’ Jannar 2015, p. 450). L-imsemmi digriet għandu bħala għan li jiddefinixxi l-proċedura applikabbli, sabiex, b’mod partikolari, tiġi ggarantita t-trasparenza tagħha.
14 – Is-SNRT tirreferi għall-Artikolu L. 931‑4 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali li jikkonċerna l-approvazzjoni amministrattiva meħtieġa tal-istituzzjonijiet ta’ sigurtà soċjali.
15 – Dik id-direttiva tħassret sussegwentement permezz tad-Direttiva 2009/138/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Novembru 2009, dwar il-bidu u l-eżerċizzju tan-negozju tal-assigurazzjoni u tar-riassigurazzjoni (Solvibbiltà II) (ĠU L 335, p. 1).
16 – C‑206/98, EU:C:2000:256, punt 44. Dik is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju kienet tirrigwarda l-assigurazzjonijiet obbligatorji kontra l-inċidenti tax-xogħol li jaqgħu taħt l-iskema legali tas-sigurtà soċjali Belġjana.
17 – Sentenzi Serrantoni u Consorzio stabile edili (C‑376/08, EU:C:2009:808, punt 25) u Azienda sanitaria locale n. 5 “Spezzino” et (C‑113/13, EU:C:2014:2440, punt 48).
18 – Barra minn hekk, matul is-seduta, Beaudout sostniet li, fi Franza, diġà kienu jeżistu oqsma li fihom impriżi barranin kienu wrew l-interess tagħhom biex imexxu tali skema u impriżi li għażlu operatur fl-assigurazzjonijiet barrani biex imexxi l-iskema tagħhom ta’ rimbors komplementari tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa. L-UNIS ma ttrattatx il-kwistjoni tal-interess transkonfinali fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, iżda, matul is-seduta, hija sostniet li kien jeżisti interess transkonfinali. Barra minn dan, skont l-UNIS, l-operaturi Franċiżi diġà qed jipproponu s-servizzi tagħhom fi Stati Membri oħrajn.
19 – Il-Confédération nationale de la boulangerie et boulangerie‑pâtisserie française tagħmel riferiment għal komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni, dwar investigazzjoni settorjali li saret bis-saħħa tal-Artikolu 17 tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 dwar l-assigurazzjoni tal-impriżi (rapport finali) (COM(2007) 556 finali, konsultabbli fl-indirizz tal-Internet li ġej: http://eur‑/legal‑content/FR/TXT/PDF/?uri=CELEX:52007DC0556&from=EN). Skont dak ir-rapport, is-swieq tal-assigurazzjoni ewlenin għandhom tendenza li jkollhom dimensjoni nazzjonali, bl-eċċezzjoni ta’ klijenti kbar u ta’ riskji kbar. Ir-raġunijiet li tipproponi l-Kummissjoni jinkludu l-varjetà ta’ leġiżlazzjonijiet nazzjonali li jirregolaw il-kuntratti inġenerali, l-assigurazzjonijiet u r-responsabbiltà, il-ħtieġa tal-preżenza fil-post u l-problemi lingwistiċi. Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-investigazzjoni tal-Kummissjoni titmexxa “bil-ħsieb li finalment tidentifika kwalunkwe prattiċi restrittivi jew distorzjonijiet fil-kompetizzjoni li jistgħu jaqgħu fl-ambitu ta’ l-Artikoli 81 jew 82 tat-Trattat” li jippresupponi diġà l-eżistenza ta’ suq transkonfinali fis-settur inkwistjoni. Għaldaqstant, il-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni fir-rigward tal-istat attwali tas-swieq tal-assigurazzjonijiet ma jistgħux ikunu determinanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ interess transkonfinali.
20 – C‑147/06 u C‑148/06, EU:C:2008:277, punti 24 u 31.
21 – C‑221/12, EU:C:2013:736, punti 29 u 30.
22 – Sentenza Belgacom (C‑221/12, EU:C:2013:736, punt 31). Madankollu, is-sempliċi indikazzjoni, mill-Kummissjoni fil-kuntest ta’ proċedura ta’ nuqqas li jitwettaq obbligu, tal-eżistenza ta’ lment li jiġi indirizzat lilha fir-rigward tas-suq inkwistjoni ma huwiex biżżejjed biex juri li dak is-suq jirrifletti interess transkonfinali ċert u li jiġi kkonstatat, għalhekk, li jeżisti nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu (sentenza Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, C‑507/03, EU:C:2007:676, punt 34).
23 – Kif ġie indikat diġà fil-punt 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet, Beaudout tistma l-valur tal-kuntratt ta’ ġestjoni inkwistjoni f’EUR 70 miljun.
24 – Xorta jibqa’ l-fatt li, anki jekk jitqies li s-suq attwali kien essenzjalment nazzjonali, dan ma jindikax neċessarjament nuqqas ta’ interess transkonfinali. Skont ir-rapport finali ta’ grupp ta’ esperti li waqqfet il-Kummissjoni, id-differenzi bejn il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali dwar il-kuntratti jtellfu l-provvista transkonfinali ta’ prodotti tal-assigurazzjoni billi jinvolvu spejjeż ogħla, inċertezza legali u diffikultajiet għall-konsumaturi u l-impriżi li jassiguraw ruħhom fi Stati Membri oħra tal-Unjoni [ara l-istqarrija għall-istampa tas-27 ta’ Frar 2014 dwar ir-rapport finali (Final Report of the Commission Expert Group on European Insurance Contract Law); ir-rapport jista’ jinqara’ bl-Ingliż fl-indirizz tal-Internet li ġej: . Għalhekk, ma jistax dedott min-numru żgħir ta’ operaturi assiguraturi barranin preżenti f’suq partikolari li dawn l-operaturi barranin ma jixtiqux jidħlu hemmhekk.
25 – Infakkar ukoll li, anki jekk ma hemmx kwistjoni ta’ assigurazzjonijiet li jagħmlu parti mis-sigurtà soċjali, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni dwar l-assigurazzjoni diretta minbarra l-assigurazzjoni fuq il-ħajja jistgħu, jekk ikun il-każ, ikunu applikabbli għall-assigurazzjonijiet inklużi fi skema legali ta’ sigurtà soċjali pprattikata minn impriżi ta’ assigurazzjoni b’riskju tagħhom stess (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑206/98, EU:C:2000:256, punt 44).
26 – Sentenzi SECAP u Santorso (C‑147/06 u C‑148/06, EU:C:2008:277, punt 34) kif ukoll Serrantoni u Consorzio stabile edili (C‑376/08, EU:C:2009:808, punt 25).
27 – C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 47.
28 – Il-kuntest legali dwar il-kuntratti ta’ konċessjoni ta’ servizzi ġie kkjarifikat fil-komunikazzjoni interpretattiva tal-Kummissjoni fuq il-konċessjonijiet fid-dritt Komunitarju tad-29 ta’ April 2000 (ĠU C 121, p. 2). Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li fis-26 ta’ Frar 2014, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adottaw id-Direttiva 2014/23/UE dwar l-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni (ĠU L 94, p. 1), li t-terminu għat-traspożizzjoni tagħha huwa stabbilit għat-18 ta’ April 2016.
29 – Sentenzi Telaustria u Telefonadress (C‑324/98, EU:C:2000:669, punti 60 u 61); Parking Brixen (C‑458/03, EU:C:2005:605, punt 46); Wall (C‑91/08, EU:C:2010:182, punt 33), kif ukoll Sporting Exchange (C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 39).
30 – Sentenzi Telaustria u Telefonadress (C‑324/98, EU:C:2000:669, punt 62); Parking Brixen (C‑458/03, EU:C:2005:605, punti 49 u 50), kif ukoll Wall (C‑91/08, EU:C:2010:182, punt 36).
31 – Sentenzi Coname (C‑231/03, EU:C:2005:487 punt 17); Wall (C‑91/08, EU:C:2010:182, punt 34); u Sporting Exchange (C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 40).
32 – Direttiva tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 1992, relatata mal-koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti tas-servizz pubbliku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 322).
33 – Sentenza Wall (C‑91/08, EU:C:2010:182, punt 48).
34 – Sentenzi Mannesmann Anlagenbau Austria et (C‑44/96, EU:C:1998:4, punt 33), BFI Holding (C‑360/96, EU:C:1998:525, punti 42 u 43), kif ukoll University of Cambridge (C‑380/98, EU:C:2000:529, punt 17).
35 – Sentenza Parking Brixen (C‑458/03, EU:C:2005:605, punti 49 u 50).
36 – Sentenzi Telaustria u Telefonadress (C‑324/98, EU:C:2000:669, punt 62); Parking Brixen (C‑458/03, EU:C:2005:605, punt 49); Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑260/04, EU:C:2007:508, punt 24); Wall (C‑91/08, EU:C:2010:182, punt 36), kif ukoll Sporting Exchange (C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 41).
37 – Sentenzi Parking Brixen (C‑458/03, EU:C:2005:605, punt 50) u Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑260/04, EU:C:2007:508, punt 25).
38 – Sentenza Sporting Exchange (C‑203/08, EU:C:2010:307, punti 46 u 47).
39 – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Belgacom (C‑221/12, EU:C:2013:736, punt 34) (enfasi miżjuda minni).
40 – Sentenza AG2R Prévoyance (C‑437/09, EU:C:2011:112, punt 66).
41 – C‑203/08, EU:C:2010:307.
42 – Sentenzi Telaustria u Telefonadress (C‑324/98, EU:C:2000:669, punt 62), Parking Brixen (C‑458/03, EU:C:2005:605, punti 49 u 50), kif ukoll Wall (C‑91/08, EU:C:2010:182, punt 36).
43 – Sentenzi Coname (C‑231/03, EU:C:2005:487, punt 21), Coditel Brabant (C‑324/07, EU:C:2008:621, punt 25), u Sporting Exchange (C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 41) (enfasi miżjuda minni).
44 – Fis-sens, b’mod partikolari, tal-Artikolu 28 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
45 – Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li r-restrizzjonijiet fuq il-libertà fundamentali stabbilita fl-Artikolu 56 TFUE li jirriżultaw speċifikament mill-proċeduri ta’ għoti u ta’ tiġdid ta’ awtorizzazzjoni għall-benefiċċju ta’ operatur uniku, jistgħu jitqiesu li huma ġġustifikati jekk l-Istat Membru kkonċernat jiddeċiedi li jagħti jew iġedded l-approvazzjoni lil operatur pubbliku li l-ġestjoni tiegħu hija suġġetta għas-sorveljanza diretta tal-Istat jew għal operatur privat dwar l-attivitajiet li fuqhom l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jeżerċitaw kontroll strett (sentenza Sporting Exchange, C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 59).
46 – Għandu jiġi nnotat li l-opinjonijiet tal-partijiet li pparteċipaw fis-seduta kienu diverġenti ħafna fuq il-kwistjoni jekk it-trade unions li ma ffirmawx ftehim kollettiv għandhomx il-possibbiltà li jieħdu sehem fil-kummissjoni konġunta wara l-estensjoni u, għalhekk, li jkollhom kontroll fuq l-operatur fl-assigurazzjonijiet.
47 – Fost il-motivi li tressqu insostenn tat-talba, ġie allegat b’mod partikolari, li t-tħassir tad-digrieti ta’ estensjoni, li kienet il-konsegwenza probabbli, fil-livell nazzjonali, ta’ sentenza bħal dik tal-Qorti tal-Ġustizzja, ittemm il-prinċipju ta’ mutwalizzazzjoni li hija l-bażi ta’ dawn l-iskemi u jpoġġi fid-dubju l-bilanċ finanzjarju u l-garanziji tagħhom li dawn l-iskemi jdaħħlu fis-seħħ. Barra minn hekk, għal dak li jirrigwarda l-ftehim kollettiv nazzjonali tan-negozjanti tal-proprjetà immobbli, id-dħul fis-seħħ tal-iskema inkwistjoni kellha bħala kundizzjoni l-pubblikazzjoni tad-digriet ta’ estensjoni għall-impriżi kollha, inklużi l-impriżi li ssieħbu.
48 – Sentenza Balazs u Casa Judeţeană de Pensii Cluj (C‑401/13 u C‑432/13, EU:C:2015:26, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Full & Egal Universal Law Academy