KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
KOKOTT
ippreżentati fil-11 ta’ Ġunju 2015 ( 1 )
Kawża C‑386/14
Groupe Steria SCA
vs
Ministère des finances et des comptes publics
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour administrative d’appel de Versailles (Franza)]
“Leġiżlazzjoni fiskali — Libertà ta’ stabbiliment — Artikolu 4(2) tad-Direttiva 90/435/KEE — Tqassim transkonfinali tal-qligħ — Taxxa nazzjonali fuq il-kumpanniji — Tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji (l-‘intégration fiscale’ Franċiża) — Eżenzjoni mit-taxxa għal dħul minn parteċipazzjonijiet — Spejjeż tal-parteċipazzjoni li ma jistgħux jitnaqqsu — Tqassim tal-qligħ minn kumpanniji sussidjarji mhux residenti”
I – Introduzzjoni
1.
Fil-passat, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha diversi okkażjonijiet sabiex tevalwa d-dispożizzjonijiet tal-Istati Membri dwar it-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji ( 2 ), f’każ minnhom ukoll dawk Franċiżi ( 3 ), li huma s-suġġett ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
2.
Il-leġiżlazzjoni Franċiża dwar it-taxxa fuq il-kumpanniji tistipula li t-tqassim tal-qligħ minn kumpannija sussidjarja lill-kumpannija parent ma huwiex, bħala prinċipju, intaxxat f’idejn il-kumpannija parent. Madankollu, dan ma japplikax għal proporzjon ta’ 5 %, li jissimbolizza l-ispejjeż li ġġarrab il-kumpannija parent b’rabta mal-parteċipazzjoni tagħha fil-kumpannija sussidjarja. Dawn l-ispejjeż ma għandhomx ikunu jistgħu jitnaqqsu għaliex iservu l-kisba, mill-kumpannija parent, ta’ qligħ eżentat mit-taxxa, jiġifieri t-tqassim tal-qligħ mill-kumpanniji sussidjarji tagħha.
3.
Madankollu, dik li fil-verità hija t-tassazzjoni parzjali tat-tqassim tal-qligħ ma titwettaqx jekk il-kumpannija parent u dik sussidjarja jkunu ntaxxati flimkien fil-kuntest tal-hekk imsejħa intégration fiscale. Billi l-kumpanniji barranin huma mċaħħdin mill-aċċess għal din il-forma ta’ tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji, il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab teżamina jekk tali regola hijiex kompatibbli mal-libertà ta’ stabbiliment u mad-dritt tal-Unjoni dwar it-taxxa fuq il-kumpanniji.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
4.
Għall-perijodu li għalih qiegħda tirreferi l-kawża prinċipali, l-Artikolu 43 KE (illum l-Artikolu 49 TFUE) jirregola l-libertà ta’ stabbiliment kif ġej:
“Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ hawn taħt ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ l-istabbiliment ta’ ċittadini ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, għandhom jiġu projbiti. Tali projbizzjoni għandha testendi ruħha wkoll għal restrizzjonijiet fuq l-istabbiliment ta’ aġenziji, fergħat u sussidjarji, minn ċittadini ta’ Stat Membru stabbiliti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor.
Il-libertà ta’ l-istabbiliment tinkludi d-dritt li tibda u teżerċita attivitajiet bħala persuna li taħdem għal rasa, kif ukoll li tikkostitwixxi u tmexxi impriżi u b’mod partikolari kumpanniji li jaqgħu taħt it-tifsira ta’ l-Artikolu [48], paragrafu 2, taħt il-kondizzjonijiet stipulati fil-liġijiet tal-pajjiż ta’ l-istabbiliment, għaċ-ċittadini tiegħu stess, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu dwar il-kapital.”
5.
L-Artikolu 48 KE (illum l-Artikolu 54 TFUE) jespandi l-kamp ta’ applikazzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment kif ġej:
“Il-kumpanniji jew ditti stabbiliti in konformità mal-liġijiet ta’ Stat Membru u li jkollhom l-uffiċju reġistrati jew it-tmexxija ċentrali jew is-sede prinċipali ġewwa l-Unjoni, għandhom, għall-fini ta’ dan il-Kapitolu ikunu meqjusa bħala persuni naturali ċittadini ta’ l-Istati Membri.
‘Kumpanniji jew ditti’ ifissru kumpanniji jew ditti stabbiliti skond il-liġijiet ċivili jew kummerċjali, inklużi s-soċjetajiet koperattivi u persuni ġuridiċi oħra regolati bid-dritt pubbliku jew privat, ħlief għal dawk bla skop ta’ qligħ.”
6.
Id-Direttiva tal-Kunsill 90/435/KEE, tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ ta’ kumpanniji prinċipali u sussidjarji ta’ Stati Membri differenti ( 4 ) (iktar ’il quddiem “Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji”), li hija rilevanti fil-kawża prinċipali, għandha tkun applikata, skont l-Artikolu 1(1) tagħha, għal ċertu tqassim transkonfinali tal-qligħ. Kif jingħad fit-tielet premessa tagħha, l-għan tagħha huwa li jiġi eliminat l-iżvantaġġ fiskali ta’ gruppi ta’ kumpanniji transkonfinali fil-konfront ta’ gruppi ta’ kumpanniji nazzjonali. Barra minn hekk, fl-Artikolu 4(1) tagħha fil-verżjoni tad-Direttiva 2003/123/KE ( 5 ), hija tinkludi r-regola li ġejja:
“Meta kumpannija parent jew l-istabbiliment permanenti tagħha jirċievu l-profitti mqass[m]a bis-saħħa ta’ l-assoċjazzjoni tal-kumpannija parent mas-sussidjarja tagħha, l-Istat tal-kumpannija parent u l-Istat ta’ l-istabbiliment permanenti tagħha għandhom, għajr meta s-sussidjarja tiġi llikwidata, jew:
—
iżommu lura milli jintaxxaw dawn il-profitti, jew
—
jintaxxaw dawn il-profitti filwaqt li jawtorizzaw lill-kumpannija parent u lill-istabbiliment permanenti li jnaqqsu mill-ammont mistħoqq tat-taxxa dak il-frazzjon tat-taxxa fuq il-korporazzjonijiet li jkollu x’jaqsam ma’ dawn il-profitti u mħallas mis-sussidjarja u minn kull sussidjarja fi skala iktar baxxa, […]”
7.
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji jissupplimenta:
“Madankollu, kull wieħed mill-Istati Membri għandu jżomm il-għażla li jipprovdi illi kull impost li jkollu x’jaqsam ma’ l-ishma […] tal-kumpannija sussidjarja jistgħu ma jitnaqqsux mill-profitti taxxabbli tal-kumpannija ġenitur. Meta l-ispejjeż tal-ġestjoni li jkollhom x’jaqsmu ma’ l-ishma f’dan il-każ jiġu ffissati bħala rata waħda uniformi, l-ammont iffissat ma jistax jaqbeż il 5 % tal-profitti mqassma mill-kumpannija sussidjarja.”
B – Id-dritt nazzjonali
8.
Ir-Repubblika Franċiża timponi l-ħlas ta’ taxxa fuq il-kumpanniji fir-rigward tad-dħul ta’ kumpanniji, li hija rregolata fil-Code général des impôts (Kodiċi fiskali ġenerali Franċiż, iktar ’il quddiem is-“CGI”).
9.
Fir-rigward tad-dħul minn parteċipazzjonijiet u tal-ispejjeż tagħhom, l-Artikolu 216 tas-CGI b’mod ġenerali jipprovdi:
“1. Id-dħul nett minn parteċipazzjonijiet, li jagħti dritt għall-applikazzjoni tas-sistema tat-tassazzjoni tal-kumpanniji parent […] jista’ jitnaqqas mit-total nett tal-profitti ta’ dik il-kumpannija, wara tnaqqis ta’ proporzjon tal-ispejjeż. It-tnaqqis ta’ proporzjon tal-ispejjeż […] huwa ffissat uniformament għal 5 % tad-dħul totali mill-parteċipazzjonijiet, inklużi krediti tat-taxxa. […]”
10.
L-Artikolu 223A tas-CGI jistabbilixxi regola speċjali fir-rigward tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji, taħt kundizzjonijiet partikolari:
“Kumpannija […] tista’ tikkostitwixxi ruħha bħala l-unika entità suġġetta għat-taxxa fuq il-kumpanniji dovuta fuq it-total tal-bilanċ tal-grupp iffurmat minnha u mill-kumpanniji li tagħhom hija jkollha minn tal-inqas 95 % tal-kapital azzjonarju b’mod kontinwu matul is-sena finanzjarja, direttament jew indirettament permezz ta’ kumpanniji tal-grupp. […]
Jistgħu jkunu membri tal-grupp biss dawk il-kumpanniji [...] li l-bilanċ tagħhom huwa suġġett għat-taxxa fuq il-kumpanniji skont il-kundizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni fiskali ġenerali. […]”
11.
Il-bilanċ ikkonsolidat tal-grupp ta’ kumpanniji huwa ddeterminat skont l-Artikolu 223B tas-CGI:
“Il-bilanċ ikkonsolidat għandu jiġi ddeterminat mill-kumpannija parent permezz tas-somma alġebrika tal-bilanċ ta’ kull waħda mill-kumpanniji tal-grupp skont il-kundizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni fiskali ġenerali […]
Għad-determinazzjoni tal-bilanċ fis-snin finanzjarji li jibdew qabel l-1 ta’ Jannar 1993 jew li jagħlqu wara l-31 ta’ Diċembru 1998, il-bilanċ ikkonsolidat għandu jitnaqqas bil-proporzjon tal-ispejjeż, li jkun inkorporat fil-bilanċ tagħha minn kumpannija tal-grupp ta’ kumpanniji minħabba l-parteċipazzjoni tagħha f’kumpannija oħra tal-grupp […]
[…]”
III – Il-kawża prinċipali
12.
Il-kawża prinċipali tirrigwarda t-taxxa fuq il-kumpanniji tal-kumpannija Franċiża Groupe Steria SCA (iktar ’il quddiem “Groupe Steria”) għas-snin 2005 sa 2008. Groupe Steria hija l-kumpannija parent ta’ grupp ta’ kumpanniji li huwa suġġett għar-regoli speċjali dwar it-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji.
13.
Groupe Steria tixtieq tikseb it-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % għall-ispejjeż (iktar ’il quddiem il-“proporzjon ta’ 5 %”), li skont l-Artikolu 216(1) tas-CGI ma jistax jitnaqqas fir-rigward tad-dħul li waħda mill-kumpanniji sussidjarji nazzjonali tagħha tkun irċeviet mill-parteċipazzjonijiet tagħha f’kumpanniji residenti fi Stati Membri oħra tal-Unjoni. L-awtoritajiet Franċiżi qegħdin jirrifjutaw li jagħtu dan it-tnaqqis għaliex, skont l-Artikolu 223B(2) tas-CGI, dan it-tnaqqis huwa possibbli biss jekk id-dħul mill-parteċipazzjonijiet joriġina minn membru tal-grupp fiskali ta’ kumpanniji. Madankollu, skont l-Artikolu 223A(2) tas-CGI, kumpanniji mhux residenti ma jistgħux ikunu membri ta’ grupp fiskali ta’ kumpanniji.
14.
Huwa minnu li Groupe Steria taċċetta l-esklużjoni ta’ kumpanniji barranin mit-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji. Madankollu, hija tal-fehma li d-dispożizzjonijiet Franċiżi huma inkompatibbli mal-libertà ta’ stabbiliment sa fejn jirrifjutaw it-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % fir-rigward tal-parteċipazzjonijiet li kienu jkunu jistgħu jagħmlu parti mill-grupp fiskali ta’ kumpanniji li kieku ma kinux residenti barra mill-pajjiż.
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
15.
Fit-13 ta’ Awwissu 2014, il-Cour administrative d’appel de Versailles, li issa hija adita bil-kawża prinċipali, għamlet id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja, skont l-Artikolu 267 TFUE:
L-Artikolu 43 tat-Trattat KE li sar l-Artikolu 49 TFUE marbut mal-libertà tal-istabbiliment għandu jiġi interpretat fis-sens li dan jipprekludi li l-leġiżlazzjoni marbuta mal-iskema Franċiża tal-integrazzjoni fiskali tagħti lil kumpannija parent integranti n-newtralizzazzjoni tal-integrazzjoni mill-ġdid tal-parti mill-ispejjeż u l-imposti stabbilita bir-rata fissa ta’ 5 % tal-ammont nett tad-dividendi riċevuti minnha unikament mingħand il-kumpanniji residenti parti fl-integrazzjoni, filwaqt li tali dritt jiġi rrifjutat fir-rigward tagħha, skont din il-leġiżlazzjoni, għad-dividendi li jiġu ddistribwiti lilha mis-sussidjarji tagħha residenti fi Stat Membru ieħor li, li kieku kienu residenti, kienu hemmhekk ikunu oġġettivament eliġibbli, fuq talba tagħhom?
16.
Fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, Groupe Steria, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika Franċiża, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Barra minn hekk, Groupe Steria, ir-Repubblika Franċiża u l-Kummissjoni ppreżentaw ukoll sottomissjonijiet orali fil-kuntest tas-seduta tat-13 ta’ Mejju 2015.
V – Analiżi legali
17.
Sabiex tingħata risposta għad-domanda preliminari, għandu jiġi eżaminat jekk regola bħalma hija dik Franċiża hijiex kompatibbli mal-libertà ta’ stabbiliment.
A – Limitazzjoni tal-libertà ta ’ stabbiliment
18.
Skont l-Artikolu 43(1) KE, ikkunsidrat flimkien mal-Artikolu 48 KE, huma pprojbiti restrizzjonijiet għal-libertà ta’ stabbiliment ta’ kumpanniji ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor. Din il-projbizzjoni ma tapplikax biss għall-pajjiż ospitanti, iżda wkoll għall-Istat Membru ta’ oriġini tal-kumpannija ( 6 ).
19.
Jekk Stat Membru ta’ oriġini jittratta kumpannija parent nazzjonali li jkollha kumpannija sussidjarja mhux residenti b’mod li jiżvantaġġaha fil-konfront ta’ kumpannija parent nazzjonali li jkollha kumpannija sussidjarja residenti, il-libertà ta’ stabbiliment tal-ewwel kumpannija parent tkun qiegħda tiġi ristretta ( 7 ). L-istess japplika anki jekk tkun involuta biss kumpannija sussidjarja indiretta (sottosussidjarja) ( 8 ). Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat fis-sentenza Papillon, il-limitazzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment għandha tkun ikkonstatata partikolarment fil-każ ta’ żvantaġġi li jirriżultaw għall-kumpannija parent fil-kuntest tat-tassazzjoni Franċiża ta’ gruppi ta’ kumpanniji minħabba l-fatt li l-kumpanniji sussidjarji tagħha jkunu residenti fi Stat Membru ieħor ( 9 ).
20.
Fil-fatt, il-leġiżlazzjoni Franċiża inkwistjoni f’din il-kawża hija iktar ta’ vantaġġ għal kumpanniji parent li jkollhom parteċipazzjoni diretta jew indiretta f’kumpannija domestika f’ammont ta’ mill-inqas 95 % milli għal dawk il-kumpanniji parent li jkollhom tali parteċipazzjoni f’kumpannija li hija residenti fi Stat Membru ieħor.
21.
Skont ir-regola ġenerali stabbilita fl-Artikolu 216(1) tas-CGI, huwa minnu li, fiż-żewġ sitwazzjonijiet, 95 % tad-dħul mill-parteċipazzjonijiet huma eżentati mit-taxxa fuq il-livell tal-kumpanniji rispettivi. Dan iseħħ billi d-dħul mill-parteċipazzjonijiet ta’ kumpannija jerġa’ jitnaqqas mill-profitt tagħha, ħlief għal proporzjon ta’ 5 %. Dan il-proporzjon huwa intiż li jservi bħala ammont fiss li jirrappreżenta n-nefqa operattiva tal-kumpannija kkonċernata fir-rigward tal-parteċipazzjoni tagħha (iktar ’il quddiem l-“ispejjeż tal-parteċipazzjoni”). L-ispejjeż tal-parteċipazzjoni jistgħu jkunu pereżempju l-interessi fuq self li kumpannija tkun għamlet sabiex tikseb parteċipazzjoni. L-ispejjeż tal-parteċipazzjoni ma għandhomx inaqqsu d-dħul tal-kumpannija.
22.
Madankollu, skont ir-regola speċjali prevista fl-Artikolu 223B(2) tas-CGI, il-proporzjon ta’ 5 % jista’ jitnaqqas ukoll mill-profitt meta kemm il-kumpannija li jkollha l-parteċipazzjoni u kif ukoll il-kumpannija li fiha tkun miżmuma l-parteċipazzjoni jkunu ntaxxati flimkien fil-kuntest ta’ grupp fiskali ta’ kumpanniji. Madankollu, billi l-kumpanniji barranin ma jistgħux ikunu membri ta’ grupp fiskali ta’ kumpanniji, dan iwassal sabiex il-possibbiltà li d-dħul minn parteċipazzjonijiet jkunu 100 % eżentat fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji tapplika biss fil-każ ta’ parteċipazzjonijiet f’kumpanniji nazzjonali.
23.
Groupe Steria, bħala l-kumpannija parent ta’ grupp ta’ kumpanniji li huwa ntaxxat flimkien, għandha parteċipazzjonijiet indiretti f’kumpanniji li kienu jkunu jistgħu jiġu inkorporati fil-grupp fiskali ta’ kumpanniji tagħha li kieku dawn ma kinux residenti fi Stat Membru ieħor. Għaldaqstant, il-grupp fiskali ta’ kumpanniji ta’ Groupe Steria, skont id-dispożizzjonijiet Franċiżi, ma għandu l-ebda possibbiltà li jirċievi dħul minn dawn il-parteċipazzjonijiet indiretti li ma jkunx eżentat biss b’95 %, iżda li jkun kompletament eżentat, u dan minħabba s-sempliċi raġuni li dawn il-parteċipazzjonijiet huma f’kumpanniji li huma residenti fi Stat Membru ieħor.
24.
Minħabba dan it-trattament żvantaġġat ta’ kumpannija parent b’parteċipazzjonijiet f’kumpanniji li huma residenti fi Stat Membru ieħor, fil-konfront ta’ kumpannija parent b’parteċipazzjonijiet f’kumpanniji nazzjonali, fil-każ preżenti l-libertà ta’ stabbiliment qiegħda tiġi limitata.
B – Ġustifikazzjoni tal-limitazzjoni
25.
Madankollu, limitazzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment tista’ tkun iġġustifikata minħabba raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali ( 10 ).
1. Il-projbizzjoni tat-tnaqqis skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji
26.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tidher li qiegħda tidentifika ġustifikazzjoni għal-limitazzjoni inkwistjoni fir-regola prevista fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji. Skont din ir-regola, kull Stat Membru jista’ jistabbilixxi li l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni ta’ kumpannija parent li hija residenti fih, li jirriżultaw fil-kuntest ta’ kumpannija sussidjarja li hija residenti fi Stat Membru ieħor, ma jistgħux jitnaqqsu mill-profitt tal-kumpannija parent sa limitu massimu ta’ 5 % tal-profitti mqassma minn din is-sussidjarja. Hija preċiżament din ir-regola prevista fid-dritt tal-Unjoni li r-Repubblika Franċiża invokat fil-każ preżenti. Dan id-dritt mogħti lill-Istati Membri skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarja ma jistax jerġa’ jittiħdilhom b’mod indirett permezz tal-libertà ta’ stabbiliment.
27.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja kemm-il darba kkonstatat li l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu mill-possibbiltà mogħtija lilhom mill-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji biss jekk josservaw ir-rekwiżiti li jirriżultaw mil-libertà ta’ stabbiliment ( 11 ). Id-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarja, għaldaqstant, fl-ebda każ ma tippermetti trattament ta’ tqassim transkonfinali tal-profitt li jikser il-libertajiet fundamentali ( 12 ).
28.
Minn dan jirriżulta li r-Repubblika Franċiża tista’ tistabbilixxi projbizzjoni ta’ tnaqqis għall-ispejjeż tal-parteċipazzjoni skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji biss b’tali mod li ma tiksirx il-libertà ta’ stabbiliment. Għaldaqstant, l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji ma jistax iservi ta’ ġustifikazzjoni għal-limitazzjoni inkwistjoni.
2. It-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri
29.
Madankollu, ir-raġuni ta’ ġustifikazzjoni rrikonoxxuta mill-Qorti tal-Ġustizzja f’ġurisprudenza stabbilita, ibbażata fuq il-ħarsien tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri, tista’ possibbilment tiġġustifika din il-limitazzjoni ( 13 ).
30.
Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza X Holding, irrikonoxxiet id-dritt ta’ Stat Membru li jeskludi kumpannija sussidjarja residenti fi Stat Membru ieħor mit-tassazzjoni tiegħu ta’ gruppi ta’ kumpanniji għar-raġuni li l-profitti tal-kumpannija sussidjarja mhux residenti ma humiex suġġetti għat-tassazzjoni ta’ dan l-Istat Membru ( 14 ).
31.
Numru ta’ partijiet li pparteċipaw fil-proċedura jixtiequ jikkonkludu, minn din is-sentenza, li l-Istati Membri jistgħu jeskludu kumpanniji barranin mid-dispożizzjonijiet tagħhom dwar it-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji fir-rigward tal-konsegwenzi kollha li huma relatati mat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji. Dan ikun ikopri wkoll ir-regola inkwistjoni fil-kawża ineżami li tippermetti tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % fil-kuntest tat-tassazzjoni Franċiża ta’ gruppi ta’ kumpanniji.
32.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja bl-ebda mod ma tat lill-Istati Membri l-possibbiltà inkundizzjonata li jeskludu kumpanniji sussidjarji mhux residenti mit-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji fir-rigward tal-konsegwenzi kollha li huma marbuta ma’ din it-tassazzjoni. Fis-sentenza X Holding, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat sempliċement jekk huwiex iġġustifikat li kumpannija parent tiġi mċaħħda mit-tpaċija ta’ telf permezz ta’ kumpannija sussidjarja mhux residenti fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji ( 15 ). F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ma trattatx il-konsegwenzi l-oħra tal-esklużjoni ta’ kumpanniji sussidjarji mhux residenti mit-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji ( 16 ).
33.
Barra minn hekk, fis-sentenza SCA Group Holding, il-Qorti tal-Ġustizzja reċentement ikkonstatat li d-dritt li kumpanniji mhux residenti jiġu esklużi mit-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji ma jiġġustifikax fl-istess waqt awtomatikament l-esklużjoni ta’ kumpanniji residenti li r-relazzjoni tagħhom mal-grupp ta’ kumpanniji tkun biss permezz ta’ kumpannija mhux residenti ( 17 ). Pereżempju, kumpannija parent ma għandhiex tiġi mċaħħda mill-vantaġġ li tinkludi wkoll kumpanniji sottosussidjarji fit-tassazzjoni tal-grupp ta’ kumpanniji tagħha għas-sempliċi raġuni li ma kinitx awtorizzata tinkludi l-kumpannija sussidjarja barranija tagħha fit-tassazzjoni tal-grupp ta’ kumpanniji tagħha ( 18 ).
34.
Konsegwentement, għal kull vantaġġ fiskali mogħti fil-kuntest ta’ tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji għandu jiġi evalwat separatament sabiex jiġi ddeterminat jekk l-Istati Membri jistgħux, b’mod ġustifikat, jirrifjutaw li jagħtuh f’sitwazzjonijiet transkonfinali ( 19 ). Għaldaqstant, vantaġġ fiskali li huwa limitat għal strutturi ta’ grupp residenti ma jistax ikun iġġustifikat sempliċement minħabba li jingħata fil-kuntest ta’ regola speċjali dwar it-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji li tipprovdi li, għall-iskopijiet tat-tpaċija tat-telf, jistgħu jiġu esklużi kumpanniji mhux residenti.
35.
B’hekk, bħala tali, il-vantaġġ inkwistjoni fil-każ preżenti, jiġifieri t-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % bħala ammont fiss li jirrappreżenta l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni, ma għandu l-ebda relazzjoni mat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri. Dan għaliex l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni ġġarrabhom biss il-kumpannija parent residenti. Għaldaqstant, ma hijiex involuta s-sovranità fiskali ta’ Stat Membru ieħor.
36.
Il-limitazzjoni inkwistjoni, għaldaqstant, ma hijiex iġġustifikata minħabba l-ħarsien tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri.
3. Il-koerenza fiskali
37.
Madankollu, ġustifikazzjoni tista’ tkun ibbażata fuq is-setgħa tal-Istati Membri li jħarsu l-koerenza tas-sistemi fiskali tagħhom ( 20 ).
38.
F’dan ir-rigward, jeħtieġ li tiġi stabbilita relazzjoni diretta bejn vantaġġ fiskali u t-tpaċija ta’ dan il-vantaġġ permezz ta’ piż fiskali partikolari ( 21 ). F’dan ir-rigward, in-natura diretta tar-relazzjoni bejn il-vantaġġ u l-piż għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-għan segwit mir-regola fiskali ( 22 ). F’tali sitwazzjoni, il-persuna intitolata għal libertà fundamentali tista’ tiġi mċaħħda mill-vantaġġ fiskali fil-każ li ma tkunx suġġetta għall-piż li s-sistema ta’ tassazzjoni ta’ Stat Membru torbot b’mod inseparabbli mal-vantaġġ fiskali li tkun qiegħda tipprova tikseb.
39.
Fis-sentenza Papillon, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat, fir-rigward tat-tassazzjoni Franċiża ta’ grupp ta’ kumpanniji, li teżisti tali relazzjoni diretta bejn il-vantaġġ tal-konsolidazzjoni tar-riżultati tal-kumpanniji kollha tal-grupp ta’ kumpanniji u l-piż fiskali ta’ newtralizzazzjoni ta’ ċerti tranżazzjonijiet fi ħdan il-grupp ta’ kumpanniji, li jservu għall-prevenzjoni ta’ teħid inkunsiderazzjoni doppju ta’ telf ( 23 ).
40.
Madankollu, fil-każ preżenti, la hija intenzjonata l-prevenzjoni ta’ teħid inkunsiderazzjoni doppju ta’ telf u l-vantaġġ fiskali lanqas ma jikkonċerna l-konsolidazzjoni tar-riżultati fi ħdan il-grupp ta’ kumpanniji. Il-vantaġġ fiskali jinvolvi pjuttost it-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni fi ħdan il-grupp fiskali ta’ kumpanniji. Għaldaqstant, jonqos li jiġi eżaminat jekk dan il-vantaġġ fiskali mogħti fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji huwiex marbut direttament ma’ piż fiskali partikolari.
a) Newtralizzazzjoni ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan grupp ta’ kumpanniji
41.
F’dan ir-rigward, ir-Repubblika Franċiża qabelxejn sostniet li l-għan tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji huwa n-newtralizzazzjoni fiskali ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan il-grupp ta’ kumpanniji. Din in-newtralizzazzjoni tinkludi r-regola inkwistjoni dwar it-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 %.
42.
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza Papillon, diġà kkonstatat li l-għan ġenerali tad-dispożizzjonijiet Franċiżi dwar it-tassazzjoni tal-gruppi ta’ kumpanniji huwa li grupp ta’ kumpanniji li jikkonsisti f’kumpannija parent u f’kumpanniji dipendenti oħra, jiġi ttrattat kemm jista’ jkun b’mod ugwali bħal kumpannija b’numru ta’ stabbilimenti permanenti ( 24 ). Fid-dawl ta’ dan il-għan, għandu bħala prinċipju jiġi rrikonoxxut li n-newtralizzazzjoni ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan grupp ta’ kumpanniji jista’ jkollha kemm effetti negattivi kif ukoll effetti pożittivi u li bejniethom jista’ jkun hemm relazzjoni diretta.
43.
Madankollu, fir-rigward tal-vantaġġ li qiegħed jiġi kkontestat hawnhekk, finalment ma hijiex tranżazzjoni fi ħdan grupp ta’ kumpanniji li għandha tiġi newtralizzata. Huwa minnu li l-vantaġġ tat-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % għandu fil-fatt il-konsegwenza li tranżazzjoni fi ħdan grupp ta’ kumpanniji — jiġifieri dik tat-tqassim tal-profitt — hija 100 % eżentata mit-taxxa u għalhekk hija newtralizzata. Madankollu, il-proporzjon ta’ 5 % huwa ammont fiss li jirrappreżenta l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni li ma jistgħux jitnaqqsu ( 25 ). Fiċ-ċirkustanzi preżenti, dan jirriżulta wkoll direttament mill-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji, għaliex l-eżenzjoni mit-taxxa tat-tqassim transkonfinali tal-qligħ prevista fl-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar il-kumpanniji parent u s-sussidjarji tista’ tiġi limitata biss minħabba din ir-raġuni. Għaldaqstant, il-vantaġġ ikkontestat jikkonsisti fil-possibbiltà tat-tnaqqis tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni fil-livell tal-grupp ta’ kumpanniji. L-ispejjeż tal-parteċipazzjoni, madankollu, huma mġarrba biss mill-kumpannija parent rispettiva, u fil-fatt ġeneralment ma jirriżultawx minn tranżazzjonijiet bejn il-kumpanniji ta’ grupp fiskali ta’ kumpanniji. Għaldaqstant, fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji, il-possibbiltà tat-tnaqqis ta’ dawn l-ispejjeż ma għandha l-ebda relazzjoni man-newtralizzazzjoni ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan grupp ta’ kumpanniji.
44.
Fi kwalunkwe każ, il-vantaġġ tat-tnaqqis tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni, mogħti fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji, għandu, sa ċertu punt, relazzjoni man-newtralizzazzjoni ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan grupp ta’ kumpanniji. Dan għaliex il-projbizzjoni fir-rigward tat-tnaqqis tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni hija bħala prinċipju ġġustifikata, f’termini fiskali — kif ġie argumentat ukoll fil-kuntest ta’ din il-proċedura — minħabba li normalment l-ispejjeż marbuta mad-dħul eżentat mit-taxxa ma jistgħux jitnaqqsu. Jekk, fi ħdan grupp fiskali ta’ kumpanniji, it-tranżazzjonijiet kollha jitqiesu li huma ineżistenti mil-lat fiskali, allura lanqas ma jkun meħtieġ li jiġi eżentat mit-taxxa t-tqassim tal-qligħ bejn kumpanniji tal-grupp ta’ kumpanniji. Konsegwentement, ma jkun hemm l-ebda raġuni għal projbizzjoni tat-tnaqqis tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni billi dawn ma jkunux marbuta ma’ dħul eżentat mit-taxxa.
45.
Madankollu, f’dawn iċ-ċirkustanzi ma jista’ jiġi kkonstatat l-ebda piż fiskali li miegħu jista’ marbut direttament il-vantaġġ inkwistjoni tat-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 %. Dan għaliex dan il-vantaġġ ikun proprju biss il-konsegwenza tan-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tat-tqassim tal-qligħ fi ħdan grupp fiskali ta’ kumpanniji, li ma jippreżenta l-ebda piż fiskali, iżda pjuttost jirrappreżenta vantaġġ.
46.
Barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet Franċiżi dwar it-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji, kif ippreżentati mill-qorti tar-rinviju, xorta waħda ma jidhrux li jipprovdu newtralizzazzjoni kompleta ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan grupp ta’ kumpanniji. Pjuttost, skont l-Artikolu 223B(1) tas-CGI, anki fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji, ir-riżultati tal-kumpanniji li jifformaw il-grupp huma qabelxejn ikkalkolati skont ir-regoli ġenerali, u huwa biss sussegwentement li jitnaqqsu fil-livell tal-kumpannija parent. Għaldaqstant, anki fi ħdan grupp fiskali ta’ kumpanniji, it-tqassim tal-qligħ huwa eżentat mit-taxxa fuq il-bażi biss tar-regola ġenerali stabbilita fl-Artikolu 216(1) tas-CGI. Konsegwentement, mill-perspettiva purament fiskali, anki fi ħdan grupp fiskali ta’ kumpanniji, l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni huma marbuta ma’ dħul eżentat mit-taxxa.
47.
Għalhekk, fil-kuntest tan-newtralizzazzjoni ta’ tranżazzjonijiet fi ħdan grupp ta’ kumpannija, il-vantaġġ tat-tnaqqis ta’ 5 % tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni ma għandu l-ebda rabta ma’ piż fiskali.
b) Rabta globali bejn il-vantaġġi u l-iżvantaġġi kollha
48.
Fis-seduta, ir-Repubblika Franċiża sostniet, barra minn hekk, li fil-kuntest tar-regoli speċjali dwar it-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji, il-vantaġġi u l-iżvantaġġi kollha tagħha huma marbutin direttament bejniethom. Il-vantaġġ inkwistjoni tat-tnaqqis tal-proporzjon ta’ 5 % jinsab, għaldaqstant, f’relazzjoni diretta mal-globalità tal-iżvantaġġi li jirriżultaw mit-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji għall-kumpanniji li jifformaw parti minn grupp.
49.
Tali kunsiderazzjoni, madankollu, taqbeż il-limiti ta’ ġustifikazzjoni li jista’ jkun hemm minħabba raġunijiet marbuta mal-ħarsien tal-koerenza fiskali.
50.
Din tkun twassal sabiex tippermetti lill-Istati Membri jagħtu vantaġġi fiskali skont kif jixtiequ huma fil-kuntest ta’ regola speċjali li tkun aċċessibbli biss għal persuni taxxabbli residenti u li tkun marbuta wkoll ma’ ċerti piżijiet fiskali. Il-linja ta’ argumenti tar-Repubblika Franċiża tkun tippermetti wkoll, pereżempju, li l-kumpanniji li jifformaw parti minn grupp u li jkunu residenti jingħataw tnaqqis ġeneruż fit-taxxa fir-rigward tad-dħul tagħhom sempliċement minħabba li r-regoli speċjali dwar it-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji jinkludu wkoll żvantaġġi fiskali.
51.
Skont il-ġurisprudenza, ġustifikazzjoni bbażata fuq il-ħarsien tal-koerenza ta’ sistema fiskali ta’ Stat Membru teħtieġ rabta bejn il-vantaġġ u l-piż fid-dawl tal-għan segwit permezz tar-regola fiskali ( 26 ). Madankollu, tali rabta ma hijiex possibbli mingħajr l-identifikazzjoni ta’ piż fiskali speċifiku u tal-iskop individwali tiegħu.
52.
Ir-regola inkwistjoni, għalhekk, lanqas ma tista’ tiġi ġġustifikata fuq il-bażi li l-vantaġġ fiskali tat-tnaqqis tal-5 % tal-ispejjeż tal-parteċipazzjoni jippreżenta rabta diretta mal-piżijiet fiskali kollha li jeżistu fil-kuntest tar-regola speċjali dwar it-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji.
c) Konklużjoni intermedjarja
53.
Għaldaqstant, fil-każ preżenti ma tista’ tiġi kkonstatata l-ebda rabta diretta bejn il-vantaġġ fiskali inkwistjoni u piż fiskali.
54.
Il-limitazzjoni inkwistjoni tal-libertà ta’ stabbiliment, għalhekk, ma hijiex iġġustifikata fuq il-bażi tal-ħarsien tal-koerenza fiskali.
C – Konklużjoni
55.
Regola bħal dik ikkontestata fil-kawża prinċipali, għalhekk, tmur kontra l-libertà ta’ stabbiliment stabbilita fl-Artikolu 43(1) KE u fl-Artikolu 48 KE.
VI – Konklużjoni
56.
Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti r-risposta segwenti għad-domanda preliminari magħmula mill-Cour administrative d’appel de Versailles:
Il-libertà ta’ stabbiliment stabbilita fl-Artikolu 43(1) KE u fl-Artikolu 48 KE tipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, fil-kuntest ta’ regola speċjali dwar it-tassazzjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji, li hija disponibbli biss għal kumpanniji residenti, tippermetti lill-kumpanniji li jifformaw parti minn grupp inaqqsu l-ispejjeż marbuta ma’ parteċipazzjonijiet f’kumpanniji oħra li jifformaw parti mill-grupp, meta dan it-tnaqqis huwa ġeneralment eskluż.
( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
( 2 ) Sentenzi ICI (C‑264/96, EU:C:1998:370), Metallgesellschaft et (C‑397/98 u C‑410/98, EU:C:2001:134), Marks & Spencer (C‑446/03, EU:C:2005:763), X Holding (C‑337/08, EU:C:2010:89), Philips Electronics (C‑18/11, EU:C:2012:532), Felixstowe Dock and Railway Company et (C‑80/12, EU:C:2014:200), SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758) u Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit (C‑172/13, EU:C:2015:50); ara wkoll il-kawża li fil-preżent għadha pendenti, Finanzamt Linz (C‑66/14).
( 3 ) Sentenza Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659).
( 4 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 147; id-Direttiva sadattant ġiet irrevokata u kienet issostitwita permezz tad-Direttiva tal-Kunsill 2011/96/UE, tat-30 ta’ Novembru 2011, dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ tal-kumpanniji prinċipali u sussidjarji ta’ Stati Membri differenti (ĠU L 345, p. 8).
( 5 ) Direttiva tal-Kunsill 2003/123/KE, tat-22 ta’ Diċembru 2003, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 90/435/KEE dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ ta’ kumpanniji parent u s-sussidjarji tagħhom fi Stati Membri differenti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 2, p. 3).
( 6 ) Ara fost l-oħrajn is-sentenzi Daily Mail u General Trust (81/87, EU:C:1988:456, punt 16), National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 35), Nordea Bank Danmark (C‑48/13, EU:C:2014:2087, punt 18) u Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331, punt 33).
( 7 ) Ara fost l-oħrajn is-sentenzi X u Y (C‑200/98, EU:C:1999:566, punti 27 u 28), Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punti 31 u 32), SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758, punti 23 sa 27), Nordea Bank Danmark (C‑48/13, EU:C:2014:2087, punt 19) u Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit (C‑172/13, EU:C:2015:50, punt 23).
( 8 ) Ara s-sentenzi Keller Holding (C‑471/04, EU:C:2006:143, punti 34 u 35) u Rewe Zentralfinanz (C‑347/04, EU:C:2007:194, punti 30 u 31).
( 9 ) Sentenza Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punti 15 sa 32).
( 10 ) Ara fost l-oħrajn is-sentenzi Lankhorst-Hohorst (C‑324/00, EU:C:2002:749, punt 33), Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punt 33), Nordea Bank Danmark (C‑48/13, EU:C:2014:2087, punt 23) u Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑591/13, EU:C:2015:230, punt 63).
( 11 ) Sentenzi Bosal (C‑168/01, EU:C:2003:479, punt 26) u Keller Holding (C‑471/04, EU:C:2006:143, punt 45); ara wkoll is-sentenza Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 46).
( 12 ) Ara, bl-istess sens, is-sentenza Gaz de France - Berliner Investissement (C‑247/08, EU:C:2009:600, punti 59 sa 62).
( 13 ) Ara fost l-oħrajn is-sentenzi Marks & Spencer (C‑446/03, EU:C:2005:763, punt 45), National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 45) u Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑591/13, EU:C:2015:230, punt 64).
( 14 ) Sentenza X Holding (C‑337/08, EU:C:2010:89).
( 15 ) Ara s-sentenza X Holding (C‑337/08, EU:C:2010:89, punti 25 sa 42).
( 16 ) Fir-rigward ta’ vantaġġi oħra tat-tassazzjoni ta’ gruppi ta’ kumpanniji inkwistjoni f’dik il-kawża, ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X Holding (C‑337/08, EU:C:2009:721, punti 34, 73 sa 81 kif ukoll 82 u 83).
( 17 ) Ara s-sentenza SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758).
( 18 ) Ara s-sentenza SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758, punt 19 et seq, b’mod partikolari l-punt 25); ara bl-istess mod is-sentenza Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659).
( 19 ) Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X Holding (C‑337/08, EU:C:2009:721, punti 23 u 34 et seq); ara, f’dan is-sens ukoll, is-sentenza Metallgesellschaft et (C‑397/98 u C‑410/98, EU:C:2001:134, punti 35 sa 76).
( 20 ) Ara, fost l-oħrajn, is-sentenzi Bachmann (C‑204/90, EU:C:1992:35, punt 28), Manninen (C‑319/02, EU:C:2004:484, punt 42), Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation (C‑524/04, EU:C:2007:161, punt 68), Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punt 43), SCA Group Holding et (C‑39/13 sa C‑41/13, EU:C:2014:1758, punt 33) u Grünewald (C‑559/13, EU:C:2015:109, punt 48).
( 21 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Svensson u Gustavsson (C‑484/93, EU:C:1995:379, punt 18), ICI (C‑264/96, EU:C:1998:370, punt 29), Rewe Zentralfinanz (C‑347/04, EU:C:2007:194, punt 62), Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑35/11, EU:C:2012:707, punt 58) u Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑591/13, EU:C:2015:230, punt 74).
( 22 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Deutsche Shell (C‑293/06, EU:C:2008:129, punt 39), Presidente del Consiglio dei Ministri (C‑169/08, EU:C:2009:709, punt 47) u Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C‑190/12, EU:C:2014:249, punt 92); ara wkoll, b’mod simili, is-sentenza Manninen (C‑319/02, EU:C:2004:484, punt 43).
( 23 ) Ara s-sentenza Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punti 45 sa 50).
( 24 ) Sentenza Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punt 28).
( 25 ) Ara l-punt 21 iktar ’il fuq.
( 26 ) Ara l-punt 38 iktar ’il fuq.
Full & Egal Universal Law Academy