KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fl-4 ta’ Frar 2016 ( 1 )
Kawża C‑465/14
Raad van bestuur van de Sociale verzekeringsbank
vs
F. Wieland
H. Rothwangl
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Centrale Raad van Beroep (qorti tal-appell fil-qasam tas-sigurtà soċjali, il-Pajjiżi l-Baxxi))
“Sigurtà soċjali — Artikoli 18 u 45 TFUE — Regolament (KEE) Nru 1408/71 — Artikoli 2, 3 u 94(1) sa (3) — Regolament (KE) Nru 859/2003 — Artikolu 2(1) sa (3) — Pensjoni tax-xjuħija — Leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi individwi li kienu baħħara minn assigurazzjoni — Determinazzjoni tad-drittijiet tal-applikant qabel l-adeżjoni tal-Istat taċ-ċittadinanza tiegħu fl-Unjoni Ewropea”
1.
F’din it-talba għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 1408/71 ( 2 ) u r-Regolament Nru 859/2003 ( 3 ), is-Centrale Raad van Beroep (qorti tal-appell fil-qasam tas-sigurtà soċjali, il-Pajjiżi l-Baxxi) qiegħda tistaqsi jekk dawk ir-regolamenti jipprekludux regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi li, fis-snin sittin, kienu jeskludu ċittadini ta’ pajjiżi terzi minn assigurazzjoni tal-pensjoni tax-xjuħija. Il-kawża prinċipali tirrigwarda żewġ individwi li kienu baħħara li matul dak iż-żmien għexu u ħadmu fuq bastimenti li kienu rreġistrati fil-Pajjiżi l-Baxxi. Iż-żewġ rikorrenti kienu Awstrijaki (u għalhekk ċittadini ta’ pajjiż terz) f’dak iż-żmien ( 4 ). Madankollu, meta ppreżentaw it-talbiet rispettivi tagħhom għal pensjoni mill-awtoritajiet tal-Pajjiżi l-Baxxi fis-sena 2008, l-Awstrija kienet issieħbet fl-Unjoni Ewropea. F. Wieland kien sadanittant sar ċittadin Amerikan waqt li H. Rothwangl kien żamm iċ-ċittadinanza Awstrijaka. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk dawn iż-żewġ ex baħħara jaqgħux fl-ambitu tar-regoli tal-Unjoni dwar is-sigurtà soċjali, jekk id-dispożizzjonijiet tranżitorji f’dawk ir-regoli jkoprux it-talbiet li għamlu għal pensjoni tax-xjuħija u jekk ir-regoli nazzjonali li eskludewhom minn assigurazzjoni għal pensjoni tax-xjuħija fis-snin sittin humiex preklużi mill-projbizzjoni kontra d-diskriminazzjoni stabbilita fl-Artikolu 18 TFUE u l-prinċipju ta’ moviment liberu tal-ħaddiema ggarantit mill-Artikolu 45 TFUE.
Dritt tal-Unjoni
Regolament Nru 1408/71
2.
Qabel ma daħal fis-seħħ ir-Regolament Nru 1408/71, ir-regoli Komunitarji li jirregolaw il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali tal-Istati Membri dwar ħaddiema migranti kienu jinsabu fir-Regolament Nru 3/58 ( 5 ). Madankollu, dak ir-Regolament ma kienx japplika għall-baħħara ( 6 ). Ir-Regolament Nru 47/67 ( 7 ) imbagħad introduċa regoli speċjali għall-baħħara mill-1 ta’ April 1967. Dan kien ikopri, inter alia, id-determinazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli u l-pensjonijiet tax-xjuħija. Dawk ir-regoli ġew inklużi fir-Regolament Nru 1408/71, fejn il-baħħara għalhekk daħlu fl-ambitu ta’ dan l-aħħar regolament.
3.
L-ewwel premessa tar-Regolament Nru 1408/71 tistipula li d-dispożizzjonijiet għall-koordinament tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali dwar is-sigurtà soċjali jaqgħu fil-qafas tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jikkonċernaw il-moviment liberu ta’ dawk il-ħaddiema li huma ċittadini tal-Istati Membri.
4.
Id-definizzjonijiet li ġejjin fl-Artikolu 1 huma rilevanti: “persuna impjegata” tfisser, inter alia, kull persuna li hija assigurata mingħajr għażla jew fuq bażi volontarja kontinwa, għal kontinġenza waħda jew iktar koperti minn friegħi ta’ skema ta’ sigurtà soċjali għal persuni impjegati jew li jaħdmu għal rashom ( 8 ); “leġislazzjoni” għal kull Stat Membru tkopri r-regolamenti kollha u d-dispożizzjonijiet l-oħra kollha flimkien mal-miżuri kollha ta’ implimentazzjoni eżistenti jew futuri li għandhom x’jaqsmu mal-friegħi u l-iskemi tas-sigurtà soċjali koperti mill-Artikolu 4(1) u (2) tar-Regolament Nru 1408/71 ( 9 ); “perjodi ta’ assigurazzjoni” jfissru perijodi ta’ kontribuzzjoni jew perijodi ta’ impjieg jew ta’ xogħol għal rasu kif iddefiniti u magħrufa bħala perijodi ta’ assigurazzjoni bil-leġiżlazzjoni taħt liema kienu kompluti jew ikkunsidrati bħala kompluti ( 10 ); u “perjodi ta’ residenza” jfissru perijodi kif iddefiniti jew magħrufa bħala tali mil-leġiżlazzjoni taħt liema kienu kompluti jew ikkunsidrati bħala kompluti ( 11 ).
5.
Skont l-Artikolu 2(1), ir-Regolament Nru 1408/71 japplika għal “[...] persuni impjegati jew li jaħdmu għal rashom u għall-istudenti li huma jew kienu soġġetti għal-liġijiet ta’ Stat Membru jew aktar u li huma persuni ta’ nazzjonalità ta’ wieħed mill-Istati Membri jew li huma persuni bla stat jew refuġjati li jgħixu ġewwa t-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri, kif ukoll il-membri tal-familja tagħhom jew is-sopravissuti tagħhom.”
6.
L-Artikolu 3(1) jipprovdi li persuni li għalihom japplika r-Regolament Nru 1408/71 jkunu soġġetti għall-istess obbligi u jgawdu l-istess benefiċċji skont il-leġiżlazzjoni ta’ kwalunkwe Stat Membru bħaċ-ċittadini ta’ dak l-Istat.
7.
Benefiċċji tal-invalidità u benefiċċji tax-xjuħija huma fost dawk l-oqsma tas-sigurtà soċjali li jaqgħu fl-ambitu tar-Regolament Nru 1408/71 (ara rispettivament l-Artikolu 4(1)(b) u (ċ)).
8.
Skont l-Artikolu 13(2)(ċ), persuna impjegata abbord bastiment li jtajjar il-bandiera ta’ Stat Membru hija soġġetta għal-leġiżlazzjoni ta’ dak l-Istat ( 12 ).
9.
Ir-regoli speċjali relatati mal-kalkolu tal-pensjonijiet tax-xjuħija jinsabu fil-Kapitolu 3 tat-Titolu III. Skont l-Artikolu 44, fejn persuna kienet suġġetta għal-leġiżlazzjoni ta’ żewġ Stati Membri jew iktar, id-drittijiet tagħha għal pensjoni tax-xjuħija huma kkalkolati permezz ta’ referenza għal-leġiżlazzjoni ta’ kull wieħed minn dawk l-Istati. L-Artikolu 45 jipprovdi li l-istituzzjoni kompetenti fl-Istat Membru tal-applikant għandha tqis il-perijodi ta’ assigurazzjoni jew residenza mwettqa skont il-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri l-oħra. Fil-każijiet fejn l-istituzzjoni kompetenti hija obbligata li tikkalkola l-benefiċċji permezz ta’ referenza għal perijodi aggregati ta’ assigurazzjoni jew residenza skont ir-regoli stipulati fl-Artikolu 45, il-pensjoni tax-xjuħija li għandha tingħata hija kkalkolata skont l-Artikolu 46(2).
10.
L-Artikolu 94 huwa intitolat “Dispożizzjonijiet transizzjonali għall-persuni impjegati”. Dan jistipula, b’mod partikolari:
“1. Ebda dritt ma jkun akkwistat taħt dan ir-Regolament fejn jidħol perjodu qabel l-1 ta’ Ottubru 1972 jew għad-data ta’ l-applikazzjoni tiegħu fit-territorju ta’ l-Istat Membru kkonċernat jew f’parti mit-territorju ta’ dak l-Istat.
2. Il-perjodi kollha ta’ l-assigurazzjoni, fejn xieraq, il-perjodi kollha ta’ l-impjieg jew residenza mwettqa taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru qabel l-1 ta’ Ottubru 1972 jew qabel id-data ta’ applikazzjoni fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru jew f’parti mit-territorju ta’ dak l-Istat jittieħdu inkonsiderazzjoni għad-determinazzjoni tad-drittijiet akkwistati taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament.
3. Suġġett għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1, dritt ikun akkwistat taħt dan ir-regolament anke jekk għandu x’jaqsmu ma’ kontinġenza li mmaterjalizzat qabel l-1 ta’ Ottubru 1972 jew għad-data ta’ l-applikazzjoni tiegħu fit-territorju ta’ l-Istat Membru kkonċernat jew f’parti mit-territorju ta’ dak l-Istat.
[…]”
Regolament Nru 859/2003
11.
L-Artikolu 1 jistipula li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 “[...] għandhom japplikaw għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li għadhom m’humiex diġà koperti b’dawk id-dispożizzjonijiet unikament minħabba ċ-ċittadinanza tagħhom, kif ukoll għall-membri tal-familji tagħhom u għas-superstiti tagħhom, sakemm ikunu jirrisjedu legalment fit-territorju ta’ Stat Membru u huma f’sitwazzjoni li mhix konfinata fl-aspetti kollha ġewwa Stat Membru wieħed.”
12.
L-Artikolu 2 jipprovdi:
“1. Dan ir-Regolament m’għandux joħloq xi drittijiet fir-rigward tal-perijodu qabel l-1 ta’ Ġunju 2003.
2. Kull perijodu ta’ assigurazzjoni u, fejn xieraq, kull perijodu ta’ impieġ, impieg għal rasu jew residenza kompletati taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru qabel l-1 ta’ Ġunju 2003 għandu jingħata kont tagħhom għall-istabbiliment tad-drittijiet akkwistati skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament.
3. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1, dritt jinkiseb taħt dan ir-Regolament ukoll jekk ikun jirrelata ma “kontinġenza li tirriżulta qabel l-1 ta’ Ġunju 2003”.
[…]”
Leġiżlazzjoni nazzjonali
13.
L-Algemene Ouderdomswet (liġi ġenerali dwar l-assigurazzjoni tax-xjuħija; “l-AOW’) tistabbilixxi skema ta’ pensjoni tax-xjuħija għall-persuni li jkunu għalqu l-65 sena. Taħt dik l-iskema, persuna għandha tkun bejn l-età ta’ 15 u 65 u residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi sabiex tkun assigurata.
14.
Skont il-verżjoni tal-AOW li kienet applikabbli matul il-perijodu ta’ referenza, bastimenti li kienu rreġistrati fil-Pajjiżi l-Baxxi kienu meqjusa bħala parti mit-territorju ta’ dak il-pajjiż ( 13 ). L-ekwipaġġ kien meqjus li kien qed jgħix fuq il-bastiment billi ma setax ikun stabbilit li kienu ddomiċiljati fuq l-art. F’dawk iċ-ċirkustanzi l-ekwipaġġ kien ikkunsidrat li kien residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi.
15.
Madankollu, ċittadin ta’ pajjiż terz li kien jagħmel parti mill-ekwipaġġ ta’ bastiment li jbaħħar irreġistrat fil-Pajjiżi l-Baxxi ma kienx meqjus bħala persuna assigurata sa fejn huwa għex fuq dak il-bastiment għall-finijiet tal-AOW ( 14 ).
Il-fatti li wasslu għall-kawża, il-proċedura u d-domandi preliminari
16.
F. Wieland twieled ġewwa l-Awstrija fl-20 ta’ Marzu 1943. Mill-11 ta’ Ottubru 1962 sas-7 ta’ Marzu 1966 kien ħadem għall-Holland‑Amerika Lijn (iktar ’il quddiem “HAL”). F’Mejju tal-1966 mar jgħix fl-Istati Uniti tal-Amerika fejn fid-29 ta’ Awwissu 1969 akkwista ċ-ċittadinanza Amerikana u konsegwentement tilef iċ-ċittadinanza Awstrijaka tiegħu. F’April 2008 F. Wieland applika għal pensjoni tax-xjuħija. Il-bord ta’ tmexxija tal-bank tal-assigurazzjoni soċjali (Raad van bestuur van de Sociale verzekeringsbank, iktar ’il quddiem“ir-RSvb”) ċaħad it-talba tiegħu permezz ta’ deċiżjoni tal-15 ta’ April 2008. Fit-3 ta’ Ottubru 2008, F. Wieland informa lir-RSvb li r-residenza prinċipali tiegħu kienet ġewwa l-Awstrija.
17.
H. Rothwangl twieled fis-7 ta’ Diċembru 1943. Huwa ċittadin Awstrijak. Mis-6 ta’ Novembru 1962 sat-23 ta’ April 1963 huwa kien ħadem għal HAL. Huwa rċieva pensjoni tal-invalidità (Erwerbsunfähigkeitspension) Awstrijaka mill-1 ta’ Marzu 1998 kif ukoll pensjoni tal-invalidità (Invalidenrente) Svizzera mill-1 ta’ Settembru 1998. Mid-29 ta’ Novembru 1998 sal-1 ta’ Diċembru 2008 H. Rothwangl irċieva wkoll benefiċċju tal-invalidità mill-awtoritajiet tal-Pajjiżi l-Baxxi skont il-liġi dwar l-assigurazzjoni kontra l-inkapaċità ta’ xogħol (Wet op arbeidsongeschiktheidsverzekering). Fit-12 ta’ Jannar 2009 huwa applika għall-pensjoni tax-xjuħija b’effett mill-1 ta’ Diċembru 2008. Ir-RSvb ċaħad dik it-talba permezz ta’ deċiżjoni tas-26 ta’ Mejju 2009.
18.
Kemm F. Wieland kif ukoll H. Rothwangl ikkontestaw b’suċċess id-deċiżjonijiet tar-RSvb quddiem ir-Rechtbank Amsterdam (qorti tal-ewwel istanza ta’ Amsterdam). Ir-RSvb appella minn dawk is-sentenzi quddiem il-qorti tar-rinviju.
19.
Fit-talba ta’ rinviju tagħha, is-Centrale Raad van Beroep (qorti tal-appell fil-qasam tas-sigurtà soċjali) stqarret li kkunsidrat id-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (“il-Qorti ta’ Strasburgu”) fil-kawża Wessels-Bergervoet vs Il-Pajjiżi l-Baxxi ( 15 ). Dik il-kawża kienet dwar talba magħmula skont l-Artikolu 14 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem “il-KEDB”) li tipprojbixxi d-diskriminazzjoni, flimkien mal-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 tagħha (li jipproteġi d-dritt għall-proprjetà). Ir-rikorrenti f’dik il-kawża, li kienet eliġibbli għal pensjoni tax-xjuħija skont l-AOW, issottomettiet li d-deċiżjoni tal-istituzzjoni kompetenti tal-Pajjiżi l-Baxxi li naqqset il-pensjoni tagħha kienet diskriminatorja fil-konfront tagħha fuq il-bażi ta’ sess, dan sa fejn ir-raġuni għat-tnaqqis kien li fiż-żmien rilevanti mara miżżewġa kienet assigurata biss għal dawk il-perijodi meta żewġha kien assigurat, waqt li ma kien hemm ebda restrizzjoni ekwivalenti għall-irġiel miżżewġin. Il-qorti tar-rinviju spjegat li l-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti ta’ Strasburgu f’dik il-kawża ġew applikati mill-qrati tal-Pajjiżi l-Baxxi għal każijiet oħra fejn kienu involuti d-drittijiet tal-pensjoni ta’ baħħara. Il-qorti kkunsidrat li l-pożizzjoni fil-konfront ta’ F. Wieland u ta’ H. Rothwangl hija differenti minn dawk il-kawżi u d-distinzjoni magħmula hawnhekk fuq il-bażi ta’ ċittadinanza hija ġġustifikata għall-finijiet tal-Artikolu 14 KEDB. Madankollu, hija tistaqsi jekk ir-Regolament Nru 1408/71, moqri flimkien mar-Regolament Nru 859/2003, u/jew l-Artikoli 18 TFUE u 45 TFUE, jistgħux jgħinuhom.
20.
Għalhekk, is-Centrale Raad van Beroep (qorti tal-appell fil-qasam tas-sigurtà soċjali) qiegħda titlob deċiżjoni preliminari fuq id-domandi li ġejjin:
“(1)
L-Artikoli 3 u 94(1) u (2) tar-Regolament Nru 1408/71 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li ex baħri [baħħar] li kien jappartjeni għall-ekwipaġġ ta’ bastiment b’port ta’ reġistrazzjoni fi Stat Membru, li ma kellux residenza fuq l-art u li ma kienx ċittadin ta’ Stat Membru, jiġi rrifjutat (parzjalment) pensjoni tax-xjuħija, wara li l-Istat li jkollu n-nazzjonalità tiegħu dan il-baħri jkun aderixxa ma’ [...] l-Unjoni Ewropea jew wara li r-Regolament Nru 1408/71 ikun daħal fis-seħħ għal dan l-Istat, biss minħabba li dan l-ex baħri ma kellux in-nazzjonalità tal-Istat Membru (imsemmi fl-ewwel lok) matul il-perijodu tal-assigurazzjoni (pretiża)?
(2)
L-Artikoli 18 TFUE u 45 TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li permezz tagħha baħri li kien jappartjeni għall-ekwipaġġ ta’ bastiment b’port ta’ reġistrazzjoni f’dan l-Istat Membru, li ma kellux residenza fuq l-art u li ma kienx ċittadin ta’ Stat Membru, ġie eskluż mill-assigurazzjoni għall-pensjoni tax-xjuħija, meta din il-leġiżlazzjoni tqis li jkun assigurat baħri li huwa ċittadin tal-Istat Membru fejn il-bastiment ikollu l-port ta’ reġistrazzjoni tiegħu u li altrimenti jkun fl-istess stiwazzjoni, jekk, fil-frattemp, l-Istat imsemmi fl-ewwel lok u li kellu n-nazzjonalità tiegħu l-baħri fil-mument tad-determinazzjoni tal-pensjoni jkun sar membru ta’ [...] l-Unjoni Ewropea jew jekk, fil-frattemp, ir-Regolament Nru 1408/71 ikun daħal fis-seħħ għal dan l-Istat?
(3)
Għandhom jingħataw l-istess risposti għall-ewwel u għat-tieni domandi fil-każ ta’ (ex) baħri li, meta kien attiv, kellu n-nazzjonalità ta’ Stat li sussegwentement aderixxa ma’ [...] l-Unjoni Ewropea, iżda li, meta seħħet tali adeżjoni jew meta daħal fis-seħħ ir-Regolament Nru 1408/71 għal dan l-Istat, u fil-mument li ressaq it-talba tiegħu għal pensjoni tax-xjuħija, ma kienx ċittadin ta’ Stat Membru, iżda kien madankollu suġġett għall-applikazzjoni tar-Regolament iċċitat iktar ’il fuq skont l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 59/2003?”
21.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mir-RSvb, mill-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u mill-Kummissjoni Ewropea. It-tliet partijiet għamlu sottomissjonijiet orali fis-seduta tas-16 ta’ Settembru 2015, kif għamel ukoll ir-Renju ta’ Spanja. F. Wieland u H. Rothwangl ma ressqu ebda sottomissjoni, kemm bil-miktub jew bil-fomm, f’dawn il-proċeduri.
Evalwazzjoni
Osservazzjonijiet preliminari
22.
Fiż-żmien meta F. Wieland u H. Rothwangl ħadmu għal HAL fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-baħħara ma kinux jaqgħu fl-ambitu tar-Regolament Nru 3/58 ( 16 ). Dan ma kienx inkonsistenti mar-regoli internazzjonali applikabbli dak iż-żmien fir-rigward tal-pensjonijiet tal-baħħara ( 17 ). L-affiljazzjoni tal-baħħara mal-iskemi tas-sigurtà soċjali kienet għalhekk regolata esklużivament permezz ta’ regoli nazzjonali.
23.
Fl-2008, meta F. Wieland u H. Rothwangl ippreżentaw it-talbiet rispettivi tagħhom għal pensjoni tax-xjuħija, kien japplika r-Regolament Nru 1408/71. Dak ir-regolament ma għandux l-għan li jissostitwixxi sistemi nazzjonali differenti dwar is-sigurtà soċjali ( 18 ). Pjuttost, l-għan ewlieni tiegħu huwa li jikkordina sistemi nazzjonali sabiex ikun implementat il-prinċipju ta’ moviment liberu tal-persuni fit-territorju ta’ dik li llum hija l-Unjoni Ewropea ( 19 ). Skont dawk ir-regoli, l-istituzzjoni kompetenti Awstrijaka hija obbligata li tikkoordina mal-kontroparti tagħha tal-Pajjiżi l-Baxxi sabiex ikun stabbilit jekk id-drittijiet ta’ pensjoni tar-rikorrenti għandhomx jinġabru flimkien skont il-Kapitolu 3 tat-Titolu III ta’ dak ir-regolament.
24.
Filwaqt li huwa minnu li l-Istati Membri jżommu s-setgħa li jorganizzaw il-kundizzjonijiet ta’ affiljazzjoni għall-iskemi tas-sigurtà soċjali tagħhom, huma għandhom madankollu, meta jeżerċitaw dik is-setgħa, ikunu konformi mad-dritt tal-Unjoni Ewropea u, b’mod partikolari, mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema. Konsegwentement, dawk il-kundizzjonijiet jistgħu ma jkollhomx l-effett li jeskludu mill-ambitu tad-dritt nazzjonali, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, individwi li fil-konfront tagħhom tapplika dik il-leġiżlazzjoni permezz tar-Regolament Nru 1408/71; u l-iskemi ta’ assigurazzjoni obbligatorja għandhom ikunu kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 18 TFUE u tal-Artikolu 45 TFUE ( 20 ). Id-domandi rrinvijati għal deċiżjoni preliminari għandhom ikunu kkunsidrati f’dan l-isfond.
L-Ewwel domanda
25.
Fl-ewwel domanda l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk baħħar Awstrijak irtirat li kien ċittadin ta’ pajjiż terz fiż-żmien meta kien impjegat fuq bastiment irreġistrat fil-Pajjiżi l-Baxxi jistax jiġi miċħud minn pensjoni wara li l-Istat li tiegħu huwa ċittadin ikun issieħeb fl-Unjoni Ewropea. Ir-regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi li eskludew lil H. Rothwangl mill-assigurazzjoni tal-pensjoni tax-xjuħija skont is-sistema ta’ sigurtà soċjali tal-Pajjiżi l-Baxxi fiż-żmien tal-impjieg tiegħu fuq il-bażi ta’ ċittadinanza huma preklużi permezz tar-Regolament Nru 1408/71?
26.
Ir-RSvb jsostni li l-każ ta’ H. Rothwangl jaqa’ barra mill-ambitu tar-Regolament Nru 1408/71. Skont il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1408/71 ma japplikax peress li H. Rothwangl ma jissodisfax il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 2. B’kuntrast, il-Gvern Spanjol jissottometti li l-pożizzjoni ta’ H. Rothwangl għandha tkun ikkunsidrata hekk kif kienet fl-1 ta’ Diċembru 2008, meta ssottometta t-talba tiegħu għal pensjoni. F’dak il-waqt huwa kien jaqa’ fl-ambitu tar-Regolament Nru 1408/71 u għalhekk ir-regola nazzjonali inkwistjoni hija pprojbita skont l-Artikolu 3.
27.
Il-Kummissjoni ssostni li l-kwistjoni deċiżiva hija jekk l-Artikolu 94(2) tar-Regolament Nru 1408/71 japplikax għall-perijodu meta H. Rothwangl ħadem għal HAL. Jekk H. Rothwangl ikkompletax jew le perijodu ta’ assigurazzjoni għandu jkun iddeterminat skont id-dritt nazzjonali. Meta H. Rothwangl ħadem għal HAL, huwa kien ikkunsidrat, skont ir-regoli nazzjonali, li kien residenti tal-Pajjiżi l-Baxxi. Dan jagħti lok għal rabta mill-qrib biżżejjed mal-Pajjiżi l-Baxxi sabiex il-perijodu inkwistjoni jkun ikklassifikat bħala perijodu ta’ assigurazzjoni skont ir-regoli nazzjonali inkwistjoni. Barra minn hekk, ir-regoli dwar il-baħħara fl-Artikolu 13(2)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71 jirregolaw mhux biss l-identifikazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli, iżda wkoll jekk persuna li taqa’ fl-ambitu tar-Regolament Nru 1408/71 hijiex intitolata għal xi benefiċċju ta’ sigurtà soċjali.
28.
Jiena ma naqbilx mal-interpretazzjoni mogħtija mir-RSvb u l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1408/71.
29.
Huwa ċar li meta H. Rothwangl applika għal pensjoni fl-1 ta’ Diċembru 2008, huwa kien ċittadin ta’ Stat Membru. Huwa kien assigurat skont is-sistema Awstrijaka għall-pensjonijiet tax-xjuħija, li taqa’ fl-ambitu sostantiv tar-Regolament Nru 1408/71 ( 21 ). Huwa qiegħed jitlob benefiċċji pro rata mingħand l-istituzzjoni kompetenti tal-Pajjiżi l-Baxxi fuq il-bażi tal-perijodu meta ħadem għal HAL u kien suġġett, fil-Pajjiżi l-Baxxi, għar-regoli nazzjonali inkwistjoni. Huwa għalhekk jaqa’ fi ħdan l-iskop tal-Artikolu 2(1).
30.
Infatti, insib li l-pożizzjoni kemm tar-RSvb kif ukoll tal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi hija ta’ tħassib sa fejn H. Rothwangl irċieva pensjoni ta’ invalidità mill-awtoritajiet tal-Pajjiżi l-Baxxi. Dak il-benefiċċju jaqa’ fl-ambitu sostantiv tar-Regolament Nru 1408/71 ( 22 ). Jidhirli li hemm inkonsistenza sa fejn huwa kien ikkunsidrat li kien jaqa’ fl-ambitu personali ta’ dak ir-regolament għall-finijiet tat-talba tiegħu għal pensjoni ta’ invalidità, iżda huwa allegat li huwa eskluż għall-finijiet tat-talba tiegħu għal pensjoni tax-xjuħija.
31.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi b’mod speċifiku jekk il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1408/71, b’mod partikolari s-sentenza fil-kawża Belbouab ( 23 ), tistax tiċċara l-kwistjoni.
32.
T. Belbouab kien ċittadin Franċiż ta’ oriġini Alġerina, imwieled fl-1924. Huwa ħadem bħala minatur ġewwa Franza u sussegwentement emigra lejn il-Ġermanja fejn kien impjegat fl-istess kapaċità. Huwa ħallas il-kontribuzzjonijiet meħtieġa matul l-impjieg tiegħu fiż-żewġ pajjiżi. Huwa tilef iċ-ċittadinanza Franċiża tiegħu meta l-Alġerija saret indipendenti fl-1962. It-talba tiegħu għal pensjoni ta’ minatur fl-1964 ġiet miċħuda mill-awtoritajiet Ġermaniżi. Il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li r-raġuni għad-domandi tal-qorti nazzjonali dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1408/71 kienet li T. Belbouab kellu jkun ċittadin ta’ Stat Membru meta ppreżenta t-talba tiegħu. Dik ir-raġuni kienet inkonsistenti mal-prinċipju ta’ ċertezza legali. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-ħtieġa li persuna tkun ċittadin ta’ wieħed mill-Istati Membri tirrigwarda ż-żmien tal-impjieg, tal-pagament tal-kontribuzzjonijiet fir-rigward tal-perijodi ta’ kontribuzzjoni u tal-akkwist tad-drittijiet korrispondenti ( 24 ).
33.
F’dan il-każ, huwa paċifiku li H. Rothwangl kien ċittadin ta’ Stat Membru fl-1 ta’ Diċembru 2008 meta ppreżenta talba għal pensjoni tax-xjuħija mingħand il-Pajjiżi l-Baxxi, iżda mhux waqt il-perijodu ta’ referenza. Madankollu, huwa kien akkwista drittijiet matul il-perijodu ta’ referenza? Dik id-domanda ma ġietx ikkunsidrata fil-kawża Belbouab. T. Belbouab kien ħallas il-kontribuzzjonijiet meħtieġa u kien akkwista drittijiet matul il-perijodu rilevanti. Jidhirli li l-kawża Belbouab għalhekk ma tgħinx sabiex tkun riżolta l-kawża preżenti.
34.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk is-sentenza fil-kawża Buhari Haji ( 25 ) hijiex waħda rilevanti. Dik il-kawża kienet tirrigwarda ċittadin Niġerjan li kellu ċittadinanza Brittanika sakemm in-Niġerja saret indipendenti fl-1960. Bejn l-1937 u l-1986 I. Buhari Haji kien ħadem fil-Kongo Belġjan (li fl-1 ta’ Lulju 1960 sar iż-Zaire), u kien ħallas kontribuzzjonijiet fl-iskema Belġjana ta’ sigurtà soċjali qabel ma ż-Zaire sar indipendenti. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma kienx hemm rabta bejn is-sitwazzjoni ta’ ħaddiema li darba kellhom iċ-ċittadinanza ta’ Stat li sussegwentement sar membru ta’ (dik li dak iż-żmien kienet) il-Komunità Ewropea iżda kien tilef dik iċ-ċittadinanza qabel l-adeżjoni ta’ dak l-Istat u l-kisba tal-moviment liberu ta’ persuni impjegati u ta’ persuni li jaħdmu għal rashom fi ħdan il-Komunità. Il-pożizzjoni kienet differenti biss għal dawk f’dik il-kategorija li żammew iċ-ċittadinanza tal-Istat inkwistjoni wara l-adeżjoni tiegħu fil-Komunità u li d-drittijiet tagħhom kienu rikonoxxuti u protetti, skont il-leġiżlazzjoni Komunitarja dwar is-sigurtà soċjali, permezz tad-dispożizzjonijiet tranżitorji stipulati fl-Artikoli 94 u 95 tar-Regolament Nru 1408/71, li jippermettu l-perijodi kollha ta’ assigurazzjoni, ta’ impjieg jew ta’ residenza mwettqa qabel l-adeżjoni li għandhom jitqiesu sabiex ikunu stabbiliti d-drittijiet għal benefiċċji skont id-dispożizzjonijiet ta’ dak ir-regolament.
35.
Il-pożizzjoni ta’ H. Rothwangl hija differenti sew minn dik ta’ I. Buhari Haji. Huwa ma kienx ħallas kontribuzzjonijiet u ma kienx assigurat skont ir-regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi applikabbli fil-perijodu ta’ referenza. Madankollu, huwa kien akkwista drittijiet skont l-Artikolu 94(1) sa (3) tar-Regolament Nru 1408/71 li kellhom ikunu aggregati ma’ xi pensjoni tax-xjuħija li kien intitolat għaliha fl-Awstrija?
36.
L-Artikolu 94(1) jistipula li ebda dritt ma jiġi akkwistat skont ir-Regolament Nru 1408/71 qabel ma dan ikun daħal fis-seħħ fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat ( 26 ).
37.
Sabiex ir-Regolament Nru 1408/71 ikun jista’ japplika għall-effetti futuri ta’ sitwazzjonijiet tal-passat, l-Artikolu 94(2) imbagħad jimponi obbligu li jittieħdu inkunsiderazzjoni, għall-finijiet sabiex jiġu stabbiliti d-drittijiet għal benefiċċju, il-perijodi kollha ta’ assigurazzjoni, ta’ impjieg jew ta’ residenza mwettqa skont il-leġiżlazzjoni ta’ xi Stat Membru qabel l-1 ta’ Ottubru 1972 jew qabel il-bidu ta’ applikazzjoni tagħha fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru. Għalhekk isegwi minn dik id-dispożizzjoni li Stat Membru mhux intitolat li jirrifjuta li jitqiesu perijodi ta’ assigurazzjoni mwettqa fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, għall-finijiet li tiġi stabbilita l-pensjoni tal-irtirar ta’ applikant, għar-raġuni waħdanija li dawk il-perijodi ġew imwettqa qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dak ir-regolament ( 27 ).
38.
Applikant għandu jkun kapaċi jindika perijodu ta’ assigurazzjoni u, fejn xieraq, perijodi ta’ impjieg jew ta’ residenza mwettqa skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru qabel l-1 ta’ Ottubru 1972 ( 28 ) sabiex ikun jista’ jinvoka b’suċċess l-Artikolu 94(2) tar-Regolament Nru 1408/71.
39.
Jidhirli li dawk il-kundizzjonijiet ma humiex invarjabbilment kumulattivi. Il-kliem “[u], fejn xieraq” jissuġġerixxu li mhux dejjem meħtieġ li jintwera li t-tliet kundizzjonijiet kollha huma ssodisfatti. Wieħed għandu jqis li l-Artikolu 94(2) japplika għall-benefiċċji kollha ta’ sigurtà soċjali li jidħlu fl-ambitu sostantiv tar-Regolament Nru 1408/71. Il-kundizzjonijiet li applikant huwa meħtieġ li jissodisfa jistgħu jvarjaw skont l-Istat Membru u/jew it-tip ta’ benefiċċju inkwistjoni. Kif nifhimha jien, l-iskema tal-Pajjiżi l-Baxxi ma teżiġix li l-applikant jistabbilixxi wkoll li wettaq perijodu ta’ residenza jew ta’ impjieg, għalkemm mhux ikkontestat li H. Rothwangl jissodisfa dawk iż-żewġ kundizzjonijiet. Madankollu l-applikant irid ikun kapaċi jidentifika perijodu ta’ assigurazzjoni mwettaq skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru.
40.
H. Rothwangl jista’ jissodisfa dik il-kundizzjoni?
41.
Ir-regoli nazzjonali inkwistjoni jikkostitwixxu leġiżlazzjoni għall-finijiet tal-Artikolu 1(j) tar-Regolament Nru 1408/71. Skont l-Artikolu 1(r), perijodi ta’ assigurazzjoni huma perijodi ta’ kontribuzzjoni jew perijodi ta’ impjieg jew ta’ xogħol għal rasu kif iddefiniti jew rikonoxxuti bħala perijodi ta’ assigurazzjoni mil-leġiżlazzjoni skont liema dawn ġew imwettqa jew li huma kkunsidrati li ġew imwettqa. Dik ir-referenza speċifika għal-leġiżlazzjoni nazzjonali turi biċ-ċar li r-Regolament Nru 1408/71, partikolarment għall-finijiet tal-aggregazzjoni ta’ perijodi ta’ assigurazzjoni, tirreferi għall-kundizzjonijiet li għalihom il-liġi nazzjonali tissuġġetta r-rikonoxximent ta’ perijodu speċifiku bħala ekwivalenti għall-perijodi ta’ assigurazzjoni nnifishom ( 29 ).
42.
Il-qorti tar-rinviju tgħid li skont ir-regoli nazzjonali li kienu applikabbli matul il-perijodu ta’ referenza H. Rothwangl ma kienx assigurat, billi ċittadini ta’ pajjiż terz li kienu jagħmlu parti mill-ekwipaġġ ta’ bastiment li jbaħħar li kienu jgħixu abbord dak il-bastiment kienu esklużi minn assigurazzjoni għall-pensjoni tax-xjuħija. Din tgħid ukoll mingħajr ekwivoku li r-regoli nazzjonali inkwistjoni ddiskriminaw fuq il-bażi ta’ ċittadinanza ( 30 ). Din id-diskriminazzjoni hija pprojbita mill-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1408/71? Jekk huwa hekk, H. Rothwangl ikun jista’ jitlob li għandu jiġi ttrattat daqs li kieku kien wettaq perijodu ta’ assigurazzjoni fil-Pajjiżi l-Baxxi minkejja li fil-fatt huwa ma jissodisfax dak l-element essenzjali tal-Artikolu 94(2).
43.
Domandi simili ġew ikkunsidrati mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Kauer u Duchon.
44.
L. Kauer, ċittadina Awstrijaka, ippreżentat talba fl-Awstrija għal pensjoni tax-xjuħija. Hija kienet ħadmet u wettqet perijodi ta’ assigurazzjoni obbligatorja skont il-leġiżlazzjoni Awstrijaka. Meta tqiesu l-perijodi ta’ kwalifika għall-finijiet tal-assigurazzjoni tal-pensjoni tax-xjuħija, l-istituzzjoni kompetenti qieset il-perijodu fl-Awstrija meta ma kinitx ħadmet, iżda kienet qiegħda trabbi lil uliedha. Dawk il-perijodi ġew magħduda bħala “perijodi ta’ sostituzzjoni”. Madankollu, perijodi ekwivalenti li L. Kauer kienet għexet fil-Belġju trabbi lil uliedha ma ġewx magħduda. Il-perijodi li qattgħet trabbi lil uliedha (kemm fl-Awstrija u l-Belġju) seħħew qabel ma l-Awstrija ssieħbet ma’ (dik li dak iż-żmien kienet magħrufa bħala) l-Komunità Ewropea. Il-qorti tar-rinviju talbet gwida dwar jekk l-Artikolu 94(1) sa (3) tar-Regolament Nru 1408/71 kienx jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li eskludiet il-ħin li ddedikat trabbi lil uliedha fil-Belġju milli jkunu meqjusa bħala perijodi ta’ sostituzzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-pensjoni tax-xjuħija ta’ L. Kauer.
45.
J. F. Duchon kien ċittadin Awstrijak li kien ħadem fil-Ġermanja qabel l-adeżjoni tal-Awstrija mal-Komunità. Matul dak il-perijodu huwa kien vittma ta’ inċident industrijali. Huwa kien għalhekk irċieva benefiċċju għall-inċident industrijali mill-awtoritajiet Ġermaniżi. It-talba tiegħu għal pensjoni ta’ diżabilità mill-awtoritajiet Awstrijaki b’effett minn l-1 ta’ Jannar 1998 ġiet miċħuda fuq il-bażi li: (i) ma kienx wettaq il-perijodu ta’ kwalifika u (ii) billi l-avvenimenti relatati mal-inċident seħħew fil-Ġermanja qabel l-adeżjoni tal-Awstrija, huwa ma setax jibbaża ruħu fuq il-prinċipju tal-moviment liberu tal-ħaddiema.
46.
Fiż-żewġ kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-applikanti rispettivi setgħu jinvokaw id-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 94 tar-Regolament Nru 1408/71 u li r-regoli Awstrijaċi applikabbli fil-konfront ta’ L. Kauer u J. F. Duchon kienu pprojbiti bil-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni. Ċerti prinċipji komuni jistgħu jkunu identifikati mis-sentenzi.
47.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li sabiex jingħata effett lir-regoli tranżitorji tal-Artikolu 94(1) sa (3) tar-Regolament Nru 1408/71, huwa meħtieġ li jitqiesu l-perijodi ta’ assigurazzjoni mwettqa qabel ma dak ir-regolament daħal fis-seħħ ( 31 ). Fiż-żewġ kawżi, l-applikanti kienu assigurati skont ir-regoli nazzjonali rilevanti. Il-miżuri nazzjonali inkwistjoni wara kellhom ikunu evalwati fid-dawl tar-regoli tal-Komunità kif kienu applikabbli wara l-adeżjoni tal-Awstrija ( 32 ). L-istituzzjoni kompetenti għalhekk kellha tapplika l-prinċipji dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema u r-regoli tranżitorji tal-Artikolu 94(1) sa (3) ( 33 ).
48.
Huwa ċar mill-kawżi Kauer u Duchon li s-sitwazzjoni ta’ H. Rothwangl għandha tkun eżaminata permezz ta’ riferiment għad-dritt tal-Unjoni Ewropea wara l-adeżjoni tal-Awstrija fl-Unjoni Ewropea. X’inhi l-konsegwenza ta’ tali analiżi?
49.
Jidhirli li (sfortunatament) il-pożizzjoni ta’ H. Rothwangl hija differenti minn dik tar-rikorrenti f’dawk iż-żewġ kawżi u dan f’żewġ aspetti importanti.
50.
L-ewwel nett, il-projbizzjoni kontra d-diskriminazzjoni teħtieġ li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati bl-istess mod, sakemm dan it-trattament ma jkunx oġġettivament ġustifikat ( 34 ). Fil-kawża Kauer il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni kienet fil-fatt introduċiet differenza fit-trattament, fis-sens li kienet awtomatikament ħadet inkunsiderazzjoni l-perijodi tat-trobbija tat-tfal imwettaq fl-Awstrija iżda kkunsidrat dawk il-perijodi li tqattgħu fi Stat ieħor li huwa parti miż-ŻEE basta li jkun hemm il-ħlas tal-allowance tal-maternità jew allowances oħra ekwivalenti skont il-liġi federali tal-Awstrija. Meta dik il-liġi ta’ differenzjazzjoni ġiet applikata, wara l-adeżjoni tal-Awstrija fl-Unjoni Ewropea, għall-perijodi tat-trobbija tat-tfal imwettqa kemm fl-Awstrija u fi Stat Membru ieħor, dik il-liġi ħadmet għall-iżvantaġġ ta’ ċittadini tal-Komunità li kienu rrisjedew jew ħadmu fl-Awstrija u wara eżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ moviment liberu ( 35 ). Fil-kawża Duchon il-Qorti tal-Ġustizzja identifikat differenza ċara fit-trattament li kienet ta’ detriment għall-ħaddiema Awstrijaċi li eżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ moviment liberu hekk kif imqabbel ma’ dawk li baqgħu fl-Awstrija, billi l-possibbiltà li jkunu ssodisfatti r-regoli nazzjonali inkwistjoni u ta’ kwalifikazzjoni għall-benefiċċji kienet iżgħar għall-ewwel grupp ( 36 ).
51.
B’mod kruċjali, fiż-żewġ kawżi l-Qorti tal-Ġustizzja kienet ippreparata impliċitament li tikkunsidra lir-rikorrenti daqs li kieku kienu eżerċitaw drittijiet tal-UE tal-moviment liberu, għalkemm il-“moviment” inkwistjoni seħħ qabel l-adeżjoni tal-Awstrija fl-UE. Għalhekk, għalkemm il-Belġju seta’ jikkunsidra b’mod leġittimu lil L. Kauer bħala ċittadin ta’ pajjiż terz mill-perspettiva tad-dritt tal-UE meta kienet tirrisjedi hemm mill-1970 sal-1975 trabbi lil uliedha, u l-Ġermanja setgħet ukoll b’mod leġittimu tikkunsidra lil J. F. Duchon bħala ċittadin ta’ pajjiż terz meta kien soffra inċident industrijali waqt li kien qiegħed jaħdem hemm fl-1968, wara li l-Awstrija ssieħbet fl-UE, l-Awstrija kellha tikkunsidra dawk il-perijodi ta’ żmien li tqattgħu “barra l-pajjiż” daqs li kieku tqattgħu fi Stat Membru ieħor tal UE b’eżerċizzju tad-drittijiet tal-moviment liberu.
52.
Jirriżulta li fil-kawża preżenti l-Awstrija għandha tikkunsidra lil H. Rothwangl daqs li kieku kien eżerċita d-dritt ta’ moviment liberu anki qabel l-adeżjoni tal-Awstrija fl-Unjoni Ewropea meta kien ħadem għal HAL fuq bastimenti li kienu rreġistrati fil-Pajjiżi l-Baxxi. Iżda, waħdu, dan mhux biżżejjed sabiex H. Rothwangl jikseb aċċess għal żieda “tal-Pajjiżi l-Baxxi” fil-pensjoni tiegħu. Għall-kuntrarju ta’ L. Kauer u J. F. Duchon, id-diffikultà ta’ H. Rothwangl ma tinsabx esklużivament (jew saħansitra primarjament) fir-regoli Awstrijaċi. Din tinsab fil-regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi li eskludewh mill-kopertura waqt li kien qiegħed jaħdem għal HAL billi kien ċittadin ta’ pajjiż terz. U din l-esklużjoni, għalkemm hija manifestament diskriminatorja fuq il-bażi ta’ ċittadinanza, dak iż-żmien kienet totalment possibbli skont id-dritt tal-UE peress illi l-Awstrija ma kinitx għadha saret Stat Membru tal-Unjoni Ewropea.
53.
It-tieni nett, fil-kawżi Kauer u Duchon ma kienx hemm kontestazzjoni li l-applikanti rispettivi kienu affiljati fis-sistema nazzjonali tas-sigurtà soċjali inkwistjoni (iż-żewġ kawżi kienu jirrigwardaw l-iskema Awstrijaka). B’mod ġenerali, id-domanda kienet jekk perijodi mqatta’ barra l-Awstrija għandhomx ikunu kkunsidrati meta l-awtoritajiet kompetenti fl-Awstrija kkalkolaw il-benefiċċji li għalihom l-applikanti kienu intitolati ( 37 ). B’kuntrast, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandha ebda informazzjoni dwar jekk H. Rothwangl kienx affiljat fis-sistema ta’ sigurtà soċjali Awstrijaka matul il-perijodu ta’ referenza; iżda huwa ċar li hu ma kien akkwista ebda drittijiet skont ir-regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi applikabbli matul il-perijodu ta’ referenza waqt li kien qiegħed jaħdem għal HAL. Għalhekk, fi kliem ieħor, ma hemm ebda drittijiet akkwistati li fuqhom id-dispożizzjonijiet tranżitorji fl-Artikolu 94(2) tar-Regolament Nru 1408/71 jistgħu japplikaw. U jkun inkompatibbli mal-prinċipju ta’ ċertezza legali u mal-formulazzjoni espressa tal-Artikolu 94(1) li dawk id-drittijiet jingħataw b’mod retrospettiv.
54.
Bil-kontra ta’ dak li qalet il-Kummissjoni ma nikkunsidrax li jekk H. Rothwangl kellux rabta mill-qrib biżżejjed mal-Pajjiżi l-Baxxi matul il-perijodu ta’ referenza huwa kriterju rilevanti. Dik il-kundizzjoni mhix riflessa fit-test tal-Artikolu 94(2) tar-Regolament Nru 1408/71. Lanqas ma nemmen li l-Artikolu 13(2)(ċ) huwa rilevanti. L-uniku skop ta’ dik id-dispożizzjoni huwa li tkun identifikata l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għal individwi impjegati abbord bastiment li jtajjar il-bandiera ta’ Stat Membru. Bħala tali, l-Artikolu 13(2)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71 ma jistabbilixxix il-kundizzjonijiet li joħolqu d-dritt jew l-obbligu ta’ affiljazzjoni fi skema tas-sigurtà soċjali jew fi kwalunkwe fergħa partikolari ta’ skema tal-istess tip. Hija l-leġiżlazzjoni ta’ kull Stat Membru li għandha tiddetermina dawn il-kundizzjonijiet ( 38 ). Hawnhekk, ma huwiex ikkontestat li r-regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi kienu applikabbli fil-konfront ta’ H. Rothwangl meta ħadem għal HAL u li ma kienx assigurat skont dawk ir-regoli. Għalhekk, huwa ma kienx wettaq perijodu ta’ assigurazzjoni għall-finijiet tal-Artikolu 94(2).
55.
Jiena għalhekk nikkonkludi li persuna li qed tagħmel talba għal pensjoni tax-xjuħija li ma kinitx ċittadina ta’ Stat Membru matul il-perijodu fuq il-bażi ta’ liema qed titlob benefiċċju ma tiksibx drittijiet skont it-tifsira tad-dispożizzjonijiet tranżitorji stipulati fl-Artikolu 94(1) sa (3) tar-Regolament Nru 1408/71, fiċ-ċirkustanzi fejn ma tkunx wettqet perijodu ta’ assigurazzjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru qabel ma l-Istat Membru tagħha daħal fl-Unjoni Ewropea, billi l-perijodu inkwistjoni ma jikkostitwixxix perijodu ta’ assigurazzjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ dak l-Istat Membru. Dan hu hekk anki jekk matul dak il-perijodu hija kienet residenti u kienet impjegata fl-Istat Membru li għandu jistabbilixxi d-dritt tagħha għall-benefiċċji skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71. Regoli nazzjonali li eskludew lil tali applikant minn assigurazzjoni skont l-iskema ta’ sigurtà soċjali tal-Istat Membru kkonċernat matul il-perijodu tiegħu ta’ residenza u ta’ impjieg ma humiex ipprojbiti mill-Artikolu 3 ta’ dak ir-regolament.
It-Tieni domanda
56.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi fit-tieni domanda jekk skont l-Artikolu 18 TFUE (il-projbizzjoni kontra d-diskriminazzjoni) u l-Artikolu 45 TFUE (li jiggarantixxi l-moviment liberu tal-ħaddiema) l-awtoritajiet tal-Pajjiżi l-Baxxi huma meħtieġa, meta jikkalkolaw il-pensjoni ta’ H. Rothwangl, li ma japplikawx ir-regoli nazzjonali inkwistjoni, li eskludew baħħara li kienu ċittadini ta’ pajjiż terz minn assigurazzjoni li tkopri l-pensjoni tax-xjuħija waqt il-perijodu ta’ referenza.
57.
Fil-fehma tiegħi, ir-risposta għal dik id-domanda hija “le”.
58.
L-Artikolu 2 tal-Att dwar il-kundizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Awstrija, tar-Repubblika tal-Finlandja u ir-Renju tal-Isvezja u l-aġġustamenti għat-Trattati li fuqhom l-Unjoni Ewropea hija mwaqqfa (“l-Att ta’ Adeżjoni”) jipprovdi li, mid-data tal-adeżjoni, id-dispożizzjonijiet tat-Trattati oriġinali għandhom ikunu vinkolanti fuq l-Istati Membri l-ġodda u għandhom japplikaw f’dawk l-Istati skont il-kundizzjonijiet stipulati f’dawk it-Trattati u fl-Att ta’ Adeżjoni. L-Att ta’ Adeżjoni ma fihx dispożizzjonijiet tranżitorji dwar l-applikazzjoni ta’ dawk li llum huma l-Artikolu 18 TFUE u l-Artikolu 45 TFUE. Dawk id-dispożizzjonijiet għandhom għalhekk ikunu kkunsidrati li huma applikabbli minnufih u vinkolanti fuq l-Awstrija mid-data tal-adeżjoni tagħha, jiġifieri mill-1 ta’ Jannar 1995. Il-korollarju huwa li, b’effet minn dik id-data, Stati Membri oħra għandhom jittrattaw ċittadini Awstrijaki bħala ċittadini tal-Unjoni Ewropea.
59.
Madankollu, ma hemm xejn fl-Att ta’ Adeżjoni li jeħtieġ li Stati Membri eżistenti għandhom jittrattaw ċittadini Awstrijaċi bl-istess mod li huma jittrattaw ċittadini ta’ Stati Membri oħra qabel l-adeżjoni ( 39 ). H. Rothwangl seta’ jinsisti biss li l-Pajjiżi l-Baxxi jittrattawh bħal li kieku kien assigurat għal pensjoni tax-xjuħija kieku huwa kien intitolat għad-drittijiet li jemanaw mid-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-moviment liberu tal-ħaddiema matul il-perijodu ta’ referenza ( 40 ). Iżda huwa ma kienx intitolat għal dan. Skont id-dritt tal-UE ma jistgħux jinkisbu drittijiet qabel l-adeżjoni u bħala konsegwenza ma jistgħux ikunu rikonoxxuti wara l-adeżjoni meta l-kundizzjonijiet għall-kisba jew eżistenza tagħhom ma jkunux issodisfatti ( 41 ).
60.
Jiena għalhekk nikkonkludi li l-Artikolu 18 TFUE u l-Artikolu 45 TFUE, fil-kuntest tal-adeżjoni tal-Awstrija fl-Unjoni Ewropea, ma jipprekludux regoli nazzjonali bħal dawk inkwistjoni fil-każ ta’ H. Rothwangl.
It-Tielet domanda
61.
It-tielet domanda tirrigwarda essenzjalment lil F. Wieland. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk applikant li huwa ċittadin ta’ Stat terz fil-waqt li jitlob il-pensjoni, iżda fejn matul il-perijodu ta’ referenza kien ċittadin ta’ Stat li ssieħeb fl-Unjoni Ewropea wara li hu kien wettaq perijodu ta’ residenza u ta’ impjieg fi Stat Membru, jistax jibbenefika mir-Regolament Nru 1408/71 peress illi jaqa’ fl-ambitu tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 859/2003 u jista’ jissodisfa d-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 2(1) sa (3) ta’ dak ir-regolament.
62.
Mir-raġunament tiegħi dwar il-kawża ta’ H. Rothwangl jirriżulta li jiena nqis li huwa ma jistax.
63.
F. Wieland jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 859/2003, sa fejn huwa ċittadin tal-Istati Uniti residenti legalment fl-Awstrija u ċ-ċirkustanzi relatati mat-talba tiegħu ma humiex limitati fi Stat Membru wieħed u mhux ġa kopert b’dawk id-dispożizzjonijiet biss fuq il-fatt taċ-ċittadinanza tiegħu. Għaldaqstant huwa jaqa’ fl-ambitu ta’ dak ir-regolament.
64.
L-Artikolu 2(1) sa (3) tar-Regolament Nru 859/2003 jirrifletti t-test tal-Artikolu 94(1) sa (3) tar-Regolament Nru 1408/71. Għalkemm F. Wieland kien residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi matul il-perijodu ta’ referenza, huwa — bħal H. Rothwangl — ma kienx assigurat skont ir-regoli tal-Pajjiżi l-Baxxi fir-rigward tal-pensjoni tax-xjuħija. Huwa għalhekk ma kienx jissodisfa l-ewwel kundizzjoni tal-Artikolu 2(2) u ma kienx kiseb drittijiet fis-sens ta’ dik id-dispożizzjoni. It-talba tiegħu għalhekk għandha tiġi miċħuda għall-istess raġunijiet li spjegajt fil-punti 35 sa 55 hawn fuq fil-konfront ta’ H. Rothwangl.
65.
Ir-risposta għat-tielet domanda għalhekk għandha tkun li persuna li taqa’ fl-ambitu tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 859/2003 u li titlob id-dritt għall-pensjoni tax-xjuħija fuq il-bażi ta’ perijodu qabel l-1 ta’ Ġunju 2003, mhux intitolata tibbaża ruħha fuq id-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 2(1) sa (3) ta’ dak ir-regolament fejn il-perijodu inkwistjoni ma jikkostitwixxix perijodu ta’ assigurazzjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, għalkemm matul dak il-perijodu hija kienet residenti u kienet impjegata fl-Istat Membru li għandu jiddeċiedi dwar l-intitolament tagħha għall-benefiċċji skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71.
Konklużjoni
66.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet hawn fuq nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tirrispondi għad-domandi mressqa mis-Centrale Raad van Beroep (qorti tal-appell fil-qasam tas-sigurtà soċjali), il-Pajjiżi l-Baxxi, kif ġej:
—
Persuna li tagħmel talba għal pensjoni tax-xjuħija li ma kinitx ċittadina ta’ Stat Membru matul il-perijodu fuq il-bażi ta’ liema qed titlob benefiċċju ma tiksibx drittijiet skont it-tifsira tad-dispożizzjonijiet tranżitorji stipulati fl-Artikolu 94(1) sa (3) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71 tal-14 ta’ Ġunju 1971 dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-siġurtà soċjali għall-persuni impjegati u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità, fiċ-ċirkustanzi fejn ma tkunx wettqet perijodu ta’ assigurazzjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru qabel ma l-Istat Membru tagħha daħal fl-Unjoni Ewropea, billi l-perijodu inkwistjoni ma jikkostitwixxix perijodu ta’ assigurazzjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ dak l-Istat Membru. Dan hu hekk anki jekk matul dak il-perijodu hija kienet residenti u kienet impjegata fl-Istat Membru li għandu jistabbilixxi d-dritt tagħha għall-benefiċċji skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71. Regoli nazzjonali li eskludew lil tali applikant minn assigurazzjoni skont l-iskema ta’ sigurtà soċjali tal-Istat Membru kkonċernat matul il-perijodu tiegħu ta’ residenza u ta’ impjieg ma humiex ipprojbiti mill-Artikolu 3 ta’ dak ir-regolament.
—
L-Artikolu 18 TFUE u l-Artikolu 45 TFUE, fil-kuntest tal-adeżjoni tal-Awstrija fl-Unjoni Ewropea, ma jipprekludux regoli nazzjonali bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
—
Persuna li taqa’ fl-ambitu tal-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 859/2003, tal-14 ta’ Mejju 2003 li jestendi d-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KEE) Nru 1408/71 u r-Regolament (KEE) Nru 574/72 għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li mhumiex diġà koperti b’dawk id-dispożizzjonijiet unikament minħabba ċ-ċittadinanza tagħhom, u li titlob id-dritt għall-pensjoni tax-xjuħija fuq il-bażi ta’ perijodu qabel l-1 ta’ Ġunju 2003, mhux intitolata tibbaża ruħha fuq id-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 2(1) sa (3) ta’ dak ir-regolament fejn il-perijodu inkwistjoni ma jikkostitwixxix perijodu ta’ assigurazzjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, għalkemm matul dak il-perijodu hija kienet residenti u kienet impjegata fl-Istat Membru li għandu jiddeċiedi dwar l-intitolament tagħha għall-benefiċċji skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71.
( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
( 2 ) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-siġurtà soċjali għall-persuni impjegati u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità (Verżjoni kkonsolidata — ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 35). Dak ir-regolament ġie emendat diversi drabi; hija l-verżjoni kif emendata bir-Regolament (KE) Nru 1992/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-18 ta’ Diċembru 2006 (ĠU 2006 L 392, p. 1) li kienet applikabbli fiż-żmien li F. Wieland u H. Rothwangl ippreżentaw it-talbiet tagħhom. Ir-Regolament Nru 1408/71 ġie mħassar u ssostitwit bir-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar il-kordinazjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72) b’effett mill-1 ta’ Mejju 2010.
( 3 ) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 859/2003, tal-14 ta’ Mejju 2003, li jestendi d-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KEE) Nru 1408/71 u r-Regolament (KEE) Nru 574/72 għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li mhumiex diġà koperti b’dawk id-dispożizzjonijiet unikament minħabba ċ-ċittadinanza tagħhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 317).
( 4 ) Iktar ’il quddiem il-“perijodu ta’ referenza”; Ara wkoll il-punti 16 u 17 iktar ’l isfel.
( 5 ) Règlement no 3 concernant la sécurité sociale des travailleurs migrants, du 25 septembre 1958 (Journal officiel des communautés européennes 1958, p. 561). M’hemmx verżjoni Maltija ta’ dan ir-regolament.
( 6 ) L-Artikolu 4(6) tar-Regolament Nru 3/58.
( 7 ) Règlement no 47/67/CEE du Conseil, du 7 mars 1967, modifiant et complétant certaines dispositions des règlements no 3 et 4 concernant la sécurité sociale des travailleurs migrants (gens de mer) (ĠU 44, 10.3.1967, p. 641). Għal darb’oħra m’hemmx verżjoni Maltija ta’ dan ir-regolament.
( 8 ) Artikolu 1(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71.
( 9 ) L-Artikolu 1(j) tar-Regolament Nru 1408/71.
( 10 ) L-Artikolu 1(r) tar-Regolament Nru 1408/71.
( 11 ) L-Artikolu 1(sa) tar-Regolament Nru 1408/71.
( 12 ) Fl-1981, l-Artikolu 14b tar-Regolament Nru 1408/71, inserit permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1390/81, tat-12 ta’ Mejju 1981, li jestendi għal persuni li jaħdmu għal rashom u l-membri tal-familji tagħhom, ir-Regolament Nru 1408/71 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 222), introduċa regoli speċjali sabiex tkun iddeterminata l-leġiżlazzjoni applikabbli għall-baħħara. Dawk ir-regoli, li fihom eċċezzjonijiet għall-Artikolu 13(2)(ċ) f’ċirkustanzi speċifiċi, ma humiex rilevanti f’din il-kawża.
( 13 ) Ir-Regolament Nru 1408/71 jirreferi għal-leġiżlazzjoni tal-Istat tal-bandiera bħala l-kriterju rilevanti fir-rigward tad-determinazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli. L-Istat tal-bandiera ta’ bastiment kummerċjali huwa l-Istat li taħt il-liġijiet tiegħu l-bastiment huwa rreġistrat jew liċenzjat. Madankollu, l-Artikolu 3(3) tal-AOW jagħmel riferiment għal “port ta’ reġistrazzjoni tal-bastiment”, li nifhem li jfisser il-port fejn il-bastiment huwa bbażat. Dan ma jfissirx neċessarjament li huwa l-port fejn il-bastiment huwa rreġistrat.
( 14 ) Skont id-digriet dwar l-estensjoni u r-restrizzjoni tal-kategorija ta’ persuni koperti b’assigurazzjoni nazzjonali (Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen, iktar ’il quddiem “il-BUB”), li ġie emendat f’diversi okkażjonijiet bejn l-1959 u l-1968. Jiena se nirreferi għal dawk ir-regoli flimkien mal-AOW kif kienet tapplika matul il-perijodu ta’ referenza bħala l-“leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni”. Id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-BUB ġew revokati b’effett mill-1 ta’ Jannar 1999.
( 15 ) Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Nru. 34462/97, ECHR 2002-IV.
( 16 ) Ara l-punt 2 iktar ’il fuq.
( 17 ) Hawnhekk għandi nsemmi l-Konvenzjoni dwar il-Pensjoni tal-Baħħara, 1946 (Nru 71) tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO), li daħlet fis-seħħ fl-10 ta’ Ottubru 1962. Il-Pajjiżi l-Baxxi rratifikaw dik il-Konvenzjoni fis-27 ta’ Awwissu 1957. Skont l-Artikolu 1 kull Stat Membru tal-ILO huwa suġġett għall-obbligu skont il-liġijiet jew ir-regolament nazzjonali sabiex jistabbilixxi jew jiżgura t-twaqqif ta’ skemi ta’ pensjoni għall-baħħara. Madankollu, persuni mhux residenti u persuni li ma humiex ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat jistgħu jkunu esklużi minn dawk l-iskemi.
( 18 ) Ara il-Proposta tal-Kummissjoni għal Regolament tal-Kunsill (KE) dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi ta’ sigurtà soċjali, COM(1998) 779 finali, p. 1.
( 19 ) Ara l-ewwel premessa tar-Regolament Nru 1408/71.
( 20 ) Sentenza tas-17 ta’ Jannar 2012, Salemink, C‑347/10, Ġabra, EU:C:2012:17, punti 39 u 40.
( 21 ) L-Artikolu 4(1)(ċ) tar-Regolament Nru 1408/71.
( 22 ) L-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament Nru 1408/71.
( 23 ) Sentenza tat-12 ta’ Ottubru 1978, Belbouab, C-10/78, Ġabra, EU:C:1978:181.
( 24 ) Sentenza tat-12 ta’ Ottubru 1978, Belbouab, C-10/78, Ġabra, EU:C:1978:181, punt 7.
( 25 ) Sentenza tal-14 ta’ Novembru 1990, Buhari Haji vs INASTI, C‑105/89, Ġabra, EU:C:1990:402 (“Buhari Haji”).
( 26 ) Sentenza tat-18 ta’ April 2002, Duchon, C‑290/00, Ġabra, EU:C:2002:234, punt 22 (“Duchon”).
( 27 ) Duchon, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata. Ara wkoll is-sentenza tal-5 ta’ Novembru 2014, Somova, C‑103/13, Ġabra, EU:C:2014:2334, punti 52 sa 54.
( 28 ) Għal dawk l-Istati Membri li daħlu fl-Unjoni Ewropea wara l-adozzjoni tar-Regolament Nru 1408/71, il-punt rilevanti ma huwiex l-1 ta’ Ottubru 1972, iżda qabel ma dak ir-regolament ikun daħal fis-seħħ fl-Istat Membru kkonċernat. Għall-Awstrija, id-data hija l-1 ta’ Jannar 1995.
( 29 ) Sentenza tas-7 ta’ Frar 2002, Kauer, C‑28/00, Ġabra, EU:C:2002:82, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata (“Kauer”).
( 30 ) Ara l-punt 15 iktar ’il fuq.
( 31 ) Duchon, punt 23. Fil-kawża Kauer il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li jekk il-perijodu ddedikat għat-trobbija tat-tfal fil-Belġju kienx perijodu ta’ assigurazzjoni għall-finijiet tal-pensjoni tax-xjuħija kellu jkun iddeterminat skont il-liġi Awstrijaka (punti 33 u 34 tas-sentenza). Ir-restrizzjoni taħt dawk ir-regoli li ma ppermettietx dak il-perijodu milli jkun ikkunsidrat bħala perijodu ta’ assigurazzjoni (għall-kuntrarju tal-perijodu ekwivalenti mqatta’ fl-istess mod fl-Awstrija) kienet inkompatibbli mar-Regolament Nru 1408/71 (punti 42 sa 45 tas-sentenza).
( 32 ) Duchon, punt 28.
( 33 ) Duchon, punt 32. Ara wkoll is-sentenza fil-kawża Kauer, punti 45 u 50.
( 34 ) Ara, fost diversi stqarrijiet ta’ dan il-prinċipju, is-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2006, Eman u Sevinger, C‑300/04, Ġabra, EU:C:2006:545, punt 57.
( 35 ) Kauer, punti 43 u 44.
( 36 ) Duchon, punt 29.
( 37 ) Ara l-punti 44 sa 47 iktar ’il fuq.
( 38 ) Sentenza fil-kawża Bakker, C‑106/11, EU:C:2012:328, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata.
( 39 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tas-26 ta’ Mejju 1993, Tsiotras vs Landeshauptstadt Stuttgart, C‑171/91, Ġabra, EU:C:1993:215, punt 12, u s-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 1999, Andersson u Wåkerås-Andersson, C‑321/97, Ġabra, EU:C:1999:307, paragrafu 46.
( 40 ) Fis-seduta, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u r-RSvb ikkonfermaw li waqt il-perijodu ta’ referenza baħħara li kienu ċittadini ta’ Stati Membri oħra tal-Komunità dak iż-żmien, bħall-Italja, kienu assigurati għall-pensjoni tax-xjuħija billi kienu jibbenefikaw mid-dispożizzjonijiet ta’ moviment liberu fit-Trattat.
( 41 ) Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawża ÖsterreichischerGewerkschaftsbund, C‑195/98, Ġabra, EU:C:2000:50, punti 148 u 149, l-ewwel sentenza, li tirreferi għas-sentenzi fil-kawżi Tsiotras, C‑171/91, Ġabra, EU:C:1993:215, u Andersson u Wåkerås-Andersson, C‑321/97, Ġabra, EU:C:1999:307.
Full & Egal Universal Law Academy