ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 20ής Νοεμβρίου 2014 ( *1 )
«Προδικαστική παραπομπή — Τελωνειακή ένωση και κοινό δασμολόγιο — Ατέλεια ως προς τους εισαγωγικούς δασμούς — Ζώα ειδικά προετοιμασμένα για να χρησιμοποιηθούν σε εργαστήριο — Δημόσιο ίδρυμα ή κοινωφελές ίδρυμα ή εξουσιοδοτημένο ιδιωτικό ίδρυμα — Εισαγωγέας που έχει ως πελάτες αυτά τα ιδρύματα — Συσκευασίες — Κλωβοί που χρησιμεύουν για τη μεταφορά των ζώων»
Στην υπόθεση C‑40/14,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Cour de cassation (Γαλλία) με απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2014, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Ιανουαρίου 2014, στο πλαίσιο της δίκης
Direction générale des douanes et droits indirects,
Chef de l’Agence de poursuites de la Direction nationale du renseignement et des enquêtes douanières,
Direction régionale des douanes et droits indirects de Lyon
κατά
Utopia SARL,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Ó Caoimh, πρόεδρο τμήματος, C. Toader και C. G. Fernlund (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Wathelet
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
—
η Utopia SARL, εκπροσωπούμενη από τον M. Le Berre, avocat,
—
η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον D. Colas και την C. Candat,
—
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους A. Caeiros και F. Dintilhac,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 60 του κανονισμού (ΕΟΚ) 918/83 του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για τη θέσπιση του κοινοτικού καθεστώτος τελωνειακών ατελειών (ΕΕ L 105, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με την πράξη περί των όρων προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λεττονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2003, L 236, σ. 33, στο εξής: κανονισμός 918/83), και του γενικού κανόνα 5, στοιχείο βʹ, της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο (EE L 256, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1789/2003 της Επιτροπής, της 11ης Σεπτεμβρίου 2003 (EE L 281, σ. 1, στο εξής: ΣΟ).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Direction générale des douanes et droits indirects (Γενικής Διευθύνσεως της υπηρεσίας τελωνείων και εμμέσων φόρων), του Chef de l’Agence de poursuites de la Direction nationale du renseignement et des enquêtes douanières (προϊσταμένου της Διευθύνσεως διώξεως της εθνικής υπηρεσίας τελωνειακών πληροφοριών και ερευνών) και της Direction régionale des douanes et droits indirects de Lyon (Περιφερειακής διευθύνσεως της υπηρεσίας τελωνείων και εμμέσων φόρων της Lyon), αφενός, και της Utopia SARL (στο εξής: Utopia), αφετέρου, σχετικά με πράξη επιβολής δασμών την οποία αμφισβήτησε η εν λόγω εταιρία.
Το νομικό πλαίσιο
3
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1186/2009 του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2009, για τη θέσπιση του κοινοτικού καθεστώτος τελωνειακών ατελειών (EE L 324, σ. 23), κατάργησε και αντικατέστησε τον κανονισμό 918/83, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2010. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, η τελευταία εξακολουθεί να διέπεται από τον τελευταίο αυτόν κανονισμό.
4
Το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83, μοναδικό άρθρο του τίτλου XIII του εν λόγω κανονισμού, με τίτλο «Πειραματόζωα και βιολογικές ή χημικές ουσίες που προορίζονται για την έρευνα», ορίζει τα εξής:
«1. Παρέχεται τελωνειακή ατέλεια για:
Α)
ζώα ειδικά προετοιμασμένα για να χρησιμοποιηθούν σε εργαστήριο,
[...]
2. Η ατέλεια που αναφέρεται στην παράγραφο 1 περιορίζεται στα ζώα […] [τα οποία] προορίζονται:
—
για δημόσια ή κοινωφελή ιδρύματα που έχουν σαν κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα, καθώς και για υπηρεσίες που εξαρτώνται από δημόσιο ή κοινωφελές ίδρυμα και έχουν σαν κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα,
—
για ιδιωτικά ιδρύματα που έχουν σαν κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα, και έχουν εξουσιοδοτηθεί από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για να παραλαμβάνουν ατελώς τα αντικείμενα αυτά.
[...]»
5
Το άρθρο 128 του κανονισμού αυτού προβλέπει τα εξής:
«Όταν η ατέλεια εισαγωγικών δασμών προβλέπεται με βάση τη χρήση για την οποία οφείλει να χρησιμοποιήσει τα προϊόντα ο παραλήπτης, η ατέλεια παρέχεται μόνον από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους, στο έδαφος του οποίου τα εν λόγω εμπορεύματα πρέπει να ταχθούν σε αυτή τη χρήση.»
6
Το άρθρο 129 του εν λόγω κανονισμού έχει ως εξής:
«Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα, ώστε τα εμπορεύματα που τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία με το ευεργέτημα της τελωνειακής ατέλειας από εισαγωγικούς δασμούς, με βάση τη χρήση η οποία πρέπει να γίνει από τον παραλήπτη τους, να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς αν δεν εξοφληθούν οι οικείοι εισαγωγικοί δασμοί, εκτός αν αυτή η αλλαγή προορισμού επέλθει χωρίς παράβαση των όρων του παρόντος κανονισμού.»
7
Το άρθρο 131 του ίδιου κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο παρών κανονισμός προβλέπει ότι η παροχή ατέλειας εξαρτάται από τη συνδρομή ορισμένων προϋποθέσεων, η απόδειξη της συνδρομής των προϋποθέσεων αυτών προς τις αρμόδιες αρχές βαρύνει τον ενδιαφερόμενο.»
8
Η ΣΟ στηρίζεται στο παγκόσμιο εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδικοποίησης των εμπορευμάτων (στο εξής: ΕΣ), το οποίο καταρτίστηκε από το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας, νυν Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων, και θεσπίστηκε με τη Διεθνή Σύμβαση των Βρυξελλών της 14ης Ιουνίου 1983, η οποία εγκρίθηκε εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας με την απόφαση 87/369/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Απριλίου 1987 (EE L 198, σ. 1).
9
Το πρώτο μέρος της ΣΟ περιλαμβάνει σύνολο προκαταρκτικών διατάξεων. Στο μέρος αυτό, ο τίτλος Ι, που αφορά τους γενικούς κανόνες, περιλαμβάνει το τμήμα Α, που επιγράφεται «Γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της Συνδυασμένης Ονοματολογίας». Μεταξύ των κανόνων αυτών περιλαμβάνεται ο γενικός κανόνας 5, ο οποίος έχει ως εξής:
«Εκτός από τις παραπάνω διατάξεις, στα παρακάτω αναφερόμενα εμπορεύματα εφαρμόζονται και οι ακόλουθοι κανόνες:
[...]
β)
Με την επιφύλαξη των διατάξεων του παραπάνω κανόνα 5 [, στοιχείο αʹ,] οι συσκευασίες […] που περιέχουν εμπορεύματα κατατάσσονται με τα εμπορεύματα αυτά όταν είναι του τύπου που χρησιμοποιείται κανονικά για το είδος των εμπορευμάτων αυτών. Εντούτοις, η διάταξη αυτή δεν είναι υποχρεωτική όταν οι συσκευασίες είναι φανερό ότι είναι κατάλληλες να χρησιμοποιούνται κατά επαναλαμβανόμενο τρόπο.»
10
Η υποσημείωση σχετικά με τον όρο «συσκευασία» που περιλαμβάνεται στον γενικό κανόνα 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ διευκρινίζει τα εξής:
«Με τον όρο “συσκευασία” εννοούνται τα εσωτερικά και εξωτερικά δοχεία, περιβλήματα, περιτυλίγματα και υποθέματα, εκτός από τις μηχανικές κατασκευές που διευκολύνουν τη μεταφορά –ιδίως τα εμπορευματοκιβώτια (containers)–, τους μουσαμάδες, τα εξαρτήματα προστασίας των εμπορευμάτων κατά τη μεταφορά και το υλικό μεταφοράς που έχει βοηθητικό χαρακτήρα. Ο όρος αυτός δεν καλύπτει τις θήκες, κουτιά και παρόμοια είδη συσκευασίας που αναφέρονται στον γενικό κανόνα 5 [, στοιχείο αʹ].»
11
Με εξαίρεση την υποσημείωση αυτή, ο γενικός κανόνας 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ επαναλαμβάνει ακριβώς το γράμμα του γενικού κανόνα 5, στοιχείο βʹ, του ΕΣ.
12
Η επεξηγηματική σημείωση για τον γενικό κανόνα 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ, που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Επεξηγηματικές σημειώσεις της Συνδυασμένης Ονοματολογίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» (ΕΕ 2002, C 256, σ. 1), ορίζει τα εξής:
«Οι συσκευασίες που χρησιμοποιούνται συνήθως για ποτά, μαρμελάδες, μουστάρδα, καρυκεύματα ή άλλα κατατάσσονται με τα εμπορεύματα που περιέχουν, έστω και αν εμφανώς είναι κατάλληλες να χρησιμοποιούνται κατά επαναλαμβανόμενο τρόπο.»
13
Η επεξηγηματική σημείωση σχετικά με τον εν λόγω γενικό κανόνα, όπως αυτός απαντά στο ΕΣ, προβλέπει ότι ο τελευταίος «εφαρμόζεται στην κατάταξη των συσκευασιών και των δοχείων του τύπου που χρησιμοποιείται κανονικά για τα εμπορεύματα τα οποία περιέχουν εντός τους, αλλ’ ότι αυτός δεν είναι υποχρεωτικ[ός] όταν οι συσκευασίες είναι φανερό ότι είναι κατάλληλες να χρησιμοποιούνται κατά επαναλαμβανόμενο τρόπο, για παράδειγμα στην περίπτωση ορισμένων μεταλλικών βαρελιών ή δοχείων από σίδηρο ή χάλυβα για τα συμπιεσμένα ή υγροποιημένα αέρια».
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
14
Η Utopia, εταιρία η οποία ασκεί τη δραστηριότητά της με την εμπορική επωνυμία Marshall Bioresources, εισάγει στη Γαλλία ζώα προερχόμενα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία προορίζονται για εργαστηριακή έρευνα.
15
Κατά τη διάρκεια του έτους 2006, οι γαλλικές τελωνειακές αρχές διενήργησαν εκ των υστέρων έλεγχο επί των εισαγωγών ζώντων σκύλων και κουναβιών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από την Utopia μεταξύ Μαρτίου και Δεκεμβρίου του 2004. Από τον έλεγχο αυτόν προέκυψε ότι η εν λόγω εταιρία είχε πραγματοποιήσει τις εισαγωγές αυτές ατελώς, επικαλούμενη το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83.
16
Η εν λόγω διοικητική αρχή έκρινε ότι η Utopia, η οποία δεν είχε ως δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα και η οποία δεν είχε λάβει την απαιτούμενη εξουσιοδότηση, δεν εδικαιούτο της τελωνειακής ατέλειας που προβλέπεται από το εν λόγω άρθρο 60. Συνεπώς, η διοικητική αυτή αρχή διαπίστωσε, με έκθεση της 7ης Μαρτίου 2007, διάφορες τελωνειακές παραβάσεις μέσω των οποίων αποφεύχθηκε η καταβολή ορισμένων ποσών δασμών και εξέδωσε, στις 27 Μαρτίου 2007, πράξη επιβολής των εν λόγω ποσών.
17
Στις 26 Ιουλίου 2007, κατόπιν της απορρίψεως από την τελωνειακή αρχή της διοικητικής ενστάσεως της Utopia, η εν λόγω εταιρία άσκησε προσφυγή επιδιώκουσα την ακύρωση της εκθέσεως αυτής και της εν λόγω πράξεως επιβολής δασμών. Με απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2011, το tribunal d’instance de Lyon δέχθηκε την προσφυγή αυτή και ακύρωσε την εν λόγω πράξη.
18
Η τελωνειακή αρχή άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του cour d’appel de Lyon, το οποίο, με απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2011, δέχθηκε την επιχειρηματολογία της Utopia η οποία στηριζόταν στην εφαρμογή του άρθρου 60 του κανονισμού 918/83, κρίνοντας ότι η εισαγωγή των ζώντων ζώων γίνεται ατελώς, εφόσον τα ζώα αυτά προορίζονται για να χρησιμοποιηθούν στο εργαστήριο. Αντιθέτως, με την απόφαση αυτή, το cour d’appel de Lyon επικύρωσε την αμφισβητουμένη τελωνειακή οφειλή όσον αφορά τους κλωβούς που προορίζονται για τη μεταφορά των εν λόγω ζώντων ζώων, εκτιμώντας ότι αυτοί δεν αποτελούν συσκευασίες περιέχουσες εμπορεύματα, κατά την έννοια του γενικού κανόνα 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ. Συναφώς, το cour d’appel de Lyon απέρριψε την επιχειρηματολογία της Utopia που στηριζόταν στο γεγονός ότι οι επίδικοι κλωβοί της κύριας δίκης εκμισθώνονται από τον Αμερικανό προμηθευτή, στον οποίο επαναποστέλλονται μετά τη μεταφορά των ζώων, και κατά την οποία μόνον η επαναλαμβανόμενη χρησιμοποίηση των κλωβών αυτών επί του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να θεωρηθεί ως επαναλαμβανόμενη χρήση, κατά την έννοια του εν λόγω γενικού κανόνα 5, στοιχείο βʹ.
19
Οι αναιρεσείοντες της κύριας δίκης άσκησαν αίτηση αναιρέσεως κατά της εν λόγω αποφάσεως του cour d’appel de Lyon, η αναίρεση δε αυτή αφορά το ζήτημα της εφαρμογής, εν προκειμένω, του άρθρου 60 του κανονισμού 918/83. Η Utopia άσκησε ανταναίρεση ενώπιον του Cour de cassation με την οποία έθεσε το ζήτημα της εφαρμογής του γενικού κανόνα 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ στους κλωβούς που προορίζονται για τη μεταφορά των οικείων ζώων.
20
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Cour de cassation αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Μπορεί να χορηγείται σε εισαγωγέα ζώων ειδικά προετοιμασμένων για εργαστηριακή χρήση η τελωνειακή ατέλεια που προβλέπεται για το συγκεκριμένο είδος εμπορευμάτων σύμφωνα με το άρθρο 60 του [κανονισμού 918/83], όταν δεν είναι μεν ο ίδιος δημόσιο ή κοινωφελές ίδρυμα ή εξουσιοδοτημένο ιδιωτικό ίδρυμα που έχει ως κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα, έχει όμως ως πελάτες ιδρύματα που πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές;
2)
Έχει ο γενικός κανόνας 5, στοιχείο βʹ, των γενικών κανόνων για την ερμηνεία της Συνδυασμένης Ονοματολογίας την έννοια ότι οι κλωβοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώντων ζώων που προορίζονται για εργαστηριακή έρευνα ανήκουν στην κατηγορία των συσκευασιών κατά την έννοια του εν λόγω κανόνα;
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, πρέπει η φράση “κατάλληλες να χρησιμοποιούνται κατά επαναλαμβανόμενο τρόπο”, που έχει εφαρμογή στις συσκευασίες αυτές, να εκτιμάται γενικώς ή μόνον σε σχέση με τυχόν επαναχρησιμοποίηση στο έδαφος της Ένωσης;»
Επί του πρώτου ερωτήματος
21
Με το πρώτο του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν εισαγωγέας ζώων ειδικά προετοιμασμένων για εργαστηριακή χρήση μπορεί να τύχει της τελωνειακής ατέλειας που προβλέπει γι’ αυτό το είδος εμπορευμάτων το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83, όταν δεν είναι μεν ο ίδιος δημόσιο ή κοινωφελές ίδρυμα ή εξουσιοδοτημένο ιδιωτικό ίδρυμα που έχει ως κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα, έχει όμως ως πελάτες ιδρύματα που πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές.
22
Πρέπει να υπομνηστεί ότι, δυνάμει του εν λόγω άρθρου 60, παρέχεται τελωνειακή ατέλεια, μεταξύ άλλων, για «ζώα ειδικά προετοιμασμένα για να χρησιμοποιηθούν σε εργαστήριο», υπό τον όρο ότι ο αποδέκτης τους έχει ως κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα και ότι ο εν λόγω αποδέκτης είναι δημόσιο ή κοινωφελές ίδρυμα ή υπηρεσία που εξαρτάται από αυτό το ίδρυμα ή ιδιωτικό ίδρυμα. Ωστόσο, αν ο εν λόγω αποδέκτης είναι ιδιωτικό ίδρυμα, πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένος από την αρμόδια αρχή του οικείου κράτους μέλους για να παραλαμβάνει ατελώς τα ζώα αυτά.
23
Υπό την έννοια αυτή, από το εν λόγω άρθρο 60 προκύπτει ότι η εφαρμογή του προϋποθέτει ότι πληρούνται δύο διαφορετικές προϋποθέσεις. Κατά την πρώτη εκ των προϋποθέσεων αυτών, τα εισαγόμενα ζώα πρέπει να είναι ειδικά προετοιμασμένα για να χρησιμοποιηθούν σε εργαστήριο. Κατά τη δεύτερη προϋπόθεση, ο αποδέκτης των ζώων αυτών πρέπει να πληροί ειδικά κριτήρια που αφορούν το είδος του οικείου ιδρύματος, την ασκούμενη δραστηριότητα και, ενδεχομένως, τη λήψη αδείας.
24
Δεν αμφισβητείται ότι οι επίδικες εισαγωγές της κύριας δίκης πληρούν τις δύο αυτές προϋποθέσεις, στις οποίες υπόκεινται, αντιστοίχως, τα οικεία ζώα και ο αποδέκτης αυτών.
25
Πάντως, το πρώτο ερώτημα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο αφορά το ζήτημα αν ο εισαγωγέας των ζώων που αναφέρονται στο άρθρο 60 του κανονισμού 918/83 οφείλει να πληροί τα κριτήρια που του επιτρέπουν να χαρακτηρίζεται ως αποδέκτης των ζώων αυτών, κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου, για να τύχει της δασμολογικής ατέλειας που προβλέπεται γι’ αυτό το είδος εμπορεύματος.
26
Παρατηρείται συναφώς ότι το εν λόγω άρθρο 60 δεν αναφέρεται στον εισαγωγέα των ζώων.
27
Εντούτοις, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, προκειμένου να ερμηνευθεί διάταξη του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο το γράμμα της αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Brain Products, C‑219/11, EU:C:2012:742, σκέψη 13 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
28
Ως προς το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83, παρατηρείται ότι ο κανονισμός αυτός προβλέπει πλείονες τελωνειακές ατέλειες η παροχή των οποίων εξαρτάται ρητώς από το κατά πόσον ο εισαγωγέας πληροί ορισμένες προϋποθέσεις. Υπό την έννοια αυτή, η ατελής εισαγωγή του άρθρου 2 του εν λόγω κανονισμού θέτει προϋποθέσεις που αφορούν τον εισαγωγέα όπως και τη φύση του εισαγομένου είδους, κατά τις οποίες το είδος πρέπει να εισάγεται από φυσικό πρόσωπο το οποίο μεταφέρει τη συνήθη διαμονή του στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης (απόφαση Treimanis, C‑487/11, EU:C:2012:556, σκέψεις 15 και 16).
29
Αντιθέτως, η παροχή άλλων τελωνειακών ατελειών που προβλέπει ο κανονισμός 918/83 εξαρτάται περισσότερο από την εκ μέρους του αποδέκτη χρήση του εισαγομένου είδους παρά από την ταυτότητα του εισαγωγέα. Αυτό ισχύει, μεταξύ άλλων, ως προς την ατέλεια που παρέχεται για τα αντικείμενα εκπαιδευτικού, επιστημονικού ή μορφωτικού χαρακτήρα που προορίζονται για ορισμένους οργανισμούς με σκοπό την έρευνα ή την εκπαίδευση, την οποία προβλέπει το άρθρο 51 του εν λόγω κανονισμού.
30
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η ατέλεια του άρθρου 60 του κανονισμού 918/83 εμπίπτει στη δεύτερη αυτή κατηγορία ατελειών, η παροχή των οποίων εξαρτάται μάλλον από την εκ μέρους του αποδέκτη του εισαγομένου είδους χρήση παρά από την ταυτότητα του εισαγωγέα.
31
Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι, όπως φρονεί και η Επιτροπή, από το γράμμα των άρθρων 128 και 129 του κανονισμού 918/83 προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έλαβε υπόψη την περίπτωση κατά την οποία ο εισαγωγέας μπορεί να είναι άλλο πρόσωπο εκτός του αποδέκτη του εισαγομένου είδους, στο πλαίσιο καταστάσεων όπως αυτές που προβλέπει το άρθρο 60 του εν λόγω κανονισμού.
32
Πρέπει συναφώς να ληφθεί υπόψη ότι από το γράμμα των άρθρων 128 και 129 του κανονισμού 918/83, σε συνδυασμό με το άρθρο 131 του τελευταίου, προκύπτει, αφενός, ότι μπορεί να παρασχεθεί σε εισαγωγέα η ατέλεια του άρθρου 60 του εν λόγω κανονισμού μόνον αν αυτός μπορεί να αποδείξει στις αρμόδιες αρχές ότι τα εισαγόμενα εμπορεύματα προορίζονται πράγματι για τα ιδρύματα που προβλέπει το εν λόγω άρθρο και για τη χρήση από την οποία εξαρτάται η ατέλεια, και, αφετέρου, ότι μόνον οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους επί του εδάφους του οποίου τα εν λόγω εμπορεύματα πρέπει να διατεθούν για τη χρήση αυτή μπορούν να χορηγήσουν την εν λόγω ατέλεια. Αντιθέτως, από τις διατάξεις των εν λόγω άρθρων ουδόλως προκύπτει ότι ο εισαγωγέας πρέπει να μπορεί να εξασφαλίσει ο ίδιος τη χρήση από την οποία εξαρτάται η χορήγηση της επίδικης ατέλειας.
33
Ως προς τον σκοπό που επιδιώκει το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83, διαπιστώνεται ότι η υλοποίηση του σκοπού αυτού, που συνίσταται στη διευκόλυνση των δραστηριοτήτων έρευνας διά της παροχής σε ορισμένα ιδρύματα εγκατεστημένα εντός της Ένωσης της δυνατότητας να εισάγουν, με λιγότερο κόστος, ζώα ειδικά προετοιμασμένα για εργαστηριακή χρήση, δεν εμποδίζεται από τη δυνατότητα των ιδρυμάτων αυτών να επιλέγουν τον καταλληλότερο και προσφορότερο γι’ αυτά τρόπο εισαγωγής.
34
Συνεπώς, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83 και του επιδιωκόμενου από τη διάταξη αυτή σκοπού, δεν απαιτείται από τον εισαγωγέα των ζώων που αφορά το εν λόγω άρθρο να πληροί τα κριτήρια βάσει των οποίων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ο ίδιος ως αποδέκτης των ζώων αυτών, κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου, προκειμένου να του παρασχεθεί η τελωνειακή ατέλεια που προβλέπεται γι’ αυτό το είδος εμπορεύματος.
35
Από το σύνολο των ως άνω σκέψεων προκύπτει ότι στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 60 του κανονισμού 918/83 έχει την έννοια ότι, αν τα ειδικά προετοιμασμένα για εργαστηριακή χρήση ζώα που ένας εισαγωγέας εισάγει στο έδαφος της Ένωσης προορίζονται για δημόσιο ή κοινωφελές ίδρυμα ή ιδιωτικό εξουσιοδοτημένο ίδρυμα που έχει ως κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα, ο εν λόγω εισαγωγέας, ακόμη και αν δεν είναι ο ίδιος τέτοιο ίδρυμα, μπορεί να τύχει της τελωνειακής ατέλειας που προβλέπει το εν λόγω άρθρο γι’ αυτό το είδος εμπορευμάτων.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
36
Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν ο γενικός κανόνας 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ έχει την έννοια ότι οι κλωβοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώντων ζώων προοριζομένων για εργαστηριακή έρευνα ανήκουν στην κατηγορία των συσκευασιών που κατατάσσονται με τα εμπορεύματα που περιέχουν.
37
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, δυνάμει του εν λόγω γενικού κανόνα, οι συσκευασίες που περιέχουν εμπορεύματα κατατάσσονται με τα εμπορεύματα αυτά μόνον όταν είναι του τύπου που χρησιμοποιείται κανονικά γι’ αυτό το είδος των εμπορευμάτων.
38
Συνεπώς, για να δοθεί απάντηση στο δεύτερο ερώτημα, πρέπει να εξετασθεί αν οι κλωβοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώντων ζώων προοριζομένων για την εργαστηριακή έρευνα μπορούν να θεωρηθούν ότι ανήκουν στον τύπο συσκευασίας που χρησιμοποιείται κανονικά γι’ αυτό το είδος ζώων.
39
Συναφώς πρέπει να υπομνησθούν τα παραδείγματα που περιλαμβάνονται στις επεξηγηματικές σημειώσεις της ΣΟ και του ΕΣ, όσον αφορά τις συσκευασίες που πρέπει να θεωρηθούν ότι ανήκουν στον χρησιμοποιούμενο κανονικά για το είδος εμπορευμάτων που περιέχουν τύπο συσκευασίας. Κατά τις εν λόγω επεξηγηματικές σημειώσεις, τέτοιες συσκευασίες αποτελούν ορισμένα μεταλλικά βαρέλια ή δοχεία από σίδηρο ή χάλυβα για πιεσμένα ή υγροποιημένα αέρια ή ακόμη οι συσκευασίες που χρησιμοποιούνται συνήθως για την εμπορία ποτών, μαρμελάδων, μουστάρδας, καρυκευμάτων ή άλλων.
40
Όπως επισήμανε η Γαλλική Κυβέρνηση με τις παρατηρήσεις της, εξ αυτού συνάγεται ότι οι χρησιμοποιούμενες κανονικά με τα εμπορεύματα που περιέχουν συσκευασίες, είτε είναι συσκευασίες απολύτως αναγκαίες για τη χρησιμοποίηση του οικείου εμπορεύματος είτε είναι συσκευασίες που χρησιμοποιούνται συνήθως για την εμπορία και τη χρησιμοποίηση των εμπορευμάτων που περιέχουν. Συγκεκριμένα, είναι αδύνατον να χρησιμοποιηθούν πιεσμένα ή υγροποιημένα αέρια ανεξάρτητα από τα χαλύβδινα δοχεία που τα περιέχουν. Ομοίως, δύσκολα μπορεί να νοηθεί η εμπορία ή η χρήση της μαρμελάδας ή της μουστάρδας χωρίς τα δοχεία που συνήθως προβλέπονται γι’ αυτό το είδος προϊόντων.
41
Λαμβανομένων υπόψη των επεξηγηματικών σημειώσεων της ΣΟ και του ΕΣ, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι κλωβοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώντων ζώων προοριζόμενων για την εργαστηριακή έρευνα δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι ανήκουν στον τύπο συσκευασίας που συνήθως χρησιμοποιείται γι’ αυτό το είδος ζώων, κατά την έννοια του γενικού κανόνα 5, στοιχείο βʹ. Πράγματι, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι οι κλωβοί αυτοί χρησιμοποιούνται κατά κανόνα για την αεροπορική μεταφορά των ζώων αυτών, αυτοί ούτε είναι απολύτως αναγκαίοι ούτε χρησιμοποιούνται συνήθως για την εμπορία και τη χρησιμοποίηση των εν λόγω ζώων.
42
Παρατηρείται συναφώς ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας που διαθέτει το Δικαστήριο προκύπτει ότι, κατά κανόνα, οι κλωβοί μεταφοράς και τα επίδικα ζώα της κύριας δίκης δεν χρησιμοποιούνται μαζί από τους αποδέκτες τους. Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι οι εν λόγω κλωβοί επιστρέφονται στον εισαγωγέα μετά την παράδοση των ζώων.
43
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο γενικός κανόνας 5, στοιχείο βʹ, της ΣΟ έχει την έννοια ότι οι κλωβοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώντων προοριζομένων για εργαστηριακή έρευνα δεν ανήκουν στην κατηγορία των συσκευασιών που πρέπει να κατατάσσονται μαζί με τα εμπορεύματα που περιέχουν.
Επί των δικαστικών εξόδων
44
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 60 του κανονισμού (ΕΟΚ) 918/83 του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για τη θέσπιση του κοινοτικού καθεστώτος τελωνειακών ατελειών, όπως τροποποιήθηκε με την πράξη περί των όρων προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λεττονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και των προσαρμογών των ιδρυτικών συνθηκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει την έννοια ότι, αν τα ειδικά προετοιμασμένα για εργαστηριακή χρήση ζώα που ένας εισαγωγέας εισάγει στο έδαφος της Ένωσης προορίζονται για δημόσιο ή κοινωφελές ίδρυμα ή ιδιωτικό εξουσιοδοτημένο ίδρυμα που έχει ως κύρια δραστηριότητα την εκπαίδευση ή την επιστημονική έρευνα, ο εν λόγω εισαγωγέας, ακόμη και αν δεν είναι ο ίδιος τέτοιο ίδρυμα, μπορεί να τύχει της τελωνειακής ατέλειας που προβλέπει το εν λόγω άρθρο γι’ αυτό το είδος εμπορευμάτων.
2)
Ο γενικός κανόνας 5, στοιχείο βʹ, της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1789/2003 της Επιτροπής, της 11ης Σεπτεμβρίου 2003, έχει την έννοια ότι οι κλωβοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώντων ζώων προοριζομένων για εργαστηριακή έρευνα δεν ανήκουν στην κατηγορία των συσκευασιών που πρέπει να κατατάσσονται μαζί με τα εμπορεύματα που περιέχουν.
(υπογραφές)
( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.
Full & Egal Universal Law Academy