ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα)
της 6ης Οκτωβρίου 2015 ( * )
«Προδικαστική παραπομπή — Σχέδια ή υποδείγματα — Οδηγία 98/71/ΕΚ — Άρθρο 14 — Κανονισμός (ΕΚ) 6/2002 — Άρθρο 110 — Λεγόμενη ρήτρα “περί επισκευής” — Χρήση σήματος από τρίτον, χωρίς τη συναίνεση του δικαιούχου, για ανταλλακτικά ή εξαρτήματα οχημάτων αυτοκινήτων ταυτόσημα με τα προϊόντα για τα οποία έχει καταχωρισθεί το σήμα»
Στην υπόθεση C‑500/14,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Tribunale di Torino (Ιταλία) με απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2014, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Νοεμβρίου 2014, στο πλαίσιο της δίκης
Ford Motor Company
κατά
Wheeltrims srl,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. Ilešič (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, A. Ó Caoimh, C. Toader, E. Jarašiūnas και C. G. Fernlund, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Wathelet
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
—
η Ford Motor Company, εκπροσωπούμενη από τον A. Camusso, avvocato,
—
η Wheeltrims srl, εκπροσωπούμενη από τον D. Rizzo, avvocato,
—
η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον T. Henze και την J. Kemper,
—
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον V. Di Bucci και την J. Samnadda,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη, δυνάμει του άρθρου 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 14 της οδηγίας 98/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 1998, για τη νομική προστασία σχεδίων και υποδειγμάτων (ΕΕ L 289, σ. 28), και του άρθρου 110 του κανονισμού (ΕΚ) 6/2002 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2001, για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα (ΕΕ L 3, σ. 1).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Ford Motor Company (στο εξής: Ford) και της Wheeltrims srl (στο εξής: Wheeltrims), σχετικά με το γεγονός ότι η τελευταία διέθεσε στο εμπόριο τάσια τροχών αυτοκινήτων στα οποία απεικονιζόταν σημείο ταυτόσημο με το σήμα που έχει καταχωρίσει η Ford για τέτοια, μεταξύ άλλων, προϊόντα.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η νομοθεσία σχετικά με τα σχέδια και τα υποδείγματα
3
Η αιτιολογική σκέψη 6 της οδηγίας 98/71 ορίζει τα εξής:
«[εκτιμώντας] ότι η παρούσα οδηγία δεν αποκλείει την επί των σχεδίων και υποδειγμάτων εφαρμογή εθνικής ή κοινοτικής νομοθεσίας που παρέχει προστασία διαφορετική της παρεχομένης με την καταχώριση ή δημοσίευση σχεδίου ή υποδείγματος, όπως η νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα από μη καταχωρισμένα σχέδια και υποδείγματα, τα εμπορικά σήματα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα υποδείγματα χρησιμότητας, τον αθέμιτο ανταγωνισμό ή την αστική ευθύνη».
4
Το άρθρο 2 της ως άνω οδηγίας, με τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», έχει ως εξής:
«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται:
α)
στα δικαιώματα επί σχεδίων και υποδειγμάτων που έχουν καταχωρισθεί στα κεντρικά γραφεία βιομηχανικής ιδιοκτησίας των κρατών μελών·
β)
στα δικαιώματα επί σχεδίων και υποδειγμάτων που έχουν καταχωρισθεί στο Γραφείο Σχεδίων και Υποδειγμάτων της Μπενελούξ·
γ)
στα δικαιώματα επί σχεδίων και υποδειγμάτων που έχουν καταχωρισθεί βάσει διεθνών συμφωνιών εν ισχύι σε κράτος μέλος·
δ)
στις αιτήσεις καταχώρισης δικαιωμάτων επί σχεδίων και υποδειγμάτων οι οποίες αναφέρονται στα στοιχεία αʹ, βʹ και γʹ.
2. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, η καταχώριση σχεδίου ή υποδείγματος περιλαμβάνει και τη δημοσίευση η οποία χωρεί μετά την κατάθεση του σχεδίου στο γραφείο βιομηχανικής ιδιοκτησίας κράτους μέλους στο οποίο η δημοσίευση έχει ως αποτέλεσμα τη σύσταση του δικαιώματος επί του σχεδίου ή υποδείγματος.»
5
Το άρθρο 14 της οδηγίας 98/71, με τίτλο «Μεταβατική διάταξη», προβλέπει τα κατωτέρω:
«Έως ότου εγκριθούν τροποποιήσεις της παρούσας οδηγίας κατόπιν προτάσεως της [Ευρωπαϊκής] Επιτροπής βάσει του άρθρου 18, τα κράτη μέλη διατηρούν σε ισχύ τις υπάρχουσες νομικές διατάξεις που αφορούν τη χρήση του σχεδίου ή υποδείγματος συστατικών που χρησιμοποιούνται για την επισκευή ενός σύνθετου προϊόντος κατά τρόπον ώστε να αποκατασταθεί η αρχική του εμφάνιση [και προβαίνουν σε τροποποιήσεις των εν λόγω διατάξεων μόνον εφόσον οι τροποποιήσεις αυτές] θέτουν ως στόχο την ελευθέρωση της αγοράς των εν λόγω συστατικών.»
6
Το άρθρο 16 της ίδιας οδηγίας, με τίτλο «Σχέση με άλλες μορφές προστασίας», ορίζει τα εξής:
«Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν θίγουν άλλες διατάξεις του κοινοτικού ή του οικείου εθνικού δικαίου σχετικά με τα δικαιώματα από μη καταχωρισμένα σχέδια και υποδείγματα, τα εμπορικά σήματα ή άλλα διακριτικά σημεία, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα υποδείγματα χρησιμότητας, τα τυπογραφικά στοιχεία, την αστική ευθύνη ή τον αθέμιτο ανταγωνισμό».
7
Οι αιτιολογικές σκέψεις 5 και 31 του κανονισμού 6/2002 έχουν ως ακολούθως:
«(5)
Είναι συνεπώς επιβεβλημένη η δημιουργία κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος που να ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος, διότι μόνο με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η απόκτηση, με ενιαία αίτηση στο γραφείο εναρμόνισης στην εσωτερική αγορά (σήματα, σχέδια, υποδείγματα) σύμφωνα με μια ενιαία διαδικασία βάσει ενιαίας νομοθεσίας, προστασίας σχεδίου ή υποδείγματος για έναν ενιαίο χώρο που θα περικλείει όλα τα κράτη μέλη.
[...]
(31)
Ο παρών κανονισμός δεν αποκλείει την εφαρμογή, σε σχέδια ή υποδείγματα που προστατεύονται ως κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα, των νόμων περί βιομηχανικής ιδιοκτησίας ή άλλων συναφών νόμων των κρατών μελών, όπως εκείνων που αφορούν την προστασία σχεδίων ή υποδειγμάτων με καταχώριση ή εκείνων που αφορούν μη καταχωρισμένα σχέδια ή υποδείγματα, εμπορικά σήματα, διπλώματα ευρεσιτεχνίας και υποδείγματα χρησιμότητας, αθέμιτο ανταγωνισμό ή αστική ευθύνη.»
8
Το άρθρο 1 του ως άνω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα», έχει ως κατωτέρω:
«1. Τα σχέδια και υποδείγματα τα οποία πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο παρών κανονισμός, αναφέρονται εφεξής ως “κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα”.
2. Τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα προστατεύονται:
α)
ως “μη καταχωρισμένα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα”, εάν έχουν διατεθεί στο κοινό, υπό τους όρους που προβλέπει ο παρών κανονισμός·
β)
ως “καταχωρισμένα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα”, εάν έχουν καταχωρισθεί, υπό τους όρους που προβλέπει ο παρών κανονισμός.
3. Το κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα έχει ενιαίο χαρακτήρα. Παράγει τα αυτά αποτελέσματα σε ολόκληρη την [Ευρωπαϊκή Ένωση]. Δεν δύναται να [καταχωρίζεται], να μεταβιβάζεται, να γίνεται αντικείμενο παραίτησης ή απόφασης περί ακυρότητας ούτε να απαγορεύεται η χρήση του, παρά μόνο σε ολόκληρη την [Ένωση]. Η αρχή αυτή ισχύει εκτός αντιθέτου διατάξεως του παρόντος κανονισμού.»
9
Το άρθρο 96 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Σχέση με άλλες μορφές προστασίας βάσει του εθνικού δικαίου», έχει ως ακολούθως:
«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του […] δικαίου [της Ένωσης] ή του δικαίου του οικείου κράτους μέλους που εφαρμόζεται επί των καταχωρισμένων σχεδίων ή υποδειγμάτων, των εμπορικών σημάτων ή άλλων διακριτικών [σημείων], των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των υποδειγμάτων χρησιμότητας, των τυπογραφικών στοιχείων, της αστικής ευθύνης και του αθέμιτου ανταγωνισμού.»
10
Το άρθρο 110 του ιδίου κανονισμού, με τίτλο «Μεταβατική διάταξη», προβλέπει τα εξής:
«1. Μέχρις ότου αρχίσουν να ισχύουν οι σχετικές τροποποιήσεις του παρόντος κανονισμού, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, δεν προστατεύεται ως κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα ένα σχέδιο ή υπόδειγμα που αποτελεί συστατικό σύνθετου προϊόντος, το οποίο χρησιμοποιείται κατά την έννοια του άρθρου 19, παράγραφος 1, για την επισκευή του εν λόγω σύνθετου προϊόντος, προς αποκατάσταση της αρχικής του εμφάνισης.
2. Η Επιτροπή θα υποβάλει την πρόταση η οποία αναφέρεται στην παράγραφο 1 ταυτόχρονα με τις τροποποιήσεις που θα υποβάλει για το ίδιο θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 18 της οδηγίας [98/71], λαμβάνοντας υπόψη τις τροποποιήσεις αυτές.»
Η νομοθεσία σχετικά με τα σήματα
11
Το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2008, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων (ΕΕ L 299, σ. 25, και διορθωτικό ΕΕ 2009, L 11, σ. 86), το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαιώματα που παρέχει το σήμα», έχει ως εξής:
«1. Το καταχωρισμένο σήμα παρέχει στον δικαιούχο αποκλειστικό δικαίωμα. Ο δικαιούχος δικαιούται να απαγορεύει σε κάθε τρίτο να χρησιμοποιεί στις συναλλαγές, χωρίς τη συγκατάθεσή του:
α)
σημείο ταυτόσημο με το σήμα για προϊόντα ή υπηρεσίες ταυτόσημες με εκείνες για τις οποίες το σήμα έχει καταχωριστεί,
β)
σημείο για το οποίο, λόγω του ταυτόσημου ή της ομοιότητάς του με το σήμα και του ταυτόσημου ή της ομοιότητας των προϊόντων ή των υπηρεσιών που καλύπτονται από το σήμα και το σημείο, υπάρχει κίνδυνος σύγχυσης του κοινού· ο κίνδυνος σύγχυσης συμπεριλαμβάνει τον κίνδυνο συσχέτισης του σημείου με το σήμα.
2. Ένα κράτος μέλος μπορεί επίσης να προβλέπει ότι ο δικαιούχος δικαιούται να απαγορεύει σε κάθε τρίτο να χρησιμοποιεί στις συναλλαγές, χωρίς τη συγκατάθεσή του, σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο με το σήμα, για προϊόντα ή υπηρεσίες μη παρόμοιες με εκείνες για τις οποίες το σήμα έχει καταχωριστεί, εάν αυτό χαίρει φήμης μέσα στο κράτος μέλος και η χρησιμοποίηση του σημείου, χωρίς νόμιμη αιτία, θα προσπόριζε αθέμιτο όφελος από τον διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη του σήματος ή θα ήταν βλαπτική για τον εν λόγω διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη.
3. Εάν πληρούνται οι όροι των παραγράφων 1 και 2, μπορεί, ιδίως, να απαγορεύεται:
α)
η επίθεση του σημείου επί των προϊόντων ή της συσκευασίας τους·
β)
η προσφορά των προϊόντων ή η εμπορία ή η κατοχή τους προς εμπορία ή η προσφορά ή παροχή υπηρεσιών υπό το σημείο·
γ)
η εισαγωγή ή η εξαγωγή των προϊόντων υπό το σημείο·
δ)
η χρησιμοποίηση του σημείου σε επαγγελματικό έντυπο υλικό και στη διαφήμιση.
4. Εφόσον, πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος σε ένα κράτος μέλος των αναγκαίων [διατάξεων] προς συμμόρφωση με την [πρώτη οδηγία 89/104/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων (ΕΕ L 40, σ. 1)] […], το δίκαιο του κράτους αυτού δεν επέτρεπε την απαγόρευση της χρήσης σημείου υπό τους όρους της παραγράφου 1, στοιχείο βʹ ή της παραγράφου 2, το δικαίωμα που παρέχει το σήμα δεν μπορεί να αντιταχθεί στην περαιτέρω χρήση του σημείου αυτού.
5. Οι παράγραφοι 1 έως 4 δεν θίγουν τις διατάξεις που ισχύουν στα κράτη μέλη σχετικά με την προστασία από τη χρήση του σημείου για σκοπούς άλλους από εκείνους της διάκρισης των προϊόντων ή των υπηρεσιών, όταν η χρήση του σημείου αυτού, χωρίς νόμιμη αιτία, επιφέρει, αχρεωστήτως, όφελος από τον διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη του σήματος ή είναι βλαπτική για τον εν λόγω διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη.»
12
Το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο τιτλοφορείται «Περιορισμός των αποτελεσμάτων του σήματος», προβλέπει τα κατωτέρω:
«1. Το δικαίωμα που παρέχει το σήμα δεν επιτρέπει στον δικαιούχο του να απαγορεύει στους τρίτους να χρησιμοποιούν στις συναλλαγές:
α)
το όνομά του και τη διεύθυνσή του·
β)
ενδείξεις περί το είδος, την ποιότητα, την ποσότητα, τον προορισμό, την αξία, τη γεωγραφική προέλευση, τον χρόνο παραγωγής του προϊόντος ή της παροχής της υπηρεσίας ή άλλα χαρακτηριστικά τους·
γ)
το σήμα, εάν είναι αναγκαίο, προκειμένου να δηλωθεί ο προορισμός προϊόντος ή υπηρεσίας, και ιδίως όταν πρόκειται για εξαρτήματα ή ανταλλακτικά,
εφόσον η χρήση αυτή γίνεται σύμφωνα με τα χρηστά συναλλακτικά ήθη που ισχύουν στη βιομηχανία και το εμπόριο.
2. Το δικαίωμα που παρέχει το σήμα δεν επιτρέπει στον δικαιούχο του να απαγορεύει στους τρίτους να χρησιμοποιούν στις συναλλαγές ένα προγενέστερο δικαίωμα τοπικής ισχύος εάν το δικαίωμα αυτό αναγνωρίζεται από το νόμο του οικείου κράτους και η χρήση του γίνεται μέσα στα εδαφικά όρια στα οποία αναγνωρίζεται.»
13
Το άρθρο 7 της εν λόγω οδηγίας αφορά τα όρια του δικαιώματος που παρέχει το σήμα.
14
Το άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας διέπει τις άδειες χρήσης που είναι δυνατόν να παραχωρηθούν για τα σήματα.
15
Κατά το άρθρο 17 της οδηγίας 2008/95, η οδηγία 89/104 καταργείται ενώ οι αναφορές στην καταργούμενη οδηγία θεωρούνται ότι γίνονται στην οδηγία 2008/95.
16
Το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το κοινοτικό σήμα (ΕΕ L 78, σ. 1), το οποίο τιτλοφορείται «Δικαίωμα που παρέχει το κοινοτικό σήμα», έχει ως ακολούθως:
«1. Το κοινοτικό σήμα παρέχει στον δικαιούχο αποκλειστικό δικαίωμα. Ο δικαιούχος δικαιούται να απαγορεύει σε κάθε τρίτο να χρησιμοποιεί στις συναλλαγές, χωρίς τη συγκατάθεσή του:
α)
κάθε σημείο που ταυτίζεται με το κοινοτικό σήμα για προϊόντα ή υπηρεσίες που ταυτίζονται με εκείνες για τις οποίες το σήμα έχει καταχωρισθεί·
β)
κάθε σημείο για το οποίο, λόγω του ταυτοσήμου ή της ομοιότητάς του με το κοινοτικό σήμα και του ταυτοσήμου ή της ομοιότητας των προϊόντων ή υπηρεσιών οι οποίες καλύπτονται από το κοινοτικό σήμα και το σημείο, υπάρχει κίνδυνος σύγχυσης από μέρους του κοινού· ο κίνδυνος σύγχυσης περιλαμβάνει και τον κίνδυνο συσχέτισης μεταξύ σημείου και σήματος·
γ)
σημείο που ταυτίζεται ή ομοιάζει με το κοινοτικό σήμα, για προϊόντα ή υπηρεσίες που δεν ομοιάζουν με εκείνες για τις οποίες έχει καταχωρισθεί το κοινοτικό σήμα, εάν αυτό χαίρει φήμης στην [Ένωση] και η χρησιμοποίηση χωρίς εύλογη αιτία του σημείου θα προσπόριζε αθέμιτο όφελος από το διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη του κοινοτικού σήματος ή θα έβλαπτε τον εν λόγω διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη.
2. Μπορεί, ιδίως, να απαγορεύεται, εάν πληρούνται οι όροι της παραγράφου 1:
α)
η επίθεση του σημείου επί των προϊόντων ή της συσκευασίας τους·
β)
η προσφορά των προϊόντων, η εμπορία ή η κατοχή τους προς τους σκοπούς αυτούς ή η προσφορά ή παροχή υπηρεσιών υπό το σημείο αυτό·
γ)
η εισαγωγή ή εξαγωγή των προϊόντων υπό το σημείο αυτό·
δ)
η χρησιμοποίηση του σημείου σε επαγγελματικό έντυπο υλικό και στη διαφήμιση.
3. Το δικαίωμα που παρέχει το κοινοτικό σήμα αντιτάσσεται κατά τρίτων από την ημερομηνία της δημοσίευσης της καταχώρισης του σήματος. Εντούτοις, δύναται να απαιτηθεί εύλογη αποζημίωση για ενέργειες μεταγενέστερες της δημοσίευσης αίτησης κοινοτικού σήματος, οι οποίες θα απαγορεύονταν μετά τη δημοσίευση της καταχώρισης του σήματος και λόγω αυτής. Το επιλαμβανόμενο όμως δικαστήριο δεν μπορεί να αποφανθεί επί της ουσίας πριν δημοσιευθεί η καταχώριση.»
17
Το άρθρο 12 του κανονισμού αυτού, με τίτλο «Περιορισμός των αποτελεσμάτων του κοινοτικού σήματος», προβλέπει τα κατωτέρω:
«Το δικαίωμα που παρέχει το κοινοτικό σήμα δεν επιτρέπει στον δικαιούχο του να απαγορεύει στους τρίτους τη χρήση στις συναλλαγές:
α)
του ονόματος ή της διεύθυνσής του·
β)
ενδείξεων περί το είδος, την ποιότητα, την ποσότητα, τον προορισμό, την αξία, τη γεωγραφική προέλευση, το χρόνο παραγωγής του προϊόντος ή της παροχής της υπηρεσίας ή άλλων χαρακτηριστικών τους·
γ)
του σήματος, εάν είναι αναγκαίο, για να δηλωθεί ο προορισμός προϊόντος ή υπηρεσίας, ιδίως όταν πρόκειται για εξαρτήματα ή ανταλλακτικά,
εφόσον η χρήση γίνεται σύμφωνα με τα χρηστά συναλλακτικά ήθη που ισχύουν στη βιομηχανία ή το εμπόριο.»
Το ιταλικό δίκαιο
18
Το άρθρο 20 του νομοθετικού διατάγματος 30 περί θεσπίσεως του κώδικα βιομηχανικής ιδιοκτησίας (decreto legislativo n. 30 – Codice della proprietà industriale), της 10ης Φεβρουαρίου 2005 (GURI αριθ. 52, της 4ης Μαρτίου 2005), όπως τροποποιήθηκε με το νομοθετικό διάταγμα 131 της 13ης Αυγούστου 2010 (decreto legislativo n. 131, GURI αριθ. 192, της 18ης Αυγούστου 2010, στο εξής: CPI), το οποίο τιτλοφορείται «Δικαιώματα που παρέχει η καταχώριση», προβλέπει τα εξής:
«1. Τα δικαιώματα του δικαιούχου καταχωρισμένου σήματος συνίστανται στη δυνατότητα αποκλειστικής χρήσεως του σήματος. Ο δικαιούχος δύναται να απαγορεύει σε κάθε τρίτο να χρησιμοποιεί στις συναλλαγές, χωρίς τη συγκατάθεσή του:
a)
σημείο ταυτόσημο με το σήμα για προϊόντα ή υπηρεσίες ταυτόσημες με εκείνες για τις οποίες το σήμα έχει καταχωριστεί,
b)
σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο με καταχωρισμένο σήμα, για ταυτόσημα ή παρόμοια προϊόντα ή υπηρεσίες, εφόσον, λόγω του ταυτόσημου ή της ομοιότητάς μεταξύ των σημείων και λόγω του ταυτόσημου ή της ομοιότητάς μεταξύ των προϊόντων ή των υπηρεσιών, υπάρχει κίνδυνος συγχύσεως του κοινού, περιλαμβανόμενου μεταξύ άλλων του κινδύνου συσχετίσεως των δύο σημείων,
c)
σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο με καταχωρισμένο σήμα, ακόμα και για μη παρόμοια προϊόντα ή υπηρεσίες, εάν το εν λόγω σήμα χαίρει φήμης και η χρησιμοποίηση του σημείου, χωρίς νόμιμη αιτία, θα προσπόριζε αθέμιτο όφελος από τον διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη του σήματος ή θα ήταν βλαπτική για τον εν λόγω διακριτικό χαρακτήρα ή τη φήμη.
2. Στις περιπτώσεις της παραγράφου 1, ο δικαιούχος του σήματος μπορεί μεταξύ άλλων να απαγορεύει σε κάθε τρίτο να επιθέτει το σήμα επί των προϊόντων ή της συσκευασίας τους· να προσφέρει τα προϊόντα, να τα διαθέτει στο εμπόριο ή να τα κατέχει τους σκοπούς αυτούς, ή να προσφέρει ή παρέχει υπηρεσίες υπό το σημείο· να εισάγει ή να εξάγει τα προϊόντα υπό το σημείο· να χρησιμοποιεί το σημείο σε επαγγελματικό έντυπο υλικό και στη διαφήμιση.
3. Ο έμπορος μπορεί να επιθέτει το δικό του σήμα επί των εμπορευμάτων που διαθέτει προς πώληση, δεν μπορεί όμως να απαλείφει το σήμα του παραγωγού ή του εμπόρου των οποίων τα προϊόντα ή εμπορεύματα έχει παραλάβει.»
19
Το άρθρο 21 του CPI, με τίτλο «Περιορισμοί του δικαιώματος επί του σήματος», προβλέπει τα εξής:
«1. Τα δικαιώματα επί καταχωρισμένου σήματος δεν επιτρέπουν στον δικαιούχο τους να απαγορεύει σε τρίτους να χρησιμοποιούν στις συναλλαγές, εφόσον η χρήση αυτή γίνεται σύμφωνα με τα χρηστά συναλλακτικά ήθη:
a)
το όνομά του και τη διεύθυνσή του,
b)
ενδείξεις περί το είδος, την ποιότητα, την ποσότητα, τον προορισμό, την αξία, τη γεωγραφική προέλευση, τον χρόνο παραγωγής του προϊόντος ή της παροχής της υπηρεσίας ή άλλων χαρακτηριστικών τους, ή
c)
το σήμα, αν είναι αναγκαίο, προκειμένου να δηλωθεί ο προορισμός προϊόντος ή υπηρεσίας, και ιδίως όταν πρόκειται για εξαρτήματα ή ανταλλακτικά.
2. Απαγορεύεται η αντίθετη προς τον νόμο χρήση σήματος και, ειδικότερα, η χρήση που ενδέχεται να προκαλέσει στην αγορά σύγχυση με άλλα σημεία τα οποία είναι γνωστά ως διακριτικά σημεία επιχειρήσεων, προϊόντων ή υπηρεσιών τρίτων, καθώς και, εν πάση περιπτώσει, η χρήση που μπορεί να παραπλανήσει το κοινό, ιδιαιτέρως όσον αφορά τη φύση, την ποιότητα ή την προέλευση των προϊόντων ή υπηρεσιών, λόγω του τρόπου και των περιστάσεων χρήσεώς του, και, τέλος, η χρήση που συνεπάγεται προσβολή δικαιώματος του δημιουργού ή δικαιώματος βιομηχανικής ιδιοκτησίας ή άλλου αποκλειστικού δικαιώματος τρίτου.
3. Απαγορεύεται σε οποιονδήποτε να χρησιμοποιεί καταχωρισμένο σήμα μετά την κήρυξη της καταχωρίσεως ως άκυρης όταν ο λόγος ακυρότητας συνεπάγεται χρήση του σήματος αντίθετη προς τον νόμο.»
20
Το άρθρο 241 του CPI, με τίτλο «Αποκλειστικά δικαιώματα επί των συστατικών σύνθετου προϊόντος», έχει ως εξής:
«Έως ότου η οδηγία [98/71] τροποποιηθεί κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 18 της οδηγίας αυτής, τα αποκλειστικά δικαιώματα επί των συστατικών σύνθετου προϊόντος δεν δύνανται να προβληθούν με σκοπό την απαγόρευση της κατασκευής και πωλήσεως των συστατικών αυτών για την επισκευή του σύνθετου προϊόντος προς αποκατάσταση της αρχικής του εμφανίσεως».
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
21
Η Ford, κατασκευάστρια αυτοκινήτων οχημάτων καθώς και εξαρτημάτων και ανταλλακτικών για τέτοια οχήματα, εξατομικεύει τα προϊόντα της επιθέτοντας σε αυτά ένα σημείο ωοειδούς σχήματος, σε διαμήκη θέση και με την επιγραφή «Ford» στο εσωτερικό του, με πλάγιους ευρηματικούς χαρακτήρες, έγχρωμους ή μη (στο εξής: σήμα Ford). Το σημείο αυτό έχει καταχωριστεί ως σήμα τόσο για οχήματα όσο και για ανταλλακτικά και εξαρτήματα, στα οποία περιλαμβάνονται και τα τάσια. Η Ford επιθέτει το σήμα αυτό, μεταξύ άλλων, στα τάσια που εφαρμόζουν στις ζάντες των τροχών των οχημάτων τα οποία κατασκευάζει η εταιρία αυτή.
22
Η Wheeltrims, προμηθεύτρια ανταλλακτικών για αυτοκίνητα οχήματα, εμπορεύεται, χωρίς να διαθέτει τις αναγκαίες άδειες, τάσια ζαντών στα οποία γίνεται πιστή αναπαραγωγή των σημάτων διαφόρων κατασκευαστών αυτοκινήτων, περιλαμβανομένου του σήματος της Ford. Παράλληλα, η Wheeltrims παράγει και εμπορεύεται «ανώνυμα» τάσια ζαντών, τα οποία δεν φέρουν σήμα και πωλούνται σε χαμηλότερη τιμή από εκείνα που φέρουν σήμα του κατασκευαστή.
23
Στις 15 Μαΐου 2013, η Ford άσκησε κατά της Wheeltrims αγωγή για παραποίηση/απομίμηση σήματος ενώπιον του Tribunale di Torino ζητώντας, αφενός, να απαγορευθεί στη Wheeltrims κάθε περαιτέρω πράξη κατασκευής και εμπορίας τασιών τα οποία φέρουν το σήμα Ford καθώς και κάθε μη επιτρεπόμενη χρήση του εν λόγω σήματος στην Ένωση και, αφετέρου, να υποχρεωθεί η εταιρία αυτή να καταβάλει αποζημίωση για τη ζημία που υπέστη η Ford. Κατά την τελευταία αυτή εταιρία, η χωρίς προηγούμενη άδεια επίθεση του εν λόγω σήματος στα τάσια που εμπορεύεται η Wheeltrims συνιστά προσβολή των αποκλειστικών δικαιωμάτων της Ford, κατά την έννοια του άρθρου 20 του CPI και του άρθρου 9 του κανονισμού 207/2009. Εκτός αυτού, καμία από τις εξαιρέσεις του άρθρου 21 του CPI και του άρθρου 12 του κανονισμού 207/2009 δεν δικαιολογεί τη χρήση αυτή, στο μέτρο που η επίθεση του σήματος Ford στα τάσια τα οποία εμπορεύεται η Wheeltrims δεν είναι αναγκαία ούτε για την ένδειξη του προορισμού των ανταλλακτικών αυτών ούτε για την εξασφάλιση άλλων περιγραφικών λειτουργιών κατά την έννοια των διατάξεων αυτών.
24
Η Wheeltrims υποστηρίζει, αντιθέτως, ότι η εκ μέρους της χρήση του σήματος Ford είναι αμιγώς περιγραφική. Η εταιρία αυτή επικαλείται συναφώς τη λεγόμενη ρήτρα «περί επισκευής» του άρθρου 241 του CPI, η οποία προβλέπει το δικαίωμα αναπαραγωγής των προστατευόμενων από σήμα συστατικών ενός σύνθετου προϊόντος χωρίς προηγούμενη άδεια του δικαιούχου του οικείου σήματος, εφόσον η αναπαραγωγή αυτή καθιστά δυνατή την αποκατάσταση της αρχικής εμφανίσεως του σύνθετου προϊόντος (στο εξής: ρήτρα περί επισκευής). Η εκ μέρους της Wheeltrims επίθεση του σήματος Ford στα τάσια τα οποία αυτή εμπορεύεται δεν έχει σκοπό να αποτελέσει ένδειξη της προελεύσεως του προϊόντος, αλλά να εξατομικεύσει τον κατασκευαστή όσον αφορά το προϊόν στο σύνολό του, δηλαδή το αυτοκίνητο όχημα στο οποίο τοποθετείται το τάσι. Η χρήση αυτή του σήματος Ford χρησιμεύει για την αναπαραγωγή, πάνω στο ανταλλακτικό, ενός αισθητικού-περιγραφικού χαρακτηριστικού που υπάρχει στα γνήσια συστατικά, δηλαδή στα τάσια, το οποίο θεωρείται απαραίτητο για την αποκατάσταση της αρχικής εμφανίσεως του σύνθετου προϊόντος που συνιστά το αυτοκίνητο στο σύνολό του. Στην αντίθετη περίπτωση κατά την οποία οι κατασκευαστές ανταλλακτικών για αυτοκίνητα οχήματα δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το σήμα για τον σκοπό αυτό, θα παρακωλυόταν ο ελεύθερος ανταγωνισμός στη σχετική αγορά.
25
Το Tribunale di Torino εκτιμά ότι η συμπεριφορά που προσάπτεται στη Wheeltrims συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων που παρέχει το σήμα Ford, μη δικαιολογούμενη από κανέναν εκ των απαριθμούμενων στο άρθρο 21 του CPI και στο άρθρο 12 του κανονισμού 207/2009 λόγους. Το δικαστήριο αυτό παραπέμπει συναφώς στην απόφαση Gillette Company και Gillette Group Finland (C‑228/03, EU:C:2005:177) και εκτιμά ότι η εκ μέρους της Wheeltrims χρήση του σήματος Ford δεν είναι αναγκαία για να δηλωθεί προς το κοινό ο προορισμός των επίμαχων τασιών ή η συμβατότητά τους με προϊόν της «Ford», κατά την έννοια της αποφάσεως αυτής.
26
Αντιθέτως, κατά το δικαστήριο αυτό, εγείρονται σημαντικές αμφιβολίες ως προς το πεδίο εφαρμογής της ρήτρας περί επισκευής. Το Δικαστήριο δεν έχει μέχρι σήμερα αποφανθεί επί της σχέσεως μεταξύ της προστασίας των δικαιωμάτων που παρέχουν τα σήματα και της εν λόγω ρήτρας. Κατά το δικαστήριο αυτό, το άρθρο 241 CPI και το άρθρο 110 του κανονισμού 6/2002 επιδέχονται δύο διαφορετικές ερμηνείες που διχάζουν την ιταλική νομολογία.
27
Σύμφωνα με μια πρώτη ερμηνεία, το γράμμα των διατάξεων αυτών και η θέση την οποία καταλαμβάνουν στα νομοθετικά κείμενα που τις περιλαμβάνουν υποδηλώνουν ότι η ρήτρα περί επισκευής επιτρέπει σε κατασκευαστές όπως η Wheeltrims να εμπορεύονται ανταλλακτικά ταυτόσημα με το γνήσιο συστατικό αποκλειστικά και μόνον όταν η κατασκευή των ανταλλακτικών αυτών έχει ως σκοπό την αποκατάσταση της αρχικής εμφανίσεως του σύνθετου προϊόντος και συνιστά απλή παρέκκλιση από τους κανόνες προστασίας των σχεδίων ή υποδειγμάτων αλλά όχι από τους κανόνες προστασίας άλλων δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας, ειδικότερα των δικαιωμάτων επί καταχωρισμένου σήματος.
28
Σύμφωνα με μια δεύτερη ερμηνεία, η ρήτρα περί επισκευής έχει γενικό χαρακτήρα και το πεδίο εφαρμογής της πρέπει να γίνει αντιληπτό υπό ευρεία έννοια, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να αποκαθίσταται η αρχική εμφάνιση των σύνθετων προϊόντων ανεξαρτήτως της υπάρξεως άλλων δικαιωμάτων περί προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, όπως είναι μεταξύ άλλων τα απορρέοντα από την καταχώριση σήματος. Η ανάγκη αυτή σκοπό έχει να καταστήσει δυνατό στον κατασκευαστή των ανταλλακτικών να δραστηριοποιείται στην αγορά επί ίσοις όροις με τον κατασκευαστή των γνήσιων συστατικών, ανεξαρτήτως της προστασίας που δύναται να διεκδικήσει ο τελευταίος, επιτρέποντας στους κατασκευαστές ανταλλακτικών να αναπαράγουν το γνήσιο συστατικό ως προς όλα του τα χαρακτηριστικά, τόσο τα λειτουργικά όσο και τα αισθητικά.
29
Το εν λόγω δικαστήριο διευκρινίζει ότι η δεύτερη αυτή ερμηνεία ακολουθείται από άλλα ιταλικά δικαστήρια, ιδιαιτέρως από το Corte di Appello di Milano.
30
Το Tribunale di Torino επισημαίνει ότι η ερμηνεία αυτή επελέγη και από τους δικαστές που απέρριψαν την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων της Ford η οποία στηρίχθηκε στα ίδια πραγματικά περιστατικά με εκείνα που έχουν υποβληθεί τώρα στην κρίση του. Οι δικαστές των ασφαλιστικών μέτρων διαπίστωσαν κατ’ ουσίαν ότι η ρήτρα περί επισκευής του άρθρου 241 CPI μπορούσε να αντιταχθεί στη Ford, στο μέτρο που η εν λόγω ρήτρα διασφαλίζει το θεμελιώδες οικονομικό δικαίωμα των κατασκευαστών ανταλλακτικών να παράγουν τέλεια υποκατάστατα των γνήσιων συστατικών ενός σύνθετου προϊόντος.
31
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Tribunale di Torino αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Είναι συμβατή με το […] δίκαιο [της Ένωσης] εφαρμογή του άρθρου 14 της οδηγίας 98/71 και του άρθρου 110 του κανονισμού 6/2002 υπό την έννοια ότι οι διατάξεις αυτές παρέχουν στους κατασκευαστές ανταλλακτικών και εξαρτημάτων το δικαίωμα να χρησιμοποιούν καταχωρισμένα σήματα τρίτων για να μπορέσει ο τελικός αγοραστής να αποκαταστήσει την αρχική αισθητική του σύνθετου προϊόντος, και επομένως ακόμη και αν ο δικαιούχος του σήματος επιθέτει το επίμαχο διακριτικό σημείο στο ανταλλακτικό ή στο εξάρτημα που προορίζεται να τοποθετηθεί στο σύνθετο προϊόν, κατά τρόπο που να φαίνεται από έξω και έτσι να συμβάλλει στην εξωτερική εμφάνιση του σύνθετου προϊόντος;
2)
Μήπως η περιεχόμενη στο άρθρο 14 της οδηγίας 98/71 και στο άρθρο 110 του κανονισμού 6/2002 ρήτρα περί επισκευής πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δημιουργεί δικαίωμα των τρίτων κατασκευαστών ανταλλακτικών και εξαρτημάτων, και μήπως το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει το δικαίωμα αυτών των τρίτων να χρησιμοποιούν στα ανταλλακτικά και εξαρτήματα το καταχωρισμένο σήμα άλλου, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις του κανονισμού 207/09 και της οδηγίας 89/104, και επομένως ακόμη και όταν ο δικαιούχος του σήματος επιθέτει το επίμαχο διακριτικό σημείο στο ανταλλακτικό ή στο εξάρτημα που προορίζεται να τοποθετηθεί στο σύνθετο προϊόν, κατά τρόπο που να φαίνεται από έξω και έτσι να συμβάλλει στην εξωτερική εμφάνιση του σύνθετου προϊόντος;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
32
Κατά το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς την απάντηση που προσήκει στο υποβληθέν με αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ερώτημα, το Δικαστήριο, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, μπορεί οποτεδήποτε να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη.
33
Η ως άνω διάταξη έχει εφαρμογή στο πλαίσιο της παρούσας προδικαστικής παραπομπής.
Επί του παραδεκτού
34
Η Γερμανική Κυβέρνηση εκφράζει αμφιβολίες ως προς το παραδεκτό της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως. Συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο δεν εκθέτει τους λόγους για τους οποίους είναι αναγκαίο, για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης, να δοθεί απάντηση στο ερώτημα σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής της ρήτρας περί επισκευής στον τομέα των σημάτων, δεδομένου ότι η ρήτρα αυτή προσιδιάζει στον τομέα των σχεδίων ή υποδειγμάτων. Επομένως, το τιθέμενο ζήτημα είναι υποθετικής φύσεως.
35
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που έχει υποβάλει το εθνικό δικαστήριο εντός του πραγματικού και κανονιστικού πλαισίου το οποίο έχει προσδιορίσει με δική του ευθύνη, και την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Η άρνηση του Δικαστηρίου να απαντήσει σε προδικαστικό ερώτημα εθνικού δικαστηρίου είναι τότε μόνον δυνατή, όταν προδήλως προκύπτει ότι η ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης την οποία ζητεί το εθνικό δικαστήριο δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή ακόμα όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του υποβλήθηκαν (αποφάσεις Fish Legal και Shirley, C-279/12, EU:C:2013:853, σκέψη 30 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, καθώς και Idrodinamica Spurgo Velox κ.λπ., C‑161/13, EU:C:2014:307, σκέψη 29).
36
Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι τα επίμαχα στην κύρια δίκη τάσια, κατασκευής Wheeltrims, αναπαράγουν το σήμα Ford, οπότε, αν επιλεγεί η ερμηνεία που εκτίθεται στη σκέψη 27 της παρούσας διατάξεως, πρέπει να διαπιστωθεί ότι ο εν λόγω κατασκευαστής μη γνήσιων ανταλλακτικών προσέβαλε το οικείο σήμα, ενώ αν υπερισχύσει η ερμηνεία που εκτίθεται στη σκέψη 28 της παρούσας διατάξεως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για προσβολή του σήματος αυτού.
37
Κατά συνέπεια, δεν προκύπτει προδήλως ότι το ζήτημα που εγείρεται με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι υποθετικής φύσεως. Ως εκ τούτου, η αίτηση αυτή είναι παραδεκτή.
Επί της ουσίας
38
Με τα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 14 της οδηγίας 98/71 και το άρθρο 110 του κανονισμού 6/2002 έχουν την έννοια ότι επιτρέπουν, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της οδηγίας 2008/95 και του κανονισμού 207/2009, στους κατασκευαστές ανταλλακτικών και εξαρτημάτων αυτοκινήτων, όπως τα τάσια, να επιθέτουν επί των προϊόντων τους σημείο ταυτόσημο με σήμα που έχει καταχωρίσει, μεταξύ άλλων για τέτοια προϊόντα, κατασκευαστής αυτοκινήτων οχημάτων, χωρίς τη συναίνεση του τελευταίου, για τον λόγο ότι η κατά τον τρόπο αυτό χρήση του εν λόγω σήματος συνιστά το μοναδικό μέσο επισκευής του οικείου οχήματος αποκαθιστώντας την αρχική του εμφάνιση ως σύνθετου προϊόντος.
39
Πρώτον, επισημαίνεται ότι από το γράμμα του άρθρου 14 της οδηγίας 98/71 και του άρθρου 110 του κανονισμού 6/2002 προκύπτει ότι οι διατάξεις αυτές εισάγουν ορισμένους περιορισμούς μόνον ως προς την προστασία των σχεδίων ή υποδειγμάτων, χωρίς να κάνουν την παραμικρή αναφορά στα σήματα.
40
Δεύτερον, διαπιστώνεται ότι, κατά το άρθρο της 2, η οδηγία 98/71 εφαρμόζεται μόνο στα δικαιώματα επί σχεδίων και υποδειγμάτων που έχουν καταχωρισθεί σε ορισμένες εθνικές και διεθνείς αρχές καθώς και στις σχετικές αιτήσεις καταχωρίσεως δικαιωμάτων επί σχεδίων και υποδειγμάτων. Εκτός αυτού, από το άρθρο 1 του κανονισμού 6/2002, σε συνδυασμό με την αιτιολογική του σκέψη 5, προκύπτει ότι ο εν λόγω κανονισμός σκοπεί στη δημιουργία κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος που να ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
41
Τρίτον, τονίζεται ότι, όπως προκύπτει, αφενός, από την αιτιολογική σκέψη 7 και το άρθρο 16 της οδηγίας 98/71 και, αφετέρου, από την αιτιολογική σκέψη 31 και το άρθρο 96, παράγραφος 1, του κανονισμού 6/2002, οι εν λόγω πράξεις του δικαίου της Ένωσης εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των διατάξεων του δικαίου αυτού ή του δικαίου του οικείου κράτους μέλους σχετικά, μεταξύ άλλων, με τα σήματα.
42
Από τις ανωτέρω εκτιμήσεις συνάγεται ότι το άρθρο 14 της οδηγίας 98/71 και το άρθρο 110 του κανονισμού 6/2002 δεν περιέχουν καμία παρέκκλιση από τις διατάξεις της οδηγίας 2008/95 και του κανονισμού 207/2009.
43
Όσον αφορά τη θέση που εξέφρασε το αιτούν δικαστήριο και την οποία υποστηρίζει η Wheeltrims, ότι δηλαδή ο επιδιωκόμενος από την Ένωση σκοπός διασφαλίσεως του συστήματος ανόθευτου ανταγωνισμού απαιτεί την επέκταση εφαρμογής του άρθρου 14 της οδηγίας 98/71 και του άρθρου 110 του κανονισμού 6/2002 στην προστασία των σημάτων, επισημαίνεται ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έλαβε δεόντως υπόψη τον σκοπό αυτό στο πλαίσιο καταρτίσεως της οδηγίας 2008/95 και του κανονισμού 207/2009. Συγκεκριμένα, περιορίζοντας τα αποτελέσματα των δικαιωμάτων που ο αντλεί δικαιούχος σήματος από το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/95 ή, στην περίπτωση κοινοτικού σήματος, από το άρθρο 9 του κανονισμού 207/2009, το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας και το άρθρο 12 του εν λόγω κανονισμού σκοπούν να συμβιβάσουν τα θεμελιώδη συμφέροντα της προστασίας των δικαιωμάτων επί σήματος με εκείνα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων καθώς και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών εντός της εσωτερικής αγοράς, τούτο δε κατά τρόπο ώστε το δικαίωμα επί σήματος να μπορεί να επιτελέσει τη λειτουργία του ως ουσιώδες στοιχείο του συστήματος ανόθευτου ανταγωνισμού που επιδιώκεται να καθιερωθεί και να διασφαλισθεί με τη Συνθήκη (βλ. συναφώς, μεταξύ άλλων, αποφάσεις BMW, C‑63/97, EU:C:1999:82, σκέψη 62, καθώς και Gillette Company και Gillette Group Finland, C‑228/03, EU:C:2005:177, σκέψη 29).
44
Εκτός αυτού, όπως προκύπτει από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τα άρθρα 5 έως 7 της οδηγίας 2008/95 προβαίνουν σε πλήρη εναρμόνιση των κανόνων των σχετικών με τα παρεχόμενα από το σήμα δικαιώματα και καθορίζουν, επομένως, τα δικαιώματα των οποίων απολαύουν οι δικαιούχοι σήματος εντός της Ένωσης. Επομένως, με την επιφύλαξη των ειδικών περιπτώσεων των άρθρων 8 επ. της εν λόγω οδηγίας, ένα εθνικό δικαστήριο δεν μπορεί, στο πλαίσιο διαφοράς με αντικείμενο την άσκηση του παρεχόμενου από το σήμα αποκλειστικού δικαιώματος, να περιορίσει το αποκλειστικό αυτό δικαίωμα κατά τρόπο που να υπερβαίνει τους περιορισμούς που απορρέουν από τα άρθρα 5 έως 7 (απόφαση Martin Y Paz Diffusion, C-661/11, EU:C:2013:577, σκέψεις 54 και 55 καθώς και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
45
Βάσει των ανωτέρω εκτιμήσεων, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στα υποβληθέντα ερωτήματα είναι ότι το άρθρο 14 της οδηγίας 98/71 και το άρθρο 110 του κανονισμού 6/2002 έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της οδηγίας 2008/95 και του κανονισμού 207/2009, στους κατασκευαστές ανταλλακτικών και εξαρτημάτων αυτοκινήτων, όπως τα τάσια, να επιθέτουν επί των προϊόντων τους σημείο ταυτόσημο με σήμα που έχει καταχωρίσει, μεταξύ άλλων για τέτοια προϊόντα, κατασκευαστής αυτοκινήτων οχημάτων, χωρίς τη συναίνεση του τελευταίου, για τον λόγο ότι η κατά τον τρόπο αυτό χρήση του εν λόγω σήματος συνιστά το μοναδικό μέσο επισκευής του οικείου οχήματος αποκαθιστώντας την αρχική του εμφάνιση ως σύνθετου προϊόντος.
Επί των δικαστικών εξόδων
46
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 14 της οδηγίας 98/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 1998, για τη νομική προστασία σχεδίων και υποδειγμάτων, και το άρθρο 110 του κανονισμού (ΕΚ) 6/2002 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2001, για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα, έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της οδηγίας 2008/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2008, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων, και του κανονισμού 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το κοινοτικό σήμα, στους κατασκευαστές ανταλλακτικών και εξαρτημάτων αυτοκινήτων, όπως τα τάσια, να επιθέτουν επί των προϊόντων τους σημείο ταυτόσημο με σήμα που έχει καταχωρίσει, μεταξύ άλλων για τέτοια προϊόντα, κατασκευαστής αυτοκινήτων οχημάτων, χωρίς τη συναίνεση του τελευταίου, για τον λόγο ότι η κατά τον τρόπο αυτό χρήση του εν λόγω σήματος συνιστά το μοναδικό μέσο επισκευής του οικείου οχήματος αποκαθιστώντας την αρχική του εμφάνιση ως σύνθετου προϊόντος.
(υπογραφές)
( * ) Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.
Full & Egal Universal Law Academy