KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fis-17 ta’ Marzu 2016 ( 1 )
Kawża C‑155/15
George Karim
vs
Migrationsverket
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Kammarrätten i Stockholm (qorti amministrattiva ta’ appell, Stokkolma (l-Isvezja))]
“Ażil — Eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali — Kriterji għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli — Interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 — Portata tad-dritt ta’ appell jew ta’ reviżjoni — Tifsira tal-Artikolu 19(2)”
Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mill-Kammarrätten i Stockholm (Qorti Amministrattiva, Stokkolma) (iktar ’il quddiem il-“qorti tar-rinviju”) u dik fil-Kawża C‑63/15 Ghezelbash huma konnessi. Fiż-żewġ kawżi, applikant għall-ażil jikkontesta d-deċiżjoni tal-awtoritajiet kompetenti fl-Istat Membru fejn jinsab sabiex jiġi ttrasferit fi Stat ieħor li ftiehem mal-ewwel Stat Membru sabiex jieħu r-responsabbiltà li jeżamina t-talba għall-ażil. Il-kawżi jqajmu mistoqsija importanti. Ir-Regolament Nru 604/2013 (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Dublin III”) ( 2 ), bħar-Regolament Nru 343/2003 preċedenti (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Dublin II”) ( 3 ), huwa sempliċement mekkaniżmu bejn l-Istati li ma jippermettix lil individwu li qed ifittex l-ażil jikkontesta deċiżjoni bħal din? Jew tali individwu issa jista’ jappella jew jirrevedi proċeduri skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III sabiex jikkontesta deċiżjoni ta' trasferiment fuq il-bażi li l-kriterji sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli ġew applikati b’mod żbaljat?
2.
Peress li ċ-ċirkustanzi fattwali relatati mat-talba ta' kull applikant huma differenti, id-domandi speċifiċi li jqumu ma humiex l-istess. Għaldaqstant ser nagħti żewġ Konklużjonijiet fl-istess ġurnata. Il-Konklużjonijiet tiegħi f’Ghezelbash (f’punti 54 sa 84) jispjegaw fid-dettall l-analiżi tiegħi tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III. Dan ir-raġunament napplikah fil-każ ta’ George Karim fil-punti 20 sa 35 iktar ’il quddiem.
3.
Is-Sistema Ewropea Komuni tal-Ażil (iktar ’il quddiem is-“SEKA”) tinkludi għadd ta' miżuri inklużi regolamenti li l-iskop tagħhom huwa li jiddeterminaw malajr l-Istat Membru li huwa responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni ta' individwu għall-ażil. Dawn il-miżuri huma magħrufin kollettivament bħala “s-Sistema ta' Dublin” ( 4 ). Meta ċittadin ta' pajjiż terz ikollu konnessjoni ma' iktar minn Stat Membru wieħed (pereżempju, għax jidħol fl-Unjoni Ewropea minn Stat Membru imma jippreżenta l-applikazzjoni tiegħu għall-ażil fi Stat Membru ieħor), huwa neċessarju li jiġi ddeterminat liema Stat huwa responsabbli sabiex jeżamina t-talba tiegħu għall-ażil. Il-kriterji sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli huma mniżżlin f’ġerarkija stretta (iktar ’il quddiem il-“kriterji tal-Kapitolu III”) fir-Regolament Dublin III. Jekk l-Istat Membru li fih tressqet applikazzjoni għall-ażil jikkunsidra fuq il-bażi ta' dawk il-kriterji li Stat Membru ieħor huwa responsabbli sabiex jiddetermina t-talba, l-ewwel Stat Membru jista' jitlob lit-tieni Stat Membru sabiex jieħu lura l-applikant (jew li jassumi r-responsabbiltà għalih). Ladarba dik il-kwistjoni tiġi ddeterminata, l-eżami tal-applikazzjoni għall-ażil jaqa’ taħt ir-regoli mniżżlin fl-att rilevanti tas-SEKA ( 5 ).
4.
F’Abdullahi ( 6 ), meta kkunsidrat l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin II, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-motivi għal appell jew reviżjoni kontra deċiżjoni ta' trasferiment huma limitati f’sitwazzjoni li fiha Stat Membru jaqbel li jassumi responsabbiltà ta’ applikant għall-ażil. Effettivament, l-applikant jista' biss jikkontesta deċiżjoni bħal din billi jinvoka nuqqasijiet sistematiċi fil-proċedura għall-ażil u fil-kundizzjonijiet għall-akkoljenza ta’ applikanti għall-ażil f’dak l-Istat Membru, li jipprovdu bażi sostanzjali li jwasslu x’jifhmu li l-applikant ikollu riskju reali li jkun issuġġettat għal trattament inuman jew degradanti fis-sens tal-Artikolu 4 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea ( 7 ).
5.
Il-qorti tar-rinviju tqis li issa jqumu d-domandi li ġejjin: Għadha tapplika l-ġurisprudenza Abdullahi fil-kuntest tar-Regolament Dublin III? Individwu f’ċirkustanzi bħal dawk ta’ G. Karim huwa prekluż milli jikkontesta l-applikazzjoni, min-naħa tal-awtoritajiet kompetenti, tal-kriterji tal-Kapitolu III permezz ta' appell jew proċeduri ta’ reviżjoni skont l-Artikolu 27(1) ta' dan ir‑regolament? X’inhuma l-konsegwenzi għal applikant għall-ażil meta japplika l-Artikolu 19(2) ( 8 ) tar-Regolament Dublin III?
Il-kuntest ġuridiku
6.
Id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Karta u l-kuntest legali tas-Sistema ta' Dublin huma mniżżlin fil-punti 6 sa 8 u 9 sa 25 rispettivament tal-Konklużjonijiet tiegħi f’Ghezelbash. Is-Sistema ta' Dublin tapplika għall-Konfederazzjoni Svizzera permezz ta’ ftehim internazzjonali bilaterali bejn (dik li qabel kienet) il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera ( 9 ). B’konsegwenza u b’applikazzjoni tal-Artikolu 5(2) ta' dan il-ftehim il-Konfederazzjoni Svizzera ressqet osservazzjonijiet bil-miktub f’dawn il-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
7.
Il-materjal addizzjonali li ġej huwa pertinenti.
8.
L-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III jinsab fil-Kapitolu III, li jelenka l-kriterji li permezz tagħhom jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli. Huwa jipprovdi li fejn: “[...] ikun stabbilit, fuq il-bażi ta’ prova jew xhieda ċirkostanzjali kif deskritt fiż-żewġ listi msemmija fl-Artikolu 22(3), ta’ dan ir-Regolament [...] li applikant ikun qasam b’mod irregolari l-konfini għal ġo Stat Membru bl-art, bil-baħar jew bl-ajru wara li jkun ġie minn pajjiż terz, l-Istat Membru hekk ippenetrat għandu jkun responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali. Dik ir-responsabbilità għandha tieqaf 12-il xahar wara d-data li fiha l-qsim irregolari tal-konfini jkun seħħ.
[...]”
9.
Il-Kapitolu V huwa intitolat “Obbligi tal-Istat Membru Responsabbli”. L-Artikolu 18 jipprovdi li:
“1. L-Istat Membru responsabbli taħt dan ir-Regolament għandu jkun obbligat:
(a)
jieħu inkarigu, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikoli 21, 22 u 29, ta’ applikant li jkun iddepożita applikazzjoni fi Stat Membru differenti;
(b)
jieħu lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, applikant li l-applikazzjoni tiegħu tkun taħt eżami u li għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza;
(c)
jieħu lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li jkun irtira l-applikazzjoni taħt eżami u jkun għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza;
(d)
jieħu lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li l-applikazzjoni tiegħu kienet rifjutata u li għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza.
[...]”
10.
L-Artikolu 19 jipprovdi:
“1. Fejn Stat Membru joħroġ dokument ta’ residenza lill-applikant, l-obbligi speċifikati fl-Artikolu 18(1) għandhom ikunu ttrasferiti lil dak l-Istat Membru.
2. L-obbligi speċifikati fl-Artikolu 18(1) għandhom jieqfu fejn l-Istat Membru responsabbli jista’ jistabbilixxi, fejn mitlub li jieħu ħsieb jew jieħu applikant jew persuna oħra lura kif imsemmi fl-Artikolu 18(1)(c) jew (d), li l-persuna kkonċernata tkun ħalliet it-territorju tal-Istati Membri għall-inqas għal tliet xhur, sakemm il-persuna kkonċernata ma tkunx fil-pussess ta’ dokument ta’ residenza validu maħruġ mill-Istat Membru responsabbli.
Applikazzjoni ddepożitata wara l-perijodu ta’ assenza msemmi fl-ewwel subparagrafu għandha titqies bħala applikazzjoni ġdida li twassal għal proċedura ġdida biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli.
[...]”
11.
Id-database tal-EURODAC hija għodda sabiex tiġi implementata s-Sistema ta' Dublin. Hija repożitorju ta' marki tas-swaba', inter alia, ta' persuni li jfittxu l-ażil. Hija sservi sabiex tiġi stabbilita l-identità tagħhom, jekk wettqux applikazzjonijiet preċedenti fi Stat Membru tal-UE, u sabiex tiżgura applikazzjoni effettiva tar-Regolamenti ta’ Dublin ( 10 ).
Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari
12.
G. Karim huwa ċittadin Sirjan. Fit‑3 ta' Marzu 2014, huwa ressaq applikazzjoni għall-ażil fl-Isvezja. Verifiki fuq id-database tal-EURODAC ( 11 ) urew li kien diġà ressaq applikazzjoni preċedenti fis-Slovenja fl‑14 ta' Mejju 2013. L-awtoritajiet Svediżi sussegwentement talbu lill-awtoritajiet Sloveni sabiex jieħdu responsabbiltà għat-talba ta’ G. Karim skont l-Artikolu 18(1) tar-Regolament Dublin III fl‑20 ta' Marzu 2014. L-awtoritajiet Sloveni aċċettaw din it-talba fit‑3 ta’ April 2014. L-għada, l-Isvezja informat lis-Slovenja li kellha informazzjoni addizzjonali li indikat li G. Karim kien ħalla t-territorju tal-Istati Membri għal perijodu ta' iktar minn tliet xhur, fis-sens tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament. Filwaqt li ma kien hemm l-ebda timbri rilevanti ta' dħul u ħruġ fil-passaport tiegħu li juru l-wasla u t-tluq tiegħu mis-Slovenja, huwa fil-fatt kellu timbru (bid-data tal‑20 ta' Lulju 2013) li jindika li kien daħal fil-Libanu. Fit‑12 ta' Mejju 2014, is-Slovenja kkonfermat li kienet lesta li tipproċessa t-talba għal ażil ta’ G. Karim. L-awtoritajiet Svediżi sussegwentement irrifjutaw l-applikazzjoni tiegħu għal ażil fil-ġurnata tal-għada kif ukoll ħadu deċiżjoni ta' trasferiment.
13.
Il-kontestazzjoni ta’ G. Karim għal dik id-deċiżjoni li tressqet quddiem il-Förvaltningsrätten i Stockholm, migrationsdomstolen (qorti amminstrativa ta' Stokkolma, qorti tal-immigrazzjoni) ġiet miċħuda għar-raġunijiet li ġejjin: (i) ma kinitx ibbażata fuq l-unika raġuni restrittiva mogħtija fid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Abdullahi; u (ii) is-Slovenja kienet qablet li tipproċessa l-applikazzjoni ta’ G. Karim – konsegwentement, jekk kienx ħalla t-territorju tal-Istati Membri għal tliet xhur jew le kien irrilevanti għad-deċiżjoni li ordnat it-trasferiment tiegħu. Din id-deċiżjoni issa hija appellata quddiem il-qorti tar-rinviju.
14.
Il-qorti tar-rinviju tiddikjara li, fl-opinjoni tagħha, l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III biddel ir-regola dwar rimedji legali li preċedentement kienu jinsabu fl-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin II. B’mod partikolari, hija tibbaża ruħha fuq il-fatt li l-premessa 19 tifforma parti mill-preambolu tar-Regolament Dublin III, u li l-formulazzjoni tal-Artikolu 27(1) hija differenti ħafna minn dik tal-predeċessur tiegħu. Il-qorti tar-rinviju tispjega wkoll li dispożizzjonijiet addizzjonali oħra dwar, inter alia, assistenza legali ġew introdotti fir-Regolament Dublin III u li l-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ċċaratx il-portata tad-dritt ta’ appell jew ta’ reviżjoni msemmi fl-Artikolu 27(1).
15.
Għaldaqstant, il-qorti tar-rinviju teżiġi deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE fuq id-domandi li ġejjin:
“1.
Id-dispożizzjonjiet ġodda dwar id-dritt għal azzjoni ġudizzjarja effettiva previsti [fir-Regolament Dublin III] [premessa 19 u l-Artikoli 27(1) u (5)] jimplikaw li applikant għal ażil għandu wkoll ikollu l-possibbiltà li jikkontesta l-kriterji previsti fil-Kapitolu III tar-Regolament 604/2013 li abbażi tagħhom huwa jiġi ttrasferit fi Stat Membru ieħor li aċċetta li jilqgħu? Jew inkella d-dritt għal azzjoni ġudizzjarja effettiva jista’ jkun limitat biss għad-dritt ta’ stħarriġ tal-eżistenza ta’ nuqqasijiet sistemiċi fil-proċedura ta’ ażil u fil-kundizzjonijiet ta’ akkoljenza fl-Istat Membru li fih l-applikant ser jiġi ttrasferit (kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Abdullahi, C‑394/12, EU:C:2013:813)?
2.
Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis li huwa possibbli li jiġu kkontestati l-kriterji previsti fil-Kapitolu III tar-Regolament 604/2013, tintalab ukoll risposta għad-domanda li ġejja: l-Artikolu 19(2) tar-[Regolament Dublin III] jimplika li l-imsemmi regolament ma jistax jiġi applikat jekk l-applikant għal ażil juri li rrisjeda barra mit-territorju tal-Istati Membri għal mill-inqas tliet xhur?”
16.
Osservazzjonijiet bil-miktub tressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja mill-Gvernijiet tar-Repubblika Ċeka, Franza, il-Greċja, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Isvizzera u l-Kummissjoni Ewropea. Fis-seduta tal‑15 ta' Diċembru 2015, l-istess partijiet – b’eċċezzjoni tar-Repubblika Ċeka u l-Konfederazzjoni Svizzera iżda biż-żieda ta’ G. Karim, il-Migrationsverket (bord għall-immigrazzjoni) u l-Isvezja – ressqu sottomissjonijiet orali.
Analiżi
Osservazzjonijiet preliminari
17.
Bħalma nirrimarka fil-konklużjonijiet tiegħi f’Ghezelbash, is-SEKA taqa’ taħt is-suppożizzjoni li l-Istati parteċipanti kollha josservaw drittijiet fundamentali, inklużi d-drittijiet ibbażati fuq il-Konvenzjoni ta' Genève dwar l-istatus ta' refuġjati ( 12 ) u fuq il-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, u li l-Istati Membri jistgħu u għandhom ikollhom fiduċja reċiproka fil-livell ta' protezzjoni li jiggarantixxu. Ir-Regolament Dublin III ġie adottat fid-dawl ta' dan il-prinċipju ta' fiduċja reċiproka sabiex jiġi rrazzjonalizzat l-ipproċessar ta' talbiet għall-ażil u sabiex jiġu evitati problemi fis-sistema li joħorġu mill-obbligu fuq awtoritajiet fi Stati Membri differenti li jeżaminaw diversi talbiet mill-istess applikant, sabiex tiżdied iċ-ċertezza legali fir-rigward tad-determinazzjoni tal-Istat responsabbli li jeżamina t-talba għall-ażil u sabiex tiġi evitata t-tfittxija tal-aħjar forum (forum shopping). F’termini prattiċi, l-għan ewlieni tas-Sistema ta' Dublin huwa għalhekk sabiex jitħaffef l-ipproċessar ta' talbiet fl-interessi kemm ta' dawk li qegħdin ifittxu l-ażil u kif ukoll tal-Istati parteċipanti ( 13 ).
18.
Il-qorti tar-rinviju tinforma li l-ewwel talba ta’ G. Karim għall-ażil saret fl‑14 ta' Mejju 2013 fis-Slovenja. Madankollu, it-talba għal deċiżjoni preliminari preżenti toħroġ mill-applikazzjoni għall-ażil li huwa għamel fit‑3 ta' Marzu 2014 fl-Isvezja. Din l-applikazzjoni hija rregolata mir-Regolament Dublin III ( 14 ). Billi applikaw l-Artikolu 13(1) tal-kriterji tal-Kapitolu III, l-awtoritajiet Svediżi identifikaw lis-Slovenja bħala l-Istat Membru responsabbli u għamlu l-kuntatt neċessarju mal-awtoritajiet Sloveni, li aċċettaw l-inkarigu li jeżaminaw it-talba ta’ G. Karim.
19.
G. Karim isostni li huwa ma għandux jiġi ttrasferit lejn is-Slovenja għal żewġ raġunijiet. L-ewwel nett, l-obbligu ta' dan il-pajjiż li jeżamina l-applikazzjoni tiegħu ma baqax validu minħabba l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin III. It-tieni nett, huwa ma għandux jiġi ttrasferit hemmhekk għal raġunijiet umanitarji, billi l-arranġamenti għall-akkoljenza ta' applikanti għall-ażil fis-Slovenja għandhom nuqqasijiet tant sistemiċi li hemm ir-riskju li d-drittijiet umani tiegħu jiġu miksurin. Il-qorti tar-rinviju ma rrikorrietx għal gwida addizzjonali dwar it-tieni aspett tat-talba tiegħu (li fi kwalunkwe każ tidher li hija koperta mid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Abdullahi u mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Dublin III) ( 15 ), u lanqas ma għamlet konstatazzjonijiet. M’iniex ser ninsisti iktar dwar dan l-aspett tal-applikazzjoni ta’ G. Karim fil-konklużjonijiet tiegħi.
Fuq l-ewwel domanda
20.
L-ewwel domanda tqajjem kwistjonijiet simili għal dawk li tqajmu fl-ewwel domanda fil-kawża Ghezelbash. Essenzjalment, hawnhekk il-qorti tar-rinviju bl-istess mod teżiġi gwida dwar l-interpretazzjoni u l-portata tal-Artikolu 27(1) moqri flimkien mal-premessa 19 tar-Regolament Dublin III. Din tixtieq issir taf jekk, f’ċirkustanzi li fihom Stat Membru japplika l-kriterji tal-Kapitolu III u jidentifika Stat Membru ieħor li preċedentement ikun daħal fih l-applikant għall-ażil bħala dak responsabbli sabiex jeżamina t-talba tiegħu u dan l-Istat jaqbel li jaċċetta r-responsabbiltà, l-applikant jista' jikkontesta d-deċiżjoni ta’ trasferiment fuq il-bażi li dawk il-kriterji ġew applikati ħażin; jew jekk kontestazzjonijiet skont l-Artikolu 27(1) humiex limitati għas-sitwazzjoni identifikata mil-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Abdullahi.
21.
G. Karim u r-Repubblika Ċeka jsostnu li applikanti għall-ażil jistgħu jikkontestaw deċiżjonijiet ta' trasferiment skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament fuq il-bażi tal-kriterji tal-Kapitolu III. Jien iddeskrivejt din l-interpretazzjoni proposta fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash bħala t-“tielet għażla”. Madankollu, ir-Repubblika Ċeka tenfasizza li, fl-opinjoni tagħha, applikant ma jgawdix minn dritt ġeneralizzat sabiex jagħżel liema Stat Membru għandu jittratta t-talba tiegħu għal ażil.
22.
Il-Bord għall-Immigrazzjoni, Franza, il-Greċja, l-Isvezja, u l-Kummissjoni ma jaqblux ma' din il-pożizzjoni. Huma jqisu li d-dritt għal appell jew għal reviżjoni fl-Artikolu 27(1) huwa limitat għal dawk il-każijiet fejn il-kriterji tal-ġurisprudenza Abdullahi jiġu invokati jew jekk jinsabu fil-perikolu d-drittijiet tal-applikant li huma espressament iggarantiti fir-Regolament Dublin III, bħal pereżempju d-dritt tal-familja tiegħu. Iddeskrivejt din l-interpretazzjoni proposta fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash bħala t-“tieni għażla”.
23.
Il-Pajjiżi l-Baxxi jisħqu li d-dritt għal appell jew għal reviżjoni huwa limitat biss għal sitwazzjonijiet fejn japplikaw ir-raġunijiet tal-ġurisprudenza Abdullahi (dan ġie deskritt fl-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash bħala l-“ewwel għażla”).
24.
Bħal fil-kawża Ghezelbash, nissuġġerixxi li l-konklużjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Abdullahi ma tistax tiġi applikata awtomatikament, tant sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda magħmula konformement mal-ewwel għażla.
25.
L-ewwel nett, il-fatti speċifiċi ħafna (u kumplessi ħafna) fil-kawża Abdullahi ( 16 ) ma tantx jixbhu l-fatti li hemm fil-kawża ta’ G. Karim. Filwaqt li ġie stabbilit li G. Karim l-ewwel applika għall-ażil fis-Slovenja u li l-applikazzjoni tiegħu fl-Isvezja hija għalhekk it-tieni applikazzjoni tiegħu, ma hemm xejn x’jindika li kellu konnessjoni ma' iktar minn Stat Membru wieħed tal-UE qabel ma ressaq l-applikazzjoni tiegħu fl-Isvezja. Il-kwistjoni hawnhekk hija pjuttost jekk huwa ħalliex it-territorju tal-UE għal tal-inqas tliet xhur qabel ma ressaq it-tieni applikazzjoni u jekk, b’riżultat ta' dan, ir-responsabbiltajiet tas-Slovenja fil-konfront tiegħu waqfux jew le skont l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin II. Din il-kwistjoni ma qamitx fil-kawża Abdullahi, li kienet tirrigwarda sitwazzjoni differenti billi kienet tinvolvi mhux żewġ Stati Membri, iżda tlieta.
26.
It-tieni nett, il-kliem tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III, li issa l-Qorti tal-Ġustizzja qed tiġi mitluba tinterpreta, huma differenti ferm mill-formulazzjoni tal-kliem tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin II, li l-Qorti tal-Ġustizzja ħadet deċiżjoni dwaru fil-kawża Abdullahi. B’hekk, ir-raġunament fis-sentenza f’Abdullahi ma jistax jiġi traspost b’mod awtomatiku.
27.
Bħalma spjegajt fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash, l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III ma jipprovdix espressament fir-rigward tal-portata tar-reviżjoni għall-finijiet ta' dak ir-regolament. Madankollu, jidher ċar li kuntrarjament għall-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin II, id-dritt ta’ appell kontra deċiżjoni ta' trasferiment huwa mandatorju. Qabel ma tittieħed deċiżjoni bħal din, l-Istat Membru fejn jinsab l-applikant għal ażil għandu japplika l-kriterji tal-Kapitolu III u għandu jikkunsidra jekk huwiex hu stess jew Stat Membru ieħor l-Istat responsabbli. Jekk it-tieni Stat jaċċetta li jkun l-Istat Membru responsabbli, jista' jintalab trasferiment mill-ewwel Stat Membru. Applikant ma jistax jippreżenta appell jew reviżjoni quddiem l-Istat li qed jagħmel it-talba qabel ma dan jieħu deċiżjoni dwar trasferiment. B’hekk, kwalunkwe appell jew reviżjoni ma tistax tkun ibbażata biss fuq il-kunsens tal-Istat Membru mitlub li jaċċetta r-responsabbiltà ( 17 ).
28.
Fl-assenza ta' kliem li jindika jekk il-portata tal-appell jew tar-reviżjoni hijiex wiesgħa biżżejjed sabiex tkopri l-applikazzjoni tar-Regolament Dublin III b’mod ġenerali jew jekk hijiex limitata għar-raġuni msemmija fis-sentenza Abdullahi, huwa neċessarju li jsir riferiment lejn l-għan u l-kuntest tar-Regolament ( 18 ).
29.
Il-premessa 19 tar-Regolament Dublin III [li hija espressa f’dispożizzjoni sostantiva fl-Artikolu 27(1)], espressament tipprovdi li sabiex tiġi ggarantita l-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-applikanti, salvagwardji legali u d-dritt għal rimedju effettiv fejn għandu x’jaqsam deċiżjoni dwar trasferimenti għandhom ikopru kemm “l-applikazzjoni ta' dan ir-Regolament” kif ukoll is-“sitwazzjoni legali u fattwali fl-Istat Membru li għalih jiġi [jista' jiġi] ttrasferit l-applikant”.
30.
Fl-opinjoni tiegħi, it-tieni parti ta’ din il-garanzija tidentifika dak li issa ġie kkodifikat fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Dublin III. Għalhekk, fejn huwa impossibbli li applikant jiġi ttrasferit lejn l-Istat Membru nnominat bħala responsabbli minħabba raġunijiet sostanzjali sabiex wieħed jemmen li hemm difetti sistemiċi fil-proċedura tal-ażil u fil-kundizzjonijiet ta’ akkoljenza għall-applikanti f’dak l-Istat Membru, li jirriżultaw f’riskju ta’ trattament inuman jew degradanti fis-sens tal-Artikolu 4 tal-Karta, l-Istat Membru determinanti għandu jkompli jeżamina l-kriterji stipulati fil-Kapitolu III sabiex jistabbilixxi jekk Stat Membru ieħor jistax jiġi nnominat bħala responsabbli ( 19 ).
31.
Il-mod naturali kif tinftiehem l-ewwel parti tal-garanzija huwa li l-portata tal-Artikolu 27(1) tinkludi l-mod li bih ir-Regolament Dublin III jiġi applikat mill-Istati Membri.
32.
Fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash, jien tajt analiżi ddettaljata tat-tliet għażliet proposti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għal interpretazzjoni xierqa tal-Artikolu 27(1) u kkonkludejt favur it-tielet għażla, li tippermetti li deċiżjoni ta' trasferiment tiġi kkontestata skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III fuq il-bażi li l-awtoritajiet kompetenti kienu applikaw b’mod żbaljat il-kriterji tal-Kapitolu III. Bir-rispett nirreferi lill-Qorti tal-Ġustizzja lejn dik l-analiżi ddettaljata (li tinsab fil-punti 54 sa 84 tal-konklużjonijiet tiegħi f’dik il-kawża) u nasal għall-istess rakkomandazzjoni li għamilt fil-kawża Ghezelbash. Inżid biss xi ftit punti.
33.
L-ewwel nett, G. Karim (bħal Ghezelbash) għandu l-intenzjoni li jikkontesta dak li huwa jsostni bħala applikazzjoni żbaljata tal-kriterji tal-Kapitolu III. Sabiex ikun jista’ jesponi l-opinjonijiet tiegħu b’mod effettiv b’rabta mad-deċiżjoni ta’ trasferiment, huwa għandu jitħalla jinvoka l-applikazzjoni żbaljata ta' dawn il-kriterji permezz ta' appell jew ta’ reviżjoni.
34.
It-tieni nett, ninnota li – (bħal Ghezelbash) – G. Karim ma huwiex qed jinvoka ksur ta' proċedura speċifika jew ta’ dritt sostantiv mogħti lilu mir-Regolament Dublin III, bħal dawk imsemmija fl-Artikoli 4 u 5, jew tad-drittijiet ta' riunifikazzjoni tal-familja li jinsabu fl-Artikoli 9 sa 11. Għaldaqstant, fit-tieni għażla huwa ma jkollu ebda dritt għal appell jew għal reviżjoni. Huwa jingħata protezzjoni ġudizzjarja sħiħa u effettiva biss jekk it-tielet għażla (pjuttost milli t-tieni għażla) titqies li hija l-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III.
35.
Għalhekk nikkonkludi li r-Regolament Dublin III għandu jiġi interpretat fis-sens li jfisser li applikant f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa intitolat skont l-Artikolu 27(1) tiegħu li jitlob qorti tivverifika fil-kuntest ta’ appell jew reviżjoni jekk l-awtoritajiet kompetenti applikawx il-kriterji tal-Kapitolu III b’mod korrett meta ħadu deċiżjoni li jittrasferuh lejn Stat Membru ieħor għal eżamina tal-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali.
Fuq it-tieni domanda
36.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin III ifissirx li r-regolament ma għandux jiġi applikat meta l-applikant għal ażil juri li ħalla t-territorju tal-Istati Membri għal minn tal-inqas tliet xhur.
37.
Il-Bord għall-Immigrazzjoni jikkunsidra li l-Artikolu 19(2) ifisser li r-regolament ma għandux japplika meta l-applikant ikun ħalla t-territorju tal-Istati Membri għal minn tal-inqas tliet xhur. F’ċirkustanzi bħal dawn, għandha ssir talba ġdida skont ir-regolament.
38.
Il-Gvern Svizzeru jipproponi biss risposta għat-tieni domanda. Huwa jsostni li mill-iskema tar-Regolament Dublin III jirriżulta li l-applikanti ma għandhomx ikunu jistgħu jikkontestaw l-applikazzjoni tal-kriterji tal-Kapitolu III. Li kieku kienu jistgħu jagħmlu dan, is-Sistema ta’ Dublin kollha kemm hi tkun ippreġudikata. L-Artikolu 19 dwar it-tmiem tar-responsabbiltajiet għandu l-għan li jipproteġi l-interessi tal-Istat Membru li fih issir it-talba. Dan l-Istat għandu l-oneru tal-prova sabiex jistabbilixxi jekk l-applikant ħalliex it-territorju tal-UE għal mill-inqas tliet xhur. L-Artikolu 19(2) ma għandux l-għan li jipproteġi l-interessi individwali tal-applikant għal ażil. Għalhekk, ma jistax jiġi invokat quddiem qrati nazzjonali jew tribunali f’każ ta’ appell jew reviżjoni ta' deċiżjoni ta’ trasferiment.
39.
Fl-opinjoni tiegħi, jidher li l-ewwel u t-tieni domandi huma neċessarjament relatati mill-qrib. G. Karim isostni li l-obbligi tas-Slovenja bħala l-Istat Membru responsabbli ntemmu skont l-Artikolu 19(2), ladarba ħalla t-territorju tal-Unjoni Ewropea għal iktar minn tliet xhur fis-sens ta' din id-dispożizzjoni. Għalkemm ma ressaqx osservazzjonijiet bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja, nifhem li l-pożizzjoni tiegħu essenzjalment hija li l-Artikolu 13(1) tar-Regolament (il-kriterju rilevanti tal-Kapitolu III) ma japplikax, bir-riżultat li s-Slovenja ma tistax tkun l-Istat Membru responsabbli. Għaldaqstant, huwa jgħid li r-responsabbiltà taqa' fuq l-Isvezja.
40.
It-termini espressi fl-Artikolu 19(2) ifissru li l-obbligi tal-Istat Membru li fih issir it-talba (f’dan il-każ is-Slovenja) sabiex jieħu lura applikant fil-pożizzjoni ta’ G. Karim, ma jibqgħux jgħoddu f’ċirkustanzi li fihom l-Istat ikun jista' jistabbilixxi li l-individwu kkonċernat ikun ħalla t-territorju tal-Istati Membri għal minn tal-inqas tliet xhur. Din id-dispożizzjoni tagħmilha possibbli għall-Istat Membru li jeżamina jekk huwiex tabilħaqq l-Istat Membru responsabbli għall-iskopijiet tar-Regolament Dublin III, fid-dawl ta’ kwalunkwe elementi ta' prova jew ħjiel li jista' jkun rilevanti skont kif jidher fl-Artikolu 22(2).
41.
F’dan il-każ, l-awtoritajiet Svediżi informaw lis-Slovenja bl-asserzjoni ta’ G. Karim li huwa kien barra mill-Unjoni Ewropea għal minn tal-inqas tliet xhur. L-awtoritajiet tas-Slovenja żammew il-kunsens tagħhom li jassumu responsabbiltà taħt ir-Regolament Dublin III.
42.
Il-fatt li s-Slovenja kkonfermat il-kunsens tagħha li tkun l-Istat Membru responsabbli ma hijiex deċiżjoni ta' trasferiment, u għalhekk ma tistax fiha nnifisha tkun suġġetta għal appell jew għal reviżjoni mill-qrati tal-Isvezja skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament.
43.
Madankollu, huwa konċepibbli li l-valur probatorju u l-importanza li l-awtoritajiet Svediżi taw lill-informazzjoni li tahom G. Karim meta ddeċidew li jittrasferuh lejn is-Slovenja, jista' jkun suġġett għal appell jew għal reviżjoni sa fejn dan huwa rilevanti għall-kwistjoni dwar jekk l-awtoritajiet Svediżi applikawx il-kriterji tal-Kapitolu III b’mod korrett meta ħadu d-deċiżjoni ta' trasferiment innifisha.
44.
L-intensità ta' kwalunkwe proċess ta’ appell jew ta' reviżjoni ma hijiex imniżżla fir-Regolament u għalhekk hija kwistjoni f’idejn ir-regoli ta’ proċedura nazzjonali, suġġetta għall-prinċipju ta' effettività.
45.
Finalment, jekk G. Karim ikun jista' jistabbilixxi li ħalla t-territorju tal-UE għal minn tal-inqas tliet xhur, kwalunkwe applikazzjoni sussegwenti għall-ażil iddepożitata lill-awtoritajiet kompetenti ta' Stat Membru tikkostitwixxi applikazzjoni ġdida li tagħti lok għal proċedura ġdida sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli għall-finijiet tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(2). Għaldaqstant, fl-opinjoni tiegħi jidher li l-kwistjoni fir-realtà ma hijiex – bħalma tista' tagħti x’tifhem it-tieni domanda mressqa mill-qorti nazzjonali – jekk ir-Regolament Dublin III “ma jibqax japplika”. Ir-regolament fil-fatt japplika; iżda r-riżultat li jiġi applikat – skont dawn il-fatti – ikun differenti inkwantu l-Isvezja tibqa' l-Istat membru responsabbli li jiddetermina l-applikazzjoni għall-ażil ta’ G. Karim.
Konklużjoni
46.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, jien tal-fehma li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb id-domandi preliminari magħmula mill-Kammarrätten i Stockholm (qorti amministrattiva tal-appell, Stokkolma (l-Isvezja)) b’dan il-mod:
—
Ir-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas‑26 ta' Ġunju 2013, li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta' pajjiż terz jew persuna apolida, għandu jiġi interpretat fis-sens li applikant f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa intitolat skont l-Artikolu 27(1) sabiex jitlob lil qorti tivverifika permezz ta’ appell jew reviżjoni jekk l-awtoritajiet kompetenti applikawx il-kriterji li jinsabu fil-Kapitolu III b’mod korrett meta ħadu deċiżjoni li jittrasferixxuh lejn Stat Membru ieħor għall-eżami tal-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali.
—
Meta applikant għall-ażil ikun jista' juri li jissodisfa l-kundizzjonijiet imsemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 19(2) peress li jkun ħalla t-territorju tal-Istati Membri għal minn tal-inqas tliet xhur, kwalunkwe applikazzjoni sussegwenti għall-ażil imressqa quddiem l-awtoritajiet kompetenti ta' Stat Membru tikkostitwixxi applikazzjoni ġdida li tagħti lok għal proċedura ġdida sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli għall-finijiet tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 604/2013.
( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
( 2 ) Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas‑26 ta’ Ġunju 2013, li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (riformulazzjoni) (ĠU L 180, p. 31).
( 3 ) Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 343/2003, tat‑18 ta’ Frar 2003, li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-ażil iddepożitata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 109).
( 4 ) L-atti rilevanti issa huma; (i) Ir-Regolament Dublin III, li ssostitwixxa r-Regolament Dublin II; (ii) Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1560/2003, tat‑2 ta' Settembru 2003, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar- Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 343/2003 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex jiġi determinat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-asil iddepożitata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta' pajjiż terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kap. 19, Vol. 6, p. 200) – dan ir-regolament kien parzjalment imħassar mir-Regolament Dublin III u emendat sostanzjalment mir-Regolament ta' Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 118/2014, tat‑30 ta' Jannar 2014, li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1560/2003 (ĠU 2014 L 39, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ implementazzjoni”); u (iii) ir-Regolament EURODAC. Fir-rigward tal-aħħar miżura msemmija, ara wkoll il-punt 11 u n-noti ta' qiegħ il-paġna nru 10 u 11 iktar ’il quddiem.
( 5 ) Dawn l-atti jinkludu d-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas‑26 ta' Ġunju 2013, dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (riformulazzjoni) (ĠU L 180, p. 60) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-proċeduri”) u d-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat‑13 ta' Diċembru 2011, dwar standards għall-kwalifika ta' ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (riformulazzjoni) (ĠU L 337, p. 9) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-kwalifiki”). Din id-direttiva ħassret u ssostitwiet id-Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE, tad‑29 ta’ April 2004, dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 96) mill‑21 ta’ Diċembru 2013.
( 6 ) Sentenza Abdullahi (C‑394/12, UE:C:2013:813, punti 60 u 62). F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Dublin II.
( 7 ) ĠU 2010 C 83, p. 389, iktar ’il quddiem il-“Karta”.
( 8 ) Spjegat bis-sħiħ fil-punt 10 iktar ’il quddiem.
( 9 ) Il-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera rigward il-kriterji u l-mekkaniżmi biex jiġi stabbilit l-Istat responsabbli biex jeżamina rikjesta għall-ażil iddepożitata fi Stat Membru jew fl-Isvizzera daħal fis-seħħ mill‑1 ta' Marzu 2008 (ĠU L 53, p. 5).
( 10 ) Regolament (UE) Nru 603/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas‑26 ta' Ġunju 2013, dwar l-istabbiliment tal-“Eurodac” għat-tqabbil ta’ marki tas-swaba' għall-applikazzjoni effettiva tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ddepożitata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida u dwar talbiet għat-tqabbil ma’ data tal-Eurodac mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tal-Istati Membri u mill-Europol għall-finijiet ta’ infurzar tal-liġi, u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1077/2011 li jistabbilixxi Aġenzija Ewropea għat-tmexxija operattiva tas-sistemi tal-IT fuq skala kbira fl-ispazju ta’ libertà, sigurtà, u ġustizzja (riformulazzjoni) (ĠU L 180, p. 1). Dan ir-regolament japplika b’effett mid‑19 ta' Lulju 2015 u għadu fis-seħħ bħalissa. Madankollu ma kienx japplika fiż-żmien meta seħħew il-fatti.
( 11 ) Fiż-żmien meta seħħew il-fatti, il-bażi legali tad-database tal-EURODAC kien ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 2725/2000, tal‑11 ta' Diċembru 2000, dwar l-istabbiliment ta' Eurodac għat-tqabbil ta’ marki tas-swaba' għall-applikazzjoni effettiva tal-Konvenzjoni ta' Dublin (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 26).
( 12 ) Iffirmata f’Genève fit‑28 ta’ Lulju 1951 u li daħlet fis-seħħ fit‑22 ta’ April 1954 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 1954), kif supplimentata bil-Protokoll rigward l-Istat tar-Refuġjati, konkluż fi New York fil‑31 ta’ Jannar 1967, li daħal fis-seħħ fl‑4 ta’ Ottubru 1967.
( 13 ) Sentenza NS et, C‑411/10 u C‑493/10, UE:C:2011:865 , punti 78 u 79.
( 14 ) Ir-regolament daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Jannar 2014.
( 15 ) Ara ulterjorment il-punt 30 iktar ’il quddiem.
( 16 ) Is-sentenza Abdullahi hija miġbura fil-qosor u diskussa fil-punti 48 sa 53 tal-konklużjonijiet tiegħi fis-sentenza Ghezelbash.
( 17 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash, punti 57 sa 59.
( 18 ) Sentenza Petrosian et (C‑19/08, EU:C:2009:41, punt 34).
( 19 ) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 49 u l-punt 60 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ghezelbash.
Full & Egal Universal Law Academy