KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ppreżentati fil-21 ta’ April 2016 ( 1 )
Kawża C-189/15
Istituto di Ricovero e Cura a Carattere Scientifico (IRCCS) — Fondazione Santa Lucia
vs
Cassa conguaglio per il settore elettrico
vs
Ministero dello Sviluppo economico
vs
Ministero dell’Economia e delle Finanze
vs
Autorità per l’energia elettrica e il gas
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat ir-Repubblika Taljana)]
“Tassazzjoni — Tassazzjoni tal-prodotti ta’ enerġija u tal-elettriku — Kunċett ta’ ‘tnaqqis ta’ taxxa’ — Impriżi konsumaturi kbar ta’ enerġija tas-settur tal-manifattura — Mekkaniżmu ta’ tnaqqis tal-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettriku”
1.
Fl-Italja, bħal fi Stati Membri oħra, il-konsumaturi ta’ enerġija elettrika, sew jekk persuni fiżiċi sew jekk ġuridiċi, ikopru l-hekk imsejħa “spejjeż ġenerali tas-sistema elettrika” (iktar ’il quddiem, “SĠSE”) skont il-konsum rispettiv tagħhom. Il-leġiżlazzjoni Taljana, filwaqt li tirregola dawn l-ispejjeż jew infiq ġenerali, tippermetti li ċerti industriji, ikkaratterizzati mill-konsum enerġetiku qawwi tagħhom, inaqqsu l-pagamenti tagħhom dovuti f’dan ir-rigward.
2.
Il-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat Taljan) għandu l-kompitu li jsolvi tilwima li fiha entità li ma hijiex ikklassifikata fost l-impriżi li jaqgħu taħt is-setturi industrijali ta’ konsum enerġetiku għoli (konkretament, tipprovdi servizzi tas-saħħa) issostni li għandha tgawdi mill-istess trattament bħal dawn tal-aħħar, jiġifieri, li titnaqqas il-kontribuzzjoni tagħha għall-iSĠSE. Fid-dawl taċ-ċaħda tat-talba tagħha fl-użu tar-rimedji amministrattivi u ġudizzjarji, il-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat) għandu issa jiddeċiedi l-kwistjoni b’mod definittiv, fejn għalhekk qed iressaq talba għal deċiżjoni preliminari li permezz tagħha jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta d-Direttiva 2003/96/KE ( 2 ) u, b’mod partikolari, l-Artikoli 11 u 17 tagħha.
3.
It-talba għal deċiżjoni preliminari tobbliga lill-Qorti tal-Ġustizzja tanalizza wkoll l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118/KE ( 3 ), li tippermetti l-koeżistenza tat-taxxa speċjali armonizzata dwar l-elettriku ma’ taxxi indiretti oħra, taħt kundizzjonijiet partikolari.
4.
Mill-perspettiva tat-tassazzjoni enerġetika, li fir-rigward tagħha l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex estensiva, din il-kawża tqajjem żewġ problema ġuridiċi u, li ebda waħda minnhom ma ġiet solvuta: a) jekk huwiex possibbli li jiġi kklassifikat bħala taxxa indiretta, skont id-Direttiva 2008/118, il-mekkaniżmu li permezz tiegħu l-iSĠSE jitqassmu bejn il-konsumaturi Taljani u b) liema hija n-natura tal-benefiċċju mogħti mill-Istat Taljan lil ċerti impriżi ta’ konsum enerġetiku għoli, li jgawdu minn tnaqqis fil-fattura finali tagħhom f’dan ir-rigward.
5.
Id-diffikultà prinċipali f’dan il-każ, u li fuqha ser ikunu bbażati dawn il-konklużjonijiet, tikkonsisti f’li jiġi speċifikat jekk l-obbligu ta’ ħlas tal-iSĠSE huwiex taxxa suġġetta għad-Direttivi 2008/118 u 2003/96 jew jekk, kuntrarjament, huwiex mekkaniżmu ta’ ħtieġa ta’ addebitu lill-konsumatur, bħala parti mit-tariffa tal-elettriku, ta’ servizz patrimonjali obbligatorju, iżda ta’ natura mhux fiskali.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
6.
Id-Direttiva 2003/96 ma tarmonizzax it-taxxi speċjali fuq il-prodotti ta’ enerġija u tal-elettriku, iżda tistabbilixxi livelli minimi ta’ tassazzjoni li l-Istati għandhom josservaw permezz tal-kumulu tat-taxxi indiretti kollha miġbura li huma jiddeċiedu li għandhom japplikaw (bl-eċċezzjoni tal-VAT). Min-naħa tagħha, id-Direttiva 2008/118 tistabbilixxi armonizzazzjoni parzjali ta’ elementi varji tat-taxxi speċjali armonizzati, inkluża dik applikabbli għall-prodotti ta’ enerġija u tal-elettriku.
7.
Skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2003/96:
“1. Il-livelli ta’ tassazzjoni li Stati Membri għandhom japplikaw fuq il-prodotti ta’ enerġija u elettriku kif imniżżla fl-Artikolu 2 ma għandhomx ikunu inqas mill-livelli miimi [minimi] ta’ tassazzjoni kif preskritti minn din id-Direttiva.
2. Għall-iskop ta’ din id-Direttiva ‘livell ta’ tassazzjoni’ huwa il-piż totali intaxxat fir-rigward tat-taxxi indiretti kollha (ħlief il-VAT) ikkalkulat direttament jew indirettament fuq il-kwantità ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku meta dawn ikunu rilaxxati għall-konsum.”
8.
Id-Direttiva 2003/96 tagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jagħmlu distinzjoni bejn it-tassazzjoni ta’ prodotti ta’ enerġija u tal-elettriku, skont jekk dawn jintużawx għan-negozju jew għal konsum privat. L-Artikolu 5 jispjega li, “[j]ekk kemm-il darba dawn jirrispettaw il-livelli minimi ta’ tasazzjoni kif preskritti minn din id-Direttiva u li huma kompatibbli mal-liġi tal-Kummunità, rati differenti ta’ tassazzjoni jistgħu jiġu applikati minn Stati Membri, taħt kontroll fiskali, fil-każijiet li ġejjin:
[…]
—
bejn użu għan-negozju u dak li mhuwiex, għall-prodotti ta’ enerġija u elettriku li hemm riferenza għalihom fl-Artikoli 9 u 10.”
9.
Skont l-Artikolu 11 tad-Direttiva 2003/96:
“1. F’din id-Direttiva, ‘użu għal negozju’ għandu jfisser l-użu minn entità kummerċjali, kif identifikat skond paragrafu 2, li indipendentament twettaq, f’kull post, il-provvista ta’ oġġetti u servizzi, ikun xi jkun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dan it-tip ta’ attivitajiet ekonomiċi.
L-attivitajiet ekonomiċi ikopru l-attivitajiet kollha ta’ produtturi, negozjanti u persuni li jfornu servizzi li jinkludu xogħol fil-minjieri u attività agrikulturali u attività professjonali.
[…]
4. Stati Membri jistgħu jillimitaw l-iskop ta’ livell ta’ tassazzjoni mnaqqsa għall-użu ta’ negozju.”
10.
L-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96 jipprevedi kif ġej:
“1. Jekk kemm-il darba il-livelli minimi ta’ tassazzjoni preskritti f’din id-Direttiva ikunu rispettati fuq livell ġenerali għal kull negozju, Stati membri jistgħu japplikaw tnaqqis fit-taxxa fuq il-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija użati sabiex isaħħnu jew għall-skopijiet skond l-Artikolu 8(2)(b) u (ċ) u fuq l-elettriku fil-każijiet li ġejjin:
a)
favur negozju konċentrat fl-enerġija [impriżi b’konsum enerġetiku għoli].
‘negozju konċentrat fl-enerġija’ [impriża b’konsum enerġetiku għoli] għandu jfisser entità kummerċjali, kif riferita fl-Artikolu 11, fejn jew ix-xiri ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku jammontaw għal ta’ l-inqas 3.0 % tal-valur tal-produzzjoni jew it-taxxa nazzjonali pagabbli fuq l-enerġija tammonta għal ta’ l-inqas 0.5 % tal-valur miżjud. F’din id-definizzjoni, Stati membri jistgħu japplikaw kunċetti iktar ristretti, li jinkludi il-valur tal-bejgħ, definizzjonijiet proċessorjali u settorjali.
[…]
2. Minkejja l-Artikolu 4(1), Stati Membri jistgħu japplikaw livell ta’ tassazzjoni sa zero fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku kif definit fl-Artikolu 2, meta jkunu użati għall-negozji konċentrati fuq enerġija kif definit fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu.
[…]
4. Negozji li jgawdu mill-possibilitajiet li hemm rifernza għalihom f’paragrafi 2 u 3 għandhom jidħlu fi ftehim, skemi ta’ permessi negozjabbli jew arranġamenti ekwivalenti kif hemm riferut fil-paragrafu 1(b). Il-ftehim, skemi ta’ permessi negozjabbli jew arranġamenti ekwivalenti għandhom iwasslu biex jintlaħqu għanijiet ambjentali jew effiċjenza ikbar fl-enerġija, ġeneralment ekwivalenti għal dak li seta’ nkiseb li kieku r-rati minimi standard tal-Komunità kienu osservati.”
11.
Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2008/118:
“1. Din id-Direttiva tistabbilixxi arranġamenti ġenerali fir-rigward tad-dazju tas-sisa li jaffettwa direttament jew indirettament il-konsum tal-prodotti li ġejjin (minn hawn ’il quddiem ‘prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa’):
a)
prodotti tal-enerġija u l-elettriku koperti mid-Direttiva 2003/96/KE;
b)
alkoħol u xorb alkoħoliku koperti mid-Direttivi 92/83/KEE u 92/84/KEE;
ċ)
tabakk manifatturat kopert mid-Direttivi 95/59/KE, 92/79/KEE u 92/80/KEE.
2. L-Istati Membri jistgħu jimponu taxxi indiretti oħrajn fuq prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa għal finijiet speċifiċi, bil-kondizzjoni li dawk it-taxxi jikkonformaw mar-regoli tat-taxxa Komunitarja applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għat-taxxa fuq il-valur miżjud f’dak li jikkonċerna d-determinazzjoni tal-bażi tat-taxxa, il-kalkolu tat-taxxa, l-impożizzjoni tal-ħlas u l-monitoraġġ tat-taxxa, iżda ma jinkludux id-dispożizzjonijiet dwar l-eżenzjonijiet.
[…]”
B – Id-dritt nazzjonali
12.
Id-dritt Taljan jinkludi sensiela ta’ atti legali u amministrattivi, adottati b’mod suċċessiv, li jistabbilixxu sistema artikolata ta’ benefiċċji favur l-impriżi b’“konċentrat fl-enerġija [b’konsum enerġetiku għoli]”. Dan huwa d-Decreto Legislativo Nru 26, tat-2 ta’ Frar 2007, għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2003/96 (attuazione della direttiva 2003/96) ( 4 ) u tad-Decreto-legge Nru 83, tat‑22 ta’ Ġunju 2012, għal miżuri urġenti għall-iżvilupp tal-pajjiż (misure urgenti per la crescita del Paese; iktar ’il quddiem, id-“Digriet-liġi tal‑2012”) ( 5 ). B’mod partikolari, l-Artikolu 39 tiegħu jindika:
—
fil-paragrafu 1, li n-“negozju konċentrat fl-enerġija [impriżi b’konsum enerġetiku għoli]”, imsemmija fl-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96, ser jiġu ddefiniti qabel il-31 ta’ Diċembru 2012 permezz ta’ digriet jew numru ta’ digrieti ministerjali.
—
fil-paragrafu 2, li l-imsemmija impriżi għandhom jibbenefikaw minn “sistema ta’ rata ta’ taxxa speċjali” favorevoli, li għandha tiżgura ż-żamma tad-dħul fiskali u li ma għanda bl-ebda mod tagħti lok għal spejjeż ġodda jew addizzjonali għall-finanzji pubbliċi.
—
fil-paragrafu 3, li l-ammonti li l-imsemmija impriżi għandhom iħallsu biex ikopru l-“piżijiet ġenerali tas-sistema tal-elettriku” għandhom jiġu mmodifikati f’sens li jiffavorixxihom.
13.
Id-Decreto Ministeriale, tal-5 ta’ April 2013, dwar id-definizzjoni tal-impriżi b’konsum enerġetiku għoli (definizione delle imprese a forte consumo di energia; iktar ’il quddiem, id-“Digriet Ministerjali tal‑2013”) ( 6 ), jiżviluppa l-Artikolu 39 tad-Digriet-liġi tal-2012 u, b’mod partikolari, fl-Artikolu 2 tiegħu jinkludi definizzjoni ta’ “impriżi b’konsum enerġetiku għoli” li hija konformi mal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96 u li hija bbażata fuq kundizzjonijiet u kriterji relatati mal-livelli minimi ta’ konsum u mal-effett tan-nefqa tal-enerġija fuq il-valur tal-attività tal-impriża. Fl-Artikolu 3 tiegħu jipprevedi d-determinazzjoni mill-ġdid, suġġett għall-promulgazzjoni ta’ numru ta’ direttivi ministerjali, tan-nefqa ġenerali tas-sistema tal-elettriku. Din id-determinazzjoni għandha ssir skont “kriterji dekrexximentali skont il-konsum” tal-enerġija elettrika. L-Artikolu 6 jispeċifika li l-organu nazzjonali bl-isem ta’ fond ta’ aġġustament għas-settur tal-elettriku (Cassa conguaglio per il settore elettrico; iktar ’il quddiem, il-“Fond ta’ Aġġustament”) ta’ kull sena għandu jippubblika l-inventarju tal-impriżi konsumaturi kbar ta’ enerġija.
14.
Id-direttivi tal-Ministro dello sviluppo economico, tal-24 ta’ Lulju 2013 (iktar ’il quddiem, id-“Direttivi Ministerjali tal-2013”) li jiżviluppaw l-Artikolu 39(3) tad-Digriet-liġi tal-2012 u l-Artikolu 3 tad-Digriet Ministerjali tal-2013, jattribwixxu lill-awtorità għall-enerġija elettrika, għall-gass u għas-settur idriku (Autorità per l’Energia Elettrica il Gas e il Settore Idrico; iktar ’il quddiem, “AEEG”) il-kompitu li tiddefinixxi mill-ġdid il-kwantitajiet sabiex tiġi koperta n-“nefqa ġenerali tas-sistema tal-elettriku”, fejn fi kwalunkwe każ dan il-benefiċċju huwa rriżervat biss għall-impriżi “b’konsum enerġetiku għoli” li joperaw fis-settur industrijali.
15.
F’Ottubru tal-2013, l-AEGG ddettat tliet riżoluzzjonijiet li jillimitaw il-possibbiltà ta’ tgawdija mill-benefiċċji fiskali esklużivament għall-impriżi industrijali “b’konsum enerġetiku għoli”, fejn konsegwentement ġew esklużi dawk li, bħar-rikorrenti, joperaw f’setturi oħra. Din l-esklużjoni ġiet stabbilita wkoll f’deċiżjonijiet definittivi maħruġa mill-Fond ta’ Aġġustament.
II – Il-fatti u l-proċedura quddiem il-qorti nazzjonali
16.
L-Istituto di Ricovero e Cura a Carattere Scientifico (IRCCS) — Fondazione Santa Lucia (iktar ’il quddiem, “Fondazione Santa Lucia”) huwa istitut li joffri servizzi tas-saħħa u li jwettaq investigazzjonijiet fil-qasam mediku. Skont il-qorti tar-rinviju, huwa jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “entità kummerċjali”, imsemmi fl-Artikolu 11(1) tad-Direttiva 2003/96.
17.
Fl-2014, il-Fondazione Santa Lucia ppreżentat rikors quddiem it-Tribunale amministrativo regionale (TAR) (tribunal amministrattiv reġjonali) tal-Lombardía, li fiha hija talbet l-annullament tal-atti tal-awtoritajiet Taljani li kienu ċaħdulha l-aċċess għas-sistema nazzjonali ta’ benefiċċji għall-“impriżi enerġivori” ( 7 ), minħabba li ma toperax fis-settur industrijali.
18.
Fis-sentenza Nru 1600/2014, it-TAR tal-Lombardia ċaħad it-talba peress li kienet tardiva, mingħajr ma ta deċiżjoni fuq il-mertu.
19.
Is-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza ġiet appellata mill-Fondazione Santa Lucia quddiem il-Consiglio di Stat (kunsill tal-istat), fejn talbet ir-revoka tagħha, fil-parti fejn kienet tiddikjara r-rikors inammissibbli, u reġgħet tenniet il-kumplament tal-allegazzjonijiet diġà invokati quddiem it-TAR. Skont ir-rikorrenti, is-sistema ta’ benefiċċji stabbilita mill-awtoritajiet Taljani favur l-impriżi enerġivori tmur kontra d-Direttiva 2003/96, b’mod partikolari, l-Artikoli 11 u 17 tagħha.
20.
Il-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat) iqis li r-rikors fl-ewwel istanza kien ammissibbli u li s-sentenza tat-TAR għandha tinbidel f’dan is-sens. Fuq il-mertu, it-tribunal għoli Taljan ma għandux dubji fir-rigward tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-TFUE fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat (Artikoli 107 u 108), iżda għandu dubji dwar il-kompatibbiltà tas-sistema favorevoli għall-impriżi enerġivori, fir-rigward tal-kontrubuzzjoni tagħha għall-iSĠSE, mad-Direttiva 2003/96.
21.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat) jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Jekk effettivament taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96/KE leġiżlazzjoni nazzjonali (bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali) li – minn naħa waħda - tagħti definizzjoni ta’ ‘negozju [b’użu] konċentrat fl-enerġija [impriżi ta’ konsum enerġetiku għoli]’ kompatibbli ma’ dik ta’ din id-direttiva u li – min-naħa l-oħra - tirriżerva għal dawn it-tipi ta’ impriżi inċentivi f’termini ta’ ħlasijiet biex ikopru l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika (u mhux inċentivi marbuta mat-tassazzjoni tal-prodotti ta’ enerġija u tal-elettriku bħala tali)?
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv:
2)
Jekk id-dritt Komunitarju u, b’mod partikolari, l-Artikoli 11 u 17 tad-Direttiva 2003/96/KE jipprekludux sistema legiżlattiva u amministrattiva (bħal dik fis-seħħ fid-dritt Taljan u deskritta fl-ambitu ta’ dan id-digriet) li – minn naħa waħda – tagħżel l-introduzzjoni ta’ sistema ta’ għajnuniet fuq il-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija (elettriku) minn impriżi ‘konċentrat fl-enerġija [b’konsum enerġetiku għoli]’ fis-sens tal-imsemmi Artikolu 17 u – min-naħa l-oħra – tillimita l-possibbiltà li jsir użu minn tali sussidji favur biss dawk l-impriżi ‘b’użu konċentrat ta’ enerġija [b’konsum enerġetiku għoli]’ li joperaw fis-settur tal-manifattura, billi tiġi eskluża fir-rigward tal-impriżi li joperaw f’diversi setturi produttivi?”
22.
Wara li ġew ippreżentati l-osservazzjonijiet bil-miktub mill-Italja, mill-Kummissjoni u mill-Fondazione Santa Lucia, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li taqta’ l-kawża mingħajr fażi orali.
III – Analiżi tad-domandi preliminari
A – Osservazzjoni preliminari
23.
Qabel ma tingħata risposta għaż-żewġ domandi preliminari tal-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat), għandu jiġi ppreċiżat li l-ebda waħda minnhom ma tirreferi għall-kompatibbiltà tas-sistema Taljana mar-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, din il-qorti tenfasizza, hekk kif għadu kif intqal, li ma hemmx dubji dwar din il-kwistjoni, u li hija stess ma ħassitx il-ħtieġa li tistaqsi dwarha.
24.
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni, madankollu, wara li rriferiet għall-eżistenza ta’ proċedura li għadha pendenti dwar il-konformità ta’ din is-sistema mad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, tkompli tagħmel kunsiderazzjonijiet dwar il-kompatibbiltà tagħha. Għal din ir-raġuni, hija tqis li jkun konvenjenti li jiġu mfakkra lill-qorti tar-rinviju l-obbligi tagħha, fil-każ li l-Italja ma tkunx wettqet b’mod xieraq l-obbligu tagħha li tinnotifika d-dispożizzjonijiet korrispondenti lill-Kummissjoni.
25.
Peress li l-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat) ma jistaqsix lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, minkejja li jsemmihom fid-deċiżjoni tar-rinviju (speċifikament biex jeskludi li jeżistu dubji f’dan ir-rigward), inqis li ma huwiex xieraq li jintlaqa’ s-suġġeriment tal-Kummissjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tillimita lilha nnifisha, fil-fehma tiegħi, sabiex tirrispondi biss iż-żewġ domandi preliminari hekk kif inhuma fformulati.
B – L-ewwel domanda preliminari: l-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96 għall-benefiċċji għall-impriżi enerġivori, stabbiliti b’rabta mal-mekkaniżmu ta ’ kontribuzzjoni għall-ħlas tal-iSĠSE
1. Sunt tal-osservazzjonijiet ippreżentati
26.
Il-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat) jixtieq isir jaf jekk sistema ta’ benefiċċji favur impriżi “ta’ konsum enerġetiku għoli”, bħal dik irregolata mil-liġijiet Taljani, hijiex inkluża fil-kunċett ta’ “tnaqqis fit-taxxa” użat mill-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96.
27.
Il-partijiet li fformulaw osservazzjonijiet bil-miktub għandhom fehmiet differenti f’dan ir-rigward. Għall-Fondazione Santa Lucia, il-benefiċċji favur l-impriżi enerġivori għandhom jiġu kklassifikati bħala tnaqqis fit-taxxa, skont l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96, peress li għandhom effetti ekwivalenti għal benefiċċju fiskali.
28.
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi d-diffikultà li ssir distinzjoni, fid-dritt tal-Unjoni, bejn taxxi diretti u indiretti, iżda ssostni li s-sistema ta’ benefiċċji għall-impriżi enerġivori tikkonsisti fi tnaqqis ta’ taxxa indiretta (mill-ġdid, skont id-dritt tal-Unjoni), bażikament sostnuta mill-konsumatur finali tal-enerġija elettrika.
29.
Biex tispjega jekk dawn il-benefiċċji jistgħux jitqiesu bħala tnaqqis fiskali fis-sens tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96, il-Kummissjoni ssemmi l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2008/118, li l-paragrafu 1 tiegħu jirreferi għat-taxxi speċjali armonizzati fuq prodotti speċifiċi, fosthom, l-elettriku. L-Artikolu 1(2) jikkontempla, barra minn hekk, il-possibbiltà li l-Istati joħolqu (fir-rigward tal-prodotti suġġetti għal taxxi speċjali) taxxi addizzjonali oħra, intiżi sabiex jintlaħqu għanijiet speċifiċi. Għall-Kummissjoni, il-benefiċċji għall-impriżi enerġivori mogħtija mill-Italja jidħlu f’din il-kategorija (dik tat-taxxi indiretti mhux armonizzati) u l-legalità tagħha għandha tiġi analizzata fid-dawl tal-kundizzjonijiet stabbiliti fid-Direttiva 2008/118 sabiex din tiġi stabbilita.
30.
Minkejja dan, il-Kummissjoni tiddubita li l-kontribuzzjoni għal uħud mill-komponenti tal-iSĠSE hija taxxa indiretta u tqis li, f’ċerti każijiet, il-benefiċċji huma tnaqqis fit-taxxa speċjali fuq l-enerġija elettrika. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina l-komponenti tal-iSĠSE li għalihom għandha tapplika d-Direttiva 2003/96 u l-Artikolu 17 tagħha, u għandha tiddistingwihom minn elementi oħra li l-ħlas tagħhom jista’ jiġi kklassifikat bħala taxxa indiretta b’għanijiet speċifiċi, li għalihom tapplika d-Direttiva 2008/118, iżda mhux id-Direttiva 2003/96 u l-Artikolu 17 tagħha.
31.
Il-Gvern Taljan jipproponi soluzzjoni opposta għal dik tal-Kummissjoni. Fil-fehma tiegħu, il-benefiċċji rrikonoxxuti lill-impriżi enerġivori huma miżuri ta’ natura tariffarja, li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96, u ma jikkostitwixxux, għalhekk, “tnaqqis ta’ taxxa” fis-sens tal-Artikolu 17 tagħha. Tnaqqis ta’ taxxa huwa benefiċċju b’effett fuq il-livell ta’ taxxa, li jiġġenera tnaqqis fl-oneru fiskali għall-benefiċjarju, u ma huwiex dan li jseħħ bil-leġiżlazzjoni Taljana.
32.
Skont il-Gvern Taljan, it-tqassim ( 8 ) tal-iSĠSE bejn l-utenti tas-sistema elettrika huwa l-mekkaniżmu użat mill-Italja, konformement mad-Direttiva 96/92/KE ( 9 ), sabiex tiffinanzja l-imsemmija spejjeż ta’ tranżizzjoni għall-kompetenza (“stranded costs”, “coûts échoués”) li ġġeneraw ruħhom meta ġie lliberalizzat is-settur elettriku f’ħafna Stati Membri tal-Unjoni. Il-leġiżlazzjoni Taljana timponi l-obbligu li dawn l-ispejjeż jitħallsu mill-impriżi ta’ distribuzzjoni tal-elettriku, li min-naħa tagħhom jgħadduhom fuq il-konsumaturi finali.
33.
L-impriżi distributriċi jittrasferixxu l-flus miġbura lil organu pubbliku, il-Fond ta’ Aġġustament, li jindirizzahom għal kull wieħed mill-għanijiet ta’ interess ġenerali li l-finanzjament tagħhom ikopri din is-sistema ( 10 ). Bi qbil mad-dritt intern tiegħu, il-Gvern Taljan isostni li l-obbligu ta’ ħlas tal-iSĠSE huwa ħlas patrimonjali mandatorju, iżda ma għandux in-natura ta’ taxxa. Il-punt determinanti li jippermetti li dan ma jiġix ikklassifikat bħala taxxa huwa li l-kwantitajiet miġbura ma jiġux ittrasferiti lejn il-baġit tal-Istat sabiex ikunu jistgħu jiġu ffinanzjati neċessitajiet pubbliċi, iżda jiġu ddistribwiti mill-Fond ta’ Aġġustament, skont kif stabbiliti legalment għal kull wieħed mill-elementi li jikkomponu s-sistema. L-intenzjoni ma hijiex li tiġi ssodisfatta neċessità pubblika, iżda li tiġi paċuta spiża.
34.
Filwaqt li l-Gvern Taljan jaċċetta li din l-interpretazzjoni ma tistax tinsilet awtomatikament, huwa jqis li d-dritt tal-UE jassumiha peress li l-Kummissjoni aċċettat bħala għajnuna mill-Istat permessa s-sistema ta’ tpaċija ta’ spejjeż ġenerali stabbilita fl-Italja ( 11 ), Barra minn hekk, id-differenza bejn it-taxxi indiretti u l-kontribuzzjonijiet patrimonjali obbligatorji, bħall-ispejjeż ġenerali, tidher fil-punti 167 u 181 tal-Linji Gwida tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat għall-protezzjoni ambjentali u l-enerġija ( 12 ).
35.
Il-Gvern Taljan ukoll isostni li l-mekkaniżmu għall-ħlas tal-iSĠSE ma jinkludix il-kunċett ta’ taxxa speċjali previst fid-Direttiva 2008/118. Fil-fehma tiegħu, minn din tal-aħħar jista’ jiġi dedott li taxxa speċjali hija taxxa indiretta fuq il-konsum ta’ oġġett, minħabba l-fatt tal-produzzjoni tiegħu, u hija eżiġibbli mingħand min jikkummerċjalizzah fil-mument li jqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-konsumaturi. Din it-taxxa għandu dejjem ikollha għan ġenerali u l-ġbir tagħha ma jistax ikun intiż għal operaturi ekonomiċi li jkunu ntgħażlu minn qabel.
2. Evalwazzjoni
36.
It-tqassim tal-iSĠSE bejn il-konsumaturi ta’ enerġija elettrika jista’ jitqies taxxa, għall-iskopijiet tal-applikazzjoni tad-Direttivi 2003/96 u 2008/118? Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv, is-soluzzjoni għall-ewwel domanda preliminari għandha tkun li l-benefiċċji għall-impriżi enerġivori jinvolvu tnaqqis fiskali jew ta’ taxxa (iktar ’il quddiem għandu jiġi stabbilit jekk dan huwiex kompatibbli mal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96). Jekk, min-naħa l-oħra, ir-risposta tkun fin-negattiv, in-natura mhux fiskali tal-kontribuzzjoni twassal sabiex il-benefiċċji individwali, mogħtija lil ċerti impriżi, lanqas ma jkollhom natura ta’ tnaqqis fiskali, u għalhekk ma jkunux jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttivi li jirregolaw it-tassazzjoni indiretta fuq l-elettriku.
37.
Għas-soluzzjoni ta’ din il-problema jeħtieġ li tiġi kkjarifikata minn qabel l-istruttura ġuridika ta’ dawn it-taxxi prevista fid-Direttivi 2003/96 u 2008/118 ( 13 ). Il-punt ta’ tluq huwa l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2008/118, li jipprevedi l-applikazzjoni ta’ taxxa speċjali fuq prodotti tal-enerġija u elettriku, armonizzat parzjalment permezz tad-Direttiva 2003/96. Din hija kontribuzzjoni li, fil-verità, ma hijiex is-suġġett ta’ din is-sentenza, peress li l-benefiċċji għall-impriżi enerġivori li l-Istat Taljan stabbilixxa meta lleġiżla fuq il-ġbir tal-iSĠSE, ma jaffettwawx it-taxxa speċjali armonizzata.
38.
Fil-fatt, l-Artikolu 39 tad-Digriet Liġi tal-2012 awtorizza żewġ tipi ta’ miżuri għall-impriżi enerġivori, jiġifieri: a) “sistema ta’ rata ta’ taxxa speċjali” favorevoli (paragrafu 2) u b) emenda, anki din favorevoli għal dawn l-impriżi, fil-kontribuzzjonijiet li għandhom iħallsu bħala “piżijiet ġenerali tas-sistema tal-elettriku” (paragrafu 3). Id-Digriet Ministerjali tal-2013 illimita lilu nnifsu jiżviluppa din l-aħħar miżura, madankollu ma wettaq ebda emenda għat-tipi tat-taxxa speċjali fuq l-elettriku favur l-impriżi enerġivori u lanqas ma ppreveda tipi oħra ta’ tnaqqis fiskali f’din it-taxxa.
39.
Bħala eċċezzjoni għar-regola ġenerali li jistgħu jiġu aċċettati biss tliet taxxi speċjali armonizzati, l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 jagħti lill-Istat l-possibbiltà li joħolqu jew iżommu fis-seħħ “taxxi indiretti” (jiġifieri, taxxi indiretti addizzjonali u, għalhekk, mhux armonizzati) fuq l-elettriku, dejjem sa fejn jissodisfaw żewġ kundizzjonijiet:
—
Għandhom ikollhom għanijiet speċifiċi.
—
Għandhom josservaw ir-regoli ta’ taxxa tal-Unjoni applikabbli għat-taxxi speċjali jew għall-VAT għal dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-valur taxxabbli, il-kalkolu tat-taxxa, l-impożizzjoni tal-ħlas u l-monitoraġġ tat-taxxa. Madankollu dan l-obbligu ma jinkludux id-dispożizzjonijiet dwar l-eżenzjonijiet ( 14 ).
40.
Dawn it-taxxi indiretti b’għanijiet speċifiċi (iktar ’il quddiem, għal iktar ċarezza, “TIGħS”) jiddeterminaw, flimkien mat-taxxa speċjali armonizzata, l-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96, peress li skont l-Artikolu 4(1) tagħha, il-livelli ta’ taxxa fuq l-elettriku li japplikaw l-Istati Membri ma jistgħux ikunu inferjuri għal-livelli minimi preskritti mid-direttiva, u l-paragrafu 2 tagħha jiddetermina li l-“livell ta’ tassazzjoni” huwa l-piż totali li jirrappreżenta t-taxxi indiretti kollha (bl-eċċezzjoni tal-VAT), ikkalkolat direttament jew indirettament fuq l-elettriku fil-mument meta jitqiegħed għall-konsum.
41.
Din l-interpretazzjoni hija ssostanzjata wkoll mill-premessa 10 tad-Direttiva 2003/96 li tiddikjara “[…] Stati membri għandhom jiġu mħollija jħarsu il-livelli minimi ta’ tassazzjoni tal-Komunità billi jikkonsidraw il-piż tat-taxxi kollha indiretti li huma għażlu li japplikaw (imma teskludi l-VAT)”. Minn dan jista’ jiġi dedott li t-tnaqqis fiskali tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96 huwa ammissibbli kemm fir-rigward tat-taxxa speċjali armonizzata fuq l-elettriku, kif ukoll fir-rigward tat-TIGħS mhux armonizzati li permezz tagħhom l-Istati Membri jistgħu jintaxxaw l-elettriku.
42.
Il-kwistjoni tibqa’, għalhekk, intiża sabiex jiġi kkonstatat jekk il-mekkaniżmu ta’ klassifikazzjoni tal-iSĠSE huwiex ta’ natura ta’ taxxa, b’mod ġenerali, u jekk, fil-każ li jinżamm fis-seħħ, l-obbligu ta’ ħlas impost fuq l-utenti tas-sistema elettriku jistax jidħol fil-kategorija ta’ SĠSE, skont l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118.
43.
Skon l-ewwel perspettiva (dik ġenerali), id-dritt Taljan jinterpreta l-obbligu ta’ ħlas ta’ dan it-tip ta’ spejjeż ġenerali bħala kontribuzzjoni patrimonjali ta’ natura mhux fiskali ( 15 ), u l-ġurisprudenza tal-qrati Taljani tiċħad li din hija taxxa.
44.
Minkejja dan, il-Qorti tal-Ġustizzja, meta jkollha tagħti deċiżjoni dwar l-eżistenza ta’ taxxa, tariffa, dritt jew dazju, fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni, għandha tqis il-karatteristiċi oġġettivi tagħha, b’mod indipendenti mill-klassifikazzjoni li jattribwilha d-dritt nazzjonali ( 16 ). Konsegwentement, il-kwalifika bħala TIGħS, konformement mal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118, ta’ sistema ta’ klassifikazzjoni tal-iSĠSE, bejn l-utenti tal-elettriku, għandha ssir fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni.
45.
Il-liġi tal-Unjoni ma tinkludi ebda definizzjoni ta’ taxxa indiretta u din lanqas ma hija pprovduta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, minkejja li ċerti sentenzi jattribwulha ċerti elementi karatteristiċi: ma tkunx ta’ piż fuq id-dħul jew il-patrimonju ta’ persuna fiżika jew ġuridika (fatt li huwa karatteristika tat-taxxi diretti), iżda tkunu ta’ piż fuq il-konsum ta’ merkanzija jew fuq il-provvista ta’ servizz ( 17 ), u normalment jiġu inklużi fil-fatturi tal-konsumaturi ( 18 ).
46.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rriferiet għall-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 fis-sentenza Kernkraftwerke Lippe-Ems ( 19 ), fejn sostniet li kellha l-intenzjoni li tieħu inkunsiderazzjoni d-diversità tat-tradizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri f’dan ir-rigward u l-użu frekwenti tat-taxxi indiretti għall-applikazzjoni ta’ politiki mhux baġitarji u li, għalhekk, jippermettulhom jintroduċu, minbarra t-taxxa speċjali minima, taxxi indiretti oħra li jsegwu għan speċifiku.
47.
L-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 jinkludi eċċezzjoni għar-regola ġenerali li l-konsum ta’ elettriku jiġi intaxxat biss permezz tat-taxxa speċjali armonizzata u tal-VAT, fatt li jobbliga l-adozzjoni ta’ kriterju restrittiv ta’ interpretazzjoni. Barra minn hekk, jirriżulta li l-marġni tal-Istati huwa limitata minħabba l-fatt li l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 jiffissa ż-żewġ kundizzjonijiet li għandhom jiġu kumulattivament issodisfatti mit-TIGħS (jiġifieri, l-għan speċifiku tagħha u l-osservanza tar-regoli bażiċi tal-Unjoni applikabbli għat-taxxi speċjali jew għall-VAT) ( 20 ).
48.
Fir-rigward tal-“għan speċifiku” tat-TIGħS, il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikat li dawn għandhom ikollhom għan separat minn dak esklużivament baġitarju ( 21 ). Is-sentenza Transportes Jordi Besora ( 22 ) qieset li ż-żieda fl-awtonomija ta’ entità territorjali, permezz tar-rikonoxximent ta’ setgħa ta’ tassazzjoni, tirrappreżenta għan purament baġitarju, li ma tistax, waħedha, tkun għan speċifiku ( 23 ). Sabiex ikun possibbli li din it-taxxa tiddaħħal fil-kategorija ta’ TIGħS kien ikun meħtieġ li d-dħul minnha jkun intuża obbligatorjament sabiex titnaqqas l-ispiża soċjali u ambjentali marbuta preċiżament mal-konsum tal-idrokarburi li fuqu ssir din il-kontribuzzjoni, b’tali mod li jkun hemm rabta diretta bejn l-użu tad-dħul u l-għan tal-imsemmija taxxa ( 24 ).
49.
Jekk it-tqassim tal-iSĠSE bejn il-konsumaturi Taljani jitqies li jidħol fil-kategorija ta’ TIGħS, ir-rekwiżit tal-ispeċifiċità jiġi ssodisfatt, peress li, skont kif jiġi dedott mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-osservazzjonijiet tal-Gvern tal-Italja, il-kwantitajiet miġbura għall-impriżi li jipprovdu l-elettriku jiġu ttrasferiti lill-Fond ta’ Aġġustament, li, min-naħa tiegħu, iqassamhom għal kull wieħed mill-għanijiet ta’ interess ġenerali stabbiliti mil-leġiżlazzjoni Taljana ( 25 ). Fi kwalunkwe każ, għandha tkun il-qorti nazzjonali li tanalizza l-komponenti tal-mekkaniżmu tal-iSĠSE u tivverifika jekk jintużawx għall-għan previst mil-liġi u li ma jispiċċawx jagħmlu parti mill-baġit tal-Istat bħala dħul pubbliku, jiġifieri, mingħajr ma jiġu affettwati mill-kisba tal-għan li jagħti lok għall-ħlas tal-kontribuzzjoni.
50.
Kuntrarjament, nemmen li hemm argumenti fondati biex jiġi miċħud l-argument li l-mekkaniżmu Taljan ta’ finanzjament tal-iSĠSE jissodisfa t-tieni rekwiżit sabiex ikun jista’ jaqa’ taħt l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118. Skont din il-kundizzjoni, dan għandu jkun jinvolvi taxxa indiretta b’karatteristiċi analogi ( 26 ) jew għat-taxxi speċjali armonizzati mill-Unjoni jew għall-VAT ( 27 ).
51.
Qabel ma jiġu esposti dawn l-argumenti, jaf ikun xieraq li wieħed isemmi ċerti okkażjonijiet li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat mekkaniżmi simili għas-sistema Taljana, iżda mill-perspettiva tal-kompatibbiltà tagħha mar-regoli dwar għajnuna mill-Istat, fatt li evitalha milli tagħti deċiżjoni direttament dwar in-natura fiskali jew mhux fiskali ta’ dawn il-mekkaniżmi ta’ mogħdija tal-iSĠSE fuq il-konsumaturi.
52.
Fis-sentenza Association Vent De Colère! Et ( 28 ), il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li mekkaniżmu ta’ tpaċija ta’ spiża eċċessiva, li l-finanzjament tiegħu jaqa’ fuq il-konsumaturi finali kollha ta’ elettriku fit-territorju nazzjonali, skont liema s-somom miġbura b’dan il-mod jitqassmu u jiġu ddistribwiti lill-impriżi benefiċjarji, konformement mal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru, minn entità pubblika, għandu jiġi kklassifikat bħala intervent tal-Istat jew permezz ta’ fondi statali fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
53.
Fid-deċiżjoni Elcogás ( 29 ) hija żiedet, fl-istess sens, li “huwa mingħajr effett il-fatt li l-kwantitajiet intiżi sabiex ipaċu l-ispejjeż eċċessivi ma jirriżultawx minn supplement speċifiku tat-tariffa tal-elettriku u li l-mekkaniżmu ta’ finanzjament inkwistjoni ma jagħmilx strettament parti mal-kategorija ta’ taxxa, ħlas fiskali jew tariffa parafiskali skont id-dritt nazzjonali” [traduzzjoni mhux uffiċjali] ( 30 ).
54.
Il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat ukoll il-kompatibbiltà ta’ mekkaniżmi ta’ tassazzjoni oħra, fis-seħħ fis-settur tal-elettriku, mar-regoli tal-Unjoni dwar għajnuna mill-Istat. Xi drabi kklassifikathom bħala ħlasijiet parafiskali u applikat fil-konfront tagħhom il-ġurisprudenza tagħha dwar il-projbizzjoni ta’ ħlasijiet ta’ effett ekwivalenti u ta’ kontribuzzjonijiet interni diskriminatorji. Fil-kawża Alcoa Transformazioni vs Il‑Kummissjoni ( 31 ), hija kkatalogat, b’mod ġeneriku u mhux wisq preċiż, bħala ħlas parafiskali l-kwantità addizzjonali ffatturata lill-konsumaturi Taljani bil-għan li tiġi konċessa tariffa elettrika preferenzjali lil industriji ta’ konsum kbir ta’ enerġija fl-Italja, b’mod partikolari, lil fabbriki ta’ alluminju proprjetà ta’ Alcoa. Il-ġbir ta’ dan il-ħlas parafiskali kien jiġi ttrasferit lill-Fond ta’ Aġġustament, li kien jirrimborsa direttament lil Alcoa d-differenza bejn l-ammont tat-tariffa mħallsa lil ENEL u t-tariffa preferenzjali.
55.
Fil-kawża Régis Network ( 32 ) il-Qorti tal-Ġustizzja annullat id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li kienet qieset bħala kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni l-għajnuna mill-Istat mogħtija minn Franza lix-xandara ta’ radju lokali, iffinanzjata permezz tal-applikazzjoni ta’ ħlas parafiskali favur il-Fond ta’ Għajnuna għall-Komunikazzjoni bir-Radju, iddefinita bħala kontribuzzjoni awtentika mir-regolamentazzjoni Franċiża. Barra minn hekk kienet id-direction générale des impôts (direttorat ġenerali tat-taxxa) li kienet responsabbli għall-kalkolu, il-likwidazzjoni u l-ġbir tal-ħlas f’isem l-imsemmi fond, billi kienu jiġu applikati l-istess regoli, garanziji u sanzjonijiet bħal dawk previsti għall-VAT.
56.
In-natura wiesgħa li permezz tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja ddefiniet il-kunċetti ta’ ħlasijiet b’effett ekwivalenti u ta’ kontribuzzjonijiet interni diskriminatorji ppermettitilha testendihom għal kull kontribuzzjoni patrimonjali imposta unilateralment mill-Istati Membri, indipendentement min-natura tagħha ta’ taxxa ( 33 ). Sussegwentement, inqis li huwa konvenjenti li, permezz ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tadotta pożizzjoni iktar ċara (u, jekk possibbli, iktar rigoruża, anki mill-perspettiva tal-prinċipji dogmatiċi tad-dritt tat-taxxa) fil-kwalifika tal-ħlasijiet parafiskali, b’tali mod li ma jiġux imxebbha, ulterjorment, il-kontribuzzjonijiet veri mal-kontribuzzjonijiet patrimonjali ta’ natura fiskali.
57.
Filwaqt li din il-kjarifika ma hijiex strettament neċessarja għall-applikazzjoni tar-regoli dwar għajnuna mill-Istat fil-każ tal-projbizzjoni tal-ħlasijiet b’effett ekwivalenti jew tal-kontribuzzjonijiet interni diskriminatorji, għandu jingħad li din hija preċiża meta jiġu interpretati direttivi ta’ armonizzazzjoni fil-qasam fiskali, hekk kif jiġri f’din il-kawża.
58.
Fil-fehma tiegħi, huma tnejn l-argumenti ewlenin biex jiġi sostnut li l-ħlas pro quota, impost fuq l-utenti tal-elettriku, tat-TIGħS ma jirriżultax minn obbligu fiskali. L-ewwel wieħed jirrigwarda n-natura tiegħu, li hija dik ta’ kontribuzzjoni patrimonjali, ċertament maħluqa mil-liġi Taljana, iżda ta’ natura fiskali ( 34 ). Anki li kieku wieħed kellu jammetti li l-kwantitajiet globali miġbura f’dan ir-rigward huma simili għal fondi Statali, li jista’ eventwalment jikklassifikahom bħala għajnuna mill-Istat, madankollu dan ma jagħtihomx l-apparenza (u lanqas in-natura) ta’ taxxa.
59.
Il-kontribuzzjoni għall-ħlas tal-iSĠSE ma tistax tiġi kkwalifikata bħala taxxa għall-iskopijiet ta’ din il-kawża (jiġifieri, b’rabta mad-Direttivi 2003/96 u 2008/118), ġaladarba ma għandhiex struttura ta’ taxxa simili għat-taxxi speċjali armonizzati jew għall-VAT. Għandu jitfakkar li din l-aħħar kundizzjoni hija essenzjali sabiex tkun tista’ tiġi inkluża fil-kategorija ta’ TIGħS, fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118.
60.
Il-kontribuzzjonijiet patrimonjali ta’ natura pubblika, b’differenza mill-kontribuzzjonijiet, ma jiġġenerawx dħul li jispiċċa jifforma parti mill-baġit statali biex jiġu ssodisfatti l-ħtiġijiet pubbliċi, ġenerali jew speċifiċi, li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jiffinanzjaw. Dan il-fattur (il-ħolqien ta’ “dejn [dħul] favur l-awtoritajiet pubbliċi”) ġie identifikat mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala element speċifiku tat-taxxi ( 35 ).
61.
Is-sistema elettrika Taljana (mhux il-Fisco) jiġbor mill-konsumaturi tal-elettriku, ammonti li jiġu ddedikati sabiex jiġu koperti ċerti spejjeż inerenti għall-imsemmija sistema, skont kif jiddeċiedi l-leġiżlatur. L-organu pubbliku li jamministrahom (il-Fond ta’ Aġġustament) jaġixxi bħala sempliċi kaxxa ta’ depożitu u ta’ tpaċija, li fih jasal id-dħul sabiex jiġi ddistribwit b’mod prestabbilit mil-liġi Taljana. Id-destinatarji tad-dħul miġbur ma humiex l-entitajiet pubbliċi, iżda ċerti impriżi jew entitajiet oħra li jirċievu d-dħul korrispondenti għall-ispejjeż onerati minn dan il-mekkaniżmu. Il-kwantitajiet miġbura għall-kontribuzzjoni tal-iSĠSE ma humiex, għalhekk, dħul li jiġi ttrasferit lill-baġit tal-Istat, jew lil uħud mill-organi tiegħu, u li sussegwentement jintuża biex jiġi ffinanzjat infiq speċifiku ( 36 ). Għalhekk, dawn diffiċilment jistgħu jiġu kkwalifikati bħala taxxi fis-sens tekniku-ġuridiku.
62.
It-tieni argument favur din l-istess teżi hija li l-mekkaniżmu ta’ tqassim tal-iSĠSE ma jinkludix intervent tal-awtoritajiet fiskali nazzjonali u dawn lanqas ma jistgħu jeżerċitaw il-prerogattivi abitwali tat-teżor pubbliku. Meta konsumatur ma jħallasx il-perċentwali li l-impriża li tipprovdi s-servizz tinkludi fil-fattura tal-elettriku tagħha taħt l-iSĠSE (u li sussegwentement tiġi ttrasferita lill-Fond ta’ Aġġustament), l-uffiċjali tal-amministrazzjoni fiskali ma jaġixxux: id-diskrepanza bejn l-impriża u l-utent, anki f’dan ir-rigward, għandha tiġi solvuta quddiem qorti komuni.
63.
Kontribuzzjoni partimonjali b’dawn il-karatteristiċi ma tistax tiġi kkwalifikata bħala TIGħS, fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118, jekk ma jkollhiex is-sostenn ta’ sistema ta’ ġbir u sanzjoni mogħnija bil-prerogattivi tal-amministrazzjoni tat-taxxa, li jiggarantixxu l-effettività tal-ħlas tal-VAT u tat-taxxi speċjali, armonizzati jew le. Il-mekkaniżmu Taljan tal-iSĠSE huwa nieqes minn sistema ta’ “monitoraġġ tat-taxxa” paragunabbli għal dik preżenti fil-VAT u fit-taxxi speċjali armonizzati, skont kif rikjest, espressament, mill-imsemmi Artikolu 1(2) ta’ din id-direttiva bħala rekwiżit sabiex l-Istati Membri jdaħħlu kontribuzzjonijiet indiretti fuq il-prodotti suġġetti għal taxxi speċjal, bħall-elettriku.
64.
B’mod definittiv, inqis li: a) il-mekkaniżmu ta’ finanzjament tal-iSĠSE ma għandux jitqies li huwa TIGħS fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 u b) għaldaqstant, sistema ta’ benefiċċji stabbilita favur impriżi enerġivori, bħal dik stabbilita mir-regoli Taljani ċċitata mill-qorti inkwistjoni, ma hijiex inkluża fil-kunċett ta’ “tnaqqis fit-taxxa” previst fl-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96. Konsegwentement, Stat Membru jista’ jagħżel sistema ta’ benefiċċji favur l-impriżi enerġivori, dejjem li tkun kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat ( 37 ).
65.
Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tevalwa, kontra dak li nirrakkomanda, li l-mekkaniżmu sabiex jiġu sostnuti l-iSĠSE użat mill-Italja huwa ta’ natura ta’ taxxa, dan ikollu jinftiehem bħala taxxa speċifika fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118, u f’dak il-każ ikun jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96. F’dan il-każ, l-impriżi enerġivori jkunu jistgħu jibbenefikaw mit-tnaqqis fiskali tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96, peress li, skont dan il-kunċett, u loġikament fi ħdan il-limiti ddefiniti fih, ikun possibbli li jitnaqqas l-oneru fiskali li jirriżulta kemm mit-taxxa speċjali armonizzata fuq l-elettriku, kif ukoll mit-taxxi indiretti mhux armonizzati.
C – It-tieni domanda preliminari: kompatibbiltà mad-Direttiva 2003/96 ta ’ sistema nazzjonali ta ’ tnaqqis fiskali li tiffavorixxi biss lill-impriżi enerġivori tas-settur industrijali
66.
Ipproponejt bħala soluzzjoni għall-ewwel domanda li l-mekkaniżmu għall-ħlas tal-iSĠSE ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2008/118, u minn din il-premessa jirriżulta wkoll li lanqas ma jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96. Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja taċċetta din l-argumentazzjoni, ma jkunx meħtieġ li tittratta t-tieni domanda tal-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat).
67.
Minkejja dan, ser nesprimi lili nnifsi dwarha sussidjarjament, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha taċċetta li l-kontribuzzjoni għall-iSĠSE, min-naħa tal-konsumaturi Taljani tal-elettriku, tista’ tiġi kkwalifikata bħala waħda mit-TIGħS fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118 u għalhekk tkun applikabbli għaliha d-Direttiva 2003/96.
68.
Fir-rigward ta’ din l-ipoteżi, ma naħsibx li r-risposta għat-tieni domanda għandha tqajjem wisq diffikultajiet. L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2003/96 jawtorizza lill-Istati Membri jagħmlu distinzjoni bejn it-tassazzjoni tal-elettriku skont jekk dan jintużax għan-negozju jew għal konsum privat. L-Artikolu 11(1) jistabbilixxi bħala użu għal finijiet professjonali dak imwettaq minn entità kummerċjali li twettaq l-attivitajiet ekonomiċi ddefiniti fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 11(1), jiġifieri, “ta’ produtturi, negozjanti u persuni li jfornu servizzi li jinkludu xogħol fil-minjieri u attività agrikulturali u attività professjonali”. L-impriżi enerġivori li jibbenefikaw mil-leġiżlazzjoni Taljana, mingħajr dubju, jagħmlu użu tal-elettriku għal bżonnijiet ta’ negozju fl-attivitajiet kummerċjali tagħhom.
69.
L-Artikolu 11(4) tad-Direttiva 2003/96 jawtorizza wkoll lill-Istati Membri sabiex “jillimitaw l-iskop ta’ livell ta’ tassazzjoni mnaqqsa għall-użu ta’ negozju”. Dan il-kunċett jagħtihom, għalhekk, libertà sabiex jillimitaw għal ċerti oqsma produttivi, u mhux għal kollha, l-iżgħar oneru ta’ taxxa. Regolamentazzjoni nazzjonali, bħal dik Taljana, li tillimita biss għas-settur industrijali dan l-użu professjonali huwa, fil-fehma tiegħi, kompatibbli mad-Direttiva 2003/96.
70.
Barra minn hekk, l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 jippermetti li l-Istati Membri jipprattikaw tnaqqis ta’ taxxa għall-konsum ta’ elettriku fir-rigward ta’ ċerti impriżi enerġivori ( 38 ), u jagħti, għal darb’oħra, libertà lill-Istati sabiex “japplikaw kunċetti iktar ristretti, li jinkludi il-valur tal-bejgħ, definizzjonijiet proċessorjali u settorjali”.
71.
Ir-regola Taljana hija konformi ma’ dan il-kunċett tad-Direttiva 2003/96, inkwantu tinkludi d-definizzjoni ta’ impriża b’konsum enerġetiku għoli (dik użata mid-direttiva nnifisha) u, barra minn hekk, billi tuża l-marġni diskrezzjonali previst fl-Artikolu 17(1) tattribwixxi l-benefiċċji fiskali biss lil dawk li joperaw fis-settur industrijali. L-esklużjoni tal-benefiċċji fiskali għall-impriżi ta’ setturi oħra (bħal dak tas-servizzi tas-saħħa, li minnha tagħmel parti l-Fondazione Santa Lucia) ma hija bl-ebda mod ipprojbita mid-Direttiva 2003/96. Ma tistax titqies li hija ta’ natura diskriminatorja meta, billi tibbaża lilha nnifisha fuq kategoriji ġenerali, tiddifferenzja bejn impriżi (dawk tas-settur tal-manifattura) minn oħrajn, skont elementi oġġettivi predeterminati, bħall-appartenenza għal qasam speċifiku tal-attività eknomika li, fil-fehma tal-leġiżlatur, jirrikjedi miżuri speċjali.
72.
Naqbel għalkollox mal-evalwazzjoni tal-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat), li l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96 jagħti diskrezzjoni lill-awtoritajiet nazzjonali jagħżlu bejn: a) li ma jirrikonoxxux l-inċentivi lil ebda impriża b’konsum enerġetiku għoli; b) li jirrikonoxxuhom lill-impriżi enerġivori kollha, jew ċ) li jirrikonoxxuhom biss lil ċerti impriżi ta’ konsum kbir ta’ enerġija li joperaw f’setturi speċifiċi, identifikati mill-awtoritajiet nazzjonali jsegwu għanijiet speċifiċi ta’ interess ġenerali.
73.
Għaldaqstant, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tqis li mekkaniżmu bħal dak tal-iSĠSE rregolat mil-leġiżlazzjoni Taljana huwa TIGħS, allura l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96 ikun jawtorizza lill-Istati Membri jagħtu tnaqqis minn din it-taxxa lill-impriżi b’konsum enerġetiku għoli, fejn jillimitawhom dan it-tnaqqis għall-impriżi tas-settur industrijali.
IV – Konklużjoni
74.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Consiglio di Stato:
“1)
Il-benefiċċji stabbiliti favur impriżi speċifiċi b’‘konċentrat fl-enerġija [b’konsum enerġetiku għoli]’, li jippermettulhom inaqqsu l-kontribizzjoni tagħhom għall-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku, ma humiex inklużi fil-kunċett ta’ “tnaqqis fit-taxxa” previst fl-Artikolu 17(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE, tas-27 ta’ Ottubru 2003, li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku, ġaladarba l-mekkaniżmu sabiex jiġu onorati l-imsemmija spejjeż ġenerali ma jistax jiġi kkwalifikat bħala taxxa indiretta b’għanijiet speċifiċi, fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 2008/118/KE, tas-16 ta’ Diċembru 2008, dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa u li jħassar id-Direttiva 92/12/KEE.
2)
Li kieku l-kontribuzzjoni sabiex jiġu onorati l-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku kellha tikkostitwixxi taxxa indiretta b’għanijiet speċifiċi, fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/118, l-Istati Membri jkunu jistgħu, bis-saħħa tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96, jistabbilixxu tnaqqis ta’ taxxa f’dan ir-rigward favur l-impriżi b’konsum enerġetiku għoli li jappartjenu għas-settur industrijali.”
( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
( 2 ) Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE, tas‑27 ta’ Ottubru 2003, li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 405).
( 3 ) Direttiva tal-Kunsill 2008/118/KE, tas‑16 ta’ Diċembru 2008, dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa u li jħassar id-Direttiva 92/12/KEE (ĠU L 9, p. 12).
( 4 ) GURI Nru 68, tat-22 ta’ Marzu 2007.
( 5 ) GURI Nru 147, tas-26 ta’ Ġunju 2012.
( 6 ) GURI Nru 91, tas-26 ta’ Ġunju 2012.
( 7 ) In-neoloġiżmu “impriżi enerġivori” jinsab fid-deċiżjoni tar-rinviju u jidher li hu espressiv ħafna biex jindika l-fenomenu ta’ dawk l-impriżi li jirrikjedu konsum enerġetiku intensiv biex iwettqu l-attività tagħhom.
( 8 ) Fid-deċiżjoni tar-rinviju (p. 17/24) il-Consiglio di Stato (kunsill tal-istat) jenfasizza li l-imsemmija piżijiet ġenerali tas-sistema tal-elettriku huma spejjeż, individwalizzati mil-liġi insostenn tal-interessi ġenerali, li jiġu imposti pro quota lill-utenti, inklużi l-impriżi, permezz tal-inklużjoni tagħhom fil-fattura (tal-elettriku).
( 9 ) Direttiva 96/92/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-19 ta’ Diċembru 1996, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 3).
( 10 ) Il-lista ta’ għanijiet hija li ġejja: it-tneħħija taċ-ċentri nukleari u l-għeluq taċ-ċiklu tal-kombustibbli nukleari; il-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli; il-finanzjament ta’ skemi tariffarji speċjali; il-finanzjament ta’ attivitajiet u ta’ investigazzjoni u ta’ żvilupp; il-bonus elettriku għal klijenti żvantaġġjati; il-benefiċċji għall-impriżi enerġivori; il-kumpens għall-impriżi elettriċi żgħar; il-miżuri ta’ promozzjoni tal-effikaċja tal-enerġija; il-kumpens għal entitajiet lokali li għandhom ċentri nukleari; il-kumpens għan-nuqqas ta’ bilanċ bejn l-ispejjeż ta’ trasport u ta’ distribuzzjoni; u l-miżuri ta’ stabbiliment mill-ġdid tal-kwalità tas-servizz.
( 11 ) Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2004) 4333/8, tal-1 ta’ Jannar 2004.
( 12 ) ĠU 2014 C 200, p. 1.
( 13 ) Fl-ambitu tat-taxxi speċjali jiġu applikati direttivi speċifiċi li jarmonizzaw il-valuri taxxabbli u t-tipi minimi ta’ kontribuzzjoni għall-prodotti suġġetti għal dawn it-taxxi speċjali (bħalma huwa l-każ tad-Direttiva 2003/96 għall-idrokarburi u għall-elettriku), flimkien ma’ direttiva ġenerali li tiffissa s-sistema komuni applikabbli għall-produzzjoni, għaż-żamma, għaċ-ċirkulazzjoni u għall-kontroll tal-prodotti suġġetti għal taxxi speċjali (id-Direttiva 2008/118). Ara, Maitrot de la Motte, A., Droit fiscal de l’Union européenne, Bruylant, Brussell, 2012, p. 386 et seq; Becker, F; Cazorla, L.M; Martínez-Simancas, J., Los tributos del sector eléctrico, Aranzadi, Pamplona, 2013; Rozas Valdés, J.A., “El modelo español de sistema financiero eléctrico a la luz del derecho comunitario”, Quincena fiscal, 2015, Nru 3, p. 55 sa 84.
( 14 ) Skont id-duttrina speċjalizzata din id-dispożizzjoni ma hijiex wisq ċara. Ara, pereżempju, Berlin, D., Politique fiscale, vol. I, Commentaire J. Mégret, Éditions de l’Université de Bruxelles, 2012, p. 561.
( 15 ) Għal din ir-raġuni, l-Artikolu 39(3) tad-Digriet Liġi tal-2012 u l-Linji Gwida Ministerjali tal-2013 jikklassifikaw il-benefiċċji favur l-impriżi enerġivori fir-rigward tal-iSĠSE separatament mit-tnaqqis mhux ta’ natura ta’ taxxa li l-Istat Taljan jista’ jagħtihom, previsti fl-Artikolu 39(2) tad-Digriet Liġi tal-2012, iżda li la ġew iddefiniti u lanqas ma ġew applikati.
( 16 ) Sentenza Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774), punt 107 u l-ġurisprudenza ċċitata. Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet ukoll li d-dispożizzjonijiet relatati mal-eżenzjonijiet stabbiliti fid-Direttiva 2003/96 għandhom jingħataw interpretazzjoni awtonoma, ibbażata fuq il-portata u fuq l-għanijiet segwiti minn din id-direttiva (sentenzi Systeme Helmholz, C‑79/10, EU:C:2011:797, punt 19; u Jan de Nul, C‑391/05, EU:C:2007:126, punti 20 sa 23).
( 17 ) Sentenza Kernkraftwerke Lippe‑Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354), punt 56.
( 18 ) Il-kontribuzzjoni fuq l-elettriku applikata mir-Region de Bruxelles Capital tqieset li kienet taxxa indiretta, peress li ġiet ikkonċepita u implementata biex titħallas mill-konsumatur finali u l-impriżi li kienu jirċievu l-ħlas tagħha kienu jinkluduha fil-fatturi lill-konsumaturi, f’dan il-każ, lill-istituzzjonijiet Ewropej (sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑163/14, EU:C:2016:4, punti 39 u 48).
( 19 ) Kawża C‑5/14 (EU:C:2015:354), punti 58 u 59; u, b’analoġija, is-sentenza Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98), punti 18 u 19.
( 20 ) Dawn ir-regoli bażiċi jaffettwaw id-determinazzjoni tal-valur taxxabbli, il-kalkolu tat-taxxa, l-impożizzjoni tal-ħlas u l-monitoraġġ tat-taxxa (dawn ma jinkludux id-dispożizzjonijiet relatati mal-eżenzjonijiet).
( 21 ) Ara s-sentenzi Il-Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98, punt 19); EKW u Wein & Co. (C‑437/97, EU:C:2000:110, punt 31); u Hermann (C‑491/03, EU:C:2005:157, punt 16).
( 22 ) Kawża C‑82/12 (EU:C:2014:108, punti 20 u 21). Ara wkoll is-sentenzi EKW u Wein & Co. (C‑437/97, EU:C:2000:110, punt 30); u Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑434/97, EU:C:2000:98, punt 26). Fl-ewwel mill-imsemmija sentenzi t-tilwima kienet tirrigwarda l-portata awtonomika tat-tip ta’ taxxa, flimkien mal-portata ta’ natura statali, tat-taxxa Spanjola fuq il-bejgħ bl-imnut ta’ ċerti idrokarburi, intiż għall-finanzjament ta’ ċerti kompetenzi ttrasferiti lill-Komunitajiet Awtonomi.
( 23 ) Sentenzi EKW u Wein & Co. (C‑437/97, EU:C:2000:110, punt 33); u Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, punt 25).
( 24 ) Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, punti 30 sa 32); u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl ippreżentati f’din l-istess kawża (C‑82/12, EU:C:2013:694, punti 28 sa 30).
( 25 ) Skont il-Gvern Taljan, jiġi inkluż mal-baġit ġenerali tal-Istat biss perċentwali tal-komponenti A2 tal-iSĠSE tas-sistema elettiku, dak intiż għall-ispiża tat-tneħħija taċ-ċentri nukleari.
( 26 ) Huwa meħtieġ biss ix-xebh, mhux l-identiċità, inkwantu l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tirrikjedi biss il-konformità mas-sistema ġenerali tat-tassazzjoni fid-dritt tal-Unjoni. F’dan is-sens, ara s-sentenza EKW u Wein & Co (C‑437/97, EU:C:2000:110, punt 47).
( 27 ) Din il-kundizzjoni timplika li għandu jintwera xebh mat-taxxi speċjali jew mal-VAT, iżda mhux mat-tnejn, inkwantu dawn huma taxxi indiretti, iżda b’karatteristiċi kunsiderevolment differenti. Hekk kif indikat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha EKW u Wein & Co (C‑437/97, EU:C:2000:110, punt 44), “il-VAT u t-taxxi speċjali jippreżentaw ċerti karatteristiċi inkompatibbli. F’dan is-sens, tal-ewwel hija proporzjonali mal-prezz tal-oġġetti intaxxati, filwaqt li tat-tieni jiġu kkalkolati, prinċipalment, fuq il-volum tal-prodott. Barra minn hekk, il-VAT tinġabar f’kull fażi tal-proċess ta’ produzzjoni u ta’ distribuzzjoni (it-taxxa mħallsa preċedentement fl-okkażżjoni tat-tranżazzjoni preċedenti tista’, bħala prinċipju, titnaqqas), filwaqt li t-taxxi speċjali jkunu dovuti meta l-prodotti intaxxati jitqassmu għall-konsum (mingħajr ma jeżisti mekkaniżmu simili ta’ tnaqqis). Fl-aħħar nett, il-VAT hija kkaratterizzata mill-ġeneralità tagħha, filwaqt li t-taxxa speċjali hija imposta biss fuq prodotti speċifiċi” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
( 28 ) Kawża C‑262/12 (EU:C:2013:851, punti 28 u 37).
( 29 ) Kawża C‑275/13 (EU:C:2014:2314, punt 31). Il-qorti suprema Spanjol f’dan il-każ kienet uriet dubji fir-rigward tal-oriġini statali tal-fondi miġbura minn Elcogás, peress li l-mekkaniżmu ta’ finanzjament ma kienx jagħmel strettament parti mill-kategoriji ta’ taxxa, ħlas fiskali jew tariffa parafiskali, iżda kienet tagħmel parti minn dik tal-ispiża addizzjonali tas-sistema tal-elettriku.
( 30 ) Il-mekkaniżmu Spanjol tad-deċiżjoni Elcogás huwa simili ħafna għas-sistema Taljana tal-iSĠSE, inkwantu t-tariffa finali applikata għall-konsumaturi ta’ enerġija elettrika u għall-utenti tan-netwerks ta’ trasport u distribuzzjoni kienet komposta minn parti li, flimkien mal-prezz tal-enerġija, kienet isservi biex tiffinanzja kemm l-enerġija pprovduta kif ukoll l-użu tan-netwerks mill-impriżi kredituri tas-settur tal-elettriku bħall-hekk imsejħa “spejjeż permanenti tas-sistema”, li fosthom kien jinsab il-ħlas lil Elcogás. Barra minn hekk, il-“fond komuni” iffinanzjat mill-konsumaturi ta’ enerġija elettrika u utenti tan-netwerks kien jitqassam a posteriori permezz ta’ mekkaniżmu ta’ likwidazzjoni ta’ ħlasijiet, amministrat minn organu ta’ natura statali, li kien jirċievi dawn il-fondi u li kien jikkalkola u jillikwida, konformement mal-kriterji legali u mingħajr ebda setgħa diskrezzjonali, il-kwantitajiet li kienu jikkorrispondu għal kull benefiċjarju tas-sistema (Kawża Elcogás, C‑275/13, EU:C:2014:2314, punti 15 u 16). Ara wkoll, fl-istess sens, il-Kawża Alcoa Transformazioni vs Il-Kummissjoni (C‑604/14 P, EU:C:2016:54), li għad trid tiġi deċiża.
( 31 ) C‑194/09 P, EU:C:2011:497, punt 14.
( 32 ) C‑333/07, EU:C:2008:764.
( 33 ) Ara, pereżempju, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi ppreżentati fil-kawża Essent Netweerk Noord (C‑206/06, EU:C:2008:33, punti 40 sa 44), li fihom jikkataloga bħala ħlas parafiskali (li jista’ jidħol fil-kunċett ta’ ħlas ta’ effett ekwivalenti għal dazju doganali jew kontribuzzjoni interna) suppliment tariffarju Olandiż, ta’ natura tranżitorja, fuq il-konsum tar-elettriku u miġbur mill-ġestjonarji tan-netwerk, ittrasferit minn dawn tal-aħħar lill-kumpannija, li hija s-sussidjarja komuni tal-produtturi nazzjonali ta’ elettriku. Din il-kumpannija kellha l-obbligu, bis-saħħa tal-imsemmija leġiżlazzjoni, tiddedika parti mid-dħul biex tkopri l-ispejjeż ta’ tranżizzjoni għall-kompetizzjoni, idderivati minn investimenti mwettqa mill-kumpannija nnifisha jew minn impriżi produtturi qabel il-ftuħ tas-suq għall-kompetizzjoni, kif ukoll li trodd lill-Istat kull bilanċ li jifdal. Skont l-Avukat Ġenerali Mengozzi is-suppliment ikkontestat jippreżenta karatteristiċi li jiddistingwuh minn kontribuzzjoni klassika (punt 41 tal-konklużjonijiet tiegħu).
( 34 ) Ara x-xogħlijiet ta’ Lavilla Rubira, J.J., “Prestaciones patrimoniales públicas no tributarias impuestas a las empresas que operan en el sector eléctrico”, p. 69 sa 102; u ta’ Gómez‑Ferrer Rincón, R., “Las prestaciones patrimoniales de carácter público y naturaleza no tributaria”, p. 31 sa 67, fil-pubblikazzjoni López Ramón, F. (ccord.), Las prestaciones patrimoniales públicas no tributarias y la resolución extrajudicial de conflictos, Instituto Nacional de Administración Pública, Madrid, 2015.
( 35 ) Fis-sentenza Air Transport Association of America et (C‑366/10, EU:C:2011:864, punt 143), jiġi ddikjarat, b’rabta mas-sistema ta’ kummerċ ta’ drittijiet ta’ xandir tal-Unjoni li, “b’differenza minn dritt, taxxa jew ħlas fuq il-konsum tal-karburant, l-iskema implementata mid-Direttiva 2003/87, kif emendata bid-Direttiva 2008/101, barra mill-fatt li ma hijiex intiża li toħloq dejn [dħul] favur l-awtoritajiet pubbliċi, bl-ebda mod ma tħalli wieħed jikkonkludi, fuq il-bażi ta’ pjattaforma u ta’ rata ddefinita a priori, ammont li jsir dovut għal kull tunnellata ta’ karburant ikkunsmat għat-titjiriet kollha mwettqa f’sena kalendarja” (korsiv miżjud minni). Minn din l-allegazzjoni jsegwi, a sensu contrario, li l-eżistenza ta’ kontribuzzjoni tirrikjedi fid-dritt tal-Unjoni li jiġi ġġenerat dħul favur l-awtoritajiet pubbliċi.
( 36 ) Fis-sentenza CIBA (C‑96/08, EU:C:2010:185, punt 23), il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat ħlas ta’ kontribuzzjoni għal taħriġ professjonali li kellhu jitħallas mill-kumpanniji, skont l-ispejjeż salarjali tagħhom. Id-dħul minn din il-kontribuzzjoni kien jiġi ttrasferit lil sezzjoni tal-fond għas-suq tax-xogħol li kien jipprovdi għajnuna lill-istabbilimenti ta’ taħriġ professjonali fl-Ungerija. Għall-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li l-kontribuzzjoni kellha titħallas f’fond separat mill-baġit ċentrali tal-Istat, iddedikat għal użu partikolari, ma kienx jippermetti li din tiġi eskluża mill-ambitu tal-fiskalità. Il-fondi miksuba bil-kontribuzzjoni kienu, f’dak il-każ, dħul pubbliku miġbur mill-awtoritajiet Ungeriżi, bis-sempliċi pekuljarità li dan id-dħul kien jiġi ttrasferit taħt titolu speċifiku tal-baġit.
( 37 ) Fir-rigward tal-prodotti tal-enerġija esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/96, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-Istati Membri bħala prinċipju huma awtorizzati jintaxxawhom, dejjem sakemm jeżerċitaw is-setgħa tagħhom fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni (sentenzi Fendt Italiana, C‑145/06 u C‑146/06, EU:C:2007:411, punti 38 u 41; u X, C‑426/12, EU:C:2014:2247, punt 30).
( 38 ) B’mod speċifiku, meta “entità kummerċjali, kif riferita fl-Artikolu 11, fejn jew ix-xiri ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku jammontaw għal ta’ l-inqas 3.0 % tal-valur tal-produzzjoni jew it-taxxa nazzjonali pagabbli fuq l-enerġija tammonta għal ta’ l-inqas 0.5 % tal-valur miżjud”.
Full & Egal Universal Law Academy