KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MENGOZZI
ippreżentati fl-24 ta’ Novembru 2016 ( 1 )
Kawża C‑489/15
CTL Logistics GmbH
vs
DB Netz AG
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mil-Landgericht Berlin (qorti reġjonali ta’ Berlin, il-Ġermanja)]
“Trasport – Tariffi marbuta mal-użu ta’ infrastrutturi ferrovjarji – Stħarriġ tal-ekwità tat-tariffi stabbiliti b’mod unilaterali minn amministratur tal-infrastruttura f’kuntratt ma’ impriża ferrovjarja – Direttiva 2001/14/KE – Applikazzjoni uniformi tad-dritt regolatorju ferrovjarju – Prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni tal-impriżi ferrovjarji – Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja spiss tintalab tiddeċiedi dwar l-adegwatezza ta’ rimedji nazzjonali biex tiġi żgurata protezzjoni suffiċjenti tad-d”
1.
rittijiet u libertajiet iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni, fil-kuntest ta’ din il-kawża għal deċiżjoni preliminari, min-naħa l-oħra hija ġiet adita bil-kwistjoni dwar jekk rimedju ġudizzjarju taħt id-dritt intern, disponibbli għall-partijiet fil-kawża b’mod parallel u b’mod addizzjonali għall-mekkaniżmu ta’ azzjoni amministrattiva u ġudizzjarja stabbilit minn Stat Membru sabiex jeżegwixxi l-obbligi tiegħu bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet ta’ direttiva, jirrappreżentax, b’xi mod, “protezzjoni eċċessiva”, li hija inkompatibbli mar-rekwiżiti u l-għanijiet ta’ din id-direttiva.
2.
Permezz tat-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-Landgericht Berlin (qorti reġjonali ta’ Berlin, il-Ġermanja) tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja ċertu numru ta’ domandi dwar l-interpretazzjoni ta’ diversi artikoli tad-Direttiva 2001/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Frar 2001, dwar l-allokazzjoni ta’ kapaċità ta’ infrastruttura tal-ferroviji u t-tqegħid ta’ piżijiet għall-użu ta’ infrastruttura tal-ferroviji u ċertifikazzjoni tas-sigurtà ( 2 ).
3.
Dawn id-domandi tqajjmu fil-kuntest ta’ azzjoni ppreżentata fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-Burgerliches Gesetzbuch (kodiċi ċivili, iktar ’il quddiem il-“BGB”) minn CTL Logistic GmbH, impriża privata tat-trasport ferrovjarju, kontra DB Netz AG, impriża ta’ infrastrutturi ferrovjarji pubblika awtorizzata, sabiex tikseb ir-rimbors tat-tariffi li hija ħallset lill-konvenuta matul perijodi ta’ ħinijiet ta’ servizz mis-sena 2004 sas-sena 2011.
I – Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
4.
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li DB Netz tqiegħed l-infrastruttura ferrovjarja tagħha għad-dispożizzjoni tal-klijenti tagħha b’korrispettiv ta’ remunerazzjoni fuq il-bażi ta’ kuntratti msejħa “għall-użu tal-infrastruttura”. Tali kuntratt huwa kuntratt standard li jirregola l-prinċipji tar-relazzjoni kuntrattwali bejn l-impriżi ta’ trasport ferrovjarju u DB Netz. Dan jikkostitwixxi l-bażi għall-kuntratti għall-użu individwali li għandhom jiġu konklużi għall-użu konkret tal-mogħdijiet tal-ferrovija. Id-dispożizzjonijiet kuntrattwali tiegħu huma integrati f’kull kuntratt individwali għall-użu.
5.
Skont dawn il-kuntratti għall-użu tal-infrastruttura, l-użu tan-netwerk ferrovjarju ta’ DB Netz huwa suġġett għall-pagament tal-prezz tal-mogħdijiet tal-ferrovija kkalkolati fuq il-bażi tat-tariffa fis-seħħ. It-tariffa tal-prezz tal-mogħdijiet tal-ferrovija, imsejħa wkoll “tarifikazzjoni tal-prezz tal-mogħdijiet” (TPS), hija stabbilita minn qabel minn DB Netz għal ċertu perijodu, mingħajr l-involviment tal-impriżi ta’ trasport ferrovjarju.
6.
Il-partijiet jinsabu f’tilwima fir-rigward ta’ ċerti ħlasijiet għal annullament u għal bidla li DB Netz inkludiet b’mod unilaterali fit-TPS u li kienu japplikaw meta CTL Logistics kienet xtaqet tbiddel jew tannulla prenotazzjoni ta’ mogħdija. Din tal-aħħar talbet ir-rimbors tal-ħlasijiet li hija għamlet bejn is-sena 2004 u s-sena 2011 u li hija tqis li kienu ġew stabbiliti fuq livell mhux ekwu. Skont CTL Logistics, b’applikazzjoni tal-Artikolu 315 tal-BGB, l-istabbiliment tal-imsemmija ħlasijiet minn DB Netz huwa ineffettiv u hija l-qorti tar-rinviju li għandha tistabbilixxi tariffa ex aequo et bono. L-ammonti mħallsa żejda jkunu neqsin minn motivazzjoni reali u għandhom jiġu rkuprati.
7.
F’dan ir-rigward il-qorti tar-rinviju tesponi li, fid-dritt ċivili Ġermaniż, l-Artikolu 315(1) tal-BGB jipprevedi li l-liġi jew kuntratt jistgħu jagħtu lil parti d-dritt li tistabbilixxi b’mod unilaterali s-servizz kuntrattwali dovut u li, f’każ ta’ dubju, dan l-istabbiliment għandu jsir wara evalwazzjoni tal-ekwità. Skont il-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, l-osservanza tal-ekwità tista’ tiġi vverifikata mill-qrati ċivili. Meta qorti tikkonstata n-natura mhux ekwa tad-determinazzjoni tas-servizz, din tissostitwixxiha b’deċiżjoni ġudizzjarja ekwa ( 3 ). L-għan tal-Artikolu 315 tal-BGB għalhekk huwa li jeskludi, fil-każijiet individwali, kull abbuż mid-diskrezzjoni mogħtija permezz tal-awtonomija privata.
8.
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont il-ġurisprudenza tal-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja, il-Ġermanja), l-istħarriġ previst fl-Artikolu 315(3) tal-BGB ma huwiex eskluż, fid-dawl tal-leġiżlazzjoni pubblika Ġermaniża tal-ferroviji, meta d-determinazzjoni tat-tariffa għall-użu tal-infrastrutturi ferrovjarji żżomm marġni ta’ manuvra li tagħmel użu mill-awtonomija privata. L-għan ta’ tali stħarriġ ikun li jiġi vverifikat jekk, fl-eżerċizzju ta’ din il-marġni ta’ manuvra, l-amministratur tal-infrastruttura ferrovjarja jkunx osserva l-kriterju ta’ ekwità impost mill-Artikolu 315(1) tal-BGB, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll b’mod xieraq l-interessi tal-kontroparti kuntrattwali tiegħu li jmorru lil hinn mill-aċċess nondiskriminatorju għan-netwerk.
9.
Bħalma tosserva l-qorti tar-rinviju, il-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq, li tirrikonoxxi li l-Artikolu 315 tal-BGB għandu qasam ta’ applikazzjoni awtonomu, tindika applikazzjoni simultanja ta’ dan l-artikolu u tal-leġiżlazzjoni tal-ferroviji, li skontha, hija r-responsabbiltà tal-amministratur tal-infrastruttura ferrovjarja li josserva, fl-istess waqt, ir-regoli ta’ kalkolu tat-tariffi għall-użu previsti mit-tieni waħda u l-kriterju tal-ekwità impost mill-ewwel waħda. Għaldaqstant it-tariffi jkunu suġġetti għal stħarriġ doppju, minn naħa, dak fdat f’idejn il-korp regolatorju (u, jekk jiġi ppreżentat rikors kontra d-deċiżjonijiet tiegħu, lill-qrati amministrattivi) fil-kuntest tal-proċeduri previsti mil-leġiżlazzjoni ferrovjarja, u, min-naħa l-oħra, dak eżerċitat mill-qorti ċivili konformement mal-Artikolu 315(3) tal-BGB.
10.
Il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar il-kompatibbiltà ta’ tali applikazzjoni simultanja u ta’ tali stħarriġ doppju mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/14 u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja s-seba’ domandi li ġejjin:
1.
Dispożizzjonijiet tad-dritt [tal-Unjoni], b’mod partikolari l-ewwel sentenza tal-paragrafu 1, il-paragrafu 2, il-paragrafu 3, l-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 5 u l-paragrafu 6 tal-Artikolu 30 tad-Direttiva [2001/14], għandhom jiġu interpretati bħala li jeskludu kull azzjoni għal rimbors ta’ piżijiet [tariffi] għall-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja stipulati jew stabbiliti fi ftehim qafas konkluż bejn amministratur tal-infrastruttura u applikant, jekk din l-azzjoni għal rimbors ma tkunx tressqet skont il-proċeduri previsti quddiem il-korp regolatorju nazzjonali u skont il-proċeduri ġudizzjarji korrispondenti li jkunu stħarrġu dawn id-deċiżjonijiet tal-korp regolatorju?
2.
Dispożizzjonijiet tad-dritt [tal-Unjoni], b’mod partikolari l-ewwel sentenza tal-paragrafu 1, il-paragrafu 2, il-paragrafu 3, l-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 5 u l-paragrafu 6 tal-Artikolu 30 tad-Direttiva [2001/14], għandhom jiġu interpretati bħala li jeskludu kull azzjoni għal rimbors ta’ piżijiet [tariffi] għall-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja stipulati jew stabbiliti fi ftehim qafas konkluż bejn amministratur tal-infrastruttura u applikant, jekk il-korp regolatorju nazzjonali ma jkunx ġie preċedentement adit bil-kwistjoni tal-piżijiet għall-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja?
3.
L-istħarriġ tan-natura ekwa tal-piżijiet [tariffi] għall-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja eżerċitat mill-qorti ċivili fuq il-bażi ta’ regola nazzjonali tad-dritt ċivili li tippermetti li l-qrati jistħarrġu l-ekwità ta’ prestazzjoni unilateralment iddeterminata minn parti u, fejn xieraq, jiddeterminaw il-prestazzjoni huma stess ex aequo et bono, huwa kompatibbli mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni li jimponi fuq l-amministratur tal-infrastruttura ċerti regoli ġenerali għall-kalkolu tal-piż, fosthom l-obbligu li jkopri l-ispejjeż [Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/14] jew li josserva kriterji marbuta mal-kapaċità ta’ aċċettazzjoni tas-suq [Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2001/14]?
4.
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għad-domanda 3, il-qorti ċivili għandha, fl-ambitu tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha, tieħu inkunsiderazzjoni kriterji stabbiliti fid-Direttiva [2001/14] sabiex tistabbilixxi l-piż għall-użu tal-infrastruttura ferrovjarja u, jekk iva, liema kriterji?
5.
Il-verifika minn qorti ċivili tal-ekwità tal-piżijiet [tariffi] fuq il-bażi tar-regola nazzjonali prevista [fit-tielet domanda] hija kompatibbli mad-dritt Ewropew meta l-qrati ċivili jistabbilixxu l-piż billi jinjoraw il-prinċipji ġenerali u l-ammonti stabbiliti bħala piżijiet mill-amministratur tal-linji ferrovjarji, minkejja l-fatt li dan l-amministratur huwa marbut mid-dritt tal-Unjoni li jittratta b’mod nondiskriminatorju lil kull entità awtorizzata li taċċedi għall-infrastruttura [Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2001/14]?
6.
L-istħarriġ mill-qorti ċivili tan-natura ekwa tal-piżijiet [tariffi] ta’ amministratur tal-infrastruttura huwa kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni fid-dawl tal-fatt li dan id-dritt jassumi li huwa l-korp regolatorju li għandu l-kompetenza jiddeċiedi nuqqasijiet ta’ qbil bejn l-amministratur tal-infrastruttura u l-persuni awtorizzati jaċċedu fir-rigward tal-piżijiet għall-użu tal-infrastruttura ferrovjarja jew fir-rigward tal-ammont jew tal-istruttura ta’ dawn il-piżijiet, li l-persuna awtorizzata taċċedi għandha jew ikollha tħallas [it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 30(5) tad-Direttiva 2001/14], u tal-fatt li, minħabba n-numru potenzjalment kbir ta’ tilwimiet imressqa quddiem diversi qrati ċivili, il-korp regolatorju ma jkunx jista’ jibqa’ jiggarantixxi l-applikazzjoni uniformi tal-leġiżlazzjoni dwar il-linji ferrovjarji [Artikolu 30(3) tad-Direttiva 2001/14]?
7.
[Il-fatt], li d-dispożizzjonijiet nazzjonali jeżiġu li l-piżijiet [tariffi] kollha tal-amministraturi tal-infrastruttura għall-użu tal-infrastrutturi ferrovjarji jkunu kkalkolati biss skont metodu bbażat fuq l-ispejjeż diretti [huwa kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, partikolarment mal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2001/14/KE]?
II – Analiżi
A – Kummenti preliminari
11.
Minkejja li għandha dimensjoni essenzjalment nazzjonali, il-problema fil-qofol ta’ din il-kawża tixhed is-sensittività tad-domandi li jirrigwardaw il-proċess ta’ determinazzjoni – parzjalment armonizzat bid-dritt tal-Unjoni – kif ukoll il-livell tat-tariffi għall-użu tal-infrastrutturi ferrovjarji nazzjonali.
12.
Id-deċiżjoni tar-rinviju ssemmi tendenza fil-ġurisprudenza – li din il-qorti ma taqbilx magħha – stabbilita fl-aħħar lok minn sentenza tal-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) tat-18 ta’ Ottubru 2011 ( 4 ), u kondiviża, milli jidher, mill-maġġoranza tal-qrati ċivili Ġermaniżi, b’mod partikolari dawk tal-appell, li filwaqt li tistrieħ fuq il-lakuni allegati tas-sistema ta’ sorveljanza fil-qasam tariffarju prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi d-Direttiva 2001/14, hija intiża biex jiġi eżerċitat, permezz ta’ strument tad-dritt ċivili, stħarriġ ġudizzjarju ta’ ekwità fuq il-livell tat-tariffi marbuta mal-użu tal-infrastrutturi ferrovjarji, f’kuntest meqjus ikkaratterizzat minn marġni diskrezzjonali kunsiderevoli, saħansitra eċċessiv, tal-amministraturi ta’ dawn l-infrastrutturi.
13.
Id-dibattitu intern iġġenerat minn din it-tendenza ġudizzjarja jidher li kiseb il-portata ta’ kunflitt istituzzjonali reali, bħalma juri fost oħrajn in-nuqqas ta’ qbil espress mill-Bundesrat (kunsill federali, il-Ġermanja) mal-proposta, li tinsab fl-abbozz ta’ liġi li temenda l-leġiżlazzjoni ferrovjarja u li tittrasponi d-Direttiva 2012/34 ( 5 ), li tiġi eskluża b’mod espliċitu l-applikazzjoni tal-Artikolu 315 tal-BGB fil-qasam ta’ applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni ( 6 ).
14.
Bħalma ġie ddikjarat matul is-seduta mill-gvern Ġermaniż – li l-pożizzjoni tiegħu matul il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja kienet intenzjonalment newtrali ( 7 ) ‐ dan l-abbozz ta’ liġi fl-aħħar ġie adottat f’Awwissu 2016 ( 8 ). Il-liġi l-ġdida tipprevedi, minbarra l-esklużjoni tal-istħarriġ fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB ( 9 ), regoli iktar stretti dwar il-marġni diskrezzjonali tal-amministratur tal-infrastruttura kif ukoll sorveljanza inkrementata tad-deċiżjonijiet tiegħu, li, bħala prinċipju, skont dan il-gvern, iwasslu sabiex tiġi eliminata l-preżunzjoni li ppermettiet – u ġġustifikat – ir-rikors għal tali stħarriġ.
15.
Peress li l-kwistjoni ġiet riżolta għall-futur, l-importanza tas-sentenza li ġejja tal-Qorti tal-Ġustizzja tibqa’ bħala prinċipju limitata għall-perijodu ta’ qabel id-data ta’ applikazzjoni tal-liġi l-ġdida.
16.
F’dan ir-rigward, nirrimarka li talba għal deċiżjoni preliminari, dwar l-istess suġġett, ġiet ippreżentata mill-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) fix-xahar ta’ Ġunju 2016 ( 10 ). F’din it-talba – imressqa fil-kuntest ta’ kawża bejn Die Länderbahn GmbH DLB (iktar ’il quddiem “Die Länderbahn”), impriża ta’ trasport ferrovjarju ta’ vjaġġaturi fuq distanza qasira, u DB Station & Service AG, sussidjarja ta’ DB, dwar l-ammont tat-tariffa mħallsa minn Die Länderbahn fix-xahar ta’ Novembru 2006 sax-xahar ta’ Frar 2008 b’korrispettiv tal-użu ta’ stazzjonijiet li tagħhom DB Station & Service tiżgura l-manutenzjoni ‐ il-Bundesgerichsthof (qorti federali tal-ġustizzja) esprimiet perspettiva kompletament opposta għal dik tal-Landgericht Berlin (qorti reġjonali ta’ Berlin) fid-deċiżjoni tar-rinviju suġġett ta’ din il-kawża, filwaqt li ddeskriviet il-karatteristiċi tal-istħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB f’termini sostanzjalment simili.
17.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tqajjem għalhekk kwistjonijiet li għandhom dimensjoni essenzjalment nazzjonali u portata limitata ratione temporis, iżda li tirrigwarda suġġett sensittiv, li wassal għal dibattitu intern pjuttost fil-fond, li jinvolvi awtoritajiet istituzzjonali differenti. Dawn l-elementi kollha fil-fehma tiegħi jirrikjedu approċċ prudenti min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja.
18.
B’danakollu, is-seba’ domandi preliminari magħmula mil-Landgericht Berlin (qorti reġjonali ta’ Berlin), li, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni CTL Logistics, huma kollha ammissibbli, jistgħu jinqasmu f’żewġ gruppi.
19.
Permezz tal-ewwel, it-tieni, il-ħames u s-sitt domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-aspetti proċedurali u sistematiċi mqajma bl-applikazzjoni tal-Artikolu 315 tal-BGB fil-qasam tat-tariffi tal-infrastruttura marbuta mal-użu tan-netwerk ferrovjarju.
20.
It-tielet, ir-raba’ u s-seba’ domandi jirrigwardaw, min-naħa l-oħra, aspetti tad-dritt sostantiv u huma intiżi biex jippermettu lill-qorti tar-rinviju tevalwa l-kompatibbiltà tal-istħarriġ fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva li jiddefinixxu l-kriterji tal-kalkolu tal-imsemmija tariffi. Ikun xieraq li nibda l-analiżi permezz ta’ dan it-tieni grupp ta’ domandi.
B – Fuq it-tielet, ir-raba’ u s-seba’ domandi preliminari
21.
Permezz tat-tielet domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf jekk id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/14 fil-qasam tat-tariffikazzjoni jipprekludux stħarriġ tal-ekwità tat-tariffi marbuta mal-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja bħal dak imwettaq mill-qorti ċivili bl-applikazzjoni tal-Artikolu 315 tal-BGB, kif ukoll, jekk ikun il-każ, id-determinazzjoni ex aequo et bono minn din l-istess qorti tal-ammont tal-imsemmija tariffi. Permezz tar-raba’ domanda tagħha, din il-qorti essenzjalment tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, fil-każ li tingħata risposta għat-tielet domanda fis-sens li d-Direttiva 2001/14 ma tipprekludix tali stħarriġ, liema huma l-limiti eventwali li din id-direttiva timponi fuq is-setgħa diskrezzjonali tal-qorti ċivili fid-determinazzjoni ex officio, fuq il-bażi tal-Artikolu 315(3) tal-BGB, tal-ammont tat-tariffi tal-infrastruttura. Is-seba’ domanda hija intiża sabiex tikseb kjarifiki dwar il-portata tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2001/14 b’rabta ma’ obbligu li jirriżulta mid-dritt nazzjonali li t-tariffi għall-użu ta’ infrastrutturi ferrovjarji jiġu kkalkolati esklużivament fuq “l-ispejjeż diretti”.
22.
Dawn it-tliet domandi għandhom jiġu eżaminati flimkien (taqsima 1). Barra minn hekk, minkejja li l-qorti tar-rinviju ma għamlitx domanda direttament dwar il-kompatibbiltà tal-istħarriġ tal-ekwità skont fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB mal-marġni ta’ diskrezzjoni rikonoxxut mid-Direttiva 2001/14 lill-amministratur tal-infrastruttura fid-determinazzjoni tat-tariffi tal-infrastruttura, il-kwistjoni madankollu tibqa’ fl-isfond u ġiet indirizzata fl-osservazzjonijiet magħmula quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant hawnhekk għandhom isiru riflessjonijiet qosra dwarha (taqsima 2).
1. Stħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB u d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/14 relatati mat-tarifikazzjoni
23.
Il-Kapitolu II tad-Direttiva 2001/14, li jinkludi l-Artikoli 4 sa 12, jirrigwarda “[l]-piżijiet infrastrutturali”.
24.
Konformement mal-ewwel u t-tieni subparagrafi tal-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jistabbilixxu qafas għat-tariffikazzjoni, filwaqt li jirrispettaw l-indipendenza tal-ġestjoni tal-amministratur tal-infrastruttura. Bla ħsara għal din iċ-ċirkustanza, l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu wkoll regoli ta’ tarifikazzjoni speċifiċi ( 11 ).
25.
L-Artikoli 7 sa 12 tad-Direttiva 2001/14 jistabbilixxu fid-dettall liema ħlasijiet jistgħu jinġabru u, jekk ikun il-każ, il-mod tal-kalkolu tagħhom. Taħt it-taqsima “[l]-Prinċipji tat-tariffi” l-Artikolu 7(3) jipprevedi, b’mod partikolari, li “[l]-piżijiet [tariffi] għall-pakkett minimu ta’ l-aċċess [servizzi] u aċċess għall-binarju għal faċilitajiet [infrastrutturi] tas-servizzi għandhom jiġu stabbiliti abbażi ta’ l-ispiża direttament involuta [imġarrba] bħala riżultat ta’ l-operazzjoni tas-servizz tal-ferrrovija” ( 12 ). Il-paragrafi 4 u 5 tal-istess Artikolu 7 jippreċiżaw li t-tariffi stabbiliti skont il-kriterju stipulat fil-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu jistgħu jinkorporaw l-ispejjeż marbuta mal-limiti ta’ kapaċità (Artikolu 7(4) tad-Direttiva 2001/14) ( 13 ) u mal-effetti ambjentali kkawżati mit-tħaddim tal-ferroviji (Artikolu 7(5) tad-Direttiva 2001/14).
26.
Il-kriterju ekonomiku bażiku tat-tarifikazzjoni tan-netwerk ferrovjarju fid-dritt tal-Unjoni, fir-rigward tas-servizzi msejħa “minimi” ( 14 ), għalhekk huwa kkostitwit mit-tarifikazzjoni skont l-“ispiża direttament imġarrba”, kunċett li jħalli ċerta marġni ta’ diskrezzjoni lill-Istati Membri fir-rigward tat-traspożizzjoni tagħha u tal-applikazzjoni tagħha fid-dritt intern ( 15 ).
27.
Konformement mal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2001/14, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu eċċezzjoni għal dan il-kriterju, li tippermetti lill-amministratur tal-infrastruttura jimponi mark-ups [żidiet] għall-ispiża direttament imġarrba, iżda bil-kundizzjoni li s-“suq jiflaħ dan”, jiġifieri li l-impriżi ferrovjarji jkunu kapaċi jsostnuhom. Huwa importanti li jiġi enfasizzat li din id-dispożizzjoni tagħti biss lill-Istati Membri għażla sempliċi ( 16 ) li dawn jistgħu jużaw sabiex jippermettu lill-amministratur tal-infrastruttura jsegwi l-għan tal-kopertura tal-ispejjeż totali mġarrba ( 17 ) u b’dan il-mod, jilħaq l-għan tal-bilanċ finanzjarju stabbilit mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/14 ( 18 ), b’finanzjament minimu min-naħa tal-Istat.
28.
Mill-argumenti preċedenti jirriżulta li minkejja li d-Direttiva 2001/14 tistabbilixxi prinċipji ta’ tarifikazzjoni bażika kif ukoll l-għanijiet tagħha – essenzjalment il-kopertura tal-bilanċ finanzjarju tal-amministratur u użu ottimali tal-infrastruttura – tħalli lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa fl-għażla tal-istruttura tal-iskemi tariffarji tagħhom ( 19 ), bla ħsara għall-osservanza tal-imsemmija prinċipji ( 20 ).
29.
F’dan il-każ, wara t-tneħħija tar-riferiment impreċiż għall-interessi rispettivi tal-partijiet għall-kuntratt, mill-atti tal-proċess jirriżulta, u jidher li dan huwa paċifiku bejn il-partijiet, li b’mod iktar speċifiku, l-istħarriġ tal-ekwità mwettaq skont l-Artikolu 315 tal-BGB jindika l-applikazzjoni ta’ kriterju ta’ evalwazzjoni bbażat essenzjalment fuq l-analiżi tal-ispejjeż diretti tas-servizz ipprovdut mill-amministratur tal-infrastruttura, jiġifieri l-ispejjeż marġinali prodotti mill-użu tal-infrastruttura.
30.
Issa, tali kriterju ma jidhirx li huwa inkompatibbli mal-prinċipji ta’ tariffikazzjoni stabbiliti mid-Direttiva 2001/14, kif esposti fil-punti 25 sa 27 iktar ’il fuq, u b’mod partikolari mal-prinċipju bażiku adottat minnha, li jippreżupponi li t-tariffi “għandhom jiġu stabbiliti abbażi ta’ l-ispiża direttament involuta [imġarrba] bħala riżultat ta’ l-operazzjoni tas-servizz tal-ferrrovija”.
31.
Il-fatt li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja għażlet b’mod ċar ħafna sistema ta’ tarifikazzjoni bbażata fuq il-“prinċipju tal-ispejjeż totali” konformement mal-possibbiltà offruta mill-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2001/14 ( 21 ) u li l-applikazzjoni tal-Artikolu 315 tal-BGB tista’ tippreġudika l-effettività ta’ tali għażla, sa fejn din timplika stħarriġ tat-tariffi prinċipalment ibbażat fuq l-analiżi tal-ispejjeż marġinali, ma jqiegħedx f’dubju l-konklużjoni li skontha tali metodoloġija ma hijiex, fiha nfisha, inkompatibbli mal-imsemmija direttiva. Fil-fatt, bħalma tfakkar iktar ’il fuq, konformement mal-Artikolu 8(1) ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri għandhom sempliċi għażla u mhux l-obbligu li jintroduċu fl-iskemi tariffarji tagħhom il-possibbiltà għall-amministratur tal-infrastruttura li japplika ż-żidiet previsti minn din id-dispożizzjoni, possibbiltà li, barra minn hekk, fis-sistema tad-direttiva, hija prevista bħala devjazzjoni mill-kriterju bażiku bbażat fuq l-“ispiża direttament involuta [imġarrba]” ( 22 ).
32.
Minħabba l-portata tal-marġni ta’ diskrezzjoni mogħti lill-Istati Membri sabiex jaġġustaw l-istruttura tas-sistemi tariffarji tagħhom, is-sempliċi ċirkustanza li l-istħarriġ fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB jista’ jwassal, bħalma enfasizzat minn DB Netz, sabiex jiġu applikati “rekwiżiti materjali addizzjonali”, saħansitra kuntrarji, għal dawk previsti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi d-Direttiva 2001/14 ma trendix dan l-istħarriġ awtomatikament, u għal din ir-raġuni biss, inkompatibbli mar-rekwiżiti ta’ din id-direttiva.
33.
Barra minn hekk għandu jiġi enfasizzat li mill-proċess jirriżulta li l-istħarriġ fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB jintuża mill-qrati ċivili Ġermaniżi bħala strument intiż li jikkoreġi n-natura eċċessiva jew sproporzjonata tat-tariffa stabbilita mill-amministratur fil-konfront tal-għan tal-kuntratt.
34.
Issa, tali għan lanqas ma huwa inkompatibbli mad-Direttiva 2001/14, li, għall-kuntrarju, tenfasizza wkoll ir-rekwiżit ta’ aċċess ekwu, minbarra dak nondiskriminatorju, għan-netwerk ( 23 ).
35.
It-tħassib tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jevita li l-livell tat-tariffi mitluba ma jilħaqx livell li jwassal sabiex l-aċċess ekwu għan-netwerk ma jkunx iktar iggarantit – tħassib li jirriżulta b’mod partikolari mill-kundizzjonijiet li għalihom huwa suġġett l-użu tal-eċċezzjonijiet għall-“prinċipju tal-ispiża direttament involuta [imġarrba]” stabbilit fl-Artikolu 7(3) tad-Direttiva 2001/14 – jinsab ukoll f’dak li jirrigwarda l-istabbiliment tat-tariffa inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, jiġifieri t-tariffa li l-amministratur tal-infrastruttura jista’ jiġbor, konformement mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 12 tad-Direttiva 2001/14, skont il-kapaċitajiet mitluba iżda mhux użati.
36.
Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tipprevedi b’mod espliċitu li tali tariffa għandha tkun “approprié [xierqa]” [aġġettiv mhux tradott fil-verżjoni Maltija] ( 24 ).
37.
Ċertament, id-Direttiva 2001/14 ma tiddefinixxix dak li għandu jinftiehem b’“aċċess ekwu” għan-netwerk, u lanqas ma tippreċiża f’liema kundizzjonijiet tariffa li tinġabar skont il-kapaċitajiet mitluba iżda mhux użati tista’ titqies bħala xierqa ( 25 ).
38.
Madankollu, bħalma spjegajt iktar ’il fuq, l-imsemmija direttiva tipprevedi ċertu numru ta’ kriterji li jridu jiġu ssodisfatti mis-sistemi tariffarji tal-Istati Membri, minkejja l-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa mogħtija lil dawn tal-aħħar.
39.
Dawn l-istess kriterji għandhom jiggwidaw ukoll lill-qrati nazzjonali meta jeżerċitaw, fil-kuntest tal-kompetenzi rrikonoxxuti lilhom fl-ordinament ġuridiku li għalih jappartjenu, stħarriġ fuq il-livell tat-tariffi marbuta mal-użu tal-infrastrutturi ferrovjarji, inkluż – u b’hekk naslu għar-raba’ domanda magħmula mil-Landgericht Berlin (qorti reġjonali ta’ Berlin) – fil-każ fejn dan ikun stħarriġ tal-ekwità li jista’ jwassal għall-istabbiliment ex aequo et bono tal-ħlasijiet kontenzjużi.
40.
Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, l-obbligu tal-Istati Membri, li jirriżulta minn direttiva, li jilħqu r-riżultat previst minnha kif ukoll il-kompitu tagħhom li jadottaw il-miżuri ġenerali jew partikolari kollha sabiex jiżguraw l-eżekuzzjoni ta’ dan l-obbligu jorbot lill-awtoritajiet kollha tal-Istati Membri, inklużi l-awtoritajiet ġudizzjarji fil-kuntest tal-kompetenzi tagħhom ( 26 ).
41.
Għaldaqstant, hija r-responsabbiltà tal-qrati ċivili mitluba biex jivverifikaw in-natura ekwa tat-tariffi marbuta mal-użu tal-infrastrutturi ferrovjarji fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB u, jekk ikun il-każ, biex jistabbilixxu l-livell tagħhom ex aequo et bono, minn naħa, meta dawn ikollhom japplikaw il-leġiżlazzjoni ferrovjarja nazzjonali, li jinterpretawha b’mod konformi mad-Direttiva 2001/14 u, min-naħa l-oħra, meta dawn jitbiegħdu minn din il-leġiżlazzjoni fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħhom tal-ekwità, li jqisu l-kriterji stabbiliti mill-imsemmija direttiva, kif ukoll l-għanijiet li din issegwi u li jiżguraw li tinżamm l-effettività tad-dispożizzjonijiet tagħha.
42.
F’dan ir-rigward, ninnota li, fis-sentenza tagħha tat-28 ta’ Frar 2013, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑556/10, EU:C:2013:116), li għandha bħala suġġett proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li tqiegħed inkwistjoni, b’mod partikolari, l-Artikolu 14(4) tal-AEG ( 27 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, sabiex jiġu osservati l-għanijiet tad-Direttiva 2001/14, it-tariffa għall-użu tal-infrastruttura tikkostitwixxi minimu, li jikkorrispondi għall-ispiża direttament imġarrba għall-użu tas-servizz ferrovjarju previst mill-Artikolu 7(3) ta’ din id-direttiva, u massimu, li jirriżulta mill-ispejjeż totali mġarrba mill-amministratur tal-infrastruttura, kif jipprovdi l-Artikolu 8(1) tal-imsemmija direttiva, u li, bejn dawn iż-żewġ estremi, din tipprevedi li t-tariffa tista’ tvarja bit-teħid inkunsiderazzjoni tal-iskarsità tal-kapaċitajiet, kif previst mill-Artikolu 7(4) ta’ din id-direttiva, jew tal-ispiża tal-effetti fuq l-ambjent imsemmija fl-Artikolu 7(5), jew ukoll tal-proġetti ta’ investiment speċifiċi msemmija fl-Artikolu 8(2) tal-imsemmija direttiva ( 28 ), kif ukoll tat-tnaqqis previst fl-Artikolu 9 ta’ din tal-aħħar.
43.
Huwa fuq il-bażi ta’ dawn il-kriterji u filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni dawn l-elementi li l-istħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB u d-determinazzjoni possibbli tal-livell ekwu tal-piż għandhom jitwettqu mill-qorti ċivili.
44.
Barra minn hekk, għalkemm mid-Direttiva 2001/14 – b’mod partikolari mill-premessa 11 tagħha, li skontha s-sistemi ta’ tarifikazzjoni għandhom jipprovaw, “safejn possibbli jissodisfaw il-bżonnijiet ta’ l-utenti kollha u t-tipi ta’ traffiku b’mod ġust u non-diskriminatorju” kif ukoll mill-premessa 17 tagħha, li tistipula li “[h]uwa importanti li jitqiesu l-ħtiġiet tan-negozju ta’ kemm l-applikanti kif ukoll l-amministratur ta’ l-infrastruttura” – jirriżulta li t-teħid inkunsiderazzjoni u l-ibbilanċjar tal-interessi rispettivi tal-partijiet għall-kuntratt għall-użu tal-infrastruttura ferrovjarja ma humiex esklużi għal kollox, madankollu l-qrati mitluba biex jivverifikaw in-natura ekwa tat-tariffi imposti mill-amministratur ta’ din l-infrastruttura għandhom iqisu, fl-evalwazzjoni tagħhom, iċ-ċirkustanza li dawn it-tariffi, għal raġunijiet ta’ trasparenza u biex jiġi żgurat trattament nondiskriminatorju, huma stabbiliti minn qabel u skont il-kategoriji ta’ utenti, u li, għaldaqstant, dawn jistgħu jirriflettu s-sitwazzjoni effettiva ta’ impriża ferrovjarja speċifika biss b’mod limitat ħafna.
45.
Barra minn hekk, hija wkoll ir-responsabbiltà ta’ dawn il-qrati li jqisu li wieħed mill-għanijiet segwiti mid-Direttiva 2001/14, b’mod partikolari billi jingħata lill-amministratur tal-infrastruttura marġni diskrezzjonali fid-determinazzjoni tat-tariffi, huwa li jippermetti lil dan tal-aħħar li jagħmel użu mis-sistema ta’ tarifikazzjoni bħala strument ta’ amministrazzjoni bl-għan li jittejjeb l-użu tal-infrastruttura ( 29 ).
46.
F’dan il-kuntest, fir-rigward b’mod iktar partikolari tal-ħlasijiet li huma inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija wkoll ir-responsabbiltà tal-qorti li tqis li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 12 tad-Direttiva 2001/14, li skontu dawn il-ħlasijiet għandhom ikunu xierqa, jagħti lil dawn l-iskop li jippromwovu użu effettiv tal-kapaċitajiet.
2. Stħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB u marġni ta’ diskrezzjoni tal-amministratur tal-infrastruttura fid-determinazzjoni tat-tariffi
47.
Skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2001/14, fl-implementazzjoni ta’ qafas għat-tarifikazzjoni, l-Istati Membri għandhom josservaw l-indipendenza tal-ġestjoni tal-amministratur tal-infrastruttura, li huwa responsabbli, minn naħa, mid-determinazzjoni tat-tariffa għall-użu tal-infrastruttura u, min-naħa l-oħra, milli jipproċedi għall-irkupru tagħha ( 30 ). L-għan segwit minn din id-dispożizzjoni huwa partikolarment, bħalma diġà fakkart, dak li l-amministratur tal-infrastruttura jkun jista’ jagħmel użu mis-sistema ta’ tarifikazzjoni bħala strument ta’ amministrazzjoni bl-għan li jtejjeb l-użu tal-infrastruttura fil-kuntest iddefinit mill-Istati Membri, li jimplika li huwa għandu ċerta marġni ta’ manuvra fl-istabbiliment tal-ammont tat-tariffi ( 31 ). Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddikjarat, darbtejn, l-inkompatibbiltà mar-rekwiżiti tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2001/14 ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali ta’ traspożizzjoni tagħha li kienu jipprevedu l-istabbiliment tal-livell tat-tariffi permezz ta’ att ta’ setgħa eżekuttiva li kellu l-amministratur tal-infrastruttura ( 32 ).
48.
F’dan il-każ, la l-istħarriġ tal-ekwità skont l-Artikolu 315(1) tal-BGB, u lanqas, b’mod partikolari, l-istabbiliment possibbli mill-qorti ċivili ta’ tariffa ekwa skont il-paragrafu 3 tal-istess artikolu ma huma, fil-fehma tiegħi, tali li jqiegħdu f’dubju l-indipendenza tal-amministratur tal-infrastruttura meħtieġa mill-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2001/14.
49.
Fil-fatt, mill-proċess jirriżulta, l-ewwel nett, li tali stħarriġ huwa ġġustifikat, skont il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja), mill-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa mogħti fid-dritt Ġermaniż lill-amministratur tal-infrastruttura biex jiddeċiedi dwar l-ammont tat-tariffi, it-tieni nett, li dan jiġi eżerċitat fuq il-mod kif dan il-marġni ta’ manuvra jintuża mill-amministratur tal-infrastruttura u, it-tielet nett, li jwassal għad-determinazzjoni b’mezz ġudizzjarju ta’ tariffa sostituttiva biss jekk in-natura mhux ekwa ta’ dik imposta mill-amministratur tal-infrastruttura tkun stabbilita wara proċedura ġudizzjarja. Tali stħarriġ u tali determinazzjoni iktar jixbhu, min-natura tagħhom u r-riżultati tagħhom, stħarriġ ta’ ġurisdizzjoni sħiħa tad-deċiżjonijiet tal-amministratur tal-infrastruttura fil-qasam tat-tariffi pjuttost milli regolazzjoni tal-prezzijiet permezz tal-eżekuttiv, spiss influwenzata minn kunsiderazzjonijiet ta’ politika industrijali, soċjali u ambjentali li ma jirriflettux l-ispejjeż.
3. Konklużjonijiet intermedji
50.
Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti nqis li d-dispożizzjonijiet fil-qasam tat-tariffi tal-infrastruttura li jinsabu fid-Direttiva 2001/14, u b’mod partikolari fl-Artikolu 6(1) u fl-Artikolu 8(1) tagħha ma jipprekludux stħarriġ, bħal dak eżerċitat mill-qrati ċivili Ġermaniżi fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB, dwar in-natura ekwa tat-tariffi marbuta mal-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja u stabbiliti b’mod unilaterali mill-amministratur ta’ din l-infrastruttura fil-kuntest tar-relazzjonijiet kuntrattwali tiegħu ma’ impriża ferrovjarja, u lanqas ma jipprekludu d-determinazzjoni possibbli ex aequo et bono tal-ammont ta’ dawn it-tariffi mill-imsemmija qrati. Madankollu hija r-responsabbiltà tal-qrati nazzjonali mitluba biex jeżerċitaw tali stħarriġ u tali determinazzjoni li jqisu, fl-evalwazzjoni tagħhom, il-kriterji ta’ tarifikazzjoni stabbiliti fl-Artikoli 7 sa 12 tal-imsemmija direttiva, kif ukoll l-objettivi li din issegwi u li jiżguraw li tinżamm l-effettività tad-dispożizzjonijiet tagħha.
C – Fuq l-ewwel, it-tieni, il-ħames u s-sitt domandi preliminari
51.
Permezz tal-ewwel, it-tieni, il-ħames u s-sitt domandi preliminari, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4(5) u tal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14 jipprekludux stħarriġ tal-ekwità tat-tariffi bħal dak imwettaq mill-qrati ċivili Ġermaniżi fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB.
52.
B’mod iktar preċiż, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk azzjoni għal rimbors għandhiex tiġi ppreżentata bilfors skont il-proċeduri previsti quddiem il-korp regolatorju stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14 ( 33 ) u l-qrati li jiżguraw ir-reviżjoni tad-deċiżjonijiet ta’ dan il-korp, filwaqt li permezz tat-tieni domanda tagħha, hija tistaqsi jekk tali azzjoni tistax tiġi ppreżentata minn applikant mingħajr ma qabel tkun tressqet quddiem il-korp regolatorju nazzjonali. Permezz tal-ħames u s-sitt domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi dwar il-kompetenza tal-qorti ċivili li tiddeċiedi tilwim bejn l-amministratur tal-infrastruttura u l-persuna awtorizzata taċċedi u li jirrigwarda t-tariffi marbuta mal-użu tal-infrastruttura, li jaqgħu, bħala prinċipju, taħt il-kompetenza tal-korp regolatorju, kif ukoll l-impatt li l-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza jista’ jkollu fuq il-missjoni mogħtija lil dan il-korp biex jiggarantixxi l-applikazzjoni uniformi tal-leġiżlazzjoni dwar il-linji ferrovjarji (is-sitt domanda) u dwar l-obbligu impost fuq l-amministratur tal-infrastruttura biex japplika s-sistema ta’ tarifikazzjoni b’mod nondiskriminatorju (il-ħames domanda).
53.
Dawn id-domandi jirrigwardaw l-iktar aspett delikat ta’ din il-kawża, jiġifieri, essenzjalment, il-kompatibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju parallel għal dak stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14, minn naħa, mal-kompetenzi attribwiti minn dan l-artikolu lill-korp regolatorju (taqsima 1) u, min-naħa l-oħra, l-obbligu tal-amministratur tal-infrastruttura li jiżgura aċċess nondiskriminatorju tal-impriżi ferrovjarji għan-netwerk (taqsima 2).
1. Stħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB u l-kompetenzi tal-korp regolatorju stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14
54.
Għandu jiġi nnotat qabel kollox li ebda dispożizzjoni tad-Direttiva 2001/14 ma tipprojbixxi l-issuġġettar tat-tariffi tal-użu tal-infrastruttura ferrovjarja għal stħarriġ ġudizzjarju li huwa intiż biex jivverifika ex post in-natura ekwa tagħhom.
55.
Stħarriġ tal-livell tat-tariffi li jestendi, bħala prinċipju, għall-ekwità tagħhom madankollu jaqa’ taħt il-kompetenzi tal-korp stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14, li jistipula, fil-paragrafu 2(e) tiegħu, li “applikant” ( 34 ) jista’ jappella lil dan il-korp “jekk jemmen li ma ġiex ittrattat b’mod ekwu [...]” ( 35 ), b’mod partikolari biex jippreżenta rikors kontra d-deċiżjonijiet meħuda mill-amministratur tal-infrastruttura fir-rigward tal-“livell jew struttura ta’ piżijiet [tariffi] infrastrutturali li hu meħtieġ jew li jista’ jkun meħtieġ li jħallas”.
56.
Ċertament, is-sorveljanza eżerċitata mill-korp regolatorju fuq il-livell tat-tariffi hija limitata, konformement mal-Artikolu 30(3) tad-Direttiva 2001/14, għall-verifika tal-konformità ta’ dawn it-tariffi mad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II ta’ din id-direttiva ( 36 ), filwaqt li l-istħarriġ tal-ekwità eżerċitat mill-qorti ċivili fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB għandu kamp ta’ applikazzjoni iktar wiesgħa mis-sempliċi evalwazzjoni tal-konformità tat-tariffi mad-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni ferrovjarja Ġermaniża. Madankollu, bħalma sostnejt iktar ’il fuq, fl-eżerċizzju ta’ dan l-istħarriġ, il-qrati ċivili huma marbuta josservaw id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kapitolu II tad-Direttiva 2001/14 ( 37 ). Minn dan jirriżulta li l-imsemmi stħarriġ mhux talli huwa parallel għas-sistema ta’ sorveljanza preskritta mid-direttiva iżda jgħaddi mir-riskju li jissovrapponi ruħu magħha.
57.
Madankollu, għar-raġunijiet li se nispjega iktar ’il quddiem, jien tal-fehma li la l-istabbiliment ta’ korp regolatorju li jaġixxi bħala awtorità ta’ appell, minkejja li huwa indipendenti u fil-pussess tal-għarfien espert tekniku meħtieġ biex iwettaq il-missjoni tiegħu, u lanqas l-attribuzzjoni lil dan il-korp ta’ kompetenza ġenerali ta’ stħarriġ tat-tariffi adottati mill-amministratur tal-infrastruttura, li tinkludi, bħala prinċipju u fit-termini li ġew ippreċiżati, l-evalwazzjoni tan-natura ekwa tagħhom, ma jista’ jkollhom bħala effett li l-impriżi ferrovjarji jiġu mċaħħda minn rimedju ġudizzjarju li jkun miftuħ għalihom fuq il-bażi ta’ dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, bħalma huwa interpretat u applikat mill-qrati tal-Istat Membru kkonċernat, u li jippermettilhom jitolbu lil qorti ċivili verifika tal-konformità mal-ekwità tat-tariffi kuntrattwali stabbiliti b’mod unilaterali mill-amministratur tal-infrastruttura, bl-għan li jinkiseb ir-rimbors tal-parti minn dawn it-tariffi li taqbeż il-livell meqjus bħala ekwu mill-imsemmija qorti.
58.
Fl-ewwel lok, huwa permess li wieħed jistaqsi dwar il-kompetenza tal-korp stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14 biex jeżamina lment dwar il-livell tat-tariffi li diġà tħallsu u li jistgħu, jekk ikun il-każ, ma jibqgħux japplikaw. Fil-fatt, li kieku kellu jiġi aċċettat, bħalma tissuġġerixxi l-Kummissjoni, li l-użu tat-terminu “applikant” fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 30 tal-imsemmija direttiva ma jimplikax neċessarjament li lment jista’ jitressaq biss sakemm ma jkunx ġie konkluż kuntratt mal-amministratur tal-infrastruttura, jibqa’ l-fatt li filwaqt li l-Artikolu 30(2)(e) ta’ din id-direttiva jippreċiża li l-ilment jista’ jirrigwarda l-livell jew l-istruttura tat-tariffi li l-persuna kkonċernata “h[i] meħtieġ[a] jew li [t]ista’ [t]kun meħtieġ[a] li [t]ħallas” ( 38 ), jidher li jeskludi li titressaq azzjoni quddiem l-imsemmi korp għal kontestazzjonijiet li jirrigwardaw tariffi li ma għadhomx japplikaw jew għal kuntratti li diġà ġew eżegwiti.
59.
Madankollu, mid-dibattitu żviluppat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-azzjoni fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB tintuża prinċipalment sabiex jinkiseb ir-rimbors ta’ tariffi li diġà tħallsu ( 39 ). Dan huwa kkonfermat kemm mill-fatti tal-kawża prinċipali, li tirrigwarda talba għal rimbors ta’ ħlasijiet ta’ annullament imħallsa minn CTL Logistic bejn l-2004 u l-2011, kif ukoll minn dawk tat-tilwima li wasslet biex il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) irreferiet kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja – suġġett tal-kawża pendenti C‑344/16 imsemmija iktar ’il fuq – li tirrigwarda talba għal rimbors ta’ ħlasijiet tal-użu ta’ stazzjonijiet ferrovjarji mħallsa minn Die Länderbahn bejn is-sena 2006 u s-sena 2008.
60.
Fit-tieni lok, għalkemm is-sorveljanza tat-tariffi ta’ użu tal-infrastruttura ferrovjarja f’livell ċentralizzat mill-korp regolatorju stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14 bla dubju għandha importanza fundamentali fl-istruttura ta’ din id-direttiva, bħalma spjegaw fid-dettall DB Netz u l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, inqis li ma huwiex biss b’kunsiderazzjoni tar-rekwiżiti ta’ uniformità marbuta mal-ħolqien ta’ tali sistema ta’ sorveljanza li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha titwassal sabiex tipprovdi li huwa inaċċessibbli rimedju ġudizzjarju previst mid-dritt nazzjonali u li jista’ jintuża mill-impriżi ferrovjarji sabiex jiġu ssalvagwardjati, fl-osservanza tal-prinċipji stabbiliti mill-imsemmija direttiva, id-drittijiet irrikonoxxuti minnha, b’mod partikolari dak għal aċċess għall-infrastruttura ferrovjarja taħt kundizzjonijiet ekwi.
61.
Fil-fatt, minn naħa, ninnota li dawn ir-rekwiżiti ma jeskludux li stħarriġ fuq il-livell tat-tariffi, estern għal dak previst minn dik id-direttiva, jista’ jiġi eżerċitat, kemm fil-livell amministrattiv kif ukoll dak ġudizzjarju, fuq il-bażi ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-kompetizzjoni ( 40 ) u li, għaldaqstant, is-sistema ta’ stħarriġ ċentralizzata meħtieġa mid-Direttiva 2001/14 ma hijiex mingħajr eċċezzjoni ( 41 ). Min-naħa l-oħra, infakkar li l-premessa 46 tad-Direttiva 2001/14, filwaqt li tiddikjara li l-istabbiliment ta’ korp regolatorju inkarigat biex jaġixxi bħala korp ta’ appell jissodisfa r-rekwiżit ta’ “amministrazzjoni effiċjenti” u ta’ “użu [ekwu u] non-diskriminatorju ta’ l-infrastruttura tal-ferroviji”, tieħu ħsieb li tippreċiża li dan l-istabbiliment jinftiehem bla ħsara għall-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju (“minkejja l-possibbiltà ta’ rivista ġudizzjarja [stħarriġ ġudizzjarju]”).
62.
Ebda indikazzjoni fis-sens kuntrarju ma tista’, fil-fehma tiegħi, tinsilet mis-sentenza tal-11 ta’ Lulju 2013, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Repubblika Ċeka (C‑545/10, EU:C:2013:509), u lanqas mill-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jääskinen ippreżentati fil-kawżi Il‑Kummissjoni vs Ir‑Repubblika Ċeka (C‑512/10, C‑545/10, C‑625/10, C‑627/10 u C‑412/11, EU:C:2012:791) ( 42 ), li jagħmlu riferiment għalihom il-Kummissjoni u DB Netz, b’kunsiderazzjonijiet differenti, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Fil-fatt, din il-kawża tirrigwarda stħarriġ amministrattiv supplimentari mwettaq mill-Ministeru tat-Trasport fuq id-deċiżjonijiet tal-korp stabbilit mill-Istat Membru kkonċernat konformement mal-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14, u mhux stħarriġ ġudizzjarju li għandu bħala suġġett it-tariffi stabbiliti mill-amministratur tal-infrastruttura fil-kuntest tar-relazzjonijiet kuntrattwali tiegħu ma’ impriża ferrovjarja.
63.
Fit-tielet lok, il-perikoli għall-koerenza u l-uniformità tas-sistema ta’ stħarriġ tat-tariffi, enfasizzati minn DB Netz u l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ma jidhirx li għandhom jiġu stmati iktar milli suppost.
64.
L-ewwel nett, ir-riskju li l-fatt li titressaq kawża parallela quddiem il-korp regolatorju u l-qorti ċivili jwassal, biex nuża l-kliem tal-Kummissjoni, għas-“sovrappożizzjoni ta’ żewġ pilastri deċiżjonali mhux ikkoordinati” [traduzzjoni libera], jidher li huwa mnaqqas. Fil-fatt, mir-risposti tal-Gvern Ġermaniż għad-domandi bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-qrati ċivili ma jistgħux jistħarrġu d-deċiżjonijiet definittivi tal-korp regolatorju u li teżisti awla komuni tal-qrati supremi fil-Ġermanja sabiex jiġu esklużi deċiżjonijiet diverġenti tal-qrati amministrattivi u ċivili. Fir-rigward taċ-ċirkustanza, imsemmija minn DB Netz, li, fil-kuntest ta’ azzjoni fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB, il-qorti ċivili jista’ jkollha tinterpreta, flimkien mal-korp regolatorju u l-qorti amministrattiva, id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni ferrovjarja Ġermaniża, nillimita ruħi nosserva li bħala prinċipju hija l-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri li hija responsabbli għad-deċiżjoni dwar liema korpi ġudizzjarji huma kompetenti biex jinterpretaw id-dritt intern, inklużi l-atti adottati għat-traspożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
65.
It-tieni nett, il-possibbiltà li n-negozjati bejn l-amministratur tal-infrastruttura u impriża ferrovjarja, bl-għan ta’ ftehim bonarju possibbli tal-każ, li jseħħ lil hinn minn kwalunkwe sorveljanza eżerċitata mill-korp regolatorju, għall-kuntrarju ta’ dak li huwa previst mill-ewwel u t-tieni sentenzi tal-Artikolu 30(3) tad-Direttiva 2001/14 ( 43 ), jidhirli li tista’ tiġi eskluża faċilment ukoll. Fil-fatt, anki li kieku kellu jitqies li azzjonijiet fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB li jirrigwardaw in-natura ekwa tat-tariffi għall-użu tan-netwerk ferrovjarju huma adattati, filwaqt li tittieħed ukoll inkunsiderazzjoni l-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 30(3) tad-direttiva msemmija iktar ’il fuq, għal ftehim bonarju, ikun biżżejjed, biex jiġi evitat kuntrast ma’ din id-dispożizzjoni, li dan il-korp jiġi mistieden biex ikun preżenti matul in-negozjati bejn il-partijiet jew li jkun informat kif xieraq bl-iżvolġiment tagħhom, liema fatt għandu jkun possibbli li jseħħ għall-qorti adita b’tali azzjoni.
66.
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-argument mislut min-nuqqas ta’ speċjalizzazzjoni tal-qrati ċivili fil-qasam tal-leġiżlazzjoni ferrovjarja, nillimita ruħi li ninnota li, għall-kuntrarju ta’ direttivi oħra fil-qasam tal-istrutturi tan-netwerks, id-Direttiva 2001/14 ma tipprevedix b’mod espliċitu li l-qorti inkarigata mir-rikors kontra d-deċiżjonijiet tal-awtorità regolatorja għandu jkollha kompetenzi tekniċi speċifiċi ( 44 ). L-assenza possibbli ta’ tali kompetenzi għaldaqstant ma tistax tkun, fiha nfisha, raġuni li tiġġustifika deċiżjoni ta’ inkompatibbiltà tal-istħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB mad-Direttiva 2001/14 u, b’mod partikolari, mas-sistema ta’ sorveljanza ċentralizzata tat-tariffi tal-użu tal-infrastruttura li din id-direttiva tistabbilixxi.
67.
Fir-raba’ u l-aħħar lok, wieħed ma jistax, fil-fehma tiegħi, jislet argument favur tali inkompatibbiltà mill-Artikolu 30(6) tad-Direttiva 2001/14, li jipprevedi li d-deċiżjonijiet meħuda mill-korp regolatorju huma suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju.
68.
Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tillimita ruħha timponi fuq l-Istati Membri l-implementazzjoni ta’ mekkaniżmu ta’ azzjoni ġudizzjarja kontra d-deċiżjonijiet tal-korp regolatorju u ma għandhiex bħala skop l-armonizzazzjoni tar-regoli u tal-prattiki nazzjonali relatati mal-proċeduri ġudizzjarji applikabbli fil-qasam tat-tarifikazzjoni tal-infrastruttura ferrovjarja. Għalhekk, minn din id-dispożizzjoni ma tista’ tinsilet l-ebda indikazzjoni dwar in-natura u l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju li għandu jsir mill-qorti nazzjonali fir-rigward tal-imsemmija deċiżjonijiet ( 45 ), stħarriġ li, fid-dritt Ġermaniż, huwa fdat lill-qrati amministrattivi. Bl-istess mod ma huwiex permess li minn din is-sempliċi dispożizzjoni tiġi dedotta l-inammissibbiltà fir-rigward tad-Direttiva 2001/14 ta’ kwalunkwe stħarriġ ġudizzjarju tat-tariffi tal-infrastruttura lil hinn mill-imsemmi mekkaniżmu ta’ azzjoni.
69.
F’dan ir-rigward, ninnota li mir-risposti tal-gvern Ġermaniż għad-domandi bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li stħarriġ tal-ekwità quddiem il-qrati ċivili skont l-Artikolu 315 tal-BGB huwa aċċettat, mill-ġurisprudenza, anki f’setturi oħra rregolati, bħal dak tal-enerġija, sa fejn jingħata marġni ta’ diskrezzjoni fil-qasam tariffarju lill-impriża suġġetta għar-regolamentazzjoni.
2. Stħarriġ tal-ekwità fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB u obbligu tal-amministratur tal-infrastruttura li jiżgura aċċess nondiskriminatorju tal-impriżi ferrovjarji għan-netwerk
70.
Skont l-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2001/14, hija r-responsabbiltà tal-amministratur tal-infrastruttura li jiżgura lilu nnifsu li s-sistema ta’ tarifikazzjoni għandha “tirriżulta f’piżijiet [tariffi] ekwivalenti non-diskriminatorji għal impriżi tal-ferroviji differenti li jwettqu servizzi ta’ natura ekwivalenti f’parti simili tas-suq [...]”.
71.
Il-qorti tar-rinviju kif ukoll DB Netz u l-Kummissjoni, jiddubitaw li l-osservanza ta’ tali obbligu u, b’mod iktar ġenerali, iż-żamma fis-seħħ tal-kundizzjonijiet nondiskriminatorji ta’ użu tan-netwerk, huma kompatibbli mal-istħarriġ tal-ekwità tat-tariffi eżerċitat fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB.
72.
L-aċċess u l-użu nondiskriminatorju tal-infrastrutturi ferrovjarji bla dubju jikkostitwixxu wieħed mill-għanijiet prinċipali tad-Direttiva 2001/14 ( 46 ), għan li din id-direttiva ssegwi, minn naħa, billi timponi fuq l-amministratur tal-infrastruttura obbligi speċifiċi fil-qasam tal-informazzjoni tal-impriżi kif ukoll tat-tfassil u l-applikazzjoni ta’ regoli ta’ tarifikazzjoni u ta’ fatturazzjoni, u, min-naħa l-oħra, billi tagħti lill-korp regolatorju stabbilit konformement mal-Artikolu 30 tiegħu l-kompitu li jissorvelja, ex officio jew fuq talba ta’ impriża li tqis ruħha vittma ta’ trattament diskriminatorju, l-osservanza ta’ dawn l-obbligi.
73.
Għaldaqstant, li kieku kellu jirriżulta li l-istħarriġ eżerċitat fuq it-tariffi marbuta mal-użu tal-infrastruttura ferrovjarja mill-qorti ċivili skont l-Artikolu 315 tal-BGB jgħaddi mir-riskju li jxekkel il-kisba ta’ tali għan, ikollu jiġi konkluż li dan huwa inkompatibbli mad-Direttiva 2001/14.
74.
Madankollu, jien tal-fehma li dan ma huwiex il-każ.
75.
Bħal fil-każ tas-sentenzi mogħtija mill-qorti ċivili fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB, id-deċiżjonijiet tal-korp regolatorju, meta dan jkollu quddiemu lment ta’ applikant, huma bħala prinċipju adottati b’riferiment għal każ speċifiku ( 47 ) u, konformement mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 30(5) tad-Direttiva 2001/14, għandhom effetti inter partes (“[ikunu jorbtu] lill-partijiet kollha koperti minn dik id-deċiżjoni”).
76.
Ċertament, meta jkun neċessarju, b’mod partikolari sabiex tiġi evitata disparità fil-livell tat-tariffi li toħloq diskriminazzjoni, dawn id-deċiżjonijiet jista’ jkun fihom ordnijiet indirizzati lill-amministratur tal-infrastruttura intiżi biex ibiddlu l-kundizzjonijiet ta’ użu tan-netwerk fir-rigward tal-utenti kollha u mhux biss fir-rigward tal-impriża li tkun ressqet ilment, filwaqt li tali ordni ma tistax toħroġ mill-qorti ċivili adita fil-kuntest ta’ azzjoni fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB.
77.
Madankollu, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu DB Netz u l-Kummissjoni, jien ma narax oġġezzjonijiet kbar għall-fatt li tali ordni tiġi eventwalment adottata mill-korp regolatorju fil-kuntest tal-funzjonijiet tiegħu ta’ sorveljanza wara d-deċiżjoni ta’ qorti ċivili li trid tiġi trasposta għal utenti oħra, b’mod partikolari meta l-amministratur tan-netwerk, li għandu l-obbligu li jiżgura trattament nondiskriminatorju tal-impriżi li għandhom aċċess għall-infrastruttura u li kien parti fil-proċedura quddiem din il-qorti, ma jipproċedix għaliha fuq inizjattiva tiegħu stess.
78.
Barra minn hekk, ninnota li, f’sitwazzjoni fejn deċiżjoni meħuda fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB kellha toħloq diskriminazzjoni fil-konfront ta’ impriżi li jinsabu fl-istess sitwazzjoni bħal dik li tressqet quddiem il-qorti ċivili, dawn l-impriżi jkollhom id-dritt, konformement mal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva 2001/14, li jressqu lment quddiem il-korp regolatorju sabiex jiġi applikat l-istess trattament tariffarju għalihom.
79.
Dawn il-mekkaniżmi differenti – inizjattiva tal-amministratur tal-infrastruttura, intervent ex officio tal-korp regolatorju, azzjoni mressqa quddiem dan il-korp minn impriża li tqis ruħha vittma ta’ diskriminazzjoni – għandhom jippermettu li l-livell tat-tariffi jiġi adattat fi żmien aċċettabbli għall-utenti kollha kkonċernati, meta dan jirriżulta li huwa neċessarju b’segwitu għad-deċiżjoni tal-qorti ċivili.
80.
Barra minn hekk, peress li l-azzjoni fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB, bħalma huwa nnotat iktar ’il fuq, essenzjalment tintuża biex jintalab l-irkupru ta’ ħlasijiet diġà magħmula, li jistgħu ma jkunux għadhom japplikaw, huwa permess li wieħed jiddubita li tali rekwiżit ta’ adattament jirriżulta b’mod sistematiku. Meta d-deċiżjoni tal-qorti ċivili tirrigwarda biss il-passat, ir-rimedju tal-Artikolu 315 tal-BGB jibqa’, bħala prinċipju, miftuħ għall-impriżi li kienu suġġetti għall-istess tariffi ddikjarati mhux ekwi, sabiex jinkiseb ir-rimbors tal-ammonti mħallsa żejda.
3. Konklużjonijiet intermedjarji
81.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li l-Artikolu 4(5) u l-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14 ma jipprekludux stħarriġ, bħal dak eżerċitat mill-qrati ċivili Ġermaniżi fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB, dwar in-natura ekwa tat-tariffi marbuta mal-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja u stabbiliti b’mod unilaterali mill-amministratur ta’ din l-infrastruttura fil-kuntest tar-relazzjonijiet kuntrattwali tiegħu ma’ impriża ferrovjarja, u lanqas id-determinazzjoni possibbli ex aequo et bono tal-ammont ta’ dawn it-tariffi mill-imsemmija qrati.
III – Konklużjoni
82.
Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għad-domandi preliminari magħmula mil-Landgericht Berlin (qorti reġjonali ta’ Berlin), meqjusa flimkien, fis-sens li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/14, u b’mod partikolari l-Artikolu 4(5) tagħha, l-Artikolu 6(1) tagħha u l-Artikolu 8(1) tagħha, fil-qasam tat-tariffi ta’ infrastruttura, kif ukoll l-Artikolu 30 tagħha, li jirrigwarda l-kompetenzi tal-korp regolatorju, ma jipprekludux stħarriġ, bħal dak eżerċitat mill-qrati ċivili Ġermaniżi fuq il-bażi tal-Artikolu 315 tal-BGB, dwar in-natura ekwa tat-tariffi marbuta mal-użu ta’ infrastruttura ferrovjarja u stabbiliti b’mod unilaterali mill-amministratur ta’ din l-infrastruttura fil-kuntest tar-relazzjonijiet kuntrattwali tiegħu ma’ impriża ferrovjarja, u lanqas id-determinazzjoni possibbli ex aequo et bono, mill-imsemmija qrati, tal-ammont ta’ dawn it-tariffi. Madankollu hija r-responsabbiltà tal-qrati nazzjonali mitluba biex jeżerċitaw tali stħarriġ u biex iwettqu tali determinazzjoni li jqisu, fl-evalwazzjoni tagħhom, il-kriterji ta’ tarifikazzjoni stabbiliti fl-Artikoli 7 sa 12 tal-imsemmija direttiva, kif ukoll l-għanijiet li din issegwi u li jiżguraw li tinżamm l-effettività tad-dispożizzjonijiet tagħha.
( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
( 2 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 5, p. 404. Din id-direttiva ġiet imħassra u ssostitwita b’effett mis-17 ta’ Ġunju 2015 bid-Direttiva 2012/34/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-21 ta’ Novembru 2012, li tistabbilixxi żona ferrovjarja unika Ewropea (ĠU 2012, L 343, p. 32) ara, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 65, kif irrettifikat (ĠU 2015 L 67, p. 32).
( 3 ) L-Artikolu 315 tal-BGB, intitolat “Determinazzjoni tas-servizz minn parti”, jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu li “[j]ekk is-servizz għandu jiġi ddeterminat minn waħda mill-partijiet kontraenti, ikun hemm lok li jiġi permess, meta jkun hemm dubju, li din id-determinazzjoni għandha ssir ex aequo et bono” u, fil-paragrafu 3 tiegħu li “[m]eta d-determinazzjoni għandha ssir ex aequo et bono, id-determinazzjoni magħmula torbot lill-parti l-oħra biss jekk din tkun konformi mal-ekwità. Jekk din ma tkunx konformi mal-ekwità, din issir permezz ta’ deċiżjoni [...]”.
( 4 ) Sentenza tal-qorti federali tal-ġustizzja tat-18 ta’ Ottubru 2011 – KZR 18/10, NVwZ 2012, p. 189.
( 5 ) Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 2 iktar ’il fuq.
( 6 ) Stellungnahme des Bundesrates vom 18.03.2016 (BR‑Drucksache 22/16, Ziff. 29, S. 26-27).
( 7 ) Dan il-gvern ma kienx ressaq osservazzjonijiet bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja iżda ġie mistieden mill-Qorti tal-Ġustizzja biex jirrispondi ċertu numru ta’ domandi bil-miktub. Huwa pparteċipa fis-seduta fejn illimita ruħu, sostanzjalment biex jispjega l-kontenut tal-liġi l-ġdida futura.
( 8 ) Gesetz zur Stärkung des Wettbewerbs im Eisenbahnbereich, vom 29. August 2016, Bundesgesetzblatt Jahrgang 2016 Teil I Nr. 43, ausgegeben zu Bonn am 1. September 2016.
( 9 ) Ara l-aħħar sentenza tal-Artikolu 33(2), li skontha “[i]t-tariffa awtorizzata tapplika bħala tariffa ekwa fis-sens tal-Artikolu 315 tal-BGB”.
( 10 ) Kawża pendenti C‑344/16. Fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) tispjega li hija kellha tirreferi l-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja minħabba l-pożizzjoni espressa mill-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet tagħha f’din il-kawża u li, sa dak iż-żmien, hija kienet qieset li kienet eskluża b’mod ċar l-inkompatibbiltà tal-istħarriġ fuq il-bażi ta’ dak li kien l-Artikolu 315 tal-BGB mad-Direttiva 2001/14.
( 11 ) Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tat-28 ta’ Frar 2013, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (C‑473/10, EU:C:2013:113, punt 78).
( 12 ) Enfasi miżjuda minni.
( 13 ) Fil-forma ta’ “piż [tariffa] li jirriflettti l-iskarsità tal-kapaċità tat-taqsima identifikabbli ta’ l-infrastruttura fil-perjodi ta’ konġestjoni”.
( 14 ) Dan jirrigwarda servizzi previsti fil-punt 1 tal-Anness II tad-Direttiva 2001/14.
( 15 ) Ara s-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (C‑512/10, EU:C:2013:338, punt 75). Fil-punt 28 tad-dokument tax-xogħol tal-Kummissjoni li jakkumpanja l-proposta għal direttiva dwar it-tqassim tal-kapaċitajiet tal-infrastrutturi ferrovjarji, it-tarifikazzjoni tal-infrastruttura ferrovjarja u ċ-ċertifikazzjoni fil-qasam tas-sikurezza, COM (1998) 480 finali, il-kunċett ta’ “spiża direttament imġarrba” huwa identifikat bħala li jikkorrispondi għall-“ispiża supplimentari għall-komunità għall-użu tal-infrastruttura minn unità tat-trasport supplimentari” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Il-marġni ta’ diskrezzjoni tal-Istati Membri bħalissa huwa rregolat mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2015/909, tat-12 ta’ Ġunju 2015, dwar il-modalitajiet għall-kalkolu tal-ispiża direttament imġarrba minħabba s-servizz ferrovjarju (ĠU 2015 L 148, p. 17), li, konformement mal-Artikolu 1(1) tiegħu jistabbilixxi l-modalitajiet għall-kalkolu tal-ispejjeż direttament imġarrba minħabba t-tħaddim tas-servizz ferrovjarju sabiex jiġu ffissati t-tariffi għall-pakkett minimu tas-servizzi u għall-aċċess għal infrastrutturi li jgħaqqdu l-faċilitajiet ta’ servizz imsemmija fl-Artikolu 31(3) tad-Direttiva 2012/34.
( 16 ) Din hija għażla li ċerti Stati Membri inċidentalment ma għamlux użu minnha, ara, bħala eżempju, is-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (C‑512/10, EU:C:2013:338, punti 87 u 88).
( 17 ) L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2001/14 jipprevedi li “[s]abiex ikun hemm irkupru sħiħ ta’ l-ispejjeż magħmula mill-amministratur ta’ l-infrastruttura, Stat Membru jista’, jekk is-suq jiflaħ dan, jimponi mark-ups fuq bażi ta’ prinċipji effiċjenti, trasparenti u non-diskriminatorji, waqt li jiggarantixxu kompetittività ottima partikolarment ta’ merkanzija internazzjonali bil-ferrovija. Is-sistema tal-piżijiet [tariffi] għandha tirrispetta ż-żidiet akkwistati minn impriżi tal-ferroviji”. It-tieni subparagrafu tal-imsemmi paragrafu 1 jippreċiża li “[i]żda l-livell tal-piżijiet [tariffi] m’għandux jeskludi l-użu ta’ infrastruttura minn taqsimiet tas-suq li jistgħu iħallsu għall-inqas l-ispejjeż magħmula direttament b’riżultat ta’ l-operazzjoni tas-servizz tal-ferrovija, u rata tar-ritorn li jiflaħ għaliha s-suq”.
( 18 ) L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2001/14 jiddisponi li “[l]-Istati Membri għandhom jistabbilixxu kundizzjonijiet, inklużi meta approprjat ħlasijiet bil-quddiem, biex jaċċertaw li, taħt kundizzjonijiet normali tal-kummerċ u f’terminu raġonevoli, il-kontijiet ta’ amministratur ta’ l-infrastruttura għandhom għall-inqas jibbilanċjaw dħul minn piżijiet [tariffi] ta’ l-infrastruttura, iż-żejjed minn attivitajiet kummerċjali oħrajn u fondi mill-Istat fuq naħa waħda, u spejjeż infrastrutturali oħrajn fuq in-naħa l-oħra”.
( 19 ) Li jikkontribwixxi għall-eteroġeneità qawwija fil-livell tat-tariffi miġbura għas-servizzi minimi fl-Ewropa, kemm jekk jirrigwarda trasport ta’ merkanzija jew ta’ persuni, ara, f’dan ir-rigward, l-istudju ta’ M. Amaral u N. Danielowitzowa, “La tarification de l’infrastructure ferroviaire en Europe”, f’L’Espace ferroviaire unique européen, quelle(s) réalité(s)?, Bruylant, 2015, p. 241.
( 20 ) Konformement mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/14, “[l]-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-iskemi tat-tqegħid ta’ piżijiet u tal-kapaċità ta’ allokazzjoni għall-infrastruttura ferrovjarja jsegwu l-prinċipji stabbiliti f’din id-Direttiva u b’hekk jippermettu lill-amministratur infrastrutturali biex iqiegħed fis-suq u jagħmel użu effettiv mill-kapaċità infrastrutturali disponibbli”.
( 21 ) L-Artikolu 14(4) tal-Allgemeines Eisenbahngesetz (liġi ġenerali dwar il-linji ferrovjarji, tas-27 ta’ Diċembru 1993, BGBl. I p. 2378, 2396, fil-verżjoni li tirriżulta mil-liġi tad-29 ta’ Mejju 2009, BGBl. I, p. 1100, iktar ’il quddien l-“AEG”) jiddisponi li “[l]-amministraturi tal-mogħdijiet ferrovjarji għandhom jistabbilixxu t-tariffi tagħhom konformement ma’ regolament adottat skont l-Artikolu 26(1)(6) u (7) b’mod li jikkumpensa l-ispejjeż kollha mġarrba għall-forniment tas-servizzi obbligatorji fis-sens tal-ewwel sentenza tal-paragrafu 1, filwaqt li jiżguraw ritorn konformi mar-rata tas-suq. F’dan il-kuntest, huma jistgħu jistabbilixxu u jirkupraw żidiet marbuta direttament mat-tħaddim ferrovjarju, u jistgħu jagħmlu distinzjoni skont jekk dan jrrigwardax servizzi ta’ trasport ferrovjarju ta’ vjaġġaturi fuq distanza twila, servizzi ta’ trasport ferrovjarju ta’ vjaġġaturi fuq distanza qasira, jew servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija, u skont is-segment tas-suq fi ħdan kull wieħed minn dawn it-tipi ta’ servizzi, u l-kompetittività, b’mod partikolari fil-qasam tat-trasport internazzjonali ferrovjarju ta’ merkanzija, għandha tiġi żgurata. Madankollu, fil-każ imsemmi fit-tieni sentenza iktar ’il fuq, it-tarifikazzjoni ma tistax taqbeż, fir-rigward ta’ segment ta’ suq, l-ispejjeż tat-trasport ferrovjarju mġarrba direttament, li magħhom jiżdied ritorn konformi mar-rata tas-suq. [...]”. Il-kriterji ta’ determinazzjoni tat-tariffi huma ppreċiżati, b’mod partikolari, fl-Artikoli 4 u 21 tal-Eisenbahninfrastruktur-Benutzungsverordnung (regolament dwar l-aċċess nondiskriminatorju għall-infrastruttura ferrovjarja u l-prinċipji ta’ tarifikazzjoni għall-użu tal-infrastruttura ferrovjarja, tat-3 ta’ Ġunju 2015, BGBl. I, p. 1566, fil-verżjoni tat-3 ta’ Ġunju 2009, BGBl. I, p. 1235, iktar ’il quddiem l-“EIBV”).
( 22 ) B’mod partikolari mit-tielet domanda preliminari kif ukoll mill-osservazzjonijiet tal-partijiet fil-proċedura prinċipali jirriżulta li l-punt kontenzjuż jirrigwarda l-flessibbiltà fl-istabbiliment tat-tariffi li tirriżulta għall-amministratur tal-infrastruttura mill-għażla magħmula mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja favur is-sistema ta’ żidiet prevista fl-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2001/14, flessibbiltà li s-sostenituri tal-applikazzjoni tal-Artikolu 315 tal-BGB jixtiequ li tiġi rregolata b’mod iktar ċar u li l-partijiet kontriha jixtiequ, min-naħa l-oħra, iżommuha intatta bħala strument li jippermetti l-kopertura ta’ parti mill-ispejjeż totali.
( 23 ) Għalhekk, skont il-premessa 11 tad-Direttiva 2001/14 is-sistemi ta’ tarifikazzjoni u ta’ allokazzjoni tal-kapaċitajiet ma għandhomx biss jiżguraw aċċess ugwali u nondiskriminatorju għall-impriżi kollha iżda għandhom jipprovaw ukoll “safejn possibbli jissodisfaw il-bżonnijiet ta’ l-utenti kollha u t-tipi ta’ traffiku b’mod ġust u non-diskriminatorju”. Il-premessa 17, min-naħa tagħha, tistipula li “[h]uwa importanti li jitqiesu l-ħtiġiet tan-negozju ta’ kemm l-applikanti kif ukoll l-amministratur ta’ l-infrastruttura”. Il-premessa 36 issemmi l-għan tal-istabbiliment ta’ “livelli approprjati u ġusti ta’ piżijiet [tariffi] ta’ l-infrastruttura”. Ara, ukoll, il-premessi 46 u 49 tad-Direttiva 2001/14.
( 24 ) L-Artikolu 12 tad-Direttiva 2001/14 huwa fformulat kif ġej: “[l]-amministraturi ta’ l-infrastruttura jistgħu jimponu piż [tariffa] għall-kapaċità mitluba iżda mhux użata. Dan il-piż għandu jipprovdi inċentivi għall-użu effiċjenti tal-kapaċità”.
( 25 ) Fil-proposta għal direttiva tal-Kunsill dwar l-allokazzjoni ta’ kapaċità ta’ infrastruttura tal-ferroviji u t-tqegħid ta’ piżijiet għall-użu ta’ infrastruttura tal-ferroviji u ċertifikazzjoni tas-sigurtà, iċċitata diġà fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 15 iktar ’il fuq, dawn il-kundizzjonijiet kienu ġew iddikjarati espressament, ara l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2001/14.
( 26 ) Ara s-sentenza tal-10 ta’ April 1984, von Colson u Kamann (14/83, EU:C:1984:153, punt 26).
( 27 ) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 21 iktar ’il fuq.
( 28 ) L-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2001/14 jipprevedi li “[g]ħal proġetti speċifiċi ta’ investiment, fil-futur, jew li tlestew mhux aktar minn 15‑il sena qabel id-dħul fis-seħħ ta’ din id-Direttiva, l-amministratur ta’ l-infrastruttura jista’ jiffissa jew ikompli jiffissa piżijiet ogħla abbażi ta’ l-ispejjeż fit-tul ta’ dawn il-proġetti jekk iżidu l-effiċjenza u/jew effettività ta’ l-ispiża u ma setgħux isiru mod ieħor. Dan l-arranġament tal-piżijiet jista’ wkoll jinkorpora l-ftehim dwar it-tqassim tar-riskju assoċjat ma’ investimenti ġodda”.
( 29 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-28 ta’ Frar 2013, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑483/10, EU:C:2013:114, punt 44) u tat-3 ta’ Ottubru 2013, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑369/11, EU:C:2013:636, punt 43).
( 30 ) Ara s-sentenzi tat-28 ta’ Frar 2013, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑483/10, EU:C:2013:114, punt 39) u tat-3 ta’ Ottubru 2013, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑369/11, EU:C:2013:636, punti 41 u 42).
( 31 ) Ara s-sentenzi tat-28 ta’ Frar 2013, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑483/10, EU:C:2013:114, punt 44) u tat-3 ta’ Ottubru 2013, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑369/11, EU:C:2013:636, punt 43).
( 32 ) Ara s-sentenzi tat-28 ta’ Frar 2013, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑483/10, EU:C:2013:114) u tat-3 ta’ Ottubru 2013, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑369/11, EU:C:2013:636).
( 33 ) L-Artikolu 30(1) tad-Direttiva 2001/14 jipprevedi li ġej: “[b]la ħsara għall-Artikolu 21(6), l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu korp regolatorju. Dan il-korp, li jista’ jkun il-Ministeru responsabbli għall-affarijiet tat-trasport jew kwalunkwe korp ieħor, għandu jkun indipendenti fl-organizzazzjoni tiegħu, fid-deċiżjonijiet tiegħu dwar fondi, struttura legali u t-teħid tad-deċiżjonijiet minn kull amministratur ta’ l-infrastruttura, korp tal-piżijiet [tarifikazzjoni], korp jew applikant ta’ l-allokazzjoni. Il-korp għandu jiffunzjona skond il-prinċipji delinjati f’dan l-Artikolu meta l-appell u l-funzjonijiet regolatorji jistgħu jiġu attribwiti għal korpi separati”.
( 34 ) Il-kunċett ta’ “applikant” huwa ddefinit fl-Artikolu 2(b) tad-Direttiva 2001/14 bħala “impriża tal-ferroviji bil-liċenzja u/jew iggruppar internazzjonali ta’ impriżi tal-ferroviji u, fl-Istati Membri li jipprovdu għal din il-possibbiltà, persuni u/jew entitajiet legali oħrajn b’servizz pubbliku jew interess kummerċjali fil-prokura tal-kapaċità infrastrutturali [...] għall-operazzjoni ta’ servizz tal-ferrovija fit-territorji rispettivi tagħhom”.
( 35 ) Korsiv miżjud minni.
( 36 ) Skont l-Artikolu 30(3) tad-Direttiva 2001/14, “[il]-korp regolatorju għandu jassigura li l-piżijiet [tariffi] stabbiliti mill-amministratur ta’ l-infrastruttura jikkonformaw mal-Kapitolu II u mhumiex diskriminatorji”.
( 37 ) Ara l-paragrafi 40 sa 46 iktar ’il fuq.
( 38 ) Korsiv miżjud minni.
( 39 ) Nenfasizza li, fir-risposti tiegħu għad-domandi bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Ġermaniż ippreċiża li l-kompetenza tal-korp regolatorju Ġermaniż, u għalhekk tal-qrati amministrattivi li jeżerċitaw stħarriġ tal-legalità fuq id-deċiżjonijiet ta’ dan il-korp, hija limitata għall-istabbiliment mill-ġdid tal-legalità għall-futur u li l-kawżi li jirrigwardaw sitwazzjonijiet passati huma ttrattati mill-qrati ċivili. L-Artikolu 14f(1) tal-AEG jiddisponi li l-korp regolatorju jista’ jistħarreġ ex officio l-kundizzjonijiet għall-użu tan-netwerk ferrovjarju u l-kundizzjonijiet għall-użu tal-installazzjonijiet ta’ servizzi, kif ukoll id-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-ammont jew l-istruttura tal-piżijiet ta’ użu u piżijiet oħra tal-impriżi amministraturi tal-infrastruttura ferrovjarja. Dan jista’, għall-futur, jew jobbliga lill-impriżi amministraturi tal-infrastruttura ferrovjarja jbiddlu, skont l-indikazzjonijiet tiegħu, l-imsemmija kundizzjonijiet jew ir-regoli ta’ tarifikazzjoni, jew jannullawhom, sa fejn dawn jiksru d-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni ferrovjarja li tirrigwarda l-aċċess għall-infrastruttura ferrovjarja. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-istess artikolu jipprevedi li, fin-nuqqas ta’ ftehim li jirrigwarda l-aċċess għan-netwerk ferrovjarju jew li jirrigwarda ftehim qafas, id-deċiżjonijiet tal-impriżi ta’ infrastruttura ferrovjarja jistgħu jiġu mistħarrġa mill-korp regolatorju fuq talba jew ex officio. It-talbiet f’dan is-sens jistgħu jiġu fformulati mill-persuni li għandhom awtorizzazzjoni ta’ aċċess li d-dritt tagħhom li jaċċedu l-infrastruttura ferrovjarja jista’ jiġi affettwat. L-istħarriġ jista’ b’mod partikolari jirrigwarda l-ammont u l-istruttura tat-tariffi tal-użu u tariffi oħra.
( 40 ) Għall-kuntrarju tad-Direttiva 2001/14, id-Direttiva 2012/34 tirrikonoxxi minn issa ’l quddiem b’mod espliċitu, fl-Artikolu 56(2) tagħha, li l-kompetenzi tal-korp regolatorju huma bla ħsara għal dawk tal-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni.
( 41 ) Ninnota, barra minn hekk, li d-Direttiva 2012/34 tawtorizza wkoll lill-parlamenti nazzjonali ta’ ċerti Stati Membri biex jirrevedu l-livell ta’ tariffi stabbiliti mill-amministratur tal-infrastruttura, sabiex jiġi żgurat li l-piżijiet “jikkonformaw ma’ din id-Direttiva, il-qafas tal-imposti [tarifikazzjoni] u r-regoli għat-tqegħid tal-imposti”, ara l-ħames subparagrafu tal-Artikolu 29(1) ta’ din id-direttiva.
( 42 ) Fil-punt 107 tal-konklużjonijiet tiegħu (C‑545/10, ECLI:EU:C:2012:791), l-Avukat Ġenerali Jääskinen kien insista b’mod partikolari fuq in-natura unika tal-korp previst mill-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14. Min-naħa tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja llimitat ruħha sabiex tafferma li “l-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14 għandu jiġi interpretat fis-sens li d-deċiżjonijiet amministrattivi adottati mill-korp regolatorju ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju”, ara l-punt 104 tas-sentenza tal-11 ta’ Lulju 2013, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Repubblika Ċeka (C‑545/10, EU:C:2013:509).
( 43 ) Din id-dispożizzjoni tipprevedi li “[n]-negozjati bejn l-applikanti u l-amministratur ta’ l-infrastruttura li jikkonċernaw il-livell ta’ piżijiet [tariffi] infrastrutturali għandhom jiġu permessi biss jekk dawn isiru taħt is-sorveljanza tal-korp regolatorju. Il-korp regolatorju għandu jintervieni jekk in-negozjati x’aktarx jikkontravenu r-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva”.
( 44 ) Ara, b’mod partikolari, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2002/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru regolatorju komuni għan-networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (Direttiva Kwadru) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349).
( 45 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tat-13 ta’ Ottubru 2016, Polkomtel (C‑231/15, EU:C:2016:769, punt 22), kif ukoll il-punt 48 il-konklużjonijiet li ppreżentajt fil-kawża Koninklijke KPN et (C‑28/15, EU:C:2016:310).
( 46 ) Ara, b’mod partikolari, il-premessi 5 u 11 tad-Direttiva 2001/14.
( 47 ) Ninnota, f’dan ir-rigward, li, fir-risposti għad-domandi bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġusizzja, il-Gvern Ġermaniż ppreċiża li, skont ġurisprudenza tal-Bundesverwaltungsgericht (qorti amministrattiva federali, il-Ġermanja), huwa pprojbit għall-korp regolatorju, u għalhekk għall-qrati amministrattivi, li jiddeċiedi dwar l-applikazzjoni individwali ta’ kundizzjonijiet tal-użu fir-relazzjonijiet bilaterali bejn l-applikant u l-amministratur tan-netwerk ferrovjarju u li d-deċiżjonijiet ta’ dan il-korp japplikaw dejjem għall-utenti kollha.
Full & Egal Universal Law Academy