KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fl-14 ta’ Lulju 2016 ( 1 )
Kawża C‑547/15
Interservice d.o.o. Koper
vs
Sándor Horváth
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Kúria (qorti suprema, l-Ungerija)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Kodiċi Doganali tal-Komunità — Regolament (KEE) Nru 2913/92 — Artikolu 96(2) — Obbligu ta’ preżentazzjoni tal-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni bl-osservanza tal-miżuri ta’ identifikazzjoni — Persuni kkonċernati — Sottotrasportatur”
1.
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 96(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità ( 2 ).
2.
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Interservice d.o.o. Koper ( 3 ), kummissarju tad-dwana u Sándor Horváth, trasportatur, dwar l-irkupru tad-dazji doganali mħallsa minn Interservice fil-kwalità tiegħu ta’ “prinċipal” wara t-tneħħija mis-sorveljanza doganali tal-merkanzija ttrasportata taħt subappalt, minn S. Horváth taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern.
3.
Fil-kawża preżenti, il-Qorti tal-Ġustizzja qed tintalab tirrispondi għad-domanda sabiex isir magħruf jekk, meta l-eżekuzzjoni tat-trasport issir taħt subappalt mit-trasportatur prinċipali nnominat mingħand min jagħti l-ordni, l-obbligu ta’ preżentazzjoni fi stat intatt quddiem l-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni tal-merkanzija li tqiegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern huwiex impost fuq it-trasportatur b’subappalt. Barra minn hekk, fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv, il-Qorti tal-Ġustizzja ser ikolla tippreċiża l-portata ta’ dan l-obbligu.
4.
F’dawn il-konklużjonijiet ser insostni, minn naħa, li l-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “trasportatur” ikopri kull persuna li twettaq it-trasport tal-merkanzija li hija aċċettat meta kienet taf li din tqiegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, kemm jekk dan seħħ abbażi ta’ kuntratt ta’ trasport konkluż ma’ min jagħti l-ordni u kemm jekk abbażi ta’ kuntratt ta’ subappalt konkluż mat-trasportatur prinċipali u, min-naħa l-oħra, li l-obbligu previst f’din id-dispożizzjoni huwa impost fuq it-trasportatur waqt il-perijodu ta’ żmien fejn jieħu r-responsabbiltà għall-merkanzija li jkun fil-pussess materjali tagħha.
5.
Jien ser insostni li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn is-sottotrasportatur effettivament ittrasporta l-merkanzija sal-parkeġġ tal-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni u ikkunsinna d-dokumenti relatati ma’ din il-merkanzija lir-rappreżentant tat-trasportatur prinċipali sabiex dan ikun jista’ jwettaq il-formalitajiet ta’ clearance tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, is-sottotrasportatur isib ruħu ħieles mill-obbligu tiegħu hekk kif ittrasferixxa lit-trasportatur prinċipali r-responsabbiltà għall-merkanzija u d-dokumenti relatati.
6.
Ser nesponi wkoll li, minkejja l-fatt li s-sottotrasportatur kompla t-trasport tal-merkanzija sa Stat Membru ieħor, ma jimponix obbligu fuqu sabiex jivverifika, qabel ma jkompli t-trasport, li t-trasportatur prinċipali kien realment ippreżenta l-merkanzija għand l-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni għall-finijiet tal-clearance tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, huwa jista’ madankollu jkun responsabbli jekk jiġi stabbilit li huwa kompla t-trasport meta kien jaf b’xi informazzjoni ta’ natura li tistabbilixxi li din il-proċedura ma ntemmitx b’mod regolari, u hija l-qorti tar-rinviju li trid tiddermina dan, fid-dawl tat-totalità tal-punti ta’ fatt rilevanti.
I – Il-kuntest ġuridiku
7.
Abbażi tal-Artikolu 91(1)(a) tal-Kodiċi Doganali, il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern tippermetti l-moviment minn punt għal ieħor fit-territorju doganali tal-Komunità ta’ merkanzija mhux Komunitarja mingħajr ma din il-merkanzija tkun suġġetta għad-dazji fuq l-importazzjoni u għal ħlasijiet oħra kif ukoll għal miżuri ta’ politika kummerċjali.
8.
Skont l-Artikolu 96(1) tal-Kodiċi Doganali:
“Il-prinċipal għandu jkun id-detentur tal-proċedura taħt il-proċedura ta’ transitu estern tal-Komunità. Għandu jkun responsabbli għal:
(a)
preżentazzjoni tal-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni fit-terminu taż-żmien preskritt u bl-osservanza dovuta tal-miżuri adottati mill-awtoritajiet doganali sabiex tiġi żgurata l-identifikazzjoni;
(b)
l-osservanza tad-dispożizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-proċedura tat-transitu tal-Komunità.”
9.
L-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali jiddisponi li, “[m]inkejja l-obbligazzjonijiet tal-prinċipal skond il-paragrafu 1, min iġorr jew jircevi merkanzija u jaċċetta merkanzija meta jkun jaf li qegħda tiċċaqalaq taħt transitu tal-Komunità għandu wkoll ikun responsabbli għall-produzzjoni tal-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni fit-terminu taż-żmien preskritt u bl-osservanza dovuta tal-miżuri adottati mill-awtoritajiet doganali sabiex tiġi żgurata l-identifikazzjoni.”
10.
L-Artikolu 92(1) tal-Kodiċi Doganali jipprovdi li l-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern tintemm fid-data tal-preżentazzjoni tal-merkanzija u tad-dokumenti korrispondenti fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni.
11.
Fil-każ tat-tneħħija illegali mis-sorveljanza doganali ta’ merkanzija suġġetta għal dazji fuq l-importazzjoni, l-Artikolu 203 tal-Kodiċi Doganali joħloq dejn doganali impost fuq erba’ kategoriji ta’ persuni:
—
il-persuna li tkun neħħiet il-merkanzija minn taħt is-sorveljanza doganali;
—
kull persuna li tkun ipparteċipat f’dik it-tneħħija u li kienet taf jew raġonevolment kellha tkun taf li l-merkanzija kienet qed titneħħa minn taħt is-sorveljanza doganali; u
—
kull persuna li akkwistat jew żammet il-merkanzija kkonċernata u li kienet taf jew raġonevolment kellha tkun taf fil-ħin li akkwistat jew irċeviet il-merkanzija li kienet tneħħiet minn taħt is-sorveljanza doganali, u
—
fejn ikun xieraq, il-persuna li tkun meħtieġa li tissodisfa l-obbligi li jirriżultaw mill-ħażna temporanja tal-merkanzija jew mill-użu tal-proċedura doganali li taħtha kienet tqiegħdet dik il-merkanzija.
12.
Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 213 tal-Kodiċi Doganli, il-kodebituri tad-dejn doganali huma marbuta in solidum għal ħlas tiegħu.
II – Il-fatti tal-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13.
Fuq talba ta’ Friedler Spedition GmbH, IGAZ Trans Kft. tqabbdet sabiex tittrasporta taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, merkanzija li toriġina miċ-Ċina li wasslet fil-port ta’ Koper (is-Slovenja),
14.
Fit-8 ta’ Diċembru 2008, IGAZ Trans fdat lil S. Horváth sabiex iwassal il-merkanzija minn Koper lejn Vjenna (l-Awstrija), u wara, ladarba jiġu kkompletati l-formalitajiet doganali, lejn Ruma (l-Italja).
15.
Fil-11 ta’ Diċembru 2008, Interservice, kummissarju doganali, fuq talba ta’ IGAZ Trans, beda l-proċedura ta’ tranżitu fl-uffiċċju doganali ta’ Koper. Wara l-ftuħ ta’ din il-proċedura, il-merkanzija kellha tiġi ppreżentata quddiem l-uffiċċju doganali Wiencont Süd, Freilager Wien (Vjenna, l-Awstrija) sa mhux iktar tard mit-18 ta’ Diċembru 2008.
16.
Fl-istess ġurnata tal-11 ta’ Diċembru 2008, S. Horváth ippreżenta ruħu għand Interservice li stabbilixxa li n-nota ta’ kunsinna CMR ( 4 ) kif ukoll il-prokura neċessarja għall-irkupru tal-merkanzija u bagħat, permezz ta’ posta elettronika lill-awtoritajiet doganali Sloveni, id-dokument T1 sabiex jintuza waqt il-proċedura ta’ tranżitu. Wara li irċieva l-merkanzija mill-uffiċċju doganali ta’ Koper, S. Horváth ittrasportaha sal-parkeġġ tal-uffiċċju doganali ta’ Vjenna, imsemmi fuq in-nota ta’ kunsinna CMR, fejn ippreżenta lir-rappreżentant ta’ IGAZ Trans bid-dokumenti neċessarji għall-ikkompletar tal-formalitajiet doganali.
17.
Wara, S. Horváth baqa’ f’dan il-parkeġġ mit-12 sas-17 ta’ Diċember 2008, flimkien mal-kontejner li fih kienet tinstab il-merkanzija. Fis-17 ta’ Diċembru 2008, huwa rritorna fl-Ungerija filwaqt li ħalla il-kontejner fejn kien fi Vjenna, u wara reġa’ telaq lejn Vjenna fit-18 ta’ Diċembru 2008.
18.
Il-merkanzija ma ġietx ippreżentata quddiem l-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni għall-ikkompletar tal-formalitajiet doganali. S. Horváth kompla t-trasport tagħha taħt in-nota ta’ kunsinna ġdida maħruġa minn Friedler Spedition li rċieva mingħand ir-rappreżentat ta’ IGAZ Trans, u wara wassalha sad-destinazzjoni finali tagħha fl-Italja.
19.
Skont il-konstatazzjonijiet tal-Kúria (qorti suprema, l-Ungerija), S. Horváth aċċetta l-merkanzija meta kien jaf manifestament li din kienet tqiegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern. Madankollu, huwa ma assigurax ruħu b’mod validu, qabel ma wettaq it-trasport tagħha minn Vjenna lejn Ruma, li IGAZ Trans jew Friedler Spedition kienu tassew ippreżentaw il-merkanzija quddiem l-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni. Il-qorti tar-rinviju tindika wkoll, barra minn hekk, li ma hemmx elementi fil-kawża oriġinali li jindikaw li S. Horváth kien jaf b’xi tneħħija mis-sorveljanza doganali tal-merkanzija.
20.
Il-prova li din il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern intemmet ingħatat lill-uffiċċju doganali tat-tluq permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ tranżitu li kellha t-timbru ta’ uffiċċju doganali Rumen. L-awtoritajiet doganali Sloveni, wara stħarriġ, ikkonstataw li t-timbru tal-uffiċċju doganali Rumen kien tqiegħed fuq id-dikjarazzjoni ta’ tranżitu b’mod frodulenti.
21.
Minħabba t-tneħħija tal-merkanzija mis-sorveljanza doganali, Interservice, fil-kwalità tiegħu ta’ prinċipal, kellu jħallas is-somma ta’ EUR 11196.49 abbażi ta’ dazji doganali, tat-taxxa fuq il-valur miżjud u ta’ interessi moratorji.
22.
Interservice, abbażi tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tiegħu, ippreżenta rikors kontra S. Horváth billi sostna li, abbażi tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali, it-trasportatur huwa responsabbli flimkien mal-prinċipal għall-preżentazzjoni tal-merkanzija anki meta ma jaġixxix konkretament ħlief bħala sottotrasportatur.
23.
Peress li dan ir-rikors ġie miċħud kemm fl-ewwel istanza u kif ukoll fl-appell, Interservice ppreżenta appell ta’ kassazzjoni quddiem il- Kúria (qorti suprema), li ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 96(2) tal-[Kodiċi Doganali] għandu jiġi interpretat fis-sens li għandu jitqies li huwa trasportatur ta’ merkanzija mhux biss kull persuna li tikkonkludi kuntratt ta’ trasport għall-merkanzija kkonċernata mal-bejjiegħ (trasportatur kontraenti jew prinċipal) iżda wkoll kull persuna li twettaq it-trasport totalment jew parzjalment bis-saħħa ta’ kuntratt ta’ trasport ieħor, konkluż mat-trasportatur kontraenti jew prinċipal (sotto trasportatur)?
2)
Fil-każ li l-ewwel domanda preliminari tingħata risposta affermattiva, l-Artikolu 96(2) tal-[Kodiċi Doganali], għandu jiġi interpretat fis-sens li f’kull sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, din id-dispożizzjoni timponi fuq is-sotto trasportatur l-obbligu li, qabel ma jkompli t-trasport tal-merkanzija, jiżgura ruħu debitament li t-trasportatur prinċipal jkun tabilħaqq ippreżenta din il-merkanzija fl-uffiċju doganali tad-destinazzjoni b’mod konformi mal-modalitajiet preskritti?”
III – L-evalwazzjoni tiegħi
A – Osservazzjonijiet preliminari
24.
Sabiex jinftehmu aħjar il-kwistjonijiet ta’ din id-domanda preliminari, ma jidhirlix li jkun inutli li jitfakkar ta’ malajr il-kuntest fattwali u ġuridiku li jirrigwarda l-kawża prinċipali.
25.
Minn naħa, l-qorti tar-rinviju qed tfittex li tikseb xi preċiżazzjonijiet fuq il-kunċett ta’ “trasportatur” fis-sens tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali sabiex tiddeċiedi jekk hemmx lok jew le li S. Horváth jiġi kklassifikat bħala tali u, min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ risposta affermattiva sabiex tiddetermina l-portata tal-obbligu impost fuq il-parti kkonċernata.
26.
Dawn id-domandi ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ kawża bejn kummissarju doganali, li huwa d-debitur rikonoxxut ta’ dan id-dejn doganali wara t-tneħħija mis-sorveljanza doganali tal-merkanzija u s-sottotrasportatur ta’ din il-merkanzija.
27.
Din is-sitwazzjoni tqajjem żewġ osservazzjonijiet immedjati.
28.
L-ewwel waħda tirrigwarda l-fatt li ġġenera d-dejn doganali.
29.
F’dan ir-rigward, ma naqbilx mal-eżitazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea li ssostni li, wara li ġew esposti l-fatti li jidhru fid-deċiżjoni tar-rinviju, jeżisti dubju fuq l-oriġini tad-dejn doganali, li seta’ nħoloq kemm minħabba t-tneħħija tal-merkanzija mis-sorveljanza doganali, fis-sens tal-Artikolu 203 tal-Kodiċi Doganali, u kemm bl-applikazzjoni tal-Artikolu 204, minħabba nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, li ma għandha l-ebda effett fuq is-sorveljanza doganali.
30.
Skont il-ġurispudenza stabbilta tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ “tneħħija mis-sorveljanza doganali”, li tinsab fl-Artikolu 203(1) tal-Kodiċi Doganali, għandha tiġi interpretata fis-sens li tkopri kull att jew ommissjoni li jkollhom bħala riżultat li jipprekludu, anki jekk għal żmien qasir, li l-awtoritajiet doganali kompetenti jkollhom aċċess għal merkanzija taħt sorveljanza doganali u li jwettqu l-kontrolli previsti mill-Artikolu 37(1) tal-Kodiċi Doganali ( 5 ).
31.
F’din il-kawża, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern ingħatat clearance b’mod frodulenti, peress li l-prova tal-wasla tal-merkanzija fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni ġiet iċċertifikata fuq il-bażi ta’ dokumenti li kellhom timbri tal-awtoritajiet doganali Rumeni foloz ( 6 ). In-nuqqas ta’ preżentazzjoni regolari tal-merkanzija fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni ostakola lill-awtoritajiet doganali, li ġew imqarrqa mid-dokumenti foloz, milli jaċċertaw x’sar minnha fil-mument deċiżiv ta’ tmiem din is-proċedura ( 7 ) u dan il-clearance inkiseb b’mod frodulenti ħoloq, b’mod ċar, ir-riskju ta’ integrazzjoni irregolari ta’ merkanzija fiċ-ċirkwit ekonomiku tal-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant inqis li s-sempliċi fatt li d-dokumenti ffalsifikati ġew prodotti sabiex jiġi stabbilit li l-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern intemmet jikkaratterizza t-tneħħija mis-sorveljanza doganali li tagħti lok għad-dejn doganali bl-applikazzjoni tal-Artikolu 203 tal-Kodiċi Doganali.
32.
It-tieni osservazzjoni tiegħi tikkonċerna l-konsegwenzi tal-eżistenza tat-tneħħija mis-sorveljanza doganali, fis-sens tal-Artikolu 203 tal-Kodiċi Doganali.
33.
Fil-każ tat-tneħħija ta’ merkanzija suġġetta għal dazji fuq l-importazzjoni mis-sorveljanza doganali, il-persuni li jistgħu jiġu rrikonoxxuti bħala debituri tad-dejn doganali huma ddefiniti fl-Artikolu 203(3) tal-Kodiċi Doganali li jiddistingwi bejn erba’ kategoriji ta’ debituri fiskali.
34.
L-ewwel tlett inċiżi ta’ din id-dispożizzjoni jkopru lill-persuni li huma fl-oriġini tat-tneħħija tal-merkanzija mis-sorveljanza doganali, dawk li kellhom kwalunkwe parti f’din it-tneħħija, minkejja li kienu jafu, jew b’mod raġjonevoli kellhom ikunu jafu li din il-merkanzija kienet tneħħiet mis-sorveljanza doganali, kif ukoll dawk li kisbu jew żammew lil din il-merkanzija, meta kienu jafu, jew b’mod raġjonevoli kellhom ikunu jafu li, fil-mument li akkwistawha jew li rċevewha, din il-merkanzija kienet tneħħiet mis-sorveljanza doganali. Id-denominatur komuni bejn it-tlett kategoriji ta’ persuni huwa li dawn ħadu sehem, b’xi mod jew ieħor, fil-ksur, u mill-inqas kisbu profitt, billi kienu b’xi mod, sabiex nużaw id-deskrizzjonijiet meħuda mid-dritt penali, l-awturi jew kompliċi f’dan il-ksur jew il-persuni li rċevew lil din il-merkanzija li tkun ġiet integrata fiċ-ċirkwitu ekonomiku tal-Unjoni mingħajr approvazzjoni doganali.
35.
Ir-raba’ inċiż ta’ din id-dispożizzjoni jkopri, bil-kontra, lill-persuni li ma ħadux sehem fit-tneħħija tal-merkanzija, iżda li, b’mod partikolari, għandhom iwettqu xi obbligi li jirriżultaw mill-użu tal-proċedura doganali li taħtha tqiegħdet il-merkanzija. Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament iddeċidiet, fil-proċedura tat-tranżitu Komuniarju estern, huwa d-detentur ta’ din il-proċedura li, peress li huwa l-prinċipal fis-sens tal-Artikolu 96(1) tal-Kodiċi Doganali, għandu jeżegwixxi l-obbligi li jirriżultaw mill-użu tal-imsemmija proċedura u li huwa responsabbli għall-ħlas tad-dejn doganali fis-sens tar-raba’ inċiż tal-Artikolu 203(3) ta’ dan il-kodiċi ( 8 ).
36.
Madankollu, l-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali jippermetti li t-trasportatur jew id-destinatarju tal-merkanzija jkunu debituri ta’ dan id-dejn doganali permezz tal-intervent tar-raba’ inċiż tal-Artikolu 203(3) ta’ dan il-kodiċi, peress li jimponi fuq dan it-trasportatur jew fuq dan id-destinatarju l-obbligu li jippreżentaw il-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni.
37.
Fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju, li jibdew mill-premessa li S. Horváth ma huwiex implikat fit-tneħħija tal-merkanzija mis-sorveljanza doganali, jirriżulta li s-sottotrasportatur ma jistax jitqies li huwa responsabbli abbażi tal-fatti msemmija fit-tlett inċiżi tal-Artikolu 203(3) tal-Kodiċi Doganali. Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk huwa għandux jitqies li huwa kodebitur taħt ir-raba’ inċiż tal-Aritkolu 203(3) ta’ dan il-kodiċi, li jissuponi li huwa marbut sabiex jeżegwixxi l-obbligu previst fl-Artikolu 96(2) tal-imsemmi kodiċi.
38.
Għaldaqstant, ninstabu f’sitwazzjoni fejn ir-responsabbiltà tat-trasportatur jew tad-destinatarju tal-merkanzija ma tistax tiġi stabbilità ħlief minħabba l-fatt li l-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali jimponi fuqu l-obbligu speċifiku tal-preżentazzjoni ta’ din il-merkanzija fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni bl-osservanza tal-miżuri ta’ identifikazzjoni ( 9 ).
39.
L-intepretazzjoni mitluba mill-qorti tar-rinviju sabiex tikseb il-preċiżazzjonijiet relattivi għad-debituri tal-imsemmi obbligu u tal-portata tiegħu hija għaldaqstant neċessarja għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali.
B – Fuq l-ewwel domanda
40.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-kunċett ta’ “trasportatur”, fis-sens tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali jfissirx b’mod esklużiv it-trasportatur prinċipali li lilu direttament ġie fdat it-trasport tal-merkanzija li tqiegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern jew jekk jinkludix ukoll lis-sottotrasportatur li lilu t-trasportatur prinċipali ta l-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ trasport b’subappalt.
41.
Fl-opinjoni tiegħi, l-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali jikkonċerna b’mod ugwali lil kull persuna responsabbli għat-trasport tal-merkanzija li tqiegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, kemm fir-rigward ta’ trasportatur prinċipali u kemm ta’ trasportatur b’subappalt.
42.
Qari sempliċi ta’ din id-dispożizzjoni jidher li jikkonferma lil din l-interpretazzjoni.
43.
Hekk kif jirriżulta mit-termini tagħha, l-imsemmija dispożizzjoni timponi bħala l-unika kundizzjoni tal-eżistenza tal-obbligu tat-trasportatur jew tad-destinatarju tal-merkanzija, l-aċċettazzjoni tal-merkanzija b’għarfien tas-sistema ġuridika li tapplika tagħha. Fl-assenza ta’ kull distinzjoni mwettqa mil-leġiżlatur tal-Unjoni li tipprovdi li t-trasport huwa mwettaq direttament mit-trasportatur prinċipali jew b’subappalt minn trasportatur ieħor, l-obbligu ta’ preżentazzjoni tal-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni hija imposta b’mod ugwali fuq kull persuna responsabbli għat-trasport tal-merkanzija fejn jintwera li din kellha għarfien effettiv tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern. Jekk il-kundizzjoni ta’ għarfien hija ssodisfatta minn naħa tas-sottotrasportatur, dan huwa għaldaqstant suġġett għall-obbligu previst fl-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali.
44.
Barra minn hekk, din il-konklużjoni tidher li hija kkonfermata minn interpretazzjoni teleoloġika.
45.
Fil-fatt, l-obbligu impost fuq it-trasportatur jew id-destinatarju tal-merkanzija jsib il-limitu tiegħu fl-għan tiegħu stess, li jikkonsisti fil-preżentazzjoni tal-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni fit-terminu stabbilit u bl-osservanza tal-miżuri ta’ identifikazzjoni stabbiliti mill-awtoritajiet doganali.
46.
Hekk kif sostniet ġustament il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, huwa sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-persuna li tipposjedi materjalment il-merkanzija li hija l-unika waħda f’pożizzjoni sabiex tippreżentaha realment fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni, li l-leġiżlatur tal-Unjoni introduċa l-koresponsabbiltà tat-trasportatur jew tad-destinatarju tal-merkanzija.
47.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfassizzat li l-obbligu limitat impost fuq it-trasportatur jew id-destinatarju tal-merkanzija abbażi tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali huwa distint mill-obbligu ġenerali impost fuq il-prinċipal bl-applikazzjoni tal-Artikolu 96(1) ta’ dan il-kodiċi.
48.
Il-prinċipal, fil-kwalità tiegħu ta’ proprjetarju tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, huwa marbut mhux biss sabiex jippreżenta l-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni, fit-terminu stabbilit u bl-osservanza tal-miżuri ta’ identifikazzjoni meħuda mill-awtoritajiet doganali ( 10 ), iżda wkoll, u b’mod iktar ġenerali, b’“l-osservanza tad-dispożizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-proċedura tat-transitu tal-Komunità” ( 11 ). Abbażi tal-Artikolu 96(1), tar-raba’ inċiz tal-Artikolu 203(3) u tal-Artikolu 204(1) tal-Kodiċi Doganali, huwa jsir debitur tad-dejn doganali minħabba s-sempliċi nuqqas ta’ osservanza tad-dispożizzjonijiet ta’ din il-proċedura, anki jekk dan id-dejn ma huwiex impost fuqu direttament, billi r-responsabbiltà b’hekk imposta fuqu hija intiża sabiex “tassigura applikazzjoni diliġenti u uniformi tad-dispożizzjonijiet fil-qasam ta’ l-irkupru tad-dejn doganali fl-interess tal-protezzjoni ta’ l-interessi finanzjarji tal-Komunità u ta’ l-Istati Membri” ( 12 ). Peress li huwa marbut sabiex jiżgura l-iżvolġiment tajjeb tal-operazzjonijiet ta’ tranżitu, il-prinċipal jibqa’ debitur tad-dejn doganali anki jekk jaġixxi bi bona fide u li l-ksur tal-proċedura tat-tranżitu Komunitajru estern jirriżulta minn frodi li huwa ma għandux x’jaqsam miegħu ( 13 ). Għaldaqstant, ir-responsabbiltà oġġettiva tal-prinċipali trendih responsabbli għal kull ksur tal-leġiżlazzjoni dwar il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, anki jekk twettaq minn persuni oħrajn.
49.
Ir-responsabbiltà tat-trasportatur jew tad-destinatarju tal-merkanzija hija iktar limitata. B’differenza mill-prinċipal, huwa ma huwiex marbut sabiex josserva t-totalità tad-dispożizzjonijiet relattivi għall-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern. Għalkemm l-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali għandu jiġi kkunsidrat bħala li jimponi obbligu ta’ riżultat fuqu, fis-sens li huwa marbut sabiex jiżgura li l-merkanzija hija ppreżentata intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni, it-trasportatur jew id-destinatarju ta’ din il-merkanzija ma huwiex f’pożizzjoni li jagħmel dan ħlief waqt il-perijodu li fih għandu l-pussess materjali tal-imsemmija merkanzija. Fi kliem ieħor, filwaqt li l-obbligu previst fl-Artikolu 96(1) ta’ dan il-kodiċi huwa bbażat fuq il-kwalità stess ta’ prinċipal li għandu jassumi l-konsegwenzi ta’ kull ksur jew irregolarità li twettqet, ir-responsabbiltà tat-trasportatur jew tad-destinatarju tal-merkanzija ssib fl-istess ħin il-bażi u l-limitu tagħha fil-kontroll materjali ta’ din il-merkanzija.
50.
Għaldaqstant, minn dan niddeduċi li, għalkemm it-trasportatur huwa marbut bl-obbligu li jippreżenta l-merkanzija intatta fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni, dan l-obbligu ma huwiex impost fuqu ħlief waqt iż-żmien meta huwa jwettaq effettivament l-attività ta’ trasport, filwaqt li jiżgura r-responsabbiltà għall-merkanzija.
51.
L-użu ta’ diversi trasportaturi hija prattika kurrenti fit-trasport internazzjonali tal-merkanzija. Fl-opinjoni tiegħi, fil-każ fejn diversi trasportaturi huma responsabbli għal parti mir-rotta, l-obbligu previst fl-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali huwa impost suċċessivament fuq kull wieħed minnhom, peress li huwa waqt il-perijodu li fih huma għandhom responsabbiltà għall-merkanzija li jkunu jistgħu jaraw li din tibqa’ intatta, billi jevitaw b’mod partikolari, kull ksur ta’ siġill, jew kull trasbord irregolari.
52.
F’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn is-sottotrasportatur ittrasporta effettivament il-merkanzija sal-parkeġġ tal-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni u kkunsinna d-dokumenti relatati ma’ din il-merkanzija lir-rappreżentant tat-trasportatur prinċipali sabiex dan ikun jista’ jwettaq il-formalitajiet ta’ clearance tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, jien nikkunsidra li s-sottotrasportatur jinħeles mill-obbligu tiegħu peress li ttrasferixxa r-responsabbiltà għall-merkanzija u għad-dokumenti relatati lit-trasportatur prinċipali li, għaldaqstant, sar it-“trasportatur” fis-sens tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali.
53.
Minħabba r-raġunijiet preċedenti ser nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għall-ewwel domanda, minn naħa, li l-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “trasportatur” jinkludi kull persuna li twettaq it-trasport ta’ merkanzija li hija aċċettat filwaqt li kienet taf li din tqegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, kemm jekk abbażi ta’ kuntratt ta’ trasport konkluż ma’ min ta l-ordni jew ta’ kuntratt ta’ subappalt konkluż mat-trasportatur prinċipali u, min-naħa l-oħra, li l-obbligu previst f’din id-dispożizzjoni huwa impost fuq it-trasportatur waqt iż-żmien li fih huwa jiżgura r-responsabbiltà għal din il-merkanzija li għandu l-pussess materjali tagħha, fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn is-sottotrasportatur effettivament ittrasporta l-merkanzija sal-parkeġġ tal-uffiċċju doganali ta’ destinazzjoni u kkunsinna d-dokumenti relatati ma’ din il-merkanzija lir-rappreżentant tat-trasportatur prinċipali sabiex dan ikun jista’ jwettaq il-formalitajiet ta’ clearance tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, is-sottotrasportatur huwa ħieles mill-obbligu tiegħu hekk kif ittrasferixxa r-responsabbiltà għall-merkanzija u d-dokumenti relatati lit-trasportatur prinċipali.
54.
Madankollu, xorta għandu jiġi eżaminat jekk il-fatt li S. Horváth wettaq it-trasport tal-merkanzija minn Vjenna sa Ruma rrendihx mill-ġdid debitur ta’ dan id-dejn doganali.
55.
Dan huwa preċiżament is-suġġett tat-tieni domanda.
C – Fuq it-tieni domanda
56.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, is-sottotrasportatur għandux, qabel ma jwettaq it-trasport tal-merkanzija sa Stat Membru ieħor, jiżgura b’mod xieraq li t-trasportatur prinċipali ppreżenta realment din il-merkanzija fl-uffiċċju doganali tad-destinzjoni b’konformità mal-preskrizzjonijiet applikabbli.
57.
Jidhirli li r-risposta li għandha tingħata tirriżulta kemxejn naturalment mill-iżviluppi preċedenti dwar l-ewwel domanda.
58.
B’differenza mill-prinċipal li huwa marbut li jiżgura l-iżvolġiment tajjeb tal-operazzjonijiet ta’ tranżitu, it-trasportatur, fil-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, ma għandu l-ebda obbligu ieħor ħlief li jippreżenta l-merkanżija intatta għand l-uffiċċju doganali tad-destinazjoni fit-terminu stabbilit u bl-osservanza tal-miżuri ta’ identifikazzjoni meħuda mill-awtoritajiet doganali.
59.
F’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn is-sottotrasportatur ikkunsinna lit-trasportatur prinċipali d-dokumenti ta’ tranżitu sabiex iwettaq il-formalitajiet neċessarji għall-clearance tal-proċedura doganali, nikkunsidra li dan it-trasportatur prinċipali sar debitur, mill-mument ta’ din il-kunsinna, tal-obbligu li kien impost fuq is-sottotrasportatur abbażi tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali.
60.
Peress li nħeles minn dan l-obbligu, is-sottotrasportatur ma huwiex marbut li jivverifika, qabel ma jwettaq it-trasport, li t-trasportatur prinċipali kien realment ippreżenta l-merkanzija għand l-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni għall-finijiet tal-clearance tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern.
61.
Għalkemm fuq il-bażi tal-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali ma jistax jiġi impost obbligu ta’ viġilanza attiva fuq is-sottotrasportatur, inqis li madankollu, ir-responsabbiltà tas-sottotrasportatur tista’ tiġi invokata jekk jiġi stabbilit li dan wettaq it-trasport minkejja li kellu għarfien ta’ informazzjoni ta’ natura li tistabbilixxi li l-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern ma ntemmitx b’mod regolari, u din hija ħaġa li għandha tiddetermina l-qorti tar-rinviju fid-dawl tat-totalità tal-punti ta’ fatt rilevanti. Fil-fatt, f’dan il-każ, is-sottotrasportatur għandu jiġi kkunsidrat bħala li aċċetta li jwettaq it-trasport tal-merkanzija billi kien jaf li din kienet għadha taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, u dan ikollu bħala effett li jrendih mill-ġdid debitur tal-obbligu previst fl-Artikolu 96(2) tal-Kodiċi Doganali.
IV – Konklużjoni
62.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domandi preliminari magħmula mill-Kúria (qorti suprema, l-Ungerija) tkun kif ġej:
L-Artikolu 96(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 648/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ April 2005, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “trasportatur” jinkludi kull persuna li twettaq it-trasport ta’ merkanzija li hija aċċettat filwaqt li kienet taf li din tqegħdet taħt il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, kemm jekk abbażi ta’ kuntratt ta’ trasport konkluż ma’ min ta l-ordni jew ta’ kuntratt ta’ subappalt konkluż mat-trasportatur prinċipali u, min-naħa l-oħra, li l-obbligu previst f’din id-dispożizzjoni huwa impost fuq it-trasportatur waqt iż-żmien li fih huwa jiżgura r-responsabbiltà għal din il-merkanzija li għandu l-pussess materjali tagħha.
F’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn is-sottotrasportatur effettivament ittrasporta l-merkanzija sal-parkeġġ tal-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni u ikkunsinna d-dokumenti relatati ma’ din il-merkanzija lir-rappreżentant tat-trasportatur prinċipali sabiex dan ikun jista’ jwettaq il-formalitajiet ta’ clearance tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, is-sottotrasportatur huwa ħieles mill-obbligu tiegħu hekk kif ittrasferixxa r-responsabbiltà għall-merkanzija u d-dokumenti rrelatati lit-trasportatur prinċipali.
Barra minn hekk, il-fatt li s-sottotrasportatur wara ttrasporta l-merkanzija sa’ Stat Membru ieħor, ma jfissirx li huwa obbligat li jivverfika, qabel ma jwettaq it-trasport, li t-trasportatur prinċipali kien ippreżenta realment il-merkanzija fl-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni għall-finijiet tal-clearance tal-proċedura tal-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern. Madankollu, ir-responsabbiltà tiegħu tista’ tiġi invokata jekk jiġi stabbilit li dan wettaq it-trasport minkejja li kellu għarfien ta’ informazzjoni ta’ natura li tistabbilixxi li din il-proċedura ma kinitx intemmet b’mod regolari, u din hija ħaġa li għandha tiddetermina l-qorti tar-rinviju fid-dawl tat-totalità tal-puntita’ fatt relevanti.
( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
( 2 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307, kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 648/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ April 2005 (ĠU L 117, p. 13, iktar ’il quddiem, il-“Kodiċi Doganali”).
( 3 ) Iktar 'il quddiem “Interservice”.
( 4 ) Nota ta’ dispaċċ imħejjija fuq il-bażi tal-Konvenzjoni dwar il-kuntratt ta’ trasport internazzjonali ta’ merkanzija bit-triq, iffirmata f’Genève fid-19 ta’ Mejju 1956, kif emendata bil-Protokoll iffirmat f’Genève fil-5 ta’ Lulju 1978.
( 5 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-12 ta’ Ġunju 2014, SEK Zollagentur (C‑75/13, EU:C:2014:1759, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tad-29 ta’ Ottubru 2015, B & S Global Transit Center (C‑319/14, EU:C:2015:734, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
( 6 ) Mill-Artikolu 361(5) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93, tat-2 ta’ Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 6, p. 3), kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1192/2008, tas-17 ta’ Novembru 2008 (ĠU 2008, L 329, p. 1), jirriżulta li l-operazzjoni ta’ tranżitu tista’ tintemm f’uffiċċju li ma huwiex dak previst fid-dikjarazzjoni ta’ tranżitu, u meta dan iseħħ dan l-uffiċċju jsir l-uffiċċju doganali tad-destinazzjoni.
( 7 ) Fir-rigward tal-aspett kruċjali ta’ kontroll fil-mument li tintemm il-proċedura tat-tranżitu Komunitarju estern, nirreferi għall-punti 25 u 26 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża B & S Global Transit Center (C‑319/14, EU:C:2015:500).
( 8 ) Ara s-sentenzi tas-27 ta’ Ġunju 2013, Codirex Expeditie (C‑542/11, EU:C:2013:429, punt 33), u tat-12 ta’ Ġunju 2014, SEK Zollagentur (C‑75/13, EU:C:2014:1759, punt 35).
( 9 ) Billi turi l-utilità ta’ dan l-obbligu speċifiku, il-kawża prinċipali twassal sabiex isiru mistoqsijiet dwar ir-raġunijiet li minħabba fihom il-Kummissjoni, fil-proposta tagħha għal regolament (KE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità, [COM(97) 472 final], kienet ipproponiet it-tħassir ta’ din id-dispożizzjoni minħabba l-fatt, skont il-premessa 5 ta’ din il-proposta li hija “fiha nnfisha ma żżidx valur għad-dispożizzjonijiet tal-kodiċi dwar id-determinazzjoni tal-fatt ġeneratur u tad-debituri tad-dejn doganali” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Wara emenda tal-Parlament, li ġiet aċċettata mill-Kummissjoni, il-proposta għal regolament ġiet addottata mingħajr l-emenda tal-Artikolu 96 [ara l-proposta emendata tar-Regolament (KE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 2913/92, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità [COM(1998) 428 final] kif ukoll, ir-Regolament (KE) Nru 955/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ April 1990, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 dwar il-proċedura ta’ transitu estern (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 02, Vol. 9, p. 221)].
( 10 ) Artikolu 96(1)(a) tal-Kodiċi Doganali.
( 11 ) Artikolu 96(1)(b) ta’ dan il-kodiċi.
( 12 ) Ara s-sentenza tat-3 ta’ April 2008, Militzer & Münch (C‑230/06, EU:C:2008:186, punt 48). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Lulju 2010, DSV Road (C‑234/09, EU:C:2010:435, punt 30).
( 13 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ April 2008, Militzer & Münch (C‑230/06, EU:C:2008:186, punt 49).
Full & Egal Universal Law Academy