ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
NILS WAHL
της 9ης Μαρτίου 2017 ( 1 )
Υπόθεση C‑80/16
ArcelorMittal Atlantique et Lorraine
κατά
Ministre de l’Écologie, du Développement durable et de l'Énergie
[αίτηση του Tribunal administratif de Montreuil (διοικητικού πρωτοδικείου του Montreuil, Γαλλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Περιβάλλον – Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου – Οδηγία 2003/87/ΕΚ – Μεταβατικοί κανόνες – Απόφαση 2011/278/ΕΕ – Κύρος – Μέθοδος δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων – Τομέας του χάλυβα – Δείκτες αναφοράς για το θερμό μέταλλο και το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα – Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια – Χρήση των ακριβέστερων και πιο επικαιροποιημένων στοιχείων – Εγκαταστάσεις με την υψηλότερη απόδοση – Υποχρέωση αιτιολογήσεως»
1.
Η υπό κρίση υπόθεση αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής το οποίο θεσπίστηκε με την οδηγία 2003/87/ΕΚ ( 2 ). Λόγω ιδίως των οικονομικών συμφερόντων που διακυβεύονται, πλείστες πτυχές του εν λόγω συστήματος έχουν απασχολήσει τα δικαστήρια της Ένωσης ( 3 ). Η παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως έχει ως αντικείμενο το κύρος της αποφάσεως 2011/278/ΕΕ ( 4 ) η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογήν της προαναφερθείσας οδηγίας. Τα ερωτήματα που τέθηκαν στο Δικαστήριο αφορούν το πολύπλοκο ζήτημα ποια είναι η κατάλληλη μέθοδος που η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιεί κατά τον καθορισμό ενωσιακής εμβέλειας δεικτών αναφοράς για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής στον τομέα του χάλυβα για τη χρονική περίοδο 2013 έως 2020.
2.
Πιο συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διασαφηνίσει αν, κατά τον καθορισμό των σχετικών δεικτών αναφοράς, η Επιτροπή μπορούσε (1) να αποφασίσει να αποκλείσει, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο, το σύνολο των εκπομπών που συνδέονται με τα απαέρια που ανακυκλώνονται για την παραγωγή ενέργειας· (2) να στηρίξει τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο στα στοιχεία που προέρχονται από τα BREF ( 5 ) για την παραγωγή σιδήρου και χάλυβα και στην απόφαση 2007/589/ΕΚ ( 6 )· (3) να λάβει υπόψη, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, επίσης εργοστάσιο που στις εγκαταστάσεις αναφοράς παράγει τόσο πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα όσο και σφαιρίδια· και τέλος (4) να ενεργήσει ως ανωτέρω χωρίς να διευκρινίσει ειδικά τους λόγους της συγκεκριμένης επιλογής.
3.
Από την πρώτη ματιά προκύπτει ότι τα προδικαστικά ερωτήματα είναι σε μεγάλο βαθμό τεχνικής φύσεως. Τούτο όμως δεν θα πρέπει να μειώνει τη σημασία τους. Αφενός, υπό τις σημερινές συνθήκες κλιματικής αλλαγής, το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής το οποίο θεσπίστηκε με την οδηγία 2003/87 συνιστά αδιαμφισβήτητα τον κύριο δείκτη της πολιτικής που ακολουθεί η Ένωση στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος ( 7 ). Αφετέρου, την επαύριον της χρονιάς με την υψηλότερη στα χρονικά θερμοκρασία, κατά τη διάρκεια της οποίας, εξάλλου, οι επιστήμονες κατέγραψαν, μεταξύ άλλων, τα χαμηλότερα όλων των εποχών επίπεδα πάγου στη θάλασσα της Αρκτικής, η σημασία των συγκεκριμένων προδικαστικών ερωτημάτων δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί.
4.
Στην ανάλυση που ακολουθεί, θα εκθέσω τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή καθόρισε, σύμφωνα με την οδηγία 2003/87, τους δείκτες αναφοράς που διαλαμβάνονται στην απόφαση 2011/278.
I. Νομικό πλαίσιο
Α. Η οδηγία 2003/87
5.
Το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87 προβλέπει τη δωρεάν κατανομή των δικαιωμάτων για τη μεταβατική περίοδο 2013 έως 2020. Οι παράγραφοι 1 έως 3, 6 και 12 του εν λόγω άρθρου έχουν ως εξής:
«1. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή πρέπει να υιοθετήσει πλήρως εναρμονισμένα μέτρα εφαρμογής που θα ισχύουν σε ολόκληρη την Κοινότητα για την κατανομή των δικαιωμάτων που αναφέρονται στις παραγράφους 4, 5, 7 και 12, συμπεριλαμβανομένων και όλων των αναγκαίων διατάξεων για την εναρμονισμένη εφαρμογή της παραγράφου 19.
Τα εν λόγω μέτρα, με αντικείμενο την τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων της παρούσας οδηγίας συμπληρώνοντάς την, θεσπίζονται σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο του άρθρου 23, παράγραφος 3.
Τα μέτρα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο καθορίζουν, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, κοινοτικής εμβέλειας εκ των προτέρων δείκτες αναφοράς, ούτως ώστε να διασφαλίσουν ότι η κατανομή πραγματοποιείται κατά τρόπο που παρέχει κίνητρα για μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τεχνικές αποδοτικές, λαμβάνοντας υπόψη τις αποδοτικότερες τεχνικές, υποκατάστατα, εναλλακτικές διαδικασίες παραγωγής, υψηλής απόδοσης συμπαραγωγή ενεργείας, αποδοτική ανάκτηση ενεργείας από απαέρια, χρήση βιομάζας και δέσμευση και αποθήκευση CO2, όπου διατίθενται τέτοιου είδους εγκαταστάσεις, καθώς και ότι δεν παρέχουν κίνητρα για αύξηση των εκπομπών. Δεν πραγματοποιείται δωρεάν κατανομή σε κανέναν παραγωγό ηλεκτρικής ενεργείας, εκτός από τις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο άρθρο 10γ και για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από απαέρια.
Για κάθε κλάδο και επιμέρους κλάδο, ο δείκτης αναφοράς καθορίζεται κατά κανόνα για τα προϊόντα και όχι για την ισχύ, ούτως ώστε να μεγιστοποιούνται οι μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και η εξοικονόμηση ενεργειακής απόδοσης στο σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας του εμπλεκομένου κλάδου ή επιμέρους κλάδου.
Κατά τον προσδιορισμό των αρχών για τον εκ των προτέρων καθορισμό των δεικτών αναφοράς σε μεμονωμένους τομείς και υποτομείς, η Επιτροπή πραγματοποιεί διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των ενδιαφερομένων τομέων και υποτομέων.
Η Επιτροπή πρέπει, με την έγκριση από την Κοινότητα μιας διεθνούς σύμβασης για την αλλαγή του κλίματος η οποία θα οδηγεί σε υποχρεωτικές μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου συγκρίσιμες με εκείνες της Κοινότητας, να αναθεωρήσει τα μέτρα αυτά ώστε να διασφαλίζει ότι η δωρεάν κατανομή παρέχεται μόνο όπου αιτιολογείται πλήρως υπό το πρίσμα της εν λόγω σύμβασης.
2. Κατά τον προσδιορισμό των αρχών για τον καθορισμό των εκ των προτέρων δεικτών αναφοράς σε μεμονωμένους κλάδους ή επιμέρους κλάδους, ως σημείο αφετηρίας λαμβάνεται η μέση επίδοση [του] 10 % [των] αποδοτικότερων εγκαταστάσεων σε έναν κλάδο ή επιμέρους κλάδο στην Κοινότητα κατά την περίοδο 2007-2008. Η Επιτροπή διαβουλεύεται με τους συναφείς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των ενδιαφερομένων τομέων και υποτομέων.
Οι κανονισμοί, σύμφωνα με τα άρθρα 14 και 15, θεσπίζουν εναρμονισμένους κανόνες εποπτείας, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης των σχετιζόμενων με την παραγωγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με σκοπό τον εκ των προτέρων καθορισμό δεικτών αναφοράς.
3. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 4 και 8, και παρά το άρθρο 10γ, δεν παρέχεται δωρεάν κατανομή σε παραγωγούς ηλεκτρικού ρεύματος, σε εγκαταστάσεις δέσμευσης, σε αγωγούς μεταφοράς ή σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης CO2.
[…]
6. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να λαμβάνουν οικονομικά μέτρα υπέρ των κλάδων ή επιμέρους κλάδων που αναμένεται να εκτεθούν σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα, λόγω του κόστους που σχετίζεται με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και μετακυλίεται στις τιμές της ηλεκτρικής ενεργείας, προκειμένου να αντισταθμισθεί το κόστος αυτό και, εφόσον τα οικονομικά αυτά μέτρα συνάδουν προς τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που ισχύουν ή πρόκειται να τεθούν σε ισχύ στον τομέα αυτό. […]
[…]
12. […] από το 2013 και κάθε επόμενο έτος μέχρι το 2020, για εγκαταστάσεις σε τομείς ή επιμέρους τομείς που εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα προβλέπεται η δωρεάν κατανομή, σύμφωνα με την παράγραφο 1, δικαιωμάτων σε ποσοστό 100 τοις εκατό της ποσότητας που προσδιορίζεται σύμφωνα με τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 1.»
Β. Η απόφαση 2011/278
6.
Με την απόφαση 2011/278, η Επιτροπή καθόρισε τους δείκτες αναφοράς προϊόντος του άρθρου 10α της οδηγίας 2003/87. Για να γίνει κατανοητή η μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά τον καθορισμό των επίμαχων δεικτών αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα και το θερμό μέταλλο, οι ακόλουθες αιτιολογικές σκέψεις είναι ιδιαιτέρως σημαντικές. Έχουν ως εξής (παραλείπονται οι υποσημειώσεις):
«(2)
Κατά τον προσδιορισμό των αρχών για τον καθορισμό των εκ των προτέρων δεικτών αναφοράς σε μεμονωμένους κλάδους ή επιμέρους κλάδους, ως σημείο αφετηρίας λαμβάνεται η μέση επίδοση [του] 10 % [των] αποδοτικότερων εγκαταστάσεων σε έναν κλάδο ή επιμέρους κλάδο στην Κοινότητα κατά την περίοδο 2007-2008. […]
[…]
(4)
Στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, η Επιτροπή εκπόνησε δείκτες αναφοράς για προϊόντα, καθώς και για ενδιάμεσα προϊόντα, τα οποία αποτελούν αντικείμενο εμπορίας μεταξύ εγκαταστάσεων και παράγονται από τις δραστηριότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα I της οδηγίας 2003/87/ΕΚ. […] Αν ένα προϊόν είναι άμεσο υποκατάστατο άλλου προϊόντος, πρέπει να καλύπτονται αμφότερα από τον ίδιο δείκτη αναφοράς προϊόντος και από τον σχετικό ορισμό προϊόντος.
[…]
(6)
Οι τιμές των δεικτών αναφοράς πρέπει να καλύπτουν όλες τις άμεσες εκπομπές που σχετίζονται με την παραγωγή, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών που σχετίζονται με την παραγωγή μετρήσιμης θερμότητας η οποία χρησιμοποιείται για παραγωγή, ανεξάρτητα από το κατά πόσον η μετρήσιμη θερμότητα παράγεται στην ίδια ή σε άλλη εγκατάσταση. Κατά τον καθορισμό των τιμών των δεικτών αναφοράς αφαιρέθηκαν οι εκπομπές που σχετίζονται με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και με την εξαγωγή μετρήσιμης θερμότητας, συμπεριλαμβανομένων της μείωσης των εκπομπών από εναλλακτική παραγωγή θερμότητας ή ηλεκτρικής ενέργειας, σε περιπτώσεις εξώθερμων διεργασιών, και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς άμεσες εκπομπές. […]
(7)
Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι δείκτες αναφοράς θα έχουν ως αποτέλεσμα μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, για ορισμένες διεργασίες παραγωγής, στις οποίες άμεσες εκπομπές που είναι επιλέξιμες για δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής και έμμεσες εκπομπές από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, που δεν είναι επιλέξιμες για δωρεάν κατανομή βάσει της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, είναι σε κάποιον βαθμό ανταλλάξιμες, ελήφθησαν υπόψη για τον προσδιορισμό των τιμών των δεικτών αναφοράς οι συνολικές εκπομπές, συμπεριλαμβανομένων των έμμεσων εκπομπών που σχετίζονται με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να διασφαλίζονται ίσοι όροι ανταγωνισμού για τις εγκαταστάσεις έντασης καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας. Για την κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής βάσει των οικείων δεικτών αναφοράς, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μόνο το μερίδιο των άμεσων εκπομπών στις συνολικές εκπομπές, ώστε να αποφεύγεται η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων για εκπομπές που σχετίζονται με την ηλεκτρική ενέργεια.
(8)
Για τον προσδιορισμό των τιμών των δεικτών αναφοράς, η Επιτροπή χρησιμοποίησε ως σημείο αφετηρίας τον αριθμητικό μέσο όρο των επιδόσεων στο πεδίο των αερίων του θερμοκηπίου του 10 % των εγκαταστάσεων που είχε την υψηλότερη ως προς τα αέρια του θερμοκηπίου απόδοση το 2007 και το 2008, για το οποίο έχουν συλλεχθεί δεδομένα. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, η Επιτροπή εξέτασε, για όλους τους τομείς για τους οποίους προβλέπεται δείκτης αναφοράς προϊόντος στο παράρτημα I –βασιζόμενη σε συμπληρωματικές πληροφορίες από διάφορες πηγές και σε ειδική μελέτη, στο πλαίσιο της οποίας αναλύθηκαν οι αποδοτικότερες τεχνικές και το δυναμικό μείωσης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο– το κατά πόσον η συγκεκριμένη αφετηρία αντικατοπτρίζει επαρκώς τις αποδοτικότερες τεχνικές, υποκατάστατα, εναλλακτικές διαδικασίες παραγωγής, την υψηλής απόδοσης συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας-θερμότητας, την αποδοτική ανάκτηση ενέργειας από απαέρια, τη χρήση βιομάζας και τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, όπου διατίθενται τέτοιου είδους εγκαταστάσεις. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των τιμών των δεικτών αναφοράς συλλέχθηκαν από ευρύ φάσμα πηγών, προκειμένου να καλυφθεί ο μέγιστος δυνατός αριθμός εγκαταστάσεων που παρήγαγαν προϊόντα καλυπτόμενα από δείκτη αναφοράς προϊόντος το 2007 και το 2008. Πρώτον, συλλέχθηκαν δεδομένα για τις επιδόσεις στο πεδίο των αερίων του θερμοκηπίου εγκαταστάσεων που υπάγονται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) και παράγουν προϊόντα καλυπτόμενα από δείκτη αναφοράς προϊόντος, από ή εξ ονόματος των αντίστοιχων ευρωπαϊκών κλαδικών οργανώσεων βάσει καθορισμένων κανόνων, των λεγόμενων “εγχειριδίων κανόνων κλάδου”. Για τα εν λόγω εγχειρίδια κανόνων, η Επιτροπή παρέσχε καθοδήγηση παραπέμποντας στα κριτήρια ποιότητας και εξακρίβωσης που ισχύουν για τα δεδομένα συγκριτικής αξιολόγησης για το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Δεύτερον, για τη συμπλήρωση της συλλογής δεδομένων από τις ευρωπαϊκές κλαδικές οργανώσεις κλάδων, σύμβουλοι συνέλεξαν δεδομένα εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από εγκαταστάσεις που δεν καλύπτονται από τα δεδομένα των κλάδων. Επίσης, δεδομένα και αναλύσεις παρασχέθηκαν και από αρμόδιες αρχές των κρατών μελών.
[…]
(10)
Αν σε μια εγκατάσταση παράγονται περισσότερα του ενός προϊόντα και ο καταλογισμός εκπομπών στα επιμέρους προϊόντα κρίθηκε ανέφικτος, καλύφθηκαν από τη συλλογή δεδομένων και συμπεριλήφθηκαν στον καθορισμό δείκτη αναφοράς μόνον εγκαταστάσεις παραγωγής ενός προϊόντος. Αυτό αφορά τους δείκτες αναφοράς προϊόντος για την άσβεστο, τον φρυγμένο δολομίτη, τις φιάλες και δοχεία από άχρωμο γυαλί, τις φιάλες και δοχεία από χρωματισμένο γυαλί, τους οπτόπλινθους για προσόψεις, τους οπτόπλινθους για επιστρώσεις δαπέδων, τη σκόνη που έχει ξηρανθεί με καταιονισμό, το χαρτί ποιότητας χωρίς επίχριση, το χαρτί υγιεινής, το πολύπτυχο χαρτί test liner και το αυλακωτό χαρτί fluting, το χαρτόνι χωρίς επίχριση καθώς και το επιχρισμένο χαρτόνι. Για να αυξηθεί η σημαντικότητα και να ελεγχθεί η ευλογοφάνεια των αποτελεσμάτων, οι τιμές μέσης επίδοσης του 10 % των εγκαταστάσεων που είχε την υψηλότερη απόδοση συγκρίθηκαν με τα βιβλιογραφικά δεδομένα για τις αποδοτικότερες τεχνικές.
(11)
Αν δεν υπήρχαν δεδομένα ή τα υπάρχοντα δεδομένα δεν είχαν συλλεχθεί σύμφωνα με τη μέθοδο συγκριτικής αξιολόγησης, για τη συναγωγή των τιμών των δεικτών αναφοράς χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες σχετικά με τα σημερινά επίπεδα εκπομπών και κατανάλωσης και με τις αποδοτικότερες τεχνικές, οι οποίες προέρχονται κυρίως από τα [ΒREF] που καταρτίζονται σύμφωνα με την οδηγία 2008/1/ΕΚ […] Ειδικότερα, λόγω έλλειψης δεδομένων σχετικά με την επεξεργασία απαερίων, τις εξαγωγές θερμότητας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, οι τιμές των δεικτών αναφοράς προϊόντος για τον οπτάνθρακα και το θερμό μέταλλο προέκυψαν από υπολογισμούς των άμεσων και έμμεσων εκπομπών βάσει πληροφοριών σχετικά με τις οικείες ενεργειακές ροές, που παρέχουν τα σχετικά ΒREF, και των προκαθορισμένων συντελεστών εκπομπών, που παρατίθενται στην απόφαση 2007/589/ΕΚ της Επιτροπής […]. Για τον δείκτη αναφοράς προϊόντος για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, τα δεδομένα επιπλέον διορθώθηκαν βάσει των οικείων ενεργειακών ροών που παρέχουν τα σχετικά ΒREF, λαμβάνοντας υπόψη την καύση απαερίων στον κλάδο.
(12)
Αν δεν είναι εφικτή η συναγωγή δείκτη αναφοράς προϊόντος, αλλά υπάρχουν αέρια του θερμοκηπίου επιλέξιμα για δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής, τα εν λόγω δικαιώματα πρέπει να κατανέμονται βάσει γενικών εφεδρικών προσεγγίσεων. Για τη μεγιστοποίηση των μειώσεων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της εξοικονόμησης ενέργειας, τουλάχιστον για μέρη των σχετικών διεργασιών παραγωγής, αναπτύχθηκε ιεραρχική κατάταξη τριών εφεδρικών προσεγγίσεων. Ο δείκτης αναφοράς θερμότητας εφαρμόζεται σε διεργασίες με κατανάλωση θερμότητας, όταν χρησιμοποιείται μετρήσιμος θερμοφορέας. Ο δείκτης αναφοράς καυσίμου εφαρμόζεται όταν καταναλώνεται μη μετρήσιμη ενέργεια. Οι τιμές των δεικτών αναφοράς θερμότητας και καυσίμου συνήχθησαν βάσει των αρχών της διαφάνειας και της απλότητας, με τη βοήθεια της απόδοσης αναφοράς ενός ευρέως διαθέσιμου καυσίμου, το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ως δεύτερο κατά σειρά απόδοσης ως προς τα αέρια του θερμοκηπίου, λαμβάνοντας υπόψη ενεργειακά αποδοτικές τεχνικές. Για τις εκπομπές διεργασίας, τα δικαιώματα εκπομπής πρέπει να κατανέμονται βάσει των ιστορικών εκπομπών. […]
[…]
(32)
Ενδείκνυται επίσης να συνεκτιμώνται στους δείκτες αναφοράς προϊόντος η αποδοτική ανάκτηση ενέργειας από απαέρια και οι εκπομπές που σχετίζονται με τη χρήση τους. Για τον σκοπό αυτό, στον προσδιορισμό των τιμών των δεικτών αναφοράς για προϊόντα κατά την παραγωγή των οποίων σχηματίζονται απαέρια, ελήφθη υπόψη σε μεγάλο βαθμό η περιεκτικότητα των εν λόγω απαερίων σε άνθρακα. Όταν απαέρια εξάγονται από τη διεργασία παραγωγής εκτός των ορίων συστήματος του οικείου δείκτη αναφοράς προϊόντος και υποβάλλονται σε καύση για την παραγωγή θερμότητας εκτός των ορίων συστήματος μιας διεργασίας που καλύπτεται από δείκτη αναφοράς, όπως ορίζεται στο παράρτημα I, οι σχετικές εκπομπές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη με την κατανομή πρόσθετων δικαιωμάτων εκπομπής βάσει του δείκτη αναφοράς θερμότητας ή καυσίμου. Με γνώμονα τη γενική αρχή σύμφωνα με την οποία δεν πρέπει να κατανέμονται δωρεάν δικαιώματα εκπομπής σε σχέση με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, για την αποφυγή αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχεται σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και λαμβάνοντας υπόψη την εγγενή τιμή του διοξειδίου του άνθρακα στην ηλεκτρική ενέργεια, είναι σκόπιμο, όταν εξάγονται απαέρια από τη διεργασία παραγωγής εκτός των ορίων συστήματος του οικείου δείκτη αναφοράς προϊόντος και υποβάλλονται σε καύση για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, να μην κατανέμονται πρόσθετα δικαιώματα πέραν του μεριδίου της περιεκτικότητας των απαερίων σε άνθρακα που έχει συνεκτιμηθεί στον σχετικό δείκτη αναφοράς προϊόντος.»
7.
Οι δείκτες αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα και το θερμό μέταλλο θεσπίζονται στο παράρτημα I της συγκεκριμένης αποφάσεως. Οι τιμές τους προσδιορίζονται σε 0,171 και 1,328 δικαιώματα/τόνους αντιστοίχως.
II. Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία και τα προδικαστικά ερωτήματα
8.
Στο πλαίσιο της κύριας δίκης ενώπιον του Tribunal administratif de Montreuil (διοικητικού πρωτοδικείου του Montreuil, Γαλλία), η εταιρία ArcelorMittal Atlantique et Lorraine (στο εξής: ArcelorMittal) ζητεί την ακύρωση της αποφάσεως του Υπουργού Οικολογίας, Αειφόρου Αναπτύξεως και Ενέργειας, της 24ης Ιανουαρίου 2014, για τον καθορισμό του καταλόγου των εγκαταστάσεων στις οποίες κατανέμονται τα δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου και του ύψους των δικαιωμάτων που κατανέμονται δωρεάν για τη χρονική περίοδο 2013-2020 ( 8 ). Επιπροσθέτως, ζήτησε από το δικαστήριο να ακυρώσει την απόφαση της 11ης Ιουνίου 2014, με την οποία απορρίφθηκε αίτηση της εταιρίας να ανακληθεί η ως άνω υπουργική απόφαση.
9.
Η προσβαλλόμενη υπουργική απόφαση εκδόθηκε σύμφωνα με την απόφαση 2011/278. Η ArcelorMittal υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η υπουργική απόφαση και η απόφαση μη ανακλήσεώς της είναι παράνομες, καθόσον στηρίζονται στην απόφαση 2011/278, η οποία με τη σειρά της είναι ασύμβατη με την οδηγία 2003/87. Και τούτο, όπως υποστηρίζει, επειδή, αφενός, κατά τον υπολογισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τις εκπομπές που συνδέονται με τα απαέρια τα οποία χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και, αφετέρου, κατά τον υπολογισμό του συγκεκριμένου δείκτη αναφοράς δεν χρησιμοποιήθηκαν τα πιο πρόσφορα διαθέσιμα στοιχεία. Η ArcelorMittal διατείνεται περαιτέρω ότι ο δείκτης αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα δεν είναι ακριβής, καθώς, κατά τον υπολογισμό του εν λόγω δείκτη αναφοράς, ελήφθησαν υπόψη οι εκπομπές εγκαταστάσεως η οποία παράγει επίσης σφαιρίδια.
10.
Το αιτούν δικαστήριο αναγνωρίζει ότι βάσει του άρθρου 10α της οδηγίας 2003/87 η Επιτροπή διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως για τον καθορισμό των δεικτών αναφοράς για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής. Παρά ταύτα, έχει αμφιβολίες ως προς το αν οι δείκτες αναφοράς για το θερμό μέταλλο και το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα είναι συμβατοί με τη συγκεκριμένη οδηγία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να θέσει τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Παρέβη η [Επιτροπή], καθόσον απέκλεισε, στην απόφασή της [2011/278], από την τιμή του δείκτη αναφοράς του θερμού μετάλλου τις εκπομπές που συνδέονται με τα απαέρια που ανακυκλώνονται στην παραγωγή ενέργειας, το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της [οδηγίας 2003/87], σχετικά με τους κανόνες καθορισμού εκ των προτέρων δεικτών αναφοράς και, ιδίως, τον σκοπό αποδοτικής ανακτήσεως ενέργειας από απαέρια και τη δυνατότητα παροχής δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής σε περίπτωση ενέργειας που παράγεται από απαέρια;
2)
Παρέβη η Επιτροπή, στηριζόμενη, στο πλαίσιο της αποφάσεως αυτής, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς του θερμού μετάλλου, στα στοιχεία που προέρχονται από [τα BREF σιδήρου και χάλυβα] και από [την απόφαση 2007/589], την υποχρέωσή της να χρησιμοποιεί τις πλέον [ακριβείς] και επικαιροποιημένες επιστημονικές ενδείξεις που έχει στη διάθεσή της καθώς και/ή την αρχή της χρηστής διοικήσεως;
3)
Μπορεί η επιλογή της [Επιτροπής] –εφόσον αποδεικνύεται– να λάβει υπόψη, κατά τον καθορισμό, με την απόφαση [2011/278], του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, και εργοστάσιο που παράγει στις εγκαταστάσεις αναφοράς ταυτοχρόνως πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα και σφαιρίδια να καταστήσει παράνομη την τιμή του εν λόγω δείκτη αναφοράς;
4)
Παρέβη η Επιτροπή την υποχρέωση αιτιολογήσεως που επιβάλλει το άρθρο 296 [ΣΛΕΕ], επειδή δεν διευκρίνισε ειδικά, στην απόφαση [2011/278], τους λόγους της ως άνω επιλογής;»
11.
Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η ArcelorMittal, η Γαλλική και η Γερμανική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 26ης Ιανουαρίου 2017, ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους η ArcelorMittal, η Γαλλική και η Ελβετική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή.
III. Νομική εκτίμηση
Α. Εισαγωγή
12.
Για να γίνει κατανοητό το πλαίσιο της παρούσας αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, είναι χρήσιμο να αποτυπωθούν, κατ’ αρχάς, οι βασικές αρχές του ενωσιακού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής.
13.
Το ενωσιακό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, το οποίο είναι ιδιαιτέρως φιλόδοξο και μοναδικό σε επίπεδο στοχοθεσίας, τέθηκε σε λειτουργία τον Ιανουάριο του 2005. Σκοπός του είναι να προωθήσει τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τρόπο αποδοτικό και οικονομικά αποτελεσματικό. Εξαρχής, ο δηλωμένος σκοπός του συστήματος ήταν να διασφαλίσει ότι οι κοινές δεσμεύσεις για την εκπομπή αερίων θερμοκηπίου, τις οποίες τα κράτη μέλη της Ένωσης ανέλαβαν στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου του Κιότο, θα τηρηθούν ( 9 ). Προϊόντος του χρόνου, οι εν λόγω δεσμεύσεις μεταβλήθηκαν κατά περιεχόμενο. Το ίδιο συνέβη με το ενωσιακό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής.
14.
Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων φάσεων (από 1η Ιανουαρίου 2005 έως 31η Δεκεμβρίου 2007 και από 1η Ιανουαρίου 2008 έως 31η Δεκεμβρίου 2012) του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, τα κράτη μέλη ήταν υπεύθυνα για την εκχώρηση δικαιωμάτων εκπομπής σύμφωνα με τα εθνικά σχέδια κατανομής. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, τα περισσότερα δικαιώματα εκπομπής κατανεμήθηκαν δωρεάν.
15.
Με τη θέση της οδηγίας 2009/29 σε ισχύ, η οδηγία 2003/87 τροποποιήθηκε σημαντικά. Οι τροποποιήσεις αυτές αφορούν την τρίτη φάση (από 1η Ιανουαρίου 2013 έως 31η Δεκεμβρίου 2020) του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής ( 10 ). Η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του συστήματος, ώστε να καλύπτει νέους τομείς της οικονομίας, καθώς και άλλες ουσιαστικές τροποποιήσεις θεσπίστηκαν με σκοπό την προσαρμογή του συστήματος σε διεθνείς δεσμεύσεις με βάση τη σύγχρονη έρευνα για την κλιματική αλλαγή και τους διαρκώς νέους στόχους μειώσεως των εκπομπών οι οποίοι αντανακλούν την έρευνα αυτή ( 11 ).
16.
Σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων φάσεων, η διαδικασία κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής είναι, πλέον, εναρμονισμένη σε επίπεδο Ένωσης. Η Επιτροπή καθορίζει τον συνολικό αριθμό των διαθέσιμων δικαιωμάτων σε επίπεδο Ένωσης. Η ποσότητα αυτή θα μειώνεται κατά 1,74 % κάθε χρόνο από το 2010 και μετά. Παρά το γεγονός ότι ο πλήρης εκπλειστηριασμός δικαιωμάτων θα πρέπει να ολοκληρωθεί μακροπρόθεσμα, εντούτοις, για τομείς άλλους από αυτούς της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τέθηκε σε ισχύ ένα μεταβατικό σύστημα. Κατά το σύστημα αυτό, η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στις παραγωγικές βιομηχανίες πρέπει να μειώνεται σταδιακά από το 80 % το 2013 έως ότου φθάσει στο 30 % το 2020. Ο δηλωμένος στόχος είναι να εκμηδενιστεί η δωρεάν κατανομή το 2027.
17.
Όσον αφορά τους κλάδους που θεωρείται ότι εκτίθενται σε υψηλό κίνδυνο διαρροής άνθρακα ( 12 ), όπως είναι η χαλυβουργία, αυτοί λαμβάνουν δικαιώματα ανερχόμενα στο 100 % της ποσότητας που προβλέπεται για δωρεάν κατανομή. Η ποσότητα αυτή καθορίζεται, κατ’ αρχήν, με βάση την παραγωγή της εγκαταστάσεως (η οποία υπολογίζεται σε τόνους προϊόντος) πολλαπλασιαζόμενη επί την τιμή του δείκτη αναφοράς του σχετικού προϊόντος.
18.
Στο πλαίσιο του μεταβατικού συστήματος, η Επιτροπή έχει κεντρικό ρόλο.
19.
Κατά την έναρξη ισχύος της τρίτης φάσεως, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι οι κατάλογοι των εγκαταστάσεων που καλύπτονται από την οδηγία 2003/87 και υποβάλλονται από κάθε κράτος μέλος, όπως επίσης και οι κατάλογοι με τον αριθμό των δικαιωμάτων εκπομπής που πρέπει να κατανέμονται δωρεάν στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις ήσαν πλήρεις και σύμφωνοι με το σχετικό νομικό πλαίσιο ( 13 ). Επί της βάσεως αυτής, τα κράτη μέλη έλαβαν τις οριστικές τους αποφάσεις περί κατανομής δικαιωμάτων κατά την περίοδο 2013 έως 2020. Με δεδομένο ότι ο αριθμός των αιτήσεων του συνόλου των εγκαταστάσεων που βρίσκονται στο έδαφος της Ένωσης υπερέβη τη συνολική ποσότητα των δικαιωμάτων εκπομπής που προορίζεται για δωρεάν κατανομή, η Επιτροπή μείωσε την ανά εγκατάσταση κατανομή. Πρόκειται για τον γνωστό ως «διατομεακό διορθωτικό συντελεστή», ο οποίος, εξάλλου, απασχόλησε σε πρόσφατες υποθέσεις το Δικαστήριο ( 14 ).
20.
Για να επιτευχθούν οι στόχοι του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, οι κανόνες που διέπουν τη δωρεάν κατανομή είναι ιδιαιτέρως σημαντικοί. Πράγματι, είναι αποφασιστικής σημασίας το ότι η δωρεάν κατανομή δεν υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο. Η Επιτροπή, με την απόφαση 2011/278, θέσπισε κανόνες οι οποίοι έχουν εφαρμογή σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
21.
Με τη συγκεκριμένη απόφαση, η Επιτροπή καθόρισε τους δείκτες αναφοράς οι οποίοι λειτουργούν ως βάση για τη δωρεάν κατανομή σε κάθε εγκατάσταση. Σε γενικές γραμμές, ο δείκτης αναφοράς ενός προϊόντος βασίζεται στον μέσο όρο των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου του 10 % των εγκαταστάσεων παραγωγής του προϊόντος αυτού που είχαν την υψηλότερη απόδοση στην Ένωση. Τούτο επειδή, διαφορετικά, οι εγκαταστάσεις οι οποίες δεν αγγίζουν τους συγκεκριμένους δείκτες αναφοράς θα λάμβαναν δωρεάν λιγότερα δικαιώματα εκπομπής από αυτά που χρειάζονται στην πραγματικότητα.
22.
Η παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως εξετάζει υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες τη νομιμότητα της μεθόδου που η Επιτροπή εφαρμόζει κατά τον καθορισμό των σχετικών δεικτών αναφοράς προϊόντος. Έρχομαι τώρα στη λεπτομερέστερη εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων.
Β. Επί του κύρους της αποφάσεως 2011/278
23.
Επισημαίνεται, εκ προοιμίου, ότι η Επιτροπή, στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, έχει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως κατά τον καθορισμό των δεικτών αναφοράς προϊόντος. Από το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87 προκύπτει ότι η Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει υπόψη ευρύ φάσμα παραμέτρων κατά τον καθορισμό των δεικτών αναφοράς προϊόντος οι οποίοι, με τη σειρά τους, διαμορφώνουν τη βάση για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής. Στην ίδια παράγραφο διευκρινίζεται ότι οι εν λόγω παράμετροι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη «στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό». Επομένως, δεδομένης της τεχνικής φύσεως που έχει η διαδικασία καθορισμού δεικτών αναφοράς, το Δικαστήριο, κατά τον δικαστικό έλεγχο που ασκεί, θα πρέπει απλώς να εξακριβώσει αν το μέτρο είναι προδήλως απρόσφορο ( 15 ).
24.
Υπό αυτό ακριβώς το πρίσμα πρέπει να εξεταστούν τα προδικαστικά ερωτήματα που τέθηκαν στο Δικαστήριο.
1. Ο δείκτης αναφοράς για το θερμό μέταλλο: παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια
25.
Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η μέθοδος που βάσει της αποφάσεως 2011/278 η Επιτροπή χρησιμοποιεί για τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο είναι συμβατή με το άρθρο 10α, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 2003/87.
26.
Το άρθρο 10α, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 2003/87 προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αποδοτική ανάκτηση ενέργειας από απαέρια. Τούτο, ώστε να διασφαλίζεται ότι η κατανομή πραγματοποιείται κατά τρόπο που παρέχει κίνητρα για μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και για να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση. Η ίδια διάταξη προβλέπει, εξάλλου, ότι κανένα δικαίωμα εκπομπής δεν πρέπει να παρέχεται δωρεάν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με εξαίρεση την ενέργεια που παράγεται από τα απαέρια.
27.
Υπό το πρίσμα της εν λόγω διατάξεως, η ArcelorMittal προβάλλει την αιτίαση ότι, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς του θερμού μετάλλου, η Επιτροπή έπρεπε να λάβει υπόψη όλες τις εκπομπές που συνδέονται με τη χρήση απαερίων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
28.
Λόγω ακριβώς αυτής της αιτιάσεως, το αιτούν δικαστήριο έχει αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα της αποφάσεως 2011/278 με την οδηγία 2003/87. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν η μέθοδος που η Επιτροπή εφαρμόζει για τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο μπορεί να συμβιβαστεί με τον στόχο της οδηγίας για αποδοτική ανάκτηση ενέργειας από απαέρια, αφενός, και με την παρέκκλιση που αφορά τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια, αφετέρου.
29.
Κατ’ αρχάς, οι υποβαλόντες παρατηρήσεις συμφωνούν ότι, κατ’ αρχήν, απαγορεύεται η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τούτο συνάγεται με σαφήνεια από το άρθρο 10α, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2003/87. Παρά ταύτα, δεδομένης της κατά το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της συγκεκριμένης οδηγίας παρεκκλίσεως σχετικά με τη δωρεάν κατανομή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια, εξακολουθεί να υφίσταται διαφωνία ως προς τη μεταχείριση της οποίας πρέπει να τύχει η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τα απαέρια και ως προς το αν η επιλογή της Επιτροπής συμβάλλει στην αποδοτική ανάκτηση των συγκεκριμένων αερίων.
30.
Πριν προχωρήσω στην εξέταση του εν λόγω ζητήματος, θα ήταν ίσως χρήσιμο να υπογραμμιστεί ότι τα απαέρια αποτελούν αναπόφευκτο υποπροϊόν της παραγωγής οπτάνθρακα και χάλυβα. Τα εν λόγω αέρια ανακτώνται και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά επίσης, σε μικρότερο βαθμό, για τους αεροθερμαντήρες υψικαμίνου, τη θέρμανση οπτανθρακοποιείου, την ανάφλεξη μονάδας πυροσυσσωματώσεως και την αναθέρμανση καμίνων. Ηλεκτρική ενέργεια παράγεται είτε εντός της ίδιας εγκαταστάσεως είτε εκτός αυτής από τρίτον. Τόσο από οικονομικής όσο και από περιβαλλοντικής απόψεως, η ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση των απαερίων ως καυσίμων είναι ασφαλώς πολύ πιο λογικές πρακτικές από την απόρριψη των συγκεκριμένων αερίων ή την καύση τους χωρίς κανένα χρήσιμο σκοπό ( 16 ).
α) Αποδοτική ανάκτηση απαερίων
31.
Η χρησιμοποίηση των απαερίων ως καυσίμων παρέχει τη δυνατότητα να διευκρινιστεί γιατί το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87 περιλαμβάνει την προώθηση της χρήσεώς τους μεταξύ των κινήτρων για μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και για χρήση τεχνικών με σκοπό να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση. Εξηγεί, επίσης, τον λόγο για τον οποίο η ίδια διάταξη θεσπίζει παρέκκλιση από τον αποκλεισμό της ηλεκτρικής ενέργειας από τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων υπέρ της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τα απαέρια, περίπτωση κατά την οποία επιτρέπεται η δωρεάν κατανομή ( 17 ).
32.
Αντιθέτως όμως προς αυτό που υποστηρίζει η ArcelorMittal, από την οδηγία δεν συνάγεται κανένα στοιχείο που να στηρίζει το ότι όλες οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου οι οποίες οφείλονται σε καύση απαερίων πρέπει αυτομάτως να δικαιολογούν δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής για τις ανάγκες καθορισμού δεικτών αναφοράς.
33.
Ειδικότερα, ουδόλως προκύπτει από το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87 σε ποιον βαθμό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια κατά τον καθορισμό δεικτών αναφοράς. Ομολογουμένως, βάσει του άρθρου 10α, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 2003/87, στο σύνολό του, επιτρέπεται να λαμβάνεται υπόψη η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από απαέρια. Ωστόσο, τούτο επιτρέπεται μόνο στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό υπό το πρίσμα της ανάγκης για προώθηση της αποδοτικής ανακτήσεως απαερίων και του γενικού στόχου της εν λόγω οδηγίας για μείωση των εκπομπών θερμοκηπίου ( 18 ).
34.
Αυτό με ωθεί να εξετάσω το ζήτημα της αποδοτικής ανακτήσεως απαερίων και τον συνολικό στόχο της οδηγίας.
35.
Η αιτιολογική σκέψη 32 της αποφάσεως 2011/278 διευκρινίζει ότι, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο, η Επιτροπή όντως έλαβε υπόψη την αποδοτική ανάκτηση απαερίων. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός της καύσεως απαερίων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (ή θερμότητας) στον τομέα του χάλυβα. Για τον λόγο αυτόν, ο δείκτης αναφοράς, μεταξύ άλλων, για το θερμό μέταλλο προσαρμόστηκε προς τα άνω, ώστε να περιλαμβάνονται όχι μόνο οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή θερμού μετάλλου αλλά και οι εκπομπές που συνδέονται με τη χρήση απαερίων.
36.
Ωστόσο, ο δείκτης αναφοράς για το θερμό μέταλλο δεν λαμβάνει υπόψη όλες τις εκπομπές που συνδέονται με τη χρήση απαερίων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (αλλά, αντιθέτως, ένα ποσοστό τους ανερχόμενο περίπου στο 75 % έως 80 %) ( 19 ).
37.
Από την εξέταση της δικογραφίας προκύπτει με σαφήνεια ο λόγος για τον οποίο αυτό συμβαίνει. Στην πραγματικότητα, η χρήση απαερίων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα αέρια χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα άλλου καυσίμου. Σε παγκόσμια κλίμακα, τούτο εξοικονομεί εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, και τούτο διότι αντί στη χαλυβουργία να χρησιμοποιούνται λιθάνθρακας και κάποιο άλλο καύσιμο (ήτοι φυσικό αέριο) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, χρειάζεται μόνο λιθάνθρακας για την παραγωγή τόσο ηλεκτρικής ενέργειας όσο και χάλυβα.
38.
Η Επιτροπή, προκειμένου να καθορίσει τον βαθμό στον οποίο θα έπρεπε στον δείκτη αναφοράς προϊόντος θερμού μετάλλου να λαμβάνεται υπόψη η περιεκτικότητα σε άνθρακα των απαερίων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, χρησιμοποίησε το φυσικό αέριο ως καύσιμο αναφοράς. Η ανακύκλωση απαερίων και η χρήση τους ως καυσίμου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αντί να γίνεται χρήση φυσικού αερίου, σημαίνει ότι η επίμαχη εγκατάσταση εκπέμπει περισσότερα αέρια θερμοκηπίου. Όπως διευκρίνισαν οι υποβαλόντες παρατηρήσεις, η ανακύκλωση απαερίων προκαλεί περίπου 75 % περισσότερα αέρια θερμοκηπίου σε σύγκριση με την περίπτωση κατά την οποία χρησιμοποιείται φυσικό αέριο ως καύσιμο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Με σκοπό να προωθηθεί η ανάκτηση και χρήση απαερίων, η δωρεάν κατανομή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη συγκεκριμένη αύξηση ώστε να μην τιμωρεί την επαναχρησιμοποίηση των συγκεκριμένων αερίων. Εφόσον η κατανομή δικαιωμάτων στους παραγωγούς συναρτάται με τη διαφορά στην ένταση εκπομπής μεταξύ απαερίων και φυσικού αερίου, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια δεν τοποθετείται ούτε σε πλεονεκτική ούτε σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με μια εγκατάσταση που παράγει ηλεκτρική ενέργεια από φυσικό αέριο.
39.
Η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στη βάση ενός δείκτη αναφοράς που συνυπολογίζει τις αυξημένες εκπομπές που επιφέρει η χρήση απαερίων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας δείχνει ότι θα μπορούσε να ενθαρρύνει την αποδοτική ανάκτηση τέτοιων αερίων.
40.
Στην απόφαση Borealis Polyolefine κ.λπ. ( 20 ), η οποία αφορούσε τον διατομεακό διορθωτικό συντελεστή, το Δικαστήριο δέχθηκε τα πιο πάνω. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η προσέγγιση της Επιτροπής όντως ελάμβανε υπόψη την αποδοτική ανάκτηση απαερίων. Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η Επιτροπή, λαμβάνοντας σε μεγάλο βαθμό υπόψη, κατά τον προσδιορισμό του δείκτη αναφοράς, μεταξύ άλλων, για το θερμό μέταλλο, τη χρήση απαερίων, σκοπό είχε να ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επαναχρησιμοποιούν ή να πωλούν τα απαέρια που προκύπτουν από την παραγωγική διαδικασία ( 21 ). Το Δικαστήριο επανέλαβε τη θέση αυτή σε μεταγενέστερη υπόθεση ( 22 ).
β) Διάκριση μεταξύ παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας και το ζήτημα της διαρροής άνθρακα
41.
Είναι αλήθεια ότι στη μεθοδολογία που έχει επιλέξει η Επιτροπή υπάρχει μια ασυμμετρία: πρόσθετα δικαιώματα είναι δυνατό να κατανέμονται για τη χρήση απαερίων όταν τα συγκεκριμένα αέρια εξάγονται και υποβάλλονται σε καύση για την παραγωγή θερμότητας. Στην περίπτωση αυτή, τα πρόσθετα δικαιώματα κατανέμονται στον καταναλωτή θερμότητας πάνω στη βάση του δείκτη αναφοράς θερμότητας ή καυσίμου. Πάντως, ουδέποτε διατίθενται προς κατανομή τέτοιου είδους πρόσθετα δικαιώματα στην περίπτωση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια.
42.
Το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμο να διευρύνει τη δωρεάν κατανομή πρόσθετων δικαιωμάτων επίσης στην περίπτωση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από παραγωγό αντικατοπτρίζει τον γενικό κανόνα του άρθρου 10α, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87. Όπως προεκτέθηκε, η διάταξη αυτή ορίζει ότι δεν πραγματοποιείται κατανομή προς παραγωγούς ηλεκτρικού ρεύματος. Συναφώς, με την αιτιολογική σκέψη 32 της αποφάσεως 2011/278 η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ένας τέτοιος κανόνας είναι αναγκαίος επίσης για την αποφυγή αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχεται σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και για να λαμβάνεται υπόψη η εγγενής τιμή του διοξειδίου του άνθρακα στην ηλεκτρική ενέργεια.
43.
Επ’ αυτού, οφείλω να ομολογήσω ότι διάκειμαι ευνοϊκώς προς το επιχείρημα της ArcelorMittal. Στην πραγματικότητα, ουδόλως έχω πεισθεί ότι η ασύμμετρη μεταχείριση της θερμότητας και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι αναγκαία για την αποφυγή αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η ανάγκη για μια τέτοιου είδους ασύμμετρη μεταχείριση είναι συζητήσιμη κατά το μέτρο που ο τομέας του χάλυβα αποτελεί καθαρή περίπτωση καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια αντιπροσωπεύει όχι περισσότερο από το 1 % της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά ταύτα, η επιλογή της Επιτροπής ευθυγραμμίζεται πλήρως με το άρθρο 10α, παράγραφος 3, της οδηγίας και επομένως δεν μπορεί να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278.
44.
Στο σημείο αυτό, πρέπει να εξεταστεί επίσης το επιχείρημα της ArcelorMittal σχετικά με τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα στον τομέα της χαλυβουργίας. Κατ’ ουσίαν, διατείνεται ότι ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή καθορίζει τον δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο αυξάνει τον κίνδυνο διαρροής σε έναν κλάδο παραγωγής ο οποίος αποτελεί βαρύ καταναλωτή ενέργειας, πράγμα το οποίο αντιβαίνει προς τον στόχο της οδηγίας 2003/87.
45.
Μια άλλη μεθοδολογία για τον καθορισμό δεικτών αναφοράς κάλλιστα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει το συγκεκριμένο ζήτημα ( 23 ) με πιο κατάλληλο τρόπο, όπως προτείνει η ArcelorMittal. Ωστόσο, δεν πρέπει να διαλάθει την προσοχή ότι η οδηγία 2003/87 αντιμετωπίζει τον κίνδυνο διαρροής μέσω ενός αποζημιωτικού μηχανισμού ο οποίος θεσπίζεται στο άρθρο 10α, παράγραφος 6, της οδηγίας αυτής. Επομένως, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν οικονομικά μέτρα υπέρ των ενδιαφερόμενων κλάδων ή επιμέρους κλάδων. Οικονομικά μέτρα μπορεί να θεσπιστούν, σύμφωνα με τους κανόνες της Ένωσης που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις, υπέρ των κλάδων αυτών που αναμένεται να εκτεθούν σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα, για το κόστος που σχετίζεται με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου που μετακυλίεται στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με αυτόν τον κανόνα, ο τομέας του χάλυβα μπορεί να κριθεί επιλέξιμος για κρατικές ενισχύσεις, πλέον της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων.
46.
Ακόμη πιο σημαντικό, από τις παρατηρήσεις της ArcelorMittal (ή από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως) δεν προκύπτει με σαφήνεια με ποιον τρόπο η μέθοδος που εφαρμόζει η Επιτροπή θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα.
47.
Το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87 δεν παρέχει, εν προκειμένω, στήριγμα στην ArcelorMittal. Το άρθρο 10α, παράγραφος 12, ορίζει απλώς ότι για εγκαταστάσεις σε τομείς ή επιμέρους τομείς που εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα προβλέπεται η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων σε ποσοστό 100 % της ποσότητας που προσδιορίζεται σύμφωνα με τα μέτρα της παραγράφου 1. Είναι σαφές ότι η οδηγία δεν προσδιορίζει τους τομείς εκείνους που επειδή θεωρείται ότι εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα θα πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να λαμβάνουν δωρεάν δικαιώματα εκπομπής τα οποία αντιστοιχούν σε όλες τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου που αυτοί εκπέμπουν.
48.
Βάσει των ανωτέρω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278 σχετικά με τη μέθοδο που χρησιμοποίησε η Επιτροπή για τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο.
2. Ο δείκτης αναφοράς για το θερμό μέταλλο: χρησιμοποίηση των ακριβέστερων και πιο επικαιροποιημένων στοιχείων
49.
Το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα αφορά την ποιότητα των δεδομένων που η Επιτροπή χρησιμοποιεί κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο βάσει της αποφάσεως 2011/278. Πιο συγκεκριμένα, το ερώτημα αυτό αφορά το αν η Επιτροπή μπορεί να χρησιμοποιήσει στοιχεία που προέρχονται από τα BREF σιδήρου και χάλυβα και από την απόφαση 2007/589 κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς χωρίς να παραβιάσει το άρθρο 10α, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/87 και την αρχή της χρηστής διοικήσεως.
50.
Είμαι της γνώμης ότι η απόφαση της Επιτροπής να χρησιμοποιήσει τέτοιου είδους στοιχεία δεν θα πρέπει να επικριθεί.
51.
Η Επιτροπή, όπως υποστηρίζει η ArcelorMittal, όντως οφείλει, σύμφωνα με το άρθρο 10α, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/87, να διαβουλεύεται με τον ενδιαφερόμενο κλάδο παραγωγής για τον προσδιορισμό των αρχών κατά τον καθορισμό των δεικτών αναφοράς σε μεμονωμένους κλάδους ή επιμέρους κλάδους. Είναι εξίσου αλήθεια ότι το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/87 απαιτεί από την Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη «τις πλέον ακριβείς και επικαιροποιημένες διαθέσιμες επιστημονικές ενδείξεις, ιδιαίτερα [της διακυβερνητικής ομάδας για τις κλιματικές μεταβολές (IPCC)]» προκειμένου να εκδώσει κανονισμό για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων περί εκπομπών.
52.
Παρά ταύτα, από τις προαναφερθείσες διατάξεις ουδόλως συνάγεται ότι η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να χρησιμοποιεί τα στοιχεία που παρέχει ο συγκεκριμένος κλάδος παραγωγής. Ουδεμία τέτοια υποχρέωση προβλέπεται από την οδηγία 2003/87.
53.
Όπως διαπιστώθηκε πιο πάνω, η διαδικασία καθορισμού τιμών δείκτη αναφοράς είναι πολύπλοκη και τεχνική. Ως εκ τούτου, ο νομοθέτης της Ένωσης έθεσε απλώς τους κύριους στόχους για τον καθορισμό δεικτών αναφοράς και άφησε στην Επιτροπή ευρεία εξουσία εκτιμήσεως ως προς τα μέσα επιτεύξεως των στόχων αυτών. Κατ’ επέκταση, η Επιτροπή πρέπει να έχει εξουσία εκτιμήσεως επίσης κατά την επιλογή των στοιχείων που χρησιμοποιεί για τον καθορισμό των τιμών δείκτη αναφοράς εφόσον τα στοιχεία αυτά δεν είναι προδήλως ακατάλληλα για να διασφαλίσουν ότι οι στόχοι του άρθρου 10α της οδηγίας 2003/87 (μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και χρήση τεχνικών με σκοπό να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση) θα επιτευχθούν.
54.
Αντιστρόφως, τα στοιχεία αυτά δεν είναι δυνατόν να επιλέγονται αυθαίρετα. Αυτός αναμφίβολα είναι ο λόγος για τον οποίο, όσον αφορά την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων, η οδηγία 2003/87 επιτάσσει να χρησιμοποιούνται οι πλέον ακριβείς και επικαιροποιημένες διαθέσιμες επιστημονικές ενδείξεις.
55.
Η αιτιολογική σκέψη 11 της αποφάσεως 2011/278 διευκρινίζει τον λόγο για τον οποίο, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο, η Επιτροπή χρησιμοποίησε πληροφορίες που παρέχουν τα BREF και η απόφαση 2007/589, και όχι τα στοιχεία που παρέσχε ο συγκεκριμένος κλάδος παραγωγής. Τα σχετικά έγγραφα χρησιμοποιήθηκαν για να καθοριστούν οι τιμές των δεικτών αναφοράς είτε επειδή δεν υπήρχαν δεδομένα είτε επειδή τα υπάρχοντα δεδομένα δεν είχαν συλλεγεί σύμφωνα με τη μέθοδο συγκριτικής αξιολογήσεως. Η αιτιολογική σκέψη διευκρινίζει περαιτέρω τα ειδικότερα προβλήματα που ανέκυψαν κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς θερμού μετάλλου: λόγω ελλείψεως δεδομένων σχετικά με την επεξεργασία απαερίων, τις εξαγωγές θερμότητας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, οι τιμές των δεικτών αναφοράς προϊόντος για τον οπτάνθρακα και το θερμό μέταλλο προέκυψαν από υπολογισμούς των άμεσων και έμμεσων εκπομπών βάσει πληροφοριών ως προς τις συγκεκριμένες ενεργειακές ροές που παρέχουν τα σχετικά ΒREF και των προκαθορισμένων συντελεστών εκπομπών που παρατίθενται στην απόφαση 2007/589.
56.
Η Επιτροπή διευκρίνισε περαιτέρω με τις γραπτές παρατηρήσεις της ότι τα στοιχεία που παρασχέθηκαν από την ένωση που εκπροσωπεί την ευρωπαϊκή χαλυβουργία [European Steel Association (Eurofer)] δεν περιείχαν δεδομένα, ως προς το θερμό μέταλλο, σχετικά με την επεξεργασία απαερίων, τις εξαγωγές θερμότητας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμη και αν τα στοιχεία που προσκόμισε ο κλάδος παραγωγής ενδέχεται να είναι πιο πλήρη ως προς τον αριθμό των ενδιαφερόμενων εγκαταστάσεων, εντούτοις, σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, τα στοιχεία αυτά δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν.
57.
Υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, θεωρώ ότι είναι δικαιολογημένο να προσφύγει η Επιτροπή σε στοιχεία από άλλες πηγές.
58.
Το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει στις αποφάσεις Borealis κ.λπ. και Yara Suomi κ.λπ. ότι η Επιτροπή, επικαλούμενη τις επίμαχες εν προκειμένω πηγές προκειμένου να καθορίσει τους δείκτες αναφοράς σύμφωνα με το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87, δεν υπερέβη τα όρια της διακριτικής της ευχέρειας ( 24 ).
59.
Πράγματι, η επιλογή της Επιτροπής να χρησιμοποιήσει στοιχεία που παρέχουν τα BREF σιδήρου και χάλυβα και η απόφαση 2007/589 δεν είναι προδήλως ακατάλληλη όσον αφορά του στόχους μειώσεως των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και προωθήσεως της χρήσεως τεχνικών με σκοπό να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση. Τα εν λόγω έγγραφα αποτελούν, στο σύνολό τους, πηγές πληροφοριών περί των εκπομπών και της καταναλώσεως, και περί των πιο αποδοτικών τεχνικών στο συγκεκριμένο πεδίο.
60.
Αφενός, σύμφωνα με το (νυν) άρθρο 13 της οδηγίας 2010/75 ( 25 ), τα BREF συντάσσονται και δημοσιεύονται για κάθε τομέα βάσει ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής, κρατών μελών, σχετικών κλάδων και οργανώσεων που προάγουν την προστασία του περιβάλλοντος. Όπως δείχνει και η ονομασία τους, αποτελούν έγγραφα αναφοράς για τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές σε δεδομένο τομέα. Η έκθεση BREF σιδήρου και χάλυβα για το έτος 2001 την οποία χρησιμοποίησε η Επιτροπή ήταν το πιο επικαιροποιημένο έγγραφο που ήταν διαθέσιμο στο συγκεκριμένο πεδίο ( 26 ).
61.
Αφετέρου, οι εκ των προτέρων συντελεστές εκπομπών που διαλαμβάνονται στην απόφαση 2007/589 βασίζονται, σε μεγάλο βαθμό, στις κατευθυντήριες γραμμές της IPCC. Οι εν λόγω συντελεστές χρησιμοποιούνται για τη σύνταξη των εθνικών καταλόγων απογραφής βάσει της συμβάσεως-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή.
62.
Βάσει των ανωτέρω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι από την εξέταση του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278 σχετικά με τα στοιχεία που η Επιτροπή χρησιμοποίησε για τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το θερμό μέταλλο.
3. Ο δείκτης αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα: προσδιορισμός εγκαταστάσεων με την υψηλότερη απόδοση
63.
Το τρίτο προδικαστικό ερώτημα αφορά τη συλλογή στοιχείων. Το ερώτημα αφορά τη διακριτική ευχέρεια που διαθέτει η Επιτροπή για την επιλογή των εγκαταστάσεων στο πλαίσιο του καθορισμού του σχετικού δείκτη αναφοράς προϊόντος. Πιο συγκεκριμένα, το ερώτημα έγκειται στο αν η Επιτροπή θα μπορούσε να λάβει υπόψη εγκατάσταση που παράγει τόσο πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα όσο και σφαιρίδια και ανήκει στο 10 % των πιο αποδοτικών εγκαταστάσεων, προκειμένου να καθορίσει τον δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα χωρίς να παραβεί το άρθρο 10α της οδηγίας 2003/87.
64.
Το άρθρο 10α, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/87 προβλέπει ότι κατά τον καθορισμό δείκτη αναφοράς, ως σημείο αφετηρίας λαμβάνεται η μέση επίδοση του 10 % των πιο αποδοτικών εγκαταστάσεων σε έναν κλάδο ή επιμέρους κλάδο στην Ένωση κατά την περίοδο 2007-2008. Η ίδια αντίληψη επαναλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 2 της αποφάσεως 2011/278. Αφετέρου, στην αιτιολογική σκέψη 4 της αποφάσεως 2011/278 διαλαμβάνεται η αρχή ότι, όταν ένα προϊόν είναι άμεσο υποκατάστατο άλλου προϊόντος, αμφότερα πρέπει να καλύπτονται από τον ίδιο δείκτη αναφοράς προϊόντος και από τον σχετικό ορισμό προϊόντος.
65.
Από τη δικογραφία και από τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει ότι τα σφαιρίδια και το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα δεν αποτελούν άμεσα υποκατάστατα και, ως εκ τούτου, δεν καλύπτονται από τον ίδιο δείκτη αναφοράς προϊόντος. Τούτο, στην ουσία, επειδή η σύνθεση και τα χαρακτηριστικά προϊόντος των σφαιριδίων διαφέρουν ουσιωδώς από τα αντίστοιχα του πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος.
66.
Η αιτίαση την οποία προβάλλει η ArcelorMittal, και επαναλαμβάνει το αιτούν δικαστήριο, στηρίζεται στην παραδοχή ότι η Επιτροπή, κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, έλαβε υπόψη μια εγκατάσταση η οποία παράγει τόσο σφαιρίδια όσο και πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, σε αντίθεση με το άρθρο 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87 και με την αιτιολογική σκέψη 4 της αποφάσεως 2011/278. Κατά συνέπεια, ο δείκτης αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, σύμφωνα με την ArcelorMittal, είναι στρεβλωμένος λόγω της χρήσεως στοιχείων που σχετίζονται με την παραγωγή σφαιριδίων.
67.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το συγκεκριμένο σημείο διευκρινίστηκε σημαντικά. Πράγματι, μολονότι οι γραπτές παρατηρήσεις της Επιτροπής ουδόλως μπορούν να θεωρηθούν υπόδειγμα σαφήνειας επ’ αυτού, η αγόρευση του συγκεκριμένου θεσμικού οργάνου με έπεισε ότι η επιλογή εγκαταστάσεων δεν μπορεί να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278 όσον αφορά τον δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα.
68.
Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η επίμαχη εγκατάσταση είναι μοναδική στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράγει ένα μείγμα από σφαιρίδια και πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα, το οποίο, όσον αφορά τις ιδιότητες και τη χρήση του, χρησιμοποιείται ως άμεσο υποκατάστατο του πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος στις υψικαμίνους της ολοκληρωμένης χαλυβουργικής μονάδας. Μολονότι η εν λόγω ολοκληρωμένη χαλυβουργική μονάδα περιλαμβάνει μία μονάδα παραγωγής σφαιριδίων και μία παραγωγής πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος, εντούτοις οι μονάδες αυτές είναι συνδεδεμένες και λειτουργούν ταυτοχρόνως για την παραγωγή ενός μείγματος με το οποίο τροφοδοτείται απευθείας η υψικάμινος. Συναφώς, η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι η μονάδα σφαιροποιήσεως συνδέεται ευθέως με τη μονάδα παραγωγής πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος, σύμφωνα με τον ορισμό του τελευταίου που διαλαμβάνεται στην απόφαση 2011/278, παράρτημα I ( 27 ). Κατά τη γνώμη των ενδιαφερόμενων φορέων και των ειδικών με τους οποίους διαβουλεύθηκε η Επιτροπή, η διαδικασία παραγωγής του συγκεκριμένου μείγματος δύναται να θεωρηθεί παρόμοια με αυτή του πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος. Με άλλα λόγια, το τελικό προϊόν έχει παρόμοιες ιδιότητες με το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα και χρησιμοποιείται ως άμεσο υποκατάστατό του στην υψικάμινο ( 28 ).
69.
Παρά τις διευκρινίσεις αυτές, η ArcelorMittal ενέμεινε στη θέση της κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Υπογράμμισε, ειδικότερα, ότι σύμφωνα με όλα τα επίσημα έγγραφα η επίμαχη εγκατάσταση διαθέτει χωριστές μονάδες παραγωγής για σφαιρίδια και πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα. Επισήμανε, επίσης, ότι σε καμία περίπτωση δεν είναι ασυνήθιστο να αναμειγνύονται σφαιρίδια και πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα σε υψικάμινο.
70.
Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να διατυπώσω δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, οι πράξεις των οργάνων της Ένωσης απολαύουν τεκμηρίου νομιμότητας ( 29 ). Δεύτερον, όπως προαναφέρθηκε, πρόκειται για πολύπλοκα τεχνικά ζητήματα ως προς τα οποία η Επιτροπή έχει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως.
71.
Από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι προφανές ότι η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη την επίμαχη εγκατάσταση, υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως. Τουναντίον, θα μπορούσε, εντός των ορίων της εξουσίας εκτιμήσεως που έχει, να αποφασίσει ότι η εν λόγω εγκατάσταση δύναται να θεωρηθεί ως μια από τις εγκαταστάσεις αναφοράς για τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα. Πράγματι, φαίνεται ότι, παρά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εγκαταστάσεως (ιδίως όσον αφορά την ύπαρξη μονάδας για σφαιρίδια προκειμένου το μείγμα να παράγεται από πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα και σφαιρίδια που περιγράφτηκαν πιο πάνω), το προϊόν που παράγεται με τον συγκεκριμένο τρόπο αποτελεί άμεσο υποκατάστατο του πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος.
72.
Είναι σαφές ότι η εκτίμηση του αν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά συγκεκριμένης εγκαταστάσεως, ή μάλιστα η μοναδικότητα των χαρακτηριστικών αυτών στην Ένωση, επηρεάζει την απόφαση να θεωρηθεί ως εγκατάσταση αναφοράς εμπίπτει στη σφαίρα των πολύπλοκων τεχνικών εκτιμήσεων. Η Επιτροπή βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση από το Δικαστήριο για να προβεί σε μια τέτοιου είδους εκτίμηση.
73.
Συνολικά, θεωρώ ότι η προσέγγιση της Επιτροπής είναι δικαιολογημένη. Αν επέλεγε να μη λάβει υπόψη την επίμαχη εγκατάσταση ως εγκατάσταση αναφοράς, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της, θα περιόριζε τεχνητά τη συλλογή στοιχείων και θα απέκλειε μια από τις πιο αποδοτικές εγκαταστάσεις στον συγκεκριμένο τομέα. Τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα να καθοριστεί τελικά ο δείκτης αναφοράς σε ιδιαίτερα υψηλή τιμή ( 30 ). Αυτό είναι προφανές ότι δεν αντανακλά τον γενικό στόχο της οδηγίας 2003/87 να μειωθούν με οικονομικώς αποτελεσματικό τρόπο οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Στην πραγματικότητα, προκύπτει ότι ακριβώς λόγω των χαρακτηριστικών της αυτών, η εν λόγω εγκατάσταση μπορεί να βελτιστοποιήσει τις εκπομπές της.
74.
Όπως υπογράμμισε η Επιτροπή, το να ληφθεί υπόψη η εγκατάσταση που παράγει υποκατάστατο του πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον στόχο του άρθρου 10α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/87 που είναι η ενθάρρυνση της χρήσεως των διαδικασιών που παράγουν τις λιγότερες δυνατές εκπομπές. Ο καθορισμός δεικτών αναφοράς πρέπει να βασίζεται στις εγκαταστάσεις με την υψηλότερη απόδοση στον τομέα και δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η τεχνολογία που εφαρμόζεται, το μείγμα του καυσίμου που χρησιμοποιείται, και άλλοι παράγοντες όπως οι μετεωρολογικές συνθήκες ή οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται. Διαφορετικά, οι πιθανότητες να επιτευχθεί ο στόχος μειώσεως των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου θα μειωθούν σημαντικά.
75.
Βάσει των ανωτέρω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι από την εξέταση του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278 σχετικά με την επιλογή των εγκαταστάσεων αναφοράς για τις ανάγκες καθορισμού του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα.
4. Ο δείκτης αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα: η υποχρέωση αιτιολογήσεως
76.
Το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα αφορά το αν η Επιτροπή, με την απόφαση 2011/278, τήρησε την υποχρέωση αιτιολογήσεως που έχει βάσει του άρθρου 296 ΣΛΕΕ όσον αφορά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα. Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί καθοδήγηση ως προς το αν τηρήθηκε η συγκεκριμένη υποχρέωση κατά το σκέλος που αφορά την επιλογή εγκαταστάσεων αναφοράς για τις ανάγκες καθορισμού του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα.
77.
Σε γενικές γραμμές, κατά πάγια νομολογία, από την επιβαλλόμενη από το άρθρο 296 ΣΛΕΕ αιτιολογία πρέπει να προκύπτει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη, ώστε ο ενδιαφερόμενος να γνωρίζει τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να μπορεί να ασκήσει τον έλεγχό του. Πάντως, το θεσμικό όργανο της Ένωσης που εξέδωσε την πράξη δεν είναι υποχρεωμένο να διευκρινίσει όλα τα σχετικά πραγματικά και νομικά στοιχεία ( 31 ).
78.
Η υποχρέωση αιτιολογήσεως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο: το ερώτημα αν η παρατεθείσα αιτιολογία ικανοποιεί τις απαιτήσεις του άρθρου 296 ΣΛΕΕ πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα όχι μόνο το κείμενο της προσβαλλομένης πράξεως, αλλά και το πλαίσιό της καθώς και το σύνολο των νομικών κανόνων που διέπουν το σχετικό ζήτημα. Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, αν η αμφισβητούμενη πράξη αποκαλύπτει τον ουσιώδη σκοπό που επιδιώκεται από το θεσμικό όργανο, θα ήταν υπερβολικό να απαιτείται ειδική αιτιολογία για κάθε μία από τις τεχνικές επιλογές στις οποίες προέβη ( 32 ). Ειδικότερα, σε αντίθεση με τις ατομικές πράξεις, αν πρόκειται για πράξη γενικής ισχύος, όπως είναι, για παράδειγμα, η απόφαση 2011/278, η αιτιολογία μπορεί να περιοριστεί στην περιγραφή, αφενός, της συνολικής καταστάσεως που οδήγησε στην έκδοσή της και, αφετέρου, των γενικών σκοπών που επιδιώκει ( 33 ).
79.
Όπως καθιστά σαφές η νομολογία, η Επιτροπή ουδόλως υποχρεούται να αιτιολογήσει ειδικά τις διάφορες τεχνικές επιλογές στις οποίες προέβη. Εφόσον η Επιτροπή έχει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως και αυτή η ευχέρειά της υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο μόνον εντός στενών ορίων, επαρκής θεωρείται η αιτιολογία που περιέχει τα αναγκαία στοιχεία για έναν τέτοιον περιορισμένο έλεγχο ( 34 ).
80.
Πάντως, το Δικαστήριο πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ασκήσει τον έλεγχό του, ελλείψει της οποίας η αιτιολογία δεν μπορεί να θεωρείται επαρκής.
81.
Στην υπό κρίση υπόθεση, είμαι της γνώμης ότι η αιτιολογία όσον αφορά την επιλογή εγκαταστάσεων αναφοράς παρατίθεται κατά τρόπο σαφή στην απόφαση 2011/278. Οι λόγοι για την έκδοση της αποφάσεως 2011/278 καθώς και ο στόχος της συνάγονται από τις αιτιολογικές σκέψεις που διαλαμβάνει. Εξάλλου, πλήθος τεχνικών λεπτομερειών περιέχονται στις αιτιολογικές σκέψεις, με τις οποίες διευκρινίζεται περαιτέρω η μέθοδος που η Επιτροπή χρησιμοποίησε για τον καθορισμό δεικτών αναφοράς, συμπεριλαμβανομένης της επιλογής εγκαταστάσεων.
82.
Ασφαλώς, η Επιτροπή δεν εξήγησε λεπτομερώς τους τεχνικούς λόγους που την οδήγησαν να θεωρήσει, για παράδειγμα, ότι μια εγκατάσταση που παράγει τόσο σφαιρίδια όσο και πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα. Ωστόσο, η απαίτηση να ενεργήσει με τον τρόπο αυτόν θα διεύρυνε, κατ’ ουσίαν, την υποχρέωση αιτιολογήσεως σε σημείο να περιλαμβάνει, στην αιτιολογική σκέψη, απολογισμό των πολύπλοκων τεχνικών επιλογών στις οποίες έπρεπε να προβεί.
83.
Λαμβανομένων υπόψη του είδους της πράξεως η οποία εξετάζεται εν προκειμένω και των διευκρινίσεων που το προοίμιο παρέχει τόσο ως προς το πραγματικό όσο και ως προς το νομικό σκέλος της συλλογιστικής σχετικά με τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς, η Επιτροπή ουδόλως υποχρεούται να προβεί σε έναν τέτοιο απολογισμό. Ειδικότερα, από τις αιτιολογικές σκέψεις καθίσταται σαφές ότι η απόφαση 2011/278 εκδόθηκε κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας 2003/87 για τις ανάγκες θεσπίσεως κανόνων ενωσιακής εμβέλειας που να διέπουν τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου. Είναι σαφές ότι η Επιτροπή σκοπό είχε να σχεδιάσει τους κανόνες αυτούς κατά τρόπο που να διασφαλίζεται ότι θα μειωθούν οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου.
84.
Πρωτίστως, στην αιτιολογική σκέψη 2, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι, κατά τον καθορισμό των δεικτών αναφοράς, ως σημείο αφετηρίας λαμβάνεται η μέση επίδοση του 10 % των εγκαταστάσεων σε έναν τομέα ή κλάδο που είχε την καλύτερη απόδοση. Επιπροσθέτως, η αιτιολογική σκέψη 4 διευκρινίζει ότι, αν ένα προϊόν είναι άμεσο υποκατάστατο άλλου προϊόντος, πρέπει αμφότερα να καλύπτονται από τον ίδιο δείκτη αναφοράς προϊόντος και από τον σχετικό ορισμό προϊόντος. Στις αιτιολογικές σκέψεις 6 έως 8 εξηγείται το είδος των πληροφοριών που ελήφθησαν υπόψη κατά τον υπολογισμό των τιμών των δεικτών αναφοράς. Στην αιτιολογική σκέψη 11 εξηγείται περαιτέρω η προσέγγιση της Επιτροπής σε υποθέσεις κατά τις οποίες δεν υπήρχαν διαθέσιμα δεδομένα ή τα υπάρχοντα δεδομένα δεν ήσαν επαρκή και στην αιτιολογική σκέψη 12 διευκρινίζεται ο τρόπος με τον οποίο έχει ενεργήσει η Επιτροπή όταν δεν ήταν εφικτή η συναγωγή δείκτη αναφοράς προϊόντος.
85.
Για να ασκήσει το Δικαστήριο τον έλεγχό του, κρίνονται επαρκείς οι πληροφορίες που διαλαμβάνονται στο προοίμιο. Για πρακτικούς, κυρίως, λόγους, η Επιτροπή δεν μπορεί να υποχρεωθεί να διευκρινίσει τα χαρακτηριστικά κάθε εγκαταστάσεως αναφοράς ούτε οφείλει να καταστήσει σαφείς τους τεχνικούς λόγους για τους οποίους ορισμένες εγκαταστάσεις θεωρήθηκαν κατάλληλες για τον καθορισμό δεικτών αναφοράς και άλλες όχι. Προκειμένου να διαπιστωθεί αν στον σχετικό δείκτη αναφοράς προϊόντος έχει εμφιλοχωρήσει πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, είναι αρκετό να κατανοηθούν ο σκοπός της επίμαχης πράξεως και η γενική μέθοδος που η Επιτροπή χρησιμοποίησε για τον καθορισμό των εν λόγω δεικτών αναφοράς (συμπεριλαμβανομένου του γενικού κανόνα που ισχύει για την επιλογή εγκαταστάσεως αναφοράς και μεταχειρίσεως των υποκατάστατων). Οι εκτιμήσεις αυτές προκύπτουν με σαφήνεια από τις αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως 2011/278.
86.
Βάσει των ανωτέρω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι από την εξέταση του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278 σχετικά με την υποχρέωση αιτιολογήσεως της Επιτροπής κατά τον καθορισμό του δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα.
IV. Πρόταση
87.
Υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων που εκτέθηκαν, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Tribunal administratif de Montreuil (διοικητικού πρωτοδικείου του Montreuil, Γαλλία) ως εξής:
Από την εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 2011/278/ΕΕ της Επιτροπής, της 27ης Απριλίου 2011, σχετικά με τον καθορισμό ενωσιακών μεταβατικών κανόνων για την εναρμονισμένη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 10α της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τον καθορισμό δεικτών αναφοράς για το θερμό μέταλλο και το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα.
( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
( 2 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2003, L 275, σ. 32). Η παρούσα υπόθεση αφορά την αναθεωρημένη εκδοχή της οδηγίας, κατόπιν τροποποιήσεως με την τροποποιητική οδηγία 2009/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009 (ΕΕ 2009, L 140, σ. 63).
( 3 ) Με μια πρώτη ματιά, τα δικαστήρια της Ένωσης, μέχρι σήμερα, έχουν κρίνει τουλάχιστον 76 υποθέσεις οι οποίες αφορούσαν διαφορετικές πτυχές του ενωσιακού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής.
( 4 ) Απόφαση της Επιτροπής, της 27ης Απριλίου 2011, σχετικά με τον καθορισμό ενωσιακών μεταβατικών κανόνων για την εναρμονισμένη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 10α της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2011, L 130, σ. 1).
( 5 ) Έγγραφα αναφοράς για τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές (στο εξής: ΒREF) που καταρτίζονται σύμφωνα με την οδηγία 2008/1/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008, σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρυπάνσεως (ΕΕ 2008, L 24, σ. 8).
( 6 ) Απόφαση της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 2007, περί θεσπίσεως κατευθυντηρίων γραμμών για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2007, L 229, σ. 1).
( 7 ) Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Poiares Maduro στην υπόθεση Arcelor Atlantique et Lorraine κ.λπ. (C‑127/07, EU:C:2008:292, σημείο 2).
( 8 ) L’arrêté du ministre de l’écologie, du développement durable et de l’énergie du 24 janvier 2014 fixant la liste des exploitants auxquels sont affectés les quotas d’émissions de gaz à effet de serre et le montant des quotas affectés à titre gratuit pour la période 2013-2020 (JORF αριθ. 0038 της 14ης Φεβρουαρίου 2014, σ. 2551, αριθ. 19).
( 9 ) Ο στόχος ήταν η κατά 8 % μείωση των εκπομπών σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.
( 10 ) Περαιτέρω αναθεώρηση έχει προγραμματιστεί για την περίοδο μετά το 2020. Το 2015, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για την τροποποίηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών για την περίοδο μετά το 2020: πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η οποία υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 15 Ιουλίου 2015, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ με σκοπό την ενίσχυση οικονομικά αποδοτικών μειώσεων των εκπομπών και την προώθηση επενδύσεων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών [COM(2015) 337 τελικό]. Σκοπός της προτάσεως αυτής είναι να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της Ένωσης για μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου τουλάχιστον κατά 40 % έως το 2030 ο οποίος αποτελεί τη συνεισφορά της Ένωσης στη Συμφωνία που εγκρίθηκε στο Παρίσι.
( 11 ) Ο στόχος να μειωθούν οι εκπομπές κατά 20 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 ορίστηκε να επιτευχθεί μέχρι το 2020 και κατά 50 % μέχρι το 2050.
( 12 ) Ως διαρροή άνθρακα νοείται μια κατάσταση στην οποία, λόγω των περιορισμών που ισχύουν για τον άνθρακα στην Ένωση, οι επιχειρήσεις μεταφέρουν την παραγωγή τους σε χώρες με λιγότερο φιλόδοξα μέτρα για το κλίμα. Για τον πιο πρόσφατο κατάλογο, βλ. απόφαση 2014/746/ΕΕ της Επιτροπής, της 27ης Οκτωβρίου 2014, σχετικά με τον προσδιορισμό, σύμφωνα με την οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, καταλόγου τομέων και κλάδων, οι οποίοι θεωρείται ότι εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα, για την περίοδο 2015 έως 2019 (ΕΕ 2014, L 308, σ. 114).
( 13 ) Απόφαση 2013/448/ΕΕ της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τα εθνικά μέτρα εφαρμογής για τη μεταβατική δωρεάν κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 240, σ. 27).
( 14 ) Βλ. αποφάσεις της 28ης Απριλίου 2016, Borealis Polyolefine κ.λπ. (C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 και C‑391/14 έως C‑393/14, EU:C:2016:311)· της 8ης Σεπτεμβρίου 2016, Borealis κ.λπ. (C‑180/15, EU:C:2016:647), και της 26ης Οκτωβρίου 2016, Yara Suomi κ.λπ. (C‑506/14, EU:C:2016:799).
( 15 ) Αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2016, Borealis κ.λπ. (C‑180/15, EU:C:2016:647, σκέψη 45), και της 26ης Οκτωβρίου 2016, Yara Suomi κ.λπ. (C‑506/14, EU:C:2016:799, σκέψη 37).
( 16 ) Τούτο προκύπτει ότι είναι έτσι, παρά το γεγονός ότι, όπως διευκρίνισε η ArcelorMittal, απαιτούνται σημαντικές δαπάνες για μετατροπή των απαερίων σε καύσιμα.
( 17 ) Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Borealis Polyolefine κ.λπ. (C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 και C‑391/14 έως C‑393/14, EU:C:2015:754, σημεία 68 και 69).
( 18 ) Η αιτιολογική σκέψη 23 της οδηγίας 2009/29 επιβεβαιώνει τον προαιρετικό χαρακτήρα που έχει η απόφαση να ληφθεί υπόψη η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από απαέρια. Η εν λόγω αιτιολογική σκέψη έχει ως ακολούθως: «Οι εναρμονισμένοι αυτοί κανόνες μπορούν επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις εκπομπές που έχουν σχέση με τη χρήση καυσίμων απαερίων των οποίων η παραγωγή είναι αναπόφευκτη κατά τη βιομηχανική διεργασία· σε σχέση με αυτό, οι κανόνες μπορούν να προβλέπουν την κατανομή δωρεάν δικαιωμάτων σε φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν τα εν λόγω απαέρια ή σε φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων από όπου παράγονται τέτοιου είδους αέρια» (η υπογράμμιση δική μου).
( 19 ) Οι μετέχοντες στη διαδικασία ανέφεραν αποκλίνοντα μεταξύ τους ποσοστά. Ενώ η Γαλλική Κυβέρνηση κάνει λόγο για ποσοστό 75 %, η Γερμανική Κυβέρνηση αναφέρει ποσοστό της τάξεως του 80 %. Η Επιτροπή και η ArcelorMittal δεν δήλωσαν κάποιο συγκεκριμένο ποσοστό.
( 20 ) Απόφαση της 28ης Απριλίου 2016 (C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 και C‑391/14 έως C‑393/14, EU:C:2016:311).
( 21 ) Σκέψη 73.
( 22 ) Απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2016, Borealis κ.λπ. (C‑180/15, EU:C:2016:647, σκέψη 48).
( 23 ) Σημειώνω ότι, περιέργως, υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την ύπαρξη συγκεκριμένου κινδύνου διαρροής άνθρακα. Μια πρόσφατη μελέτη που ανατέθηκε από τη Γενική Διεύθυνση της Επιτροπής Δράσης για το Κλίμα δεν βρήκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο διαρροής άνθρακα. Τούτο οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη δωρεάν κατανομή (με αποτέλεσμα ένα πλεόνασμα δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων, στον τομέα του χάλυβα), στη χαμηλότερη τιμή δικαιωμάτων από ό,τι αναμενόταν και στις προσπάθειες των άλλων χωρών για τη μείωση των εκπομπών σύμφωνα με τις διεθνείς δεσμεύσεις. Για γενική επισκόπηση, βλ.: .
( 24 ) Αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2016, Borealis κ.λπ. (C‑180/15, EU:C:2016:647, σκέψεις 47 και 49), και της 26ης Οκτωβρίου 2016, Yara Suomi κ.λπ. (C‑506/14, EU:C:2016:799, σκέψεις 39 και 41).
( 25 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρυπάνσεως) (ΕΕ 2010, L 334, σ. 17). Η οδηγία αυτή αντικατέστησε την οδηγία 2008/1 επί του ιδίου θέματος.
( 26 ) Τα πιο πρόσφατα BREF εκδόθηκαν το 2012. Προφανώς, η Επιτροπή δεν είχε τη δυνατότητα να λάβει υπόψη το περιεχόμενο των συγκεκριμένων εγγράφων κατά την έκδοση της αποφάσεως 2011/278. Βλ., συναφώς, απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Arcelor Atlantique et Lorraine κ.λπ. (C‑127/07, EU:C:2008:728, σκέψη 58 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
( 27 ) Κατά το παράρτημα I, διεργασίες που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις μονάδες διεργασιών συσσωμάτωσης, ανάφλεξη, μονάδες προετοιμασίας τροφοδοτικής ύλης, μονάδα θερμής διαλογής, μονάδα ψύξεως πυροσυσσωματώματος, μονάδα ψυχρής διαλογής και μονάδα παραγωγής ατμού περιλαμβάνονται όλες στον δείκτη αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα.
( 28 ) Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση επιβεβαιώθηκε ότι η Eurofer διατύπωσε, κατά τη διαβούλευση, την άποψη ότι, στην επίμαχη εγκατάσταση, η μονάδα παραγωγής για σφαιρίδια πρέπει να αθροιστεί με τη μονάδα παραγωγής για πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα λόγω της αλληλεξαρτήσεώς τους.
( 29 ) Απόφαση της 15ης Ιουνίου 1994, Επιτροπή κατά BASF κ.λπ. (C‑137/92 P, EU:C:1994:247, σκέψη 48).
( 30 ) Ο δείκτης αναφοράς για το πυροσυσσωματωμένο μετάλλευμα έχει καθοριστεί σε ποσοστό 0,171 CO2/τόνο πυροσυσσωματωμένου μεταλλεύματος. Σε περίπτωση που η εν λόγω εγκατάσταση είχε αποκλειστεί από τον υπολογισμό, ο δείκτης αναφοράς θα ανερχόταν αντιθέτως σε 0,191 CO2/τόνο.
( 31 ) Απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Alliance for Natural Health κ.λπ. (C‑154/04 και C‑155/04, EU:C:2005:449, σκέψη 133 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
( 32 ) Βλ., μεταξύ πολλών άλλων, αποφάσεις της 19ης Νοεμβρίου 1998, Ισπανία κατά Συμβουλίου (C‑284/94, EU:C:1998:548, σκέψη 30 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), και της 12ης Ιουλίου 2005, Alliance for Natural Health κ.λπ. (C‑154/04 και C‑155/04, EU:C:2005:449, σκέψη 134).
( 33 ) Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2006, Ισπανία κατά Συμβουλίου (C‑310/04, EU:C:2006:521, σκέψη 59 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
( 34 ) Για μια κάπως διαφορετική άποψη, βλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Borealis Polyolefine κ.λπ. (C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 και C‑391/14 έως C‑393/14, EU:C:2015:754, σημεία 134 επ.). Στη συγκεκριμένη υπόθεση ζητούμενο ήταν ο υπολογισμός του διορθωτικού συντελεστή. Η γενική εισαγγελέας θεώρησε ότι η Επιτροπή είχε την υποχρέωση, παρά το γεγονός ότι η επίμαχη απόφαση ήταν γενικής ισχύος, να διαλάβει στην επίμαχη πράξη όλα τα δεδομένα που απαιτούνται για να ελεγχθεί διεξοδικώς ο υπολογισμός του διορθωτικού συντελεστή. Δεχόμενη όμως ότι μια τόσο εκτενής αιτιολογία δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί για πρακτικούς λόγους, η γενική εισαγγελέας θεώρησε ότι αρκούν απλώς η παροχή στους ενδιαφερόμενους δυνατότητας προσβάσεως στα μη τυχόντα επεξεργασίας δεδομένα και η παράθεση σχετικής μνείας στην αιτιολογία.