KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fis-26 ta’ Lulju 2017 ( 1 )
Kawża C-243/16
Antonio Miravitlles Ciurana,
Alberto Marína Lorente,
Jorge Benito García,
Juan Gregorio Benito García
vs
Contimark SA,
Jordi Socías Gispert
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Juzgado de lo Social no30 de Barcelona (qorti tax-xogħol Nru 30 ta’ Barcelona, Spanja)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2012/30/UE – Artikoli 20 u 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Liġi tal-kumpanniji – Irkupru ta’ djun ta’ salarji – Eżerċizzju simultanju u kumulattiv quddiem l-istess qorti, tal-kawża magħmula kontra l-impriża u kontra l-amministratur tal-kumpannija, fil-kwalità tiegħu ta’ kodebitur in solidum tad-djun tal-kumpannija”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l‑interpretazzjoni tal-Artikoli 2, 6, 7 u 8 tad-Direttiva 2009/101/KE tal‑Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009, dwar il‑koordinazzjoni ta’ salvagwardji li, għall-protezzjoni tal-interessi ta’ membri u oħrajn, huma meħtieġa mill-Istati Membri minn kumpaniji fis‑sens tat-tieni paragrafu [tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 54 TFUE], bil-għan li tagħmel dawn is‑salvagwardji ekwivalenti ( 2 ), tal-Artikoli 19 u 36 tad‑Direttiva 2012/30/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal‑25 ta’ Ottubru 2012, dwar il-koordinazzjoni ta’ salvagwardji li, għall‑protezzjoni tal-interessi ta’ membri u oħrajn, huma meħtieġa mill‑Istati Membri ta’ kumpanniji fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 54 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, dwar il-formazzjoni ta’ kumpanniji pubbliċi ta’ responsabbiltà limitata u ż-żamma u t-tibdil tal-kapital tagħhom, bil-għan li jagħmlu dawn is-salvagwardji ekwivalenti ( 3 ), kif ukoll l-Artikoli 20, 21 u 51 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2.
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Antonio Miravitlles Ciurana, Alberto Marina Lorente, Jorge Benito García u Juan Gregorio Benito García, minn naħa, u Contimark SA u l-amministratur tagħha, Jordi Socías Gispert, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-irkupru ta’ arretrati ta’ salarji u ta’ allowances oħra li din il-kumpannija ġiet ikkundannata tħallashom.
3.
Il-qorti tar-rinviju, il-Juzgado de lo Social no 30 de Barcelona (qorti tax-xogħol Nru 30 ta’ Barcellona, Spanja), tistaqsi dwar l-implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jipproteġu drittijiet tal-kredituri ta’ kumpanniji u l-kompatibbiltà tagħhom mar-regoli ta’ proċedura nazzjonali li jeskludu l-kompetenza tal-qorti responsabbli mill‑eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet li jistabbilixxu l-ammont ta’ djun ta’ salarji sabiex tiddeċiedi, fuq talba tal-impjegat, dwar ir-responsabbiltà tal-amministratur tal-kumpannija li kienet timpjegah għall-finijiet tal-kundanna tiegħu in solidum għall-ħlas tal-ammonti dovuti.
4.
F’dawn il-konklużjonijiet, ser nippreċiża, qabel xejn, kif is‑sitwazzjoni legali li wasslet għall-kawża prinċipali taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
5.
Sussegwentement, ser nesponi r-raġunijiet li jwassluni sabiex nikkunsidra li:
–
l-Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30 kif ukoll il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività għandhom jiġu interpretati fis‑sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tobbliga lil impjegat, kreditur tal-kumpannija li kienet timpjegah, li jersaq quddiem qorti differenti mill-qorti tax-xogħol sabiex jikseb kundanna in solidum tal‑amministratur ta’ dik il-kumpannija, minħabba nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi ta’ natura kummerċjali tiegħu, sakemm din il-leġiżlazzjoni ma tkunx inqas favorevoli minn dik li tirregola r-rimedji simili ta’ natura interna u ma tirrendix prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l‑eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija minn din id-direttiva, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju, u
–
il-leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tmurx kontra l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit‑trattament u ta’ nondiskriminazzjoni stabbiliti, b’mod partikolari, fl-Artikoli 20 u 21 tal-Karta.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
1. Il-Karta
6.
Skont l-Artikolu 20 tal-Karta, intitolat “L-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi”, “[k]ull persuna hija ugwali f’għajnejn il-liġi”.
7.
L-Artikolu 21 tal-Karta, intitolat “Nondiskriminazzjoni” jipprovdi:
“1. Kull diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess, ir-razza, il-kulur, l-oriġini etnika jew soċjali, il-karatteristiċi ġenetiċi, il-lingwa, ir-reliġjon jew it‑twemmin, l-opinjoni politika jew xi opinjoni oħra, l-appartenenza għal minoranza nazzjonali, il-proprjetà, it-twelid, id-diżabbiltà, l-età, jew l‑orjentazzjoni sesswali għandha tkun projbita.
2. Fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattati u mingħajr preġudizzju għal kull dispożizzjoni speċifika tagħhom, kull diskriminazzjoni minħabba n‑nazzjonalità hi pprojbita”.
8.
Skont l-Artikolu 51 tal-Karta, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni”:
“1. Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-Karta huma intiżi għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-aġenziji ta’ l-Unjoni fir-rispett tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà u għall-Istati Membri wkoll biss meta jkunu qed jimplimentaw il-liġi ta’ l-Unjoni. Huma għandhom għaldaqstant jirrispettaw id-drittijiet, josservaw il-prinċipji u jippromwovu l‑applikazzjoni tagħhom, skond il-kompetenzi rispettivi tagħhom u fir‑rispett tal-limiti tal-kompetenzi ta’ l-Unjoni kif mogħtija lilha fit‑Trattati.
2. Il-Karta ma testendix il-kamp ta’ applikazzjoni tal-liġi ta’ l-Unjoni lil hinn mill-kompetenzi ta’ l-Unjoni jew ma tistabbilixxi ebda setgħa jew kompitu ġdid għall-Unjoni, u ma timmodifikax il-kompetenzi u l-kompiti definiti fit-Trattati”.
2. Id-Direttiva 2009/101
9.
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2009/101 jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiżguraw żvelar obbligatorju minn kumpaniji msemmija fl-Artikolu 1 tal-inqas tadd-dokumenti u d-dettalji li ġejjin:
(a)
id-dokument ta’ kostituzzjoni, u l-istatuti jekk huma jinsabu f’dokument separat;
(b)
kull emenda għad-dokumenti msemmija f’punt (a), inkluża kull estensjoni ta’ kemm ilha l-kumpanija;
(ċ)
wara kull emenda tad-dokument ta’ kostituzzjoni jew tal-istatuti, it-test komplet tad-dokument jew statuti kif emendati sal-lum;
(d)
il-ħatra, it-tmiem ta’ kariga u d-dettalji tal-persuni li sew bħala korp kostitwit skont liġi u sew bħala membri ta’ kull korp bħal dak:
(i)
huma awtorizzati li jirrappreżentaw il-kumpanija fit-trattattivi ma’ terzi u fi proċedimenti legali; għandu jidher mill-iżvelar sew jekk il-persuni awtorizzati biex jirrappreżentaw il-kumpanija jistgħux jagħmlu hekk waħedhom jew jekk għandhomx jaġixxu konġuntement;
(ii)
jieħdu parti fl-amministrazzjoni, sorveljanza jew kontroll tal-kumpanija.
(e)
għall-inqas darba fis-sena, l-ammont tal-kapital sottoskritt, fejn d-dokument ta’ kostituzzjoni jew l-istatuti jsemmu kapital awtorizzat, kemm-il darba kull żieda fil-kapital sottoskritt teħtieġ emenda tal-istatuti;
(f)
id-dokumenti tal-accounting għal kull sena finanzjarja, li huma meħtieġa li jkunu ppubblikati skont id-Direttivi tal-Kunsill 78/660/KEE [ ( 4 )], 83/349/KEE [ ( 5 )], 86/635/KEE [ ( 6 )] u 91/674/KEE [ ( 7 )];
(ġ)
kull trasferiment tas-sede tal-kumpanijia;
(h)
l-istralċ tal-kumpanija;
(i)
kull dikjarazzjoni ta’ nullità tal-kumpanija mill-qrati;
(j)
il-ħatra ta’ stralċjarji, dettalji dwarhom, u s-setgħat rispettivi tagħhom, kemm-il darba dawn is-setgħat huma espressament u esklussivament meħuda minn liġi jew mill-istatuti tal-kumpanija;
(k)
it-terminazzjoni tal-istralċ u, fi Stati Membri meta tħassir mir-reġistru jinvolvi konsegwenzi legali, il-fatt ta’ kull tħassir bħal dak”.
10.
Skont l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva:
“Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi liema persuni għandhom iwettqu l-formalitajiet tal-iżvelar”.
11.
Skont l-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għal penali xierqa tal-anqas fil-każ ta’:
(a)
nuqqas ta’ żvelar ta’ dokumenti tal-accounting kif meħtieġ fl-Artikolu 2(f);
(b)
ommissjoni minn dokumenti kummerċjali jew minn kull sit elettroniku ta’ kumpannija tal-partikolaritajiet previsti fl-Artikolu 5”.
12.
L-Artikolu 8 tal-istess direttiva jipprovdi:
“Jekk, qabel kumpanija li qed tiġi ffurmata akkwistat personalità legali, twettqet azzjoni f’isimha u l-kumpanija ma tassumix l-obbligi li joħorġu minn dik l-azzjoni, il-persuni li aġixxew għandhom, mingħajr limitu, ikunu responsabbli għalihom flimkien u separatament, kemm-il darba mhux miftiehem xort’oħra”.
3. Id-Direttiva 2012/30
13.
Il-premessi 3, 5 u 12 tad-Direttiva 2012/30 jistabbilixxu:
“(3)
Sabiex tiġi assigurata protezzjoni minima ekwivalenti kemm għal azzjonisti u kemm għal kredituri ta’ kumpanniji pubbliċi b’responsabbiltà limitata, l-koordinazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li jirreferu għall-formazzjoni tagħhom u għaż-żamma, żieda jew tnaqqis tal-kapital tagħhom hija partikolarment importanti;
[…]
(5)
Dispożizzjonijiet fl-Unjoni — huma meħtieġa biex jinżamm il-kapital, li jikkostitwixxi s-sigurtà tal-kredituri, b’mod partikolari billi ma jippermettux it-tnaqqis tiegħu bit-tqassim lill-azzjonisti meta dawn ta’ l-aħħar ma għandhomx dritt għalih u billi jimponu limiti fuq id-dritt tal-kumpannija li takkwista l-azzjonijiet tagħha stess;
[…]
(12)
Sabiex tittejjeb il-protezzjoni standardizzata tal-kreditur fl-Istati Membri kollha, il-kredituri għandhom ikunu jistgħu jirreferu, taħt ċerti kundizzjonijiet, għall-proċeduri ġudizzjarji jew amministrattivi fejn it-talbiet tagħhom huma fir-riskju bħala konsegwenza ta’ tnaqqis tal-kapital ta’ kumpannija pubblika b’responabbiltà limitata”.
14.
L-Artikolu 19 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1. Fil-każ ta’ telf serju tal-kapital sottoskrtitt, laqgħa ġenerali ta’ l-azzjonisti għandha tissejjaħ fil-perjodu speċifikat mil-liġijiet ta’ l-Istati Membri, biex jiġi kkunsidrat jekk il-kumpannija għandhiex tiġi stralċjata jew għandhomx jittieħdu xi miżuri oħra.
2. L-ammont ta’ telf meqjus serju fis-sens ta’ paragrafu 1 ma jistax jiġi stabbilit mil-liġijiet ta’ Stati Membri f’ċifra ogħla minn nofs il-kapital sottoskritt”.
15.
L-Artikolu 34 tal-istess direttiva jipprovdi:
“Kull tnaqqis fil-kapital sottoskritt, ħlief skond ordni tal-qorti, għandu jkun suġġett għall-inqas għal deċiżjoni tal-laqgħa ġenerali li taġixxi skond ir-regoli dwar quorum u maġġoranza speċifikati fl-Artikolu 44 bla ħsara għall-Artikoli 40 u 41. Dik id-deċiżjoni għandha tiġi ppubblikata bil-mod speċifikat mil-liġijiet ta’ kull Stat Membru skond l-Artikolu 3 tad-Direttiva [2009/101].
L-avviż li jsejjaħ il-laqgħa għandu jispeċifika għall-inqas l-iskop għat-tnaqqis u l-mod li bih għandu jitwettaq”.
16.
Skont l-Artikolu 36 tal-imsemmija direttiva:
“1. Fil-każ ta’ tnaqqis fil-kapital sottoskritt, għall-inqas il-kredituri li t-talbiet tagħhom kienu saru qabel il-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni biex issir tnaqqis għandhom mill-inqas ikollhom id-dritt li jakkwistaw garanzija għat-talbiet li ma jkunux dovuti sad-data tal-pubblikazzjoni. L-Istati Membri jistgħu ma jwarbux tali dritt sakemm il-kreditur ikollu salwagwardji adegwati, jew sakemm tali salvagwardji ma jkunux neċessarji meta jitqies l-attiv tal-kumpannija.
L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-kondizzjonijiet għall-eżerċizzju tad-dritt imsemmi taħt l-ewwel subparagrafu. Fi kwalunkwe każ, l-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-kredituri huma awtorizzati li japplikaw lill-awtorità amministrattiva jew ġudizzjarja kompetenti għal salvagwardji adegwati sabiex huma jistgħu juru b’mod kredibli li minħabba t-tnaqqis fil-kapital sottoskritt is-sodisfazzjon tat-talbiet tagħhom huwa pperikolat u li l-kumpannija ma tagħhomx salvagwardji adegwati.
2. Il-liġijiet ta’ l-Istati Membri għandhom jistipulaw ukoll għall-anqas li t-tnaqqis għandu jkun null, jew li ma jista’ jsir ebda ħlas għall-benefiċċju ta’ l-azzjonisti, sakemm il-kredituri jkunu kisbu sodisfazzjon jew xi qorti ddeċidiet li l-applikazzjoni tagħhom ma għandhiex tiġi milqugħha.
3. Dan l-Artikolu għandu japplika meta t-tnaqqis fil-kapital sottoskritt iseħħ bir-rinunzja totali jew parzjali tal-ħlas tal-bilanċ tal-kontribuzzjonijiet ta’ l-azzjonisti.”
B. Id-dritt Spanjol
17.
L-Artikolu 236 tal-Ley de Sociedades de Capital (liġi dwar il‑kumpanniji b’kapital azzjonarju), approvat permezz tar-Real Decreto Legislativo 1/2010 (Digriet Leġiżlattiv Irjali Nru 1/2010), tat-2 ta’ Luju 2010 ( 8 ), intitolat “Każ ta’ responsabbiltà u estensjoni suġġettiva ta’ responsabbiltà”, jipprovdi:
“1. L-amministraturi […] huma responsabbli fir-rigward tal-kumpannija, tas‑soċji u tal-kredituri tal-kumpannija għad-danni li huma jikkawżaw bl‑azzjonijiet jew bin-nuqqasijiet tagħhom li jmorru kontra l-liġi jew l‑istatuti, jew li jirriżultaw mill-ksur tal-obbligi inerenti għall-funzjoni tagħhom.
2. L-adozzjoni, l-awtorizzazzjoni jew ir-ratifika tal-att jew tal-ftehim dannuż mil-laqgħa ġenerali bl-ebda mod ma teżenta lill-amministraturi mir-responsabbiltà tagħhom.”
18.
L-Artikolu 237 ta’ din il-liġi, intitolat “Solidarjetà”, jistabbilixxi:
“Il-membri kollha tal-korp ta’ amministrazzjoni li jressqu jew jadottaw l‑att dannuż huma responsabbli in solidum, sakemm ma jurux li ma kinux jafu bl-eżistenza billi ma intervjenewx la fl-adozzjoni u lanqas fl‑eżekuzzjoni tiegħu, jew jekk kienu jafu, huma aġixxew kif kien jaqbel li jsir biex jipprevjenu d-dannu jew jekk tal-inqas huma kkontestawh espressament.”
19.
Skont l-Artikolu 238(1) tal-imsemmi liġi, intitolat “Azzjoni għal responsabbiltà in solidum”:
“Il-kumpannija tista’ tippreżenta l-azzjoni għal responsabbiltà kontra l‑amministraturi bil-kunsens minn qabel tal-laqgħa ġenerali, li jista’ jkun suġġett għal vot fuq talba ta’ kull soċju […]”.
20.
Skont l-Artikolu 240 tal-LSC, intitolat “Dritt sussidjarju tal‑kredituri li jeżerċitaw l-azzjoni solidali”:
“Il-kredituri tal-kumpannija jistgħu jeżerċitaw l-azzjoni għal responsabblità in solidum kontra l-amministraturi meta l-kumpannija jew is-soċji tagħha ma jeżerċitawhix, sa fejn il-patrimonju tal-kumpannija ma jkunx suffiċjenti sabiex ikopri l-kreditu tagħhom”.
21.
L-Artikolu 241 ta’ din il-liġi, intitolat “Azzjoni għal responsabbiltà individwali”, jipprovdi:
“L-azzjonarji u terzi li l-interessi tagħhom huma direttament milquta bl‑atti tal-amministraturi għandhom id-dritt li jeżerċitaw l-azzjonijiet għall-kumpens tagħhom rispettivi”.
22.
L-Artikolu 362 tal-istess liġi, intitolat “Stralċ minħabba konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ kawża legali jew statutorja”, jipprovdi:
“Il-kumpanniji ta’ kapital azzjonarju jkunu stralċjati meta l-eżistenza ta’ kawża legali jew statutorja ta’ stralċ tkun debitament ikkonstatata mil‑laqgħa ġenerali jew b’sentenza ġudizzjarja.”
23.
Mill-Artikolu 363(1) tal-imsemmija liġi, intitolat “Kawżi ta’ stralċ” jirriżulta li:
“1. Il-kumpannija ta’ kapital azzjonarju tiġi stralċjata:
(a)
Bit-terminazzjoni tal-attivitajiet li jikkostitwixxu l-għan tal‑kumpannija. It-terminazzjoni tal-attivitajiet hija preżunta wara perijodu ta’ inattività ta’ iktar minn sena.
[…]
(e)
Meta jkun hemm telf li jnaqqas il-patrimonju nett għal ammont inqas min-nofs tal-kapital azzjonarju, sakemm dan ma jkunx żdied jew tnaqqas b’mod suffiċjenti u sakemm ma jkunx hemm lok li jintalab il-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza.
[…]”
24.
L-Artikolu 365 tal-LSC, intitolat “Obbligu ta’ konvokazzjoni” jipprovdi:
“1. L-amministraturi għandhom isejħu l-laqgħa ġenerali fi żmien xahrejn għall-votazzjoni tal-istralċ, jew jekk il-kumpannija tkun insolventi, sabiex tiftaħ proċedura ta’ insolvenza.
Kull azzjonarju jista’ jitlob lill-amministraturi jsejħu l-laqgħa ġenerali jekk iqisu li teżisti xi kawża ta’ stralċ jew li l-kumpannija hija insolventi.
2. Il-laqgħa ġenerali tista’ tivvota dwar l-istralċ, jew jekk tkun fuq l‑aġenda, dwar kull deċiżjoni neċessarja għat-terminazzjoni tal-kawża [tal-istralċ].”
25.
Skont l-Artikolu 366 ta’ din il-liġi, intitolat “Stralċ ġudizzjarju”:
“1. Fin-nuqqas ta’ konvokazzjoni tal-laqgħa ġenerali jew jekk din ma tiltaqax jew ma tadottax waħda mid-deċiżjonijiet previsti fl-Artikolu preċedenti, kull persuna kkonċernata tista’ titlob l-istralċ tal-kumpannija quddiem il-qorti kummerċjali tal-post tas-sede tal-kumpannija. It-talba għall-istralċ ġudizzjarju għandha ssir kontra l-kumpannija.
2. L-amministraturi huma obbligati li jitolbu l-istralċ ġudizzjarju tal‑kumpannija meta d-deċiżjoni tal-laqgħa ġenerali tkun kontra l-istralċ jew meta ebda deċiżjoni ma tiġi adottata.
It-talba għandha ssir fi żmien xahrejn mid-data prevista għal-laqgħa ġenerali meta din ma tinżammx jew mid-data tal-laqgħa meta d-deċiżjoni tmur kontra l-istralċ jew meta ebda deċiżjoni ma setgħet tiġi adottata”.
26.
L-Artikolu 367(1) tal-imsemmija liġi, intitolat “Responsabbiltà in solidum tal-amministraturi” jistabbilixxi:
“L-amministraturi huma responsabbli in solidum tal-obbligi li tagħmel il‑kumpannija wara li sseħħ kawża legali ta’ stralċ jekk jonqsu milli jsejħu l-laqgħa ġenerali fit-terminu ta’ xahrejn sabiex din tivvota, jekk ikun hemm lok, dwar l-istralċ jew jekk ma jitolbux l-istralċ ġudizzjarju jew jekk ikun il-każ, il-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza f’terminu ta’ xahrejn, li jibda fid-data prevista għal-laqgħa ġenerali meta din ma tiltaqax jew fid-data ta’ din il-laqgħa ġenerali meta din tivvota kontra l‑istralċ”.
27.
L-Artikolu 9 tal-Ley Orgánica no6/1985 del poder judicial (Liġi organika 6/1985 dwar is-setgħa ġudizzjarja), tal-1 ta’ Lulju 1985 ( 9 ), jipprovdi:
“1. Il-qrati u tribunali għandhom jeżerċitaw il-ġurisdizzjoni tagħhom esklużivament fil-każijiet fejn il-leġiżlazzjoni tistabbilixxi l-ġurisdizzjoni tagħhom.
2. Il-qrati u tribunali ċivili għandu jkollhom ġurisdizzjoni, minbarra fl‑oqsma proprji tagħhom, f’dawk l-oqsma kollha li ma humiex attribwiti lil xi ordinament ġudizzjarju ieħor.
[…]
5. Il-qrati tal-kumpanniji jisimgħu rikorsi li jaqgħu fil-qasam tal‑liġi tal-kumpanniji, kemm jekk jirrigwardaw kawżi individwali jew kollettivi, kif ukoll ilmenti li jirrigwardaw is-sigurtà soċjali jew magħmula kontra l-Istat, meta l-liġi dwar ix-xogħol tattribwixxi lilu r‑responsabbiltà f’dan il-qasam.
[…]”
28.
L-Artikolu 10(1) ta’ din il-liġi jipprovdi:
“Għall-finijiet preliminari biss, kull ordinament ġudizzjarju jista’ jisma’ kawżi li ma għandux ġurisdizzjoni esklużiva tagħhom”.
III. Il-fatti tal-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
29.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kienu impjegati minn Contimark, kumpannija ta’ responsabbiltà limitata, maħluqa fl-1992 b’kapital azzjonarju ta’ EUR 60 101.21 u amministrata mill-2010 minn amministratur uniku, J. Socías Gispert.
30.
Din il-kumpannija sofriet telf finanzjarju kbir fl-2012 (EUR 240150) u fl-2013 (EUR 541559), u sussegwentement temmet l‑attivitajiet tagħha fit-tieni semestru tal-2013.
31.
L-amministratur uniku ta’ din il-kumpannija ma sejjaħx il-laqgħa tal-azzjonarji sabiex inaqqas il-kapital azzjonarju u ma talabx il-ftuħ ta’ proċedura ġudizzjarja volontarja għar-regolament kollettiv tal-passiv skont il-Ley Concursal (liġi dwar l-insolvenza), tad-9 ta’ Lulju 2003 ( 10 ), u lanqas sejjaħ il-laqgħa tal-azzjonarji għall-istralċ tal-imsemmija kumpannija sabiex l-istralċ tal-kumpannija minħabba t-terminazzjoni tal-attività tagħha tiġi kkonstatata skont l-Artikoli 362 u 363 tal-LSC.
32.
Qabel it-terminazzjoni tal-attività ta’ Contimark, wieħed mir‑rikorrenti fil-kawża prinċipali kien beda, fix-xahar ta’ April 2013, proċedura quddiem il-Juzgado de lo Social no33 de Barcelona (qorti tax‑xogħol Nru 33 ta’ Barcelona, Spanja) għall-konstatazzjoni tat‑terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu minħabba nuqqas ta’ ħlas ta’ salarji. Ir-rikorrenti l-oħra fil-kawża prinċipali għamlu rikors kontra t‑tkeċċija tagħhom, li seħħet fix-xhur ta’ Mejju u Ġunju 2013. Fl-aħħar tas-sena 2013, il-Juzgado de lo Social no33 de Barcelona (qorti tax‑xogħol Nru 33 ta’ Barcelona) ikkundannat lil Contimark tħallashom arretrati ta’ salarji u allowances.
33.
Sussegwentement, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali bdew azzjoni għall‑irkupru tal-krediti tagħhom quddiem il-Juzgado de lo Social no30 de Barcelona (qorti tax-xogħol Nru 30 ta’ Barcelona, Spanja), il-qorti tar-rinviju, speċifikament responsabbli mill-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fil-qasam soċjali. Minħabba l-insolvenza tal-kumpannija Contimark u tal-ammont stabbilit bħala garanzija ta’ salarji favur l-impjegati f’tali każ, il-krediti tagħhom kienu biss parzjalment issodisfatti.
34.
Huma ppreżentaw talba inċidentali quddiem il-qorti tar-rinviju, magħmula kontra l-amministratur ta’ Contimark, sabiex jiġi ddikjarat responsabbli għan-nuqqas ta’ twettiq tad-dispożizzjonijiet tal-LSC u għall-ħlas tal-ammonti li kienu għadhom dovuti lilhom, in solidum mal‑kumpannija.
35.
Il-qorti tar-rinviju esprimiet dubji dwar il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tal-ġurisprudenza stabbilita tas-Sala de lo Social del Tribunal Supremo (awla tal-kumpanniji tal-qorti suprema, Spanja), sa mill-1997, li tirriżerva l-kompetenza dwar ir-responsabbiltà tal-amministratur lill-qrati kummerċjali.
36.
Hija tispjega li, sabiex jiġi ddikjarat li l-qrati tal-kumpanniji ma humiex kompetenti sabiex jisimgħu dawn l-azzjonijiet diretti kontra l-impriża u b’mod solidali, kontra l-amministratur minħabba nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi kummerċjali mwettqa f’dik il-kwalità, is-Sala de lo Social del Tribunal Supremo (awla tal-kumpanniji tal-qorti suprema) bbażat id-deċiżjoni tagħha fuq ir-raġunijiet segwenti:
–
it-talba għal kundanna in solidum ma tikkostitwixxix kwistjoni preliminari mqajma fil-kuntest ta’ proċedura tal-liġi tax-xogħol u li l-qorti tal-kumpanniji tista’ għalhekk tisma’, għaliex is-soluzzjoni għaliha ma hijiex neċessarja għad‑deċiżjoni tat-talba prinċipali u ma għandha ebda effett fuqha;
–
id-djun tal-amministratur ma humiex djun fil-konfront tal‑ħaddiema, iżda fil-konfront tal-kumpannija, u
–
l-eventwali sodisfazzjon tal-kundizzjonijiet li jwasslu għall‑obbligu legali tal-istralċ tal-kumpannija għandu dejjem ikun is-suġġett ta’ deċiżjoni preliminari, li għandha tingħata mill-qrati kompetenti fil-qasam kummerċjali peress li din il‑kwistjoni ma hijiex anċillari għall-obbligi fil-qasam tal‑kumpanniji.
37.
Il-qorti tar-rinviju tenfasizza li, bejn l-1997 u l-2000, favur linja ta’ ġurisprudenza oħra, il-qrati tal-kumpanniji ngħataw kompetenzi sabiex jiddeċiedu dwar talbiet inċidentali intiżi għall-kundanna in solidum tal-amministraturi li ma kinux adottaw l-istatuti ta’ kumpanniji ta’ responsabbiltà limitata u l-ammont minimu tal-kapital azzjonarju tagħhom qabel it-30 ta’ Ġunju 1992 kif kienu marbuta li jagħmlu skont liġi dwar il-kumpanniji li kienet abrogata u ssostitwita mil-LSC. Is-Sala de lo Social del Tribunal Supremo (awla tal-kumpanniji tal-qorti suprema) ibbażat ruħha b’mod partikolari fuq il-fatt li l-kawża tat-talba tirriżulta minn kuntratt ta’ xogħol.
38.
Din il-qorti prinċipalment tqis li huwa, effettivament, il-fatt li d-djun tal-kumpannija huma salarji u s-solidarjetà legali tal-amministraturi fir‑rigward tal-kredituri li għandhom jiddeterminaw l-estensjoni tal‑kompetenza tal-qorti tal-kumpanniji għal oqsma li ma humiex attribwiti lilha.
39.
Barra minn hekk, hija tosserva li, permezz ta dispożizzjonijiet speċjali, il-leġiżlatur Spanjol ippreveda każijiet li fihom qrati oħra barra l-qorti kummerċjali jistgħu jiddeċiedu dwar ir-responsabbiltà in solidum tal-amministraturi. B’hekk, il-qrati tal-kontenzjuż amministrattiv kienu jeżerċitaw l-istħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjonijiet amministrattivi li jestendu r-responsabbiltà għal djun ta’ sigurtà soċjali mogħtija kontra amministraturi b’applikazzjoni tal-Artikolu 30(2) tal-Ley General de la Seguridad Social (liġi ġenerali dwar is-sigurtà soċjali) approvata permezz tar-Real Decreto Legislativo 1/1994 (Digriet Leġiżlattiv Rjali Nru 1/1994), tal-20 ta’ Ġunju 1994 ( 11 ). L-Artikolu 240(3) tal-Ley reguladora de la Jurisdicción Social (liġi li tirregola l-qrati tal-kumpanniji), tal-10 ta’ Ottubru 2011 ( 12 ) tawtorizzahom ukoll jestendu r-responsabbiltà in solidum għad-djun li ġejjin minn kuntratt tax-xogħol jew miftiehma mas-sigurtà soċjali lill‑azzjonarji, membri jew diretturi (amministraturi fattwali) tal‑kumpanniji kummerċjali mingħajr personalità ġuridika f’każ ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi ta’ natura kummerċjali.
40.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Juzgado de lo Social no30 de Barcelona (qorti tax-xogħol Nru 30 ta’ Barcelona) iddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1.
Id-Direttivi 2009/101 u 2012/30 [kif ukoll] inter alia l-Artikoli 236, 237, 238, 241 u 367 tal-[LSC], li jiżguraw it-traspożizzjoni ta’ dawn id-direttivi fid-dritt Spanjol, jagħtu lil kreditur ta’ kumpannija kummerċjali, li jitlob quddiem il-qrati Spanjoli kompetenti, jiġifieri l-qrati tal-kumpanniji, il-ħlas tal-kreditu tiegħu li jirriżulta minn kuntratt ta’ xogħol, id-dritt li jeżerċita b’mod simultanju u kumulattiv quddiem l-istess qorti, l-azzjoni diretta kontra l-impriża bil-ħsieb li jiġi rrikonoxxut id-dejn li jirriżulta minn kuntratt ta’ xogħol u l-azzjoni kontra l-persuna fiżika, jiġifieri l-amministratur tal-kumpannija, fil-kwalità tiegħu ta’ kodebitur in solidum tad-djun tal-kumpannija minħabba nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi ta’ natura kummerċjali previsti f’dawn id-direttivi u trasposti fil-[LSC]?
2)
L-Artikoli 2, 6, 7 u 8 tad-Direttiva 2009/101 u l-Artikoli 19 u 36 tad-Direttiva 2012/30 huma kompatibbli mal-ġurisprudenza żviluppata mit-taqsima tal-kawżi marbuta mal-kumpanniji tas-Sala de lo Social del Tribunal Supremo [(Awla tal-Kumpanniji tal-Qorti Suprema)] fid-deċiżjonijiet tagħha tat-28 ta’ Frar 1997 (RJ 1997\4220); tat-28 ta’ Ottubru 1997 (RJ 1997\7680); tal-31 ta’ Diċembru 1997 (RJ 1997\9644); tat-13 ta’ April 1998 (RJ 1998\4577); tas-17 ta’ Jannar 2000 (RJ 2000\918); tad-9 ta’ Ġunju 2000 (RJ 2000\5109); tat-8 ta’ Mejju 2002 u tal-20 ta’ Diċembru 2012, li tistabbilixxi li, fil-qasam tal-krediti li jirriżultaw minn kuntratt ta’ xogħol, il-qrati Spanjoli tal-kumpanniji ma jistgħux japplikaw direttament il-garanziji stabbiliti favur kredituri ta’ kumpanniji kummerċjali mid-Direttivi 2009/101 u 2012/30 u inter alia, mill-Artikoli 236, 237, 238, 241 u 367 tal-[LSC], li jiżguraw it-traspożizzjoni ta’ dawn id-direttivi fid-dritt Spanjol, f’każijiet fejn l-ogħla persuni responsabbli għal dawn il‑kumpanniji, li huma persuni fiżiċi, jiksru r-rekwiżiti formali tal‑pubblikazzjoni tal-atti essenzjali tal-kumpannija previsti fid‑Direttivi 2009/101 u 2012/30 u trasposti fil-[LSC]?
3)
L-Artikoli 20 u 21 tal-[Karta], moqrija flimkien mal-Artikolu 51 tagħha, huma kompatibbli mal-ġurisprudenza żviluppata mit‑taqsima tal-kawżi marbuta mal-kumpanniji tas-Sala de lo Social del Tribunal Supremo [(Awla tal-Kumpanniji tal-Qorti Suprema)] fid-deċiżjonijiet tagħha tat-28 ta’ Frar 1997 (RJ 1997\4220); tat-28 ta’ Ottubru 1997 (RJ 1997\7680); tal‑31 ta’ Diċembru 1997 (RJ 1997\9644); tat-13 ta’ April 1998 (RJ 1998\4577); tas-17 ta’ Jannar 2000 (RJ 2000\918); tad‑9 ta’ Ġunju 2000 (RJ 2000\5109); tat-8 ta’ Mejju 2002 u tal‑20 ta’ Diċembru 2012, li tobbliga lid-detentur ta’ kreditu, li jirriżulta minn kuntratt ta’ xogħol, li jkun ħaddiem impjegat, li jibda żewġ proċeduri ġudizzjarji, fl-ewwel lok quddiem il-qorti tal‑kumpanniji kontra l-impriża sabiex jikseb ir-rikonoxximent tal‑kreditu tiegħu li jirriżulta minn kuntratt ta’ xogħol, u sussegwentement quddiem il-qrati ċivili jew kummerċjali bil-għan li tiġi kkonstatata r-responsabbiltà in solidum tal-amministratur tal‑kumpannija jew ta’ persuni fiżiċi oħra, u dan meta la d‑Direttiva 2009/101, la d-Direttiva 2012/30, u lanqas id‑dispożizzjonijiet interni li jittrasponu dawn id-direttivi, ma jipprevedu l-istess rekwiżit għal xi tip ieħor ta’ kreditur, indipendentement min-natura tal-kreditu tiegħu?”.
IV. L-analiżi tiegħi
41.
Qabel kollox ser nesponi, bħala estensjoni tad-domanda li l-partijiet kienu mistiedna jirrispondu waqt is-seduta, kif fil-fehma tiegħi, l‑Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30 japplika f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Imbagħad ser nippreżenta l-analiżi tiegħi dwar il-mertu tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju.
A. Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
42.
Jekk wieħed joqgħod mal-formulazzjoni stretta tad-domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, l-ewwel waħda hija intiża sabiex jiġi stabbilit jekk id-Direttivi 2009/101 u 2012/30 jagħtux dritt lill‑kreditur impjegat li jeżerċita quddiem l-istess qorti l-azzjoni għall‑irkupru tal-kreditu tiegħu kontra kumpannija u dik intiża għall‑kundanna in solidum tal-amministratur tagħha. It-tieni domanda tirrigwarda l-ġurisprudenza Spanjola li teskludi l-kompetenza tal-qrati tax-xogħol sabiex jikkonstataw in-nuqqas ta’ twettiq min-naħa tal‑persuni responsabbli għall-kumpannija tal-obbligi tagħhom tal‑pubblikazzjoni tal-atti essenzjali tal-kumpanniji. It-tielet domanda hija dwar il-ksur tal-ugwaljanza bejn il-kredituri impjegati u oħrajn, mhux impjegati, li ma humiex marbuta li jibdew proċeduri separati.
43.
Qabel kollox, iqumu żewġ diffikultajiet fir-rigward tal-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. L-ewwel waħda tirrigwarda d-dispożizzjonijiet tad-Direttivi 2009/101 u 2012/30 imsemmija fl-ewwel żewġ domandi li għandhom jiġu eżaminati flimkien u preliminarjament ( 13 ). It-tieni tirriżulta mill-għan tagħhom, jiġifieri mhux il-kontenut tad‑dispożizzjonijiet nazzjonali intiżi sabiex jiżguraw ir-riżultati imposti minn dawn id-direttivi, iżda l-għażla li jillimitaw il-kompetenza ratione materiae tal-qrati tax-xogħol Spanjoli għall-implementazzjoni tagħhom.
44.
Sabiex tiġi vverifikata l-applikabbiltà, skont il-qorti tar-rinviju, tad-Direttivi 2009/101 u 2012/30, nipproponi, fl-ewwel lok, li nitilqu mill-konstatazzjoni li l-kawża tirrigwarda r-responsabbiltà tal‑amministratur minħabba n-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi tiegħu fir‑rigward tal-insolvenza jew it-terminazzjoni tal-attività tal-kumpannija li huwa jamministra.
45.
Ċertament, id-dispożizzjonijiet li jinsabu fid-Direttivi 2009/101 u 2012/30 għandhom l-għan li jtejbu l-aċċess għall-informazzjoni dwar is-sitwazzjoni finanzjarja tal-kumpanniji u li jiffavorixxu t-teħid ta’ deċiżjonijiet mill-korpi responsabbli f’każ ta’ diffikultajiet, sabiex jipproteġu l-interessi tat-terzi u tal-kredituri.
46.
Madankollu, ir-riferiment għad-Direttiva 2009/101, peress li din tirrigwarda b’mod iktar speċjali l-obbligu tal-pubblikazzjoni dwar l-atti u d-dokumenti li jippermettu lit-terzi jeżerċitaw kontrolli, hija ineffettiva peress li l-amministratur huwa speċifikament ikkritikat li ma wettaq l‑ebda att.
47.
Għalhekk għandu jiġi eżaminat jekk ir-riferiment għad‑Direttiva 2012/30, u b’mod speċjali għall-Artikoli 19 u 36 tagħha, huwiex rilevanti. Dan l-istrument għandu l-għan, kif tesponi l-premessa 3 tiegħu, li jikkoordina d-dispożizzjonijiet nazzjonali li jirreferu għall‑formazzjoni ta’ kumpanniji u għaż-żamma, żieda u tnaqqis tal‑kapital tagħhom sabiex tiġi żgurata protezzjoni minima ekwivalenti kemm għal azzjonarji kif ukoll għal kredituri ta’ dawn il-kumpanniji. Barra minn hekk, fil‑premessa 5 ta’ din id-direttiva jiġi ppreċiżat li “[d]ispożizzjonijiet fl‑Unjoni — huma meħtieġa biex jinżamm il-kapital, li jikkostitwixxi s‑sigurtà tal-kredituri”.
48.
Huwa proprju sabiex jilħaq dawn l-għanijiet li l-Artikolu 19(1) tal‑imsemmija direttiva jipprovdi li “[f’]każ ta’ telf serju tal-kapital sottoskrtitt, laqgħa ġenerali ta’ l-azzjonisti għandha tissejjaħ fil-perjodu speċifikat mil-liġijiet ta’ l-Istati Membri, biex jiġi kkunsidrat jekk il‑kumpannija għandhiex tiġi stralċjata jew għandhomx jittieħdu xi miżuri oħra”.
49.
Min-naħa l-oħra, għalkemm l-Artikolu 36 tad-Direttiva 2012/30 jaqa’ fl-istess loġika, ma jidhirlix li r-riferiment għalih kien rilevanti peress li miċ-ċirkustanzi fattwali deskritti fid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l‑kawża ma taqax fl-estensjoni ta’ deċiżjoni ta’ tnaqqis tal-kapital, suġġetta għal obbligu ta’ pubblikazzjoni, previst fl-Artikolu 34 ta’ din id-direttiva.
50.
Barra minn hekk, jidhirli li huwa utli li jiġi ppreċiżat, peress li hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tivverifika dan ( 14 ), li fil-fehma tiegħi, ebda dispożizzjoni oħra ma għandha tkun interpretata.
51.
Madankollu, kif kien irrilevat waqt is-seduta, l-Artikolu 19 tad‑Direttiva 2012/30, imsemmi mill-qorti tar-rinviju, ma jinkludi ebda spjegazzjoni dwar il-korp responsabbli ( 15 ) f’każ ta’ nuqqas ta’ konvokazzjoni.
52.
Id-differenza fil-formulazzjoni mal-Artikolu 34(1) tal-imsemmija direttiva tista’ tiġi enfasizzata wkoll. Dan jistabbilixxi obbligu ta’ pubblikazzjoni f’każ ta’ deċiżjoni tal-laqgħa ġenerali dwar it-tnaqqis tal‑ammont tal-kapital sottoskritt skont il-metodi previsti mil‑leġiżlazzjoni ta’ kull Stat Membru skont l-Artikolu 3 tad‑Direttiva 2009/101. Huwa dan ir-riferiment li jippermetti li ssir rabta mal-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva, li jipprovdi li l-Istati Membri “jipprovdu għal penali xierqa” f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l‑obbligu ta’ pubblikazzjoni.
53.
Konsegwentement, fit-tieni lok, għandu jkun magħruf kif il‑proċedura fil-kawża prinċipali, li tirrigwarda r-responsabbiltà ta’ korp ta’ amministrazzjoni ta’ kumpannija, meta ma jwettaqx l-atti neċessarji sabiex jiżgura l-ħlas tal-kredituri, għandha l-għan li tirrendi effettiv l-obbligu stabbilit fl-Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30.
54.
Qabel kollox, għandha tiġi rrilevata n-natura imperattiva tat‑termini ta’ din id-dispożizzjoni ( 16 ). Din hija neċessarja għall‑attribuzzjoni ta’ responsabbiltajiet, u tiġġustifika għaliex il‑leġiżlatur tal-Unjoni ma kkunsidrax neċessarju, f’tali każ, li jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-kundizzjonijiet tal-azzjoni ta’ responsabbiltà ( 17 ).
55.
Sussegwentement, il-qari tad-dispożizzjonijiet tad-dritt intern inkwistjoni jwassalna sabiex jiġi kkunsidrat li dawn huma intiżi sabiex jiżguraw ir‑riżultati imposti mid-Direttiva 2012/30 intiża għall-preżervazzjoni tad‑drittijiet tal-kredituri ta’ kumpanniji, b’mod partikolari f’każ ta’ telf serju tal-kapital sottoskritt. B’hekk l-Artikolu 363 ta’ din il-liġi jistabbilixxi l-kawżi għall-istralċ ta’ kumpannija ta’ kapital azzjonarju, b’mod partikolari meta l-patrimonju nett tagħha jonqos b’ammont inqas min-nofs il-kapital jew jekk l-attività tal-kumpannija tkun itterminata. Skont l-Artikolu 365 ta’ din il-liġi, l-amministratur għandu jsejjaħ il‑laqgħa ġenerali sabiex tittieħed deċiżjoni, jiġifieri dwar l-istralċ tal‑kumpannija jew il-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza. Ir-responsabbiltà in solidum tal-amministraturi fin-nuqqas ta’ konvokazzjoni, prevista fl‑Artikolu 367 tal-imsemmija liġi, turi l-volontà, ikkonfermata mill‑għan imfittex minn din id-direttiva, li tipprovoka implementazzjoni rapida ħafna tal-proċeduri li jipproteġu b’mod partikolari lill-kredituri, sabiex tillimita r-riskji marbuta man-nuqqas ta’ azzjoni tal-korpi tal‑kumpannija. Huwa wkoll sabiex issaħħaħ il-konsegwenzi ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tal-amministratur, li l-kumpens għad-danni kkawżati lill-kredituri huwa previst fl-Artikolu 236 tal-LSC filwaqt li l‑fakultà li tkun eżerċitata azzjoni diretta għal dan il-għan hija mogħtija fl-Artikolu 240 tal-istess liġi.
56.
B’hekk, ladarba r-regoli adottati jissodisfaw ir-rekwiżit espliċitu stabbilit fl-Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30 u jikkontribwixxu għall‑effettività tar-regoli imposti minnha ( 18 ), dawn jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, anki meta ma jikkorrispondux għal rekwiżit espress stabbilit minnha ( 19 ).
57.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu issa jiġi eżaminat il-mertu tad‑domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju u għalhekk, għandha tiġi indirizzata t-tieni diffikultà li huma jqajmu.
B. Fuq il-mertu
1. Fuq l-ewwel u t-tieni domandi preliminari
58.
Fir-rigward tal-ewwel u t-tieni domandi preliminari, li huma marbuta flimkien, nenfasizza preliminarjament il-partikolarità tal-għan tagħhom. Fil-fatt, it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-għażla tal‑leġiżlatur Spanjol fil-qasam tal-organizzazzjoni ġudizzjarja li jippermetti lill-kredituri li jimplementaw ir-responsabbiltà in solidum tal‑amministratur li naqas mill-obbligi tiegħu, u b’mod partikolari dawk stabbiliti fl-Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30.
59.
Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita ( 20 ), fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam, huwa l-ordinament ġuridiku nazzjonali ta’ kull Stat Membru, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, li għandu jindika l-qrati kompetenti u li għandu jirregola l‑modalitajiet proċedurali għar-rimedji ġudizzjarji maħsuba sabiex jiġi żgurat il-ħarsien tad-drittijiet li l-partijiet f’kawża jgawdu bis-saħħa tad‑dritt tal-Unjoni.
60.
Madankollu, ladarba l-Istati Membru għandhom ir-responsabbiltà li jiżguraw, f’kull każ, protezzjoni effettiva ta’ dawn id-drittijiet ( 21 ), dawn ir-regoli proċedurali ma jistgħux ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw azzjonijiet domestiċi simili (prinċipju ta’ ekwivalenza) u ma għandhomx jagħmluha prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli biex jiġu eżerċitati drittijiet mogħtija mid-dritt Komunitarju (prinċipju ta’ effettività) ( 22 ).
61.
Dawn ir-rekwiżiti ta’ ekwivalenza u effettività japplikaw ukoll għal dak li jirrigwarda l-indikazzjoni tal-qrati kompetenti sabiex jisimgħu kawżi bbażati fuq dan id-dritt ( 23 ).
62.
Għalhekk, id-domanda magħmula għandha tinftiehem fis-sens li l‑qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 19 tad‑Direttiva 2012/30 kif ukoll il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività ( 24 ) għandhomx ikunu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tobbliga lil impjegat kreditur tal‑kumpannija li kienet timpjegah li jersaq quddiem qorti oħra li ma hijiex dik tax-xogħol sabiex jikseb il-kundanna in solidum tal‑amministratur ta’ dik il-kumpannija għall-ħlas ta’ ammonti dovuti lilu.
63.
Iżda fil-prinċipju, huma l-qrati nazzjonali li għandhom jivverifikaw jekk il-modalitajiet proċedurali intiżi sabiex jiżguraw, fid‑dritt intern, is-salvagwardja tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal‑Unjoni humiex konformi ma’ dawn il-prinċipji. Madankollu, fid-dawl tal-evalwazzjoni li din il-qorti jkollha twettaq, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tindikalha ċerti elementi li jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal‑Unjoni ( 25 ).
64.
L-osservanza tal-prinċipju ta’ ekwivalenza teħtieġ li r-regola nazzjonali inkwistjoni għandha tapplika, mingħajr distinzjoni, għal azzjonijiet ibbażati fuq il-ksur tad-dritt tal-Unjoni u dawk ibbażati fuq il‑ksur tad-dritt nazzjonali li jkollhom għan u kawża ta’ azzjoni simili ( 26 ). Madankollu, kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, dan il-prinċipju ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jobbliga lil Stat Membru li jestendi s-sistema interna tiegħu l-iktar favorevoli għall-azzjonijiet kollha ppreżentati fil-qasam tad-dritt tax-xogħol ( 27 ). Sabiex jiġi vverifikat jekk il-prinċipju ta’ ekwivalenza huwiex osservat, hija l-qorti nazzjonali li għandha, teżamina kemm l-għan kif ukoll l-elementi essenzjali tar-rimedji allegatament simili ta’ natura interna ( 28 ). Għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-post tad-dispożizzjoni nazzjonali fil-proċedura kollha, l-iżvolġiment tagħha u tal-partikolaritajiet tagħha quddiem l-qrati nazzjonali ( 29 ).
65.
Madankollu, bħall-Kummissjoni Ewropea, jiena nikkonstata, li l-qorti tar‑rinviju ma tatx informazzjoni dwar il-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà u tal-proċedura iktar favorevoli għall-eżerċizzju tad-drittijiet ibbażati fuq il‑leġiżlazzjoni nazzjonali li għandhom natura li tista’ tqajjem dubju dwar l-osservanza ta’ dan il-prinċipju. It-testi speċjali, iċċitati mill-qorti tar‑rinviju ( 30 ), jirregolaw proċeduri li ma humiex paragunabbli peress li ma jipprovdux li l-qorti tax-xogħol hija kompetenti sabiex tiddeċiedi dwar talbiet oħra, li ma humiex marbuta mal-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol. Fi kliem ieħor, għandu jiġi eżaminat jekk ir-regola kkontestata tapplikax biss għal talbiet intiżi sabiex jistabbilixxu r-responsabbiltà in solidum tal-amministratur, filwaqt li għal talbiet oħra, huwa biżżejjed rikors wieħed quddiem il-qorti tax-xogħol ( 31 ).
66.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ effettività, id-diffikultà esposta mill‑qorti tar-rinviju tirrigwarda mhux in-nuqqas ta’ rimedju jew diffikultajiet estremi għall-eżerċizzju tiegħu ( 32 ), iżda biss l‑inkonvenjenzi, imqajma f’termini ġenerali ( 33 ), tat-tqassim ta’ kompetenzi bejn żewġ qrati speċjalizzati f’oqsma differenti.
67.
Għalhekk, għandu jitfakkar li d-dispożizzjoni proċedurali nazzjonali inkwistjoni għandha tkun analizzata billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-post tagħha fil-proċedura kollha, l-iżvolġiment u l‑partikolaritajiet tagħha quddiem qrati nazzjonali differenti. Minn din il‑perspettiva għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, skont il-każ, il‑prinċipji bażiċi tas-sistema ġudizzjarja nazzjonali, bħall-protezzjoni tad-drittijiet tad-difiża, il-prinċipju ta’ ċertezza legali u l-iżvolġiment korrett tal-proċedura ( 34 ).
68.
B’hekk, fil-kawża prinċipali, jien nikkunsidra li għandu jinħoloq bilanċ ( 35 ) bejn il-vantaġġi u l-inkonvenjenzi tal-għażla ta’ tqassim ta’ kompetenzi bejn żewġ qrati speċjalizzati.
69.
L-interess tal-kreditur impjegat li jara l-aspetti kollha tat-tilwima deċiżi minn qorti waħda ma jistax jiġi injorat u dan għal kunsiderazzjonijiet prattiċi fir-rigward ta’ terminu u ta’ spejjeż. Dawn iġġustifikaw, kif enfasizza r-rappreżentant ta’ A. Marína Lorente waqt is‑seduta, li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-obbligu li għandu ħaddiem għal żmien determinat “li jressaq azzjoni ġdida, jekk ikun il-każ quddiem qorti differenti, għad-determinazzjoni tas-sanzjoni xierqa meta jkun ġie kkonstatat użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ impjieg għal żmien determinat suċċessivi minn awtorità ġudizzjarja” ( 36 ), jirriżulta li ma huwiex konformi mal-prinċipju ta’ effettività peress li għandu “jirriżulta minnu għal [dan il‑ħaddiem] inkonvenjenti proċedurali, f’termini, b’mod partikolari, tal‑ispejjeż, tat-tul u tar-regoli ta’ rappreżentanza” ( 37 ).
70.
Madankollu, naħseb li din is-soluzzjoni ma tistax tkun adottata mill‑ġdid. Fil-fatt, din il-kawża tirrigwarda l-eżami ta’ sitwazzjoni li fiha għandhom isiru żewġ proċeduri distinti, waħda sabiex jiġi kkonstatat abbuż, u l-oħra sabiex dan jiġi ssanzjonat ( 38 ). Ir-rabta diretta li teżisti bejn it-talbiet u r-relazzjoni ġuridika tal-partijiet bejniethom hija l-bażi prinċipali tas-soluzzjoni ( 39 ), peress li l-kwistjoni tal-ispeċjalizzazzjoni tal-qorti hija inċidentali ( 40 ).
71.
Issa fil-fehma tiegħi, l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kawża prinċipali huma differenti ħafna. Fil-fatt, kif enfasizza l-Gvern Spanjol, waqt is-seduta, il-kwistjoni tar-responsabbiltà tal-amministratur ma hijiex marbuta mad-determinazzjoni tal-kreditu ta’ salarji. Barra minn hekk, din it-talba inċidentali ma saritx fl-istadju tal‑eżekuzzjoni ta’ kundanni pekunjarji.
72.
Għalhekk, l-inkonvenjenzi marbuta mal-bidu ta’ żewġ proċeduri distinti, sabiex jiġu ttrattati talbiet fil-mertu mingħajr rabta diretta, għandhom ikunu eżaminati fid-dawl tal-importanza ta’ ċertezza legali li tradizzjonalment tiġġustifika l-ispeċjalizzazzjoni tal-qrati, kemm fil‑qasam tal-kumpanniji kif ukoll fil-qasam kummerċjali.
73.
Dan huwa bbażat fuq il-konstatazzjoni li l-partikolarità u t‑teknika ta’ ċerti kawżi jeħtieġu konċentrazzjoni tal-kontenzjuż sabiex tiffavorixxi l-ftehim u t-trattazzjoni tagħhom. Dan huwa l-każ fil-kawżi li jirrigwardaw ir-relazzjoni tax-xogħol bejn persuna li timpjega u l‑impjegat, l-istess bħal fil-qasam kummerċjali fir-rigward tal-kawżi dwar deċiżjonijiet meħuda fil-kumpanniji kummerċjali, speċjalment f’każ ta’ diffikultajiet finanzjarji u b’mod iktar partikolari, dwar ir‑responsabbiltà ta’ dawk li jamministrawhom ( 41 ).
74.
Din l-organizzazzjoni tiffavorixxi wkoll kif il-kawża tinftiehem b’mod globali, li tippermetti lil qorti waħda titratta t-talbiet kollha tal-kredituri, u tiffaċilita l-analiżi tal-kundizzjonijiet li fihom jista’ jkun hemm responsabbiltà tal-korpi ta’ direttorat.
75.
F’dan ir-rigward, jista’ jitqies ukoll li din l‑ispeċjalizzazzjoni hija koerenti mal-għan imfittex mil-leġiżlatur tal‑Unjoni intiż biex deċiżjonijiet dwar il-ħajja tal-kumpannija, pereżempju f’każ ta’ tnaqqis tal-kapital, jittieħdu “[s]abiex tittejjeb il-protezzjoni standardizzata tal-kreditur fl-Istati Membri kollha” ( 42 ).
76.
Konsegwentement, l-għażla li qorti li l-kompetenza tagħha hija esklużiva sabiex tiżgura l-effettività tad-drittijiet previsti mil‑leġiżlazzjoni tax-xogħol, ma tingħatax il-fakultà li teżamina l‑kwistjoni tar-responsabbiltà ta’ amministratur, irriżervata lil qorti speċjalizzata oħra, li ma hijiex marbuta mal-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ xogħol, ma jidhirlix li hija ta’ natura li tirrendi partikolarment diffiċli l‑eżerċizzju mill-impjegati tad-drittijiet tagħhom, a fortiori, fl-istadju tal‑irkupru forzat ta’ djun ta’ salarji, wara l-applikazzjoni imperattiva tal-privileġġi superjuri marbuta magħhom u l-intervent tal-fondi ta’ garanzija tal-impjegati ( 43 ).
77.
Barra minn hekk, jista’ jiġi rrilevat, kif tfakkar waqt is-seduta, li l‑leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni toffri lill-impjegati l-fakultà li jissalvagwardjaw ruħhom kontra n-nuqqas ta’ azzjoni tal-korpi amministrattivi billi jitolbu l-istralċ tal-kumpannija quddiem il-qorti kummerċjali ( 44 ), jew anki l-kumpens għad-danni sofferti ( 45 ). L‑implementazzjoni ta’ dawn il-proċeduri mill-impjegati hija ffaċilitata mill-preżenza tagħhom fl-impriża u konsegwentement, permezz ta’ aċċess dirett għall-informazzjoni utili.
78.
Jista’ wkoll jiġi osservat li ebda dispożizzjoni msemmija mill-qorti tar-rinviju ma teskludi li l-impjegati jistgħu jintervjenu volontarjament matul proċedura għal responsabbiltà tal-amministratur, li kienet diġà mibdija minn kredituri oħra.
79.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r‑risposta għall-ewwel żewġ domandi preliminari għandha tkun li l‑Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30 kif ukoll il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività għandhom ikunu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tobbliga lil impjegat, kreditur tal-kumpannija li timpjegah, li jersaq quddiem qorti oħra li ma hijiex dik tax-xogħol sabiex jikseb il-kundanna in solidum tal-amministratur ta’ dik il-kumpannija, minħabba n-nuqqas ta’ twettiq min-naħa tiegħu ta’ obbligi ta’ natura kummerċjali, sakemm din il‑leġiżlazzjoni ma tkunx inqas favorevoli minn dik li tirregola l‑azzjonijiet simili ta’ natura interna u ma tirrendix prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija minn din id-direttiva, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.
2. Fuq it-tielet domanda preliminari
80.
Fir-rigward ta’ din id-domanda preliminari, suġġetta għall-istess kundizzjoni preliminari ta’ rabta mad-dritt tal-Unjoni ( 46 ), għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni jeżiġi li sitwazzjonijiet paragunabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati b’mod ugwali, sakemm tali trattament ma jkunx oġġettivament iġġustifikat. L-elementi li jikkaratterizzaw sitwazzjonijiet differenti u għaldaqstant in-natura paragunabbli tagħhom għandhom, b’mod partikolari, jiġu ddeterminati u evalwati fid-dawl tas-suġġett u tal-għan tal-att tad-dritt tal-Unjoni li jistabbilixxi d-distinzjoni inkwistjoni. Barra minn hekk, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-prinċipji u l-għanijiet tal-qasam li jagħmel parti minnu l-att inkwistjoni. Tali approċċ għandu japplika wkoll, mutatis mutandis, fil-kuntest ta’ eżami li għandu fil-mira tiegħu l‑evalwazzjoni tal-konformità, mal-prinċipju tal-ugwaljanza fit‑trattament, ta’ miżuri nazzjonali li jimplementaw id-dritt tal-Unjoni ( 47 ).
81.
Il-qorti tar-rinviju tqis li tkun xi tkun in-natura tal-kreditu, il‑kundizzjonijiet proċedurali li fihom tintalab il-garanzija tal‑amministratur għandhom ikunu identiċi, u għalhekk, il-qorti tax‑xogħol tista’ tiddeċiedi fl-istess waqt dwar l-irkupru tal-kreditu u r‑responsabbiltà in solidum tal-amministratur.
82.
Inqis li ebda differenza fit-trattament ma’ teżisti fil‑mertu. Ir-responsabbiltà in solidum tal-amministratur tista’ tintalab tkun xi tkun in-natura tal-kreditu fil-konfront tal-kumpannija.
83.
Fuq livell proċedurali, huwa preċiżament minħabba li l-kreditu huwa salarji u minħabba s-sistema partikolari ta’ garanziji prevista mil-liġi marbuta miegħu f’każ ta’ terminazzjoni tal-attività tal-persuna li timpjega jew l-insolvenza tagħha li teżisti d-differenza fit-trattament mal-kreditur ċivili jew kummerċjali, li jiġġustifika li qorti tax-xogħol tkun esklużivament kompetenti.
84.
Il-partikolarità tat-talba għall-konstatazzjoni tar-responsabbiltà tal-amministratur tiġġustifika wkoll li din ma tistax issir quddiem qorti esklużivament speċjalizzata fid-dritt tax-xogħol ( 48 ), a fortiori, fl-istadju tal-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni li tistabbilixxi l-ammont tad-dejn u tindika d-debitur prinċipali.
85.
Konsegwentement, inqis li l-leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li timplementa d-dritt tal-Unjoni, ma tmurx kontra l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni, stabbiliti, b’mod partikolari, fl-Artikoli 20 u 21 tal‑Karta, peress li l-kredituri impjegati tal-kumpannija li għandhom jersqu quddiem qorti oħra li ma hijiex dik tax-xogħol sabiex jiksbu l‑kundanna in solidum tal-amministratur ta’ dik il-kumpannija, minħabba nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi tiegħu ta’ natura kummerċjali, ma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli ma’ dik ta’ kredituri oħra tagħha, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.
V. Konklużjoni
86.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill‑Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mill-Juzgado de lo Social nru 30 de Barcelona (qorti tax-xogħol Nru 30 ta’ Barcelona, Spanja) kif ġej:
(1)
L-Artikolu 19 tad-Direttiva 2012/30/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Ottubru 2012, dwar il-koordinazzjoni ta’ salvagwardji li, għall-protezzjoni tal-interessi ta’ membri u oħrajn, huma meħtieġa mill-Istati Membri ta’ kumpanniji fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 54 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, dwar il-formazzjoni ta’ kumpanniji pubbliċi ta’ responsabbiltà limitata u ż-żamma u t-tibdil tal-kapital tagħhom, bil-għan li jagħmlu dawn is-salvagwardji ekwivalenti, kif ukoll il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tobbliga lil impjegat, kreditur tal-kumpannija li kienet timpjegah, li jersaq quddiem qorti oħra li ma hijiex dik tax-xogħol sabiex jikseb il-kundanna in solidum tal-amministratur ta’ dik il-kumpannija, minħabba nuqqas ta’ twettiq min-naħa tiegħu ta’ obbligi ta’ natura kummerċjali, sakemm din il-leġiżlazzjoni ma tkunx inqas favorevoli minn dik li tirregola l-azzjonijiet simili ta’ natura interna u ma tirrendix prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija minn din id-direttiva, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.
(2)
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tmurx kontra l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni, stabbiliti, b’mod partikolari, fl-Artikoli 20 u 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, peress li l-kredituri impjegati tal-kumpannija li għandhom jersqu quddiem qorti oħra li ma hijiex dik tax-xogħol sabiex jiksbu l‑kundanna in solidum tal-amministratur ta’ dik il-kumpannija, minħabba nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi tiegħu ta’ natura kummerċjali, ma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli ma’ dik ta’ kredituri oħra tagħha, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.
( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
( 2 ) ĠU 2009, L 258, p. 11.
( 3 ) ĠU 2012, L 315, p. 74.
( 4 ) Ir-Raba’ Direttiva tal-Kunsill tal-25 ta’ Lulju 1978, ibbażata fuq l-Artikolu 54(3)(g) tat-Trattat dwar il-kontijiet annwali ta’ ċerti tipi ta’ kumpanniji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 17, Vol. 1, p. 21).
( 5 ) Is-Seba’ Direttiva tal-Kunsill tat-13 ta’ Ġunju 1983, ibbażata fuq l-Artikolu 54(3)(g) tat-Trattat dwar il-kontijiet konsolidati (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 17, Vol. 1, p. 58).
( 6 ) Direttiva tal-Kunsill tat-8 ta’ Diċembru 1986, dwar il-kontijiet annwali u l-kontijiet konsolidati ta’ banek u istituzzjonijiet finanzjarji oħrajn (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti: Kapitolu 6, Vol. 1, p. 157).
( 7 ) Direttiva tal-Kunsill tad-19 ta’ Diċembru 1991, dwar il-kontijiet annwali u l-kontijiet konsolidati ta’ intrapriżi tal-assigurazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 6, Vol. 1, p. 279).
( 8 ) BOE Nru 161, tat-3 ta’ Lulju 2010, p. 58472, iktar ’il quddiem il-“LSC”.
( 9 ) BOE nru 157, tat-2 ta’ Lulju 1985, p. 20632, iktar ’il quddiem il-“LOPJ”.
( 10 ) BOE Nru 164, tal-10 ta’ Lulju 2003, p. 26905.
( 11 ) BOE Nru 154, tad-29 ta’ Ġunju 1994, p. 20658.
( 12 ) BOE Nru 245, tal-11 ta’ Ottubru 2011, p. 106584.
( 13 ) Meta sitwazzjoni legali ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il‑Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni li tagħti deċiżjoni dwarha u d‑dispożizzjonijiet eventwalment invokati tal-Karta ma jistgħux, waħedhom, jistabbilixxu dik il-ġurisdizzjoni (ara s-sentenzi tas-26 ta’ Frar 2013, Åkerberg Fransson, C-617/10, EU:C:2013:105, punt 22; tas-27 ta’ Marzu 2014, Torralbo Marcos, C-265/13, EU:C:2014:187, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Delvigne, C-650/13, EU:C:2015:648, punt 27).
( 14 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Ottubru 2010, Idryma Typou, (C-81/09, EU:C:2010:622, punt 31), kif ukoll tal-10 ta’ Frar 2011, Vicoplus et, (C-307/09 sa C‑309/09, EU:C:2011:64, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
( 15 ) B’differenza mill-Artikoli 4, 11 jew 25 ta’ din id-direttiva li jipprevedu każijiet ta’ attribuzzjoni ta’ responsabbiltà.
( 16 ) L-imsemmija dispożizzjoni tipprovdi li “l-laqgħa ġenerali għandha tissejjaħ”.
( 17 ) Dan huwa dak li jiddistingwi dan il-każ minn dak tat-tnaqqis tal-kapital, imsemmi fl-Artikolu 36 tad-Direttiva 2012/30, li jistabbilixxi dritt partikolari, dak li tinkiseb garanzija, u jistabbilixxi l-kundizzjonijiet tal-eżerċizzju tiegħu sabiex jiżgura l‑effettività tiegħu.
( 18 ) Ara s-sentenza tat-12 ta’ Settembru 1996, Gallotti et, (C-58/95, C-75/95, C-112/95, C-119/95, C-123/95, C-135/95, C-140/95, C-141/95, C-154/95 u C-157/95, EU:C:1996:323, punt 14 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
( 19 ) Ara, wkoll, is-sentenza tas-16 ta’ Mejju 2017, Berlioz Investment Fund, (C-682/15, EU:C:2017:373, punt 39).
( 20 ) Ara, b’mod partikolari, żewġ sentenzi reċenti li jirrispondu għal domandi dwar il‑limitazzjoni tal-kompetenza tal-qorti f’oqsma li jipproteġu lir-rikorrent (konsumatur fl-ewwel waħda u impjegat fit-tieni): sentenzi tal-21 ta’ April 2016, Radlinger u Radlingerová (C-377/14, EU:C:2016:283, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C-184/15 u C-197/15, EU:C:2016:680, punti 37 u 57 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
( 21 ) Ara b’riferiment għal dan l-obbligu, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-15 ta’ April 2008, Impact, (C‑268/06, EU:C:2008:223, punt 45), u tas-27 ta’ Ġunju 2013, Agrokonsulting (C-93/12, EU:C:2013:432, punt 35).
( 22 ) Skont ġurisprudenza stabbilita, ara b’mod partikolari fil-qasam tad-dritt tax-xogħol, is-sentenzi tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C-326/96, EU:C:1998:577, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tal-15 ta’ April 2008, Impact, (C-268/06, EU:C:2008:223, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
( 23 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C-184/15 u C-197/15, EU:C:2016:680, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata).
( 24 ) Proposta ta’ riformulazzjoni, biż-żieda ta’ dawn it-termini, fin-nuqqas ta’ dettall fid‑deċiżjoni tar-rinviju. Din hija ispirata minn dak sostnut fis-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, Orizzonte Salute (C-61/14, EU:C:2015:655, punt 42). Jiena naħseb li ma huwiex neċessarju li nassoċjaw ir-riferiment għall-Artikolu 47 tal-Karta, bħal fir-risposta tas-sentenza tat-30 ta’ Ġunju 2016, Toma u Biroul Executorului Judecătoresc Horațiu-Vasile Cruduleci (C-205/15, EU:C:2016:499, punt 38), li magħha tista’ ssir approssimazzjoni peress li tirrispondi għal domanda dwar l-Artikolu 20 u 21 tal-Karta, li jservu bħala bażi għat-tielet domanda preliminari f’din il-kawża (ara l-punti 80 u s-segwenti ta’ dawn il-konklużjonijiet). Fil-fatt, fl-istat attwali tal-ġurisprudenza, jidhirli li huwa suffiċjenti li r-riferiment ikun limitat, partikolarment għal prinċipju ta’ effettività li jikkorrispondi preċiżament għall-għan tal-kawża prinċipali li tirrigwarda l-amministrazzjoni tal-modalitajiet tar-rimedji (ara l-punt 66 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Ir-riferiment għall-prinċipju tal-protezzjoni ġudizzjarja effettiva jew għall-Artikolu 47 u l-Artikolu 52(1) tal-Karta jidhirli li għandu jkun irriżervat għat-talbiet ta’ interpretazzjoni f’każijiet ta’ nuqqas ta’ rimedju jew ta’ applikazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà stabbiliti mil-liġi nazzjonali li għandhom l-effett li jippreġudikaw is-sustanza nnifisha tad-dritt ta’ aċċess għall-qrati, pereżempju billi jimponu spejjeż għal riferiment dissważivi, mhux koperti mill-għajnuna ġudizzjarja, billi jillimitaw il-locus standi, billi jagħżlu termini stabbiliti minn qabel, billi ma jadattawx il-kundizzjonijiet ta’ notifika f’każ ta’ nuqqas ta’ persuni li għandhom interess ġuridiku, eċċ.
( 25 ) Ara, b’mod partikolari, il-punt 40 tas-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C‑326/96, EU:C:1998:577).
( 26 ) Ara, b’mod partikolari, il-punt 41 tas-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C‑326/96, EU:C:1998:577).
( 27 ) Ara l-punt 42 tas-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C‑326/96, EU:C:1998:577).
( 28 ) Ara s-sentenzi tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C‑326/96, EU:C:1998:577, punti 39 u 43 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), u tas-16 ta’ Mejju 2000, Preston et (C‑78/98, EU:C:2000:247, punt 49).
( 29 ) Ara s-sentenzi tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C‑326/96, EU:C:1998:577, punt 44), u tas-27 ta’ Ġunju 2013, Agrokonsulting (C-93/12, EU:C:2013:432, punt 38).
( 30 ) Ara l-punt 39 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
( 31 ) Ara pereżempju, il-punti 51 u 52 tas-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C‑326/96, EU:C:1998:577), għar-rikonċiljazzjoni tas‑sentenzi tad-29 ta’ Ottubru 2009, Pontin (C-63/08, EU:C:2009:666, punt 55), u tas-27 ta’ Ġunju 2013, Agrokonsulting (C-93/12, EU:C:2013:432, punt 41).
( 32 ) Ara, fir-rigward tal-kriterji, is-sentenza tal-15 ta’ April 2008, Impact (C-268/06, EU:C:2008:223, punti 51 sa 55).
( 33 ) F’dan ir-rigward, ir-rappreżentant ta’ A. Marína Lorente waqt is-seduta espona ċ‑ċirkustanzi li jiddisswadu “99 % tal-impjegati” milli jaġixxu: il-proċedura kkontestata ssir wara l-ewwel fażi ta’ tentattiv ta’ rkupru tal-kreditu, li ddum madwar sentejn, u l-prinċipju ta’ gratuwità tal-proċedura ma japplikax quddiem il‑qrati ċivili għall-impjegati. Dawn jistgħu wkoll jiġu kkundannati għall-ispejjeż. Peress li l-kredituri l-oħra jistgħu jinvokaw b’mod iktar rapidu r-responsabbiltà tal‑amministratur, il-krediti tagħhom huma, fil-prattika, issodisfatti qabel dawk tal‑impjegati.
( 34 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C‑184/15 u C‑197/15, EU:C:2016:680, punt 61).
( 35 ) Ladarba skont id-definizzjoni normali tal-prinċipju ta’ effettività, għandu jiġi vverifikat jekk l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal‑Unjoni jirriżultax “eċċessivament diffiċli”.
( 36 ) Ara s-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C‑184/15 u C‑197/15, EU:C:2016:680, punt 63).
( 37 ) Ara s-sentenza tal-15 ta’ April 2008, Impact (C-268/06, EU:C:2008:223, punt 51). Ara, ukoll, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C‑184/15 u C‑197/15, EU:C:2016:680, punt 63).
( 38 ) Ara s-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C‑184/15 u C-197/15, EU:C:2016:680, punti 31 u 63).
( 39 ) Ara wkoll fl-istess sens, is-sentenza tal-15 ta’ April 2008, Impact (C-268/06, EU:C:2008:223, punti 50 u 51).
( 40 ) Ara wkoll, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2016, Martínez Andrés u Castrejana López (C-184/15 u C-197/15, EU:C:2016:680, u b’mod partikolari, id-differenza fil‑formulazzjoni bejn il-punt 63 u t-termini tal-punt 2 tad-dispożittiv).
( 41 ) Dan il-każ għandu jkun distint minn dak tal-konstatazzjoni oġġettiva tan-nuqqas ta’ tibdil tal-istatuti jew iż-żieda tal-kapital, li fuqha hija bbażata l-ġurisprudenza preżenti, iċċitata fid-deċiżjoni tar-rinviju (ara l-punt 37 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Barra minn hekk, l-applikazzjoni tal-Artikolu 367 tal-LSC hija suġġetta għal kundizzjonijiet differenti li għandhom jiġu vverifikati, b’mod partikolari dik tad-data tal-kawżi li għandha tkun wara li sseħħ kawża legali ta’ stralċ.
( 42 ) Ara l-premessa 12 tad-Direttiva 2012/30.
( 43 ) Drittijiet imfakkra minn A. Marína Lorente fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu. Speċjalment fir-rigward tal-fondi ta’ garanzija, ara d-Direttiva 2008/94/KE tal‑Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ottubru 2008, dwar il-protezzjoni tal-impjegati fil-każ tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom (ĠU 2008, L 283, p. 36).
( 44 ) Ara l-Artikolu 366 tal-LSC.
( 45 ) Ara l-Artikolu 241 tal-LSC.
( 46 ) Ara l-punt 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
( 47 ) Ara s-sentenza tas-26 ta’ Settembru 2013, IBV & Cie (C-195/12, EU:C:2013:598, punti 50 u 52 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
( 48 ) Ara l-punt 73 ta’ dawn il-konklużjonijiet.