KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fit-23 ta’ Jannar 2018 ( 1 )
Kawża C‑530/16
Il-Kummissjoni Ewropea
vs
Ir-Repubblika tal-Polonja
“Nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi — Direttiva 2004/49/KE fuq is-sigurtà tal-linji tal-ferrovija tal-Komunità — Artikolu 21(1) — Indipendenza tal-entità investigattiva fl-organizzazzjoni, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet tagħha — Indipendenza minn kull manager tal-infrastruttura, impriża tal-ferroviji u kull parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva — Indipendenza mill-Ministru responsabbli għat-Trasport”
I. Introduzzjoni
1.
Skont l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva 2004/49/KE (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji”) ( 2 ), investigazzjonijiet ta’ ċerti aċċidenti u inċidenti għandhom jitmexxew minn entità investigattiva permanenti. Fit-twettiq tax-xogħlijiet tagħha din l-entità għandha tkun indipendenti minn għadd ta’ persuni jew entitajiet elenkati f’din id-dispożizzjoni, bħal kull manager tal-infrastruttura, impriża tal-ferroviji jew kull parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigatti“”va.
2.
Il-Kummissjoni Ewropea hija tal-fehma li r-Repubblika tal-Polonja naqset twettaq dawk ir-rekwiżiti. Tallega li l-entità investigattiva Pollakka ma hijiex indipendenti mill-impriża tal-ferroviji u mill-manager tal-infrastruttura. Dan huwa bbażat fuq ir-rabtiet mill-qrib li hemm bejn din l-entità u l-Ministru għall-Infrastruttura u l-Kostruzzjoni li huwa responsabbli għat-Trasport (iktar ’il quddiem il-“Ministru”, li effettivament jikkontrolla kemm lill-manager tal-infrastruttura kif ukoll lill-impriża tal-ferroviji.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
3.
Il-premessa 23 tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji tgħid li “[i]nċidenti serji fuq il-linji tal-ferrovija huma rari. Madanakollu, jista’ jkollhom konsegwenzi disastrużi u li jqajjmu tħassib fost il-pubbliku dwar l-andament tas-sigurtà tas-sistema tal-ferrovija. Dawn l-inċidenti kollha għandhom, għalhekk, ikunu investigati minn perspettiva ta’ sigurtà biex tkun evitata r-rikorrenza u r-riżultati ta’ l-investigazzjonijiet għandhom ikunu magħmula pubbliċi […]”.
4.
Skont il-premessa 24, “[l]-investigazzjoni tas-sigurta għandha tinżamm separata mill-inkjesta ġudizzjarja fl-istess inċident u tkun mogħtija aċċess għall-evidenza u għax-xhieda. Għandha tkun magħmula minn entità permanenti li hija indipendenti mill-atturi tas-settur tal-ferrovija. L-entità għandha tiffunzjona b’tali mod li tevita kwalunkwe kunflitt ta’ interess u kwalunkwe involviment possibli fil-kawżi ta’ dawk l-affarijiet li jiġu investigati; partikolarment, l-indipendenza funzjonali tagħha m’għandix tkun affetwata jekk hija [tkun] magħquda mill-viċin ma’ l-awtorità nazzjonali tas-sigurtà jew ir-regolatur tal-ferroviji għar-raġunijiet organizzazzjonali jew ta’ l-istrutturi legali […]”.
5.
Il-Kapitolu IV tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji huwa ddedikat għall-awtorità tas-sigurtà. Skont l-Artikolu 16(1), “[k]ull Stat Membru għandu jistabbilixxi l-awtorità tas-sigurtà. Din l-awtorità tista’ tkun il-Ministeru responsabbli għall-affarijiet tat-trasport u għandha tkun indipendenti fl-organizzazzjoni tagħha, fl-istruttura legali u t-teħid tad-deċiżjonijeit minn kwalunkwe impriża tal-linji tal-ferrovija, manager ta’ l-infrastruttura, l-applikant jew l-entità kontraenti.”
6.
Il-Kapitolu V, li fih l-Artikoli 19 sa 25, jipprovdi għal investigazzjoni ta’ aċċidenti u inċidenti. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 19 jitlob li l-Istati Membri jiżguraw li “l-investigazzjoni ssir mill-entità ta’ l-investigazzjonijiet […] wara l-aċċidenti serji fuq is-sistema tal-ferrovija, li l-oġġettiv tagħha huwa l-iżvilupp possibli tas-sigurtà tal-linji tat-tren u l-prevenzjoni ta’ l-aċċidenti”. It-tieni paragrafu jagħti lill-entità investigattiva d-diskrezzjoni li tiddeċiedi jekk tinvestigax jew le “dawk l-aċċidenti u l-inċidenti li taħt kondizzjonijiet kemmxejn differenti jistgħu jwasslu għal aċċidenti serji […]”.
7.
L-Artikolu 21 tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji jipprovdi regoli dwar l-entità investigattiva:
“1. Kull Stat Membru għandu jiżgura li l-investigazzjonijiet ta’ l-aċċidenti u ta’ l-inċidenti msemmija fl-Artikolu 19 huma magħmula minn entità permanenti, li għandha tinkludu minn ta’ l-anqas investigatur li huwa kappaċi jaqdi l-funzjoni ta’investigatur fil-każ ta’ aċċident jew inċident. Din l-entità għandha tkun independenti fl-organizzazzjoni, l-istruttura legali u t-teħid tad-deċiżjonijiet minn kwalunkwe manager ta’ l-infrastuttura, l-impriżi tal-linji tal-ferrovija, l-entità li tintaxxa, l-entità ta’ l-allokazzjoni u l-entità notifikata, u minn kwalunkwe parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva. Barra minn hekk tkun funzjonalment independenti mill-awtorità tas-sigurtà u minn kwalunkwe regolatur tal-ferroviji.
2. L-entità investigattiva għandha taqdi d-dmirijiet tagħha indipendentement mill-organizzazzjonijiet msemmija fil-paragrafu 1 u għandha tkun kapaċi li tikseb ir-riżorsi suffiċjenti biex tagħmel dan. L-investigaturi tagħha għandhom ikunu mogħtija l-istatus li jagħtihom il-garanziji neċessarji ta’ l-indipendenza.
[…]
4. L-entità investigattiva tista’ tgħaqqad id-dmirijiet tagħha taħt din id-Direttiva max-xogħol fejn tinvestiga l-okkorrenzi minbarra l-aċċidenti u l-inċidenti tal-ferrovija sakemm dawn l-investigazzjonijiet ma jipperikolawx l-indipendenza tagħha.
[…]”.
8.
L-Artikolu 23 jistabbilixxi obbligi ta’ rappurtar. B’mod partikolari l-Artikolu 23(1) jipprovdi li “[l]-investigazzjoni ta’ aċċident jew inċident msemmija fl-Artikolu 19 għandha tkun is-suġġett tar-rapporti fil-forma xierqa għat-tip u s-serjetà ta’ l-aċċident jew l-inċident u r-relevanza tas-sejbiet ta’ l-investigazzjoni. Ir-rapporti għandhom jiddikkjaraw l-għanijiet ta’ l-investigazzjonijiet kif msemmija fl-Artikolu 19(1) u jkun fihom, fejn xieraq, ir-rakkomandazzjonijiet tas-sigurtà.”
B. Id-dritt Pollakk
9.
L-Artikolu 28a tal-Ustawa o transporcie kolejowym (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija”) tat-28 ta’ Marzu 2003, applikabbli għaż-żmien rilevanti kien jipprovdi li tkun stabbilita u topera entità investigattiva, il-Państwowa Komisja Badania Wypadków Kolejowych (il-Kummissjoni Nazzjonali ta’ Investigazzjoni dwar l-Aċċidenti tal-Ferroviji) (iktar ’il quddiem il-“PKBWK”) b’dan il-kliem:
“1. Taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru għat-Trasport, Kummissjoni Nazzjonali ta’ Investigazzjoni dwar l-Aċċidenti tal-Ferroviji [PKBWK], entità permanenti, għandha twettaq l-attivitajiet tagħha b’mod indipendenti, billi tmexxi investigazzjonijiet dwar aċċidenti serji, aċċidenti u inċidenti […].
2. Il-PKBWK għandha twettaq l-attivitajiet tagħha f’isem il-Ministru għat-Trasport.
3. Il-PKBWK għandha tkun magħmula minn erba’ membri permanenti, inklużi Direttur, Deputat Direttur u Segretarju.
4. Il-PKBWK tista’ wkoll tkun magħmula minn membri ad hoc magħżula mid-Direttur tal-PKBWK biex jipparteċipaw fil-proċedura minn lista mogħtija mill-Ministru għat-Trasport.
[…]
6. Id-Direttur tal-PKBWK għandu jinħatar u jitneħħa mill-kariga mill-Ministru għat-Trasport.
7. Id-Deputat Direttur u s-Segretarju għandhom jinħatru u jitneħħew mill-kariga mill-Ministru għat-Trasport, fuq talba tad-Direttur tal-PKBWK.
8. Il-membri tal-PKBWK għandhom jinħatru u jitneħħew mill-kariga mill-Ministru għat-Trasport, li jaġixxi wara proposta tad-Direttur tal-PKBWK.
9. Il-Ministru għat-Trasport jista’, meta jintalab mill-PKBWK, b’maġġoranza assoluta ta’ voti, ineħħi l-membri tal-PKBWK mill-kariga.
10. Kull persuna li:
(1)
tkun ċittadina Pollakka u tkun tgawdi mid-drittijiet ċivili b’mod sħiħ;
(2)
ikollha kapaċità sħiħa biex tagħmel atti legali;
(3)
ma tkunx instabet ħatja li tkun intenzjonalment ikkommettiet reat;
(4)
tkun tissodisfa r-rekwiżiti fir-rigward ta’ edukazzjoni u taħriġ
tista’ tkun membru tal-PKBWK.
11. Is-sħubija ta’ persuna fil-PKBWK tintemm meta l-persuna tmut, meta tonqos milli tissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 28a(10), jew meta tiġi aċċettata r-riżenja tagħha, mibgħuta lill-Ministru għat-Trasport.
12. Il-PKBWK tista’ tkun magħmula minn speċjalisti fl-oqsma li ġejjin:
(1)
operat ta’ netwerk ta’ ferroviji;
(2)
iddisinjar, il-bini u l-manutenzjoni ta’ linji ta’ ferroviji, junctions u stazzjonijiet;
(3)
apparat ta’ sigurtà u ta’ gwida għal netwerks ta’ ferroviji u komunikazzjonijiet;
(4)
vetturi ta’ ferroviji;
(5)
enerġija elettrika għal ferroviji;
(6)
trasport ta’ oġġetti perikolużi b’ferroviji.
13. Persuni b’edukazzjoni ogħla, li jkollhom kwalifiki adatti u mill-inqas ħames snin esperjenza f’qasam partikolari għandhom jitqiesu bħala esperti f’dan il-qasam.
14. Membri tal-PKBWK, meta jgħaddu riżoluzzjoni […], għandhom ikunu rregolati mill-prinċipju ta’ evalwazzjoni ħielsa ta’ provi u ma għandhom ikunu marbuta minn ebda struzzjoni li tkun tirrigwarda l-kontenut tar-riżoluzzjoni mgħoddija.
15. Meta tkun qiegħda tinvestiga aċċident serju, aċċident jew inċident, il-PKBWK ma għandhiex tkun magħmula minn membri ad hoc li jkunu impjegati ta’ aġenziji li l-infrastruttura tal-ferroviji, il-ħaddiema u l-vetturi tagħhom ikunu involuti fil-każ li jkun qiegħed jiġi investigat.
16. Membri ad hoc tal-PKBWK għandhom ikunu intitolati għal rimunerazzjoni abbażi ta’ kuntratt skont il-liġi ċivili.
17. Membru tal-PKBWK ma għandux jaġixxi bħala espert ġudizzjarju f’materji mressqa quddiem il-PKBWK.
18. Fejn ikun xieraq, esperti u persunal operazzjonali għandhom ikunu involuti fix-xogħol tal-PKBWK.
19. Esperti li jipparteċipaw fix-xogħol tal-PKBWK u li jipprovdu opinjonijiet jew kompetenzi għandhom ikunu intitolati għal rimunerazzjoni abbażi ta’ kuntratt skont il-liġi ċivili.”
10.
L-Artikolu 28d tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija kien jipprovdi ulterjorment li:
“1. Il-Ministru għat-Trasport għandu jinkludi, fil-parti tal-baġit tal-Istat taħt ir-responsabbiltà tiegħu, fondi għall-PKBWK u għall-persunal tagħha biex imexxu l-attivitajiet tagħhom, b’mod partikolari għar-remunerazzjoni tal-membri, tal-esperti u tal-persunal operazzjonali tal-PKBWK u għal tagħmir tekniku, spejjeż għal taħriġ, spejjeż ta’ pubblikazzjonijiet u drittijiet tal-esperti.
2. Il-funzjoni tal-PKBWK għandha tkun żgurata mid-dipartiment adatt tal-uffiċċju korrispondenti tal-Ministru għat-Trasport.
[…]
4. Il-Ministru għat-Trasport għandu jiddetermina, permezz ta’ ordni, l-istatut li jirregola l-attivitajiet u l-istruttura organizzattiva tal-PKBWK, billi jqis in-natura tal-kompiti mwettqa mill-PKBWK.”
III. Il-proċedura prekontenzjuża u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
11.
Fil-21 ta’ Frar 2014, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lir-Repubblika tal-Polonja dwar l-inkompatibbiltà ta’ diversi dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija mad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. B’mod partikolari hija qajmet kwistjonijiet dwar in-nuqqas ta’ indipendenza tal-awtorità tas-sigurtà (bi ksur tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji) u dwar l-entità investigattiva (bi ksur tal-Artikolu 21(1)).
12.
Ir-Repubblika tal-Polonja wieġbet b’ittra tas-17 ta’ April 2014. Hija ċaħdet li kienet kisret l-Artikolu 16(1) u l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. Madankollu, fir-rigward tal-allegazzjonijiet l-oħra magħmula mill-Kummissjoni f’dik l-ittra ta’ intimazzjoni ( 3 ), ir-Repubblika tal-Polonja qalet li kienet ser temenda l-leġiżlazzjoni tagħha biex tkun konformi mad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
13.
Il-Kummissjoni baqgħet ma kinitx konvinta. Ħarġet opinjoni motivata fis‑27 ta’ Frar 2015, u talbet li r-Repubblika tal-Polonja tittrasponi b’mod korrett id-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
14.
Ir-Repubblika tal-Polonja wieġbet għall-opinjoni motivata b’ittra tas-27 ta’ April 2015. Hija għarrfet lill-Kummissjoni li kienu ġew adottati żewġ regolamenti biex ikun hemm konformità mad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji u li kienet għaddejja diskussjoni dwar abbozz ta’ liġi biex tkun emendata l-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija. Fit-18 u fit-30 ta’ Ottubru 2015, ir-Repubblika tal-Polonja nnotifikat lill-Kummissjoni b’regolament ieħor li kien ġie adottat, kif ukoll b’emenda għal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija, ippromulgata fil-25 ta’ Settembru 2015. Hija tenniet il-pożizzjoni tagħha li ma kinitx kisret l-Artikolu 16(1) u l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
15.
Skont il-Kummissjoni, għalkemm il-bidliet magħmula fil-liġi nazzjonali kienu jiżguraw traspożizzjoni korretta ta’ għadd ta’ dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, ir-Repubblika tal-Polonja kienet għadha qiegħda tikser l-Artikolu 16(1) u l-Artikolu 21(1) ta’ dik id-direttiva. Il-Kummissjoni, għalhekk, fetħet kawża quddiem din il-Qorti tal-Ġustizzja dwar in-nuqqas ta’ indipendenza tal-awtorità tas-sigurtà u tal-entità investigattiva. F’dik il-kawża hija talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja:
–
tiddikjara li r-Repubblika tal-Polonja naqset twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 16(1) u l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji:
–
billi naqset milli tadotta l-miżuri meħtieġa biex tiggarantixxi l-indipendenza tal-awtorità tas-sigurtà vis-à-vis kull impriża tal-ferroviji, manager tal-infrastruttura, applikant u entità kontraenti;
–
billi naqset milli tadotta l-miżuri meħtieġa biex tiggarantixxi l-indipendenza tal-entità investigattiva vis-à-vis l-impriża tal-ferroviji u tal-manager tal-infrastruttura.
–
tikkundanna lir-Repubblika tal-Polonja għall-ispejjeż.
16.
Sussegwentement, il-Kummissjoni ddeċidiet li tirtira l-allegazzjoni tagħha tal-ksur tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji dwar l-indipendenza tal-awtorità tas-sigurtà. Il-Kummissjoni nnotat, fir-risposta tagħha, li liġi tas-16 ta’ Novembru 2016, innotifikata lill-Kummissjoni fl-1 ta’ Diċembru 2016, kienet immodifikat il-Liġi dwar Trasport bil-Ferrovija u liġijiet nazzjonali oħra. Wara li kienet saret dik l-emenda, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-liġi Pollakka attwalment tittrasponi korrettement l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva. Madankollu, minħabba li l-konformità kienet inkisbet biss wara li kienu nbdew il-proċeduri għal ksur, il-Kummissjoni ssostni li r-Repubblika tal-Polonja għandha tkun ikkundannata għall-ispejjeż b’rabta ma’ dik it-talba, skont l-Artikolu 141(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
17.
Dwar l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, il-Kummissjoni ssostni dak li qalet li l-entità investigattiva Pollakka ma hijiex indipendenti mill-manager tal-infrastruttura u mill-impriża tal-ferroviji. Kemm il-manager tal-infrastruttura kif ukoll l-impriża tal-ferroviji huma proprjetà tal-Istat: il-proprjetà tal-Istat hija tal-Erarju Pubbliku, iżda l-kontroll huwa effettivament eżerċitat mill-Ministru responsabbli għat-Trasport, f’isem l-Istat. Għalhekk il-Ministru jikkontrolla l-manager tal-infrastruttura u l-impriża tal-ferroviji.
18.
Skont il-Kummissjoni l-liġi Pollakka tonqos milli tiggarantixxi l-indipendenza tal-entità investigattiva mill-Ministru. L-entità investigattiva ma għandhiex status legali tagħha stess. Tagħmel parti mill-Ministeru. Ma għandhiex indipendenza deċiżjonali minħabba li ma taġixxix f’isimha proprju iżda f’isem il-Ministru, li għandu jiffirma d-deċiżjonijiet tagħha. Il-Kummissjoni tissottometti wkoll li l-kundizzjonijiet u l-metodi ta’ ħatriet u t-tneħħija mill-kariga tal-membri tal-entità investigattiva ma jiggarantux l-indipendenza tagħhom. Fl-aħħar nett, l-obbligu tal-entità investigattiva li sistematikament titlob riżorsi finanzjarji u umani jillimita kunsiderevolment l-indipendenza organizzattiva tagħha vis-à-vis il-Ministru.
19.
Fid-difiża tagħha r-Repubblika tal-Polonja ssostni li l-kawża tal-Kummissjoni ma hijiex ammissibbli u, f’kull każ, infondata. Il-liġi Pollakka għandha garanziji preċiżi u dettaljati ta’ indipendenza li jiżguraw li l-indipendenza legali u deċiżjonali tal-entità investigattiva. Ma hemmx rabta ta’ subordinazzjoni bejn l-entità investigattiva u l-Ministru. Fil-prattika l-Ministru qatt ma ndaħal fil-mod kif taħdem jew fix-xogħol ta’ kull jum tal-entità investigattiva. Il-fatt li l-entità investigattiva hija struttura fil-Ministeru u taġixxi f’isem il-Ministru attwalment isaħħaħ il-leġittimità u l-awtorità ta’ din tal-ewwel.
20.
Għalhekk, skont ir-Repubblika tal-Polonja, ma kienx hemm ksur tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. Għaldaqstant, ir-Repubblika tal-Polonja titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiċħad l-azzjoni mressqa mill-Kummissjoni kollha kemm hi u li l-Kummissjoni tiġi kkundannata għall-ispejjeż.
21.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mir-Repubblika tal-Polonja u mill-Kummissjoni. Iż-żewġ partijiet għamlu wkoll sottomissjonijiet orali fis-seduta tas-26 ta’ Ottubru 2017.
IV. Evalwazzjoni
22.
Dawn il-konklużjonijiet huma strutturati kif ġej: nibda biex nesponi l-istruttura tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji (A). Imbagħad niffoka fuq it-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1), id-dispożizzjoni rilevanti f’din il-kawża, l-ewwel nett fuq in-natura eżatta ta’ indipendenza meħtieġa minn din id-dispożizzjoni (B), u wara b’mod iktar speċifiku fuq minn min dik l-indipendenza għandha tkun iggarantita (C). Wara li nkun spjegajt dawk ir-rekwiżiti, imbagħad ngħaddi għall-applikazzjoni tagħhom f’din il-kawża (D).
A. L-istruttura tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji
23.
L-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji għandu tliet sentenzi. L-ewwel sentenza titlob li titwaqqaf entità investigattiva permanenti. Warajha jsegwu żewġ speċifikazzjonijiet ulterjuri tal-livell ta’ indipendenza li dik l-entità għandha jkollha. In-natura u l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ kull waħda minn dawk is-sentenzi huma differenti.
24.
Minn naħa, it-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) titlob li jkun hemm l-indipendenza tal-entità investigattiva “fl-organizzazzjoni, l-istruttura legali u t-teħid tad-deċiżjonijiet” tagħha minn għadd ta’ persuni jew entitajiet: “kwalunkwe manager ta’ l-infrastuttura, l-impriżi tal-linji tal-ferrovija, l-entità li tintaxxa, l-entità ta’ l-allokazzjoni u l-entità notifikata, u minn kwalunkwe parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva”.
25.
Min-naħa l-oħra, it-tielet sentenza tal-Artikolu 21(1) tindika tip differenti (forsi pjuttost iktar strett) ta’ indipendenza min-naħa tal-entità investigattiva: dik l-entità għandha tkun funzjonalment indipendenti mill-awtorità tas-sigurtà u minn kull regolatur ta’ ferroviji.
26.
L-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, għalhekk, jiddistingwi bejn żewġ tipi – u bla dubju livelli – ta’ indipendenza li tapplika għall-istess entità investigattiva. L-ewwel tip huwa “sempliċi” indipendenza funzjonali mill-awtorità tas-sigurtà u mir-regolatur ta’ linji tal-ferroviji filwaqt li t-tieni huwa indipendenza “msaħħa” f’organizzazzjoni, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet minn kull manager tal-infrastruttura, impriża tal-linji tal-ferrovija, entità li tintaxxa, entità tal-allokazzjoni u entità notifikata, u minn kull parti li l-interessi tagħha jistgħu jkunu f’kunflitt mad-dmirijiet fdati lill-entità investigattiva.
27.
Wieħed jista jassumi li d-differenza fil-kliem kienet ispirata mill-fatt li, minħabba l-kompiti rispettivi tagħhom, huwa inqas probabbli li l-entitajiet indikati fit-tielet sentenza joħolqu interferenza fil-kompiti ta’ entità investigattiva. Għall-kuntrarju, wieħed jassumi li l-entitajiet imsemmija fit-tieni sentenza jkunu jiddefendu interessi li jkun iktar probabbli li jkunu f’kunflitt ma’ dawk tal-entità investigattiva.
28.
It-tielet sentenza tal-Artikolu 21(1) ma hijiex applikabbli għal din il-kawża, għalkemm ċertament tista’ tkun ta’ xi użu indirett, interpretattiv. Titfa’ dawl fuq x’jistgħu jkunu t-tip ta’ indipendenza tat-tieni sentenza f’kuntrast ma’ dak tat-tielet sentenza. Madankollu, huwa tassew ċar li l-indipendenza tal-entità investigattiva mill-awtorità tas-sigurtà jew mir-regolatur tal-ferroviji ma hijiex qed tkun il-mira ta’ dubji minħabba din il-kawża.
29.
Għalhekk hija t-tieni sentenza li hija l-kriterju għal din il-kawża. Għalkemm din is-sentenza diġà tistabbilixxi xi indikazzjonijiet dwar l-indipendenza li timmira lejha, hemm żewġ varjabbli li jeħtiġilhom jiġu żviluppati f’iktar dettall: x’tip ta’ indipendenza (B) u minn min eżattament (C). Huma dawn iż-żewġ kwistjonijiet li ser ngħaddi biex nittratta.
B. Indipendenza minn min?
30.
L-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji jitlob li l-entità investigattiva tkun indipendenti minn għadd ta’ entitajiet bi tliet modi: organizzazzjoni, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet. Id-Direttiva ma tagħti ebda definizzjoni ta’ dawn it-termini.
31.
Minn perspettiva ġenerali l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddikjarat li “[f]il-qasam tal-korpi pubbliċi, il-kelma ‘indipendenza’ normalment timplika regolamentazzjoni li tiżgura li l-korp ikkonċernat ikollu l-possibbiltà li jaġixxi b’libertà sħiħa, protett minn kull istruzzjoni u minn kull pressjoni” ( 4 ). Għalhekk, l-indipendenza timplika, essenzjalment, li l-entità inkwistjoni tkun maqtugħa minn entitajiet li dak li jagħmlu jkun immexxi minn xorta oħra ta’ interessi minn dawk segwiti minn dik l-entità. Għal dan l-għan l-entità għandha tgawdi minn għadd ta’ garanziji konkreti ta’ indipendenza li jipproteġuha minn interferenzi mhux flokhom li jistgħu ma jħalluhiex twettaq il-kompiti tagħha u taqdi l-missjoni tagħha ( 5 ).
32.
Madankollu, l-indipendenza ma tantx tista’ tinftiehem bħala kunċett unitarju, bħal xi mudell uniku standard, li għandu jipprovdi sett ta’ garanziji applikabbli universalment għall-entitajiet indipendenti kollha b’mod eżattament l-istess. L-indipendenza hija iktar bħal sellum li wieħed ikun jista’ jitla’ jew jinżel miegħu u jieqaf ma’ skaluna speċifika, skont id-distanza meħtieġa minn persuna/i jew entità/ijiet partikolari biex wieħed ilesti l-kompiti tiegħu b’mod indipendenti. Għalhekk, il-garanziji eżatti li huma meħtieġa għandhom ikunu ddefiniti skont il-funzjonijiet li l-entità inkwistjoni tkun mistennija teżerċita b’mod indipendenti.
33.
Il-qofol tal-indipendenza u l-ewwel skaluna tas-sellum hija “l-indipendenza ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet”: li deċiżjoni titħalla tittieħed fil-każ individwali b’mod imparzjali, mingħajr ma tittieħed ebda istruzzjoni minn qabel u mingħajr biża’ ta’ riperkussjonijiet wara d-deċiżjoni. Lil hinn minn dak il-qofol awtorità amministrattiva tista’ ssib lilha nfisha f’ħafna skaluni ogħla tas-sellum fejn hemm ħtieġa għal iktar imparzjalità: minn personalità ġuridika indipendenti għal garanziji kontra t-tneħħija mill-kariga ta’ membri individwali, għal baġit tagħha stess u/jew awtoamministrazzjoni sħiħa u elementi oħra. Fuq nett ta’ dak is-sellum awtorità ammnistrattiva indipendenti ħafna u, għalhekk, imparzjali, għandha tibda tersaq lejn il-garanziji li jkunu meħtieġa u rriżervati għall-funzjoni ġudizzjarja.
34.
Il-konklużjoni hija li d-distanza “korretta” jew skaluna fuq is-sellum li l-awtorità inkwistjoni jmissha tkun fuqha tkun dik li għandha tinnewtralizza kull kunflitt ta’ interessi li jista’ jkun hemm u tiżgura li l-kompiti tal-awtorità amministrattiva indipendenti jitwettqu b’mod imparzjali u effettiv.
35.
Madankollu huwa ċar li l-garanzija minima applikabbli għal kull awtorità amministrattiva indipendenti li ma tagħmilx għajb lil isimha hija l-indipendenza ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet: jiġifieri li tkun tista’ tieħu deċiżjonijiet imparzjali f’każijiet individwali, ħielsa mill-indħil ta’ kull entità oħra li jista’ jkollha għanijiet jew interessi konflinġenti. Il-membri ta’ dik l-awtorità ma jistgħux ikunu marbuta b’istruzzzjonijiet ikunu xi jkunu fit-twettiq tad-dmirijiet tagħhom ( 6 ). Fl-istess waqt, iżda, tali rekwiżiti minimi ta’ indipendenza bil-għan li jittieħdu deċiżjonijiet imparzjali f’każijiet individwali ma jipprekludux per se milli jkun hemm rabtiet strutturali jew organizzattivi globali bejn l-entitajiet ikkonċernati bil-kundizzjoni li jkun hemm garanziji ċari u b’saħħithom li ma jkunx jista’ jkun hemm indħil fit-teħid ta’ deċiżjonijiet individwali.
36.
Għal dak li jirrigwarda speċifikament l-entitajiet li jinvestigaw aċċidenti ta’ ferroviji, l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji jitlob l-indipendenza tal-entità investigattiva fl-organizzazzjoni, l-istruttura legali u t-teħid ta’ deċiżjonijiet minn għadd ta’ persuni jew entitajiet involuti fis-settur tal-ferroviji. Il-kliem, il-kuntest u l-għan tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji jkomplu jixħtu dawl fuq x’jistgħu jfissru dawn ir-rekwiżiti.
37.
L-ewwel, dwar it-tifsira naturali tagħha, indipendenza fl-organizzazzjoni għandha timplika l-possibbiltà għall-entità investigattiva li tiddeċiedi dwar l-istruttura interna tagħha u li jkollha l-organi u r-regoli tal-proċedura tagħha stess. Barra dan, regoli relatati mal-ħatra u t-tneħħija mill-kariga tal-membri tal-entità investigattiva biex ma jkunx hemm influwenza fuq it-teħid ta’ deċiżjonijiet tagħha għandhom ukoll jaqgħu f’din il-kategorija. Filwaqt li tali entità indipendenti għandu jkollha l-organi tagħha stess, u għandu jkollha riżorsi biżżejjed biex twettaq effettivament il-kompiti tagħha ( 7 ), baġit separat ma jidhirx, bħala tali, li huwa ħtieġa ( 8 ).
38.
Dwar struttura legali, l-entità investigattiva għandu jkollha personalità ġuridika separata ( 9 ). Ma tistax tkun sempliċement dipartiment (dipendenti) fi struttura usa’ li tkun tinkludi parti li jista’ jkollha interessi konfliġġenti.
39.
Għal dak li jirrigwarda t-teħid ta’ deċiżjonijiet, l-indipendenza f’dan ir-rigward timplika li l-entità tkun tista’ tieħu deċiżjonijiet b’mod ħieles, b’ebda ndħil barrani. Dan ifisser garanziji ta’ imparzjalità fit-teħid ta’ deċiżjonijiet.
40.
It-tieni nett, il-kuntest u l-għan globali ta’ dawn it-tliet aspetti ta’ indipendenza juru l-ħtieġa għall-entitajiet investigattivi li jkunu jistgħu jmexxu l-investigazzjonijiet tagħhom u jabbozzaw rakkomandazzjonijiet dwar sigurtà ħielsa minn kull indħil minn kwalunkwe entità li jista’ jkun fl-interess tagħha li l-kawżi attwali ta’ dawk l-aċċidenti jinżammu mistura.
41.
Għalhekk, huwa pjuttost ċar li jekk tiġi interpretata skont il-funzjonijiet ta’ dik l-entità, l-investigazzjoni prevista mid-Direttiva tkun investigazzjoni teknika u amministrattiva. Ma tattribwix responsabbiltà. Kif previst mill-premessa 24, dak huwa l-kompitu tal-inkjesta ġudizzjarja. Dan il-fatt ma għandux, madankollu, inaqqas is-sinjifikat li tali investigazzjoni, li mid-dehra tagħha hija “teknika”, aktarx ikollha realment. Preċiżament minħabba l-kompetenza teknika tagħha, opinjoni la darba tkun issawret u tleħħnet dwar il-kawżi ta’ aċċidenti jew inċidenti ta’ ferroviji hija jkollha piż kunsiderevoli. Flimkien mal-kompitu li tagħmel ukoll rakkomandazzjonijiet dwar sigurtà għall-ġejjieni, biex aċċidenti jew inċidenti ma jitħallewx iseħħu, jidher li l-entità investigattiva għandu jkollha grad pjuttost għoli ta’ indipendenza mill-entitajiet kollha li jkollhom interessi li jistgħu jkunu f’kunflitt ma’ dawk id-dmirijiet investigattivi.
42.
It-tielet nett, hemm il-kuntest usa’ (jew l-argument sistematiku). Tista’ ssir interpretazzjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji fid-dawl ta’ strumenti oħra ta’ liġi sekondarja tal-Unjoni li jafdaw lil entitajiet simili b’funzjonijiet simili.
43.
Il-partijiet f’din il-kawża, kif ukoll, wara kollox, il-parti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, għamlu referenza għal diversi sistemi regolatorji paralleli. Madankollu, għandu jkun irrikonoxxut li, lil hinn mill-interpretazzjoni ta’ kunċetti ġenerali, analoġiji iktar fondi ma’ dawk is-sistemi regolatorji fil-kuntest ta’ din il-kawża jkunu ta’ użu limitata għal raġuni sempliċi: is-sistemi regolatorji u l-funzjonijiet konkreti tal-awtorità inkwistjoni huma differenti, xi drabi kunsiderevolment.
44.
F-istess qasam, il-garanziji ta’ indipendenza huma neċessarjament differenti. Pereżempju, barra minn entitajiet investigattivi, jekk nieħdu entità amministrattiva oħra kompetenti fis-settur tal-ferroviji, il-korp regolatorju nazzjonali għandu jkun indipendenti funzjonalment minn kull awtorità kompetenti involuta fl-għoti ta’ kuntratt pubbliku għal servizz. Għandu jkun awtorità awtonoma li tkun legalment distinta u indipendenti minn kull entità oħra pubblika jew privata f’termini ta’ organizzazzjoni, funzjonalità, ġerarkija u teħid ta’ deċiżjonijiet. Hija għandha tkun ukoll, f’termini inqas qawwija, indipendenti fl-organizzazzjoni tagħha, f’deċiżjonijiet dwar il-finanzjament, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet minn kull manager tal-infrastruttura, entità li tintaxxa, entità ta’ allokazzjoni jew applikant ( 10 ).
45.
Meta nħarsu lil hinn mis-settur tal-ferroviji, forsi l-eqreb analoġija li wieħed jista’ jislet tkun ma’ awtoritajiet amministrattivi oħra li jinvestigaw aċċidenti tat-trasport. Għalkemm jikkonċernaw mezzi differenti ta’ trasport, tali awtoritajiet jista’ jingħad li jaqsmu l-istess għanijiet u funzjoni. Għalhekk, ir-regolamentazzjoni u r-rekwiżiti tagħhom dwar l-indipendenza tagħhom għandhom forsi jkunu ifformulati bl-istess termini u jkollhom l-istess kamp ta’ applikazzjoni.
46.
Dan, madankollu, ma jidhirx li huwa l-każ. Fir-rigward tal-awtoritajiet ta’ investigazzjoni fl-avjazzjoni ċivili, ir-Regolament (UE) Nru 996/2010 ( 11 ) jidher li huwa strutturat b’mod differenti. Minn naħa, dawk l-awtoritajiet għandhom “[i]kunu jistgħu jinvestigaw mingħajr ebda pressjoni u indipendentement” ( 12 ) u “[għandhom jiġu allokati] baġit […] li jippermettil[hom] [iwettqu] il-funzjonijiet [tagħhom]” ( 13 ) Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 4(2) tal-istess regolament jitlob biss indipendenza funzjonali minn għadd ta’ entitajiet. Imbagħad, fir-rigward ta’ entitajiet li jinvestigaw aċċidenti fis-settur tat-trasport marittimu, isegwi mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2009/18/KE ( 14 ) li huma għandhom ikunu “indipendenti fl-organizzazzjoni, l-istruttura legali u t-teħid tad-deċiżjonijiet [tagħhom] minn kwalunkwe parti li l-interess tagħha jista’ jkun f’kunflitt mal-kompitu fdat [lilhom]”.
47.
Għalkemm, fuq livell astratt, ċertament joħorġu xi temi komuni, id-differenza testwali u sistemika bejn is-sistemi individwali ġenwinament ma tippermettix li wieħed jifformula standards komuni.
48.
Fl-aħħar nett, fl-estrem l-ieħor tal-ispettru sistematiku hemm il-ġurisprudenza li kienet invokata b’mod l-iktar frekwenti fil-kuntest ta’ din il-kawża, dwar l-indipendenza tal-awtoritajiet tal-protezzjoni tad-data. Dan jista’ jinftiehem minn aspett prattiku, kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-opportunità tindirizza dawn il-kwistjonijiet fil-kuntest tad-Direttiva 95/46/KE ( 15 ). Dwar dak li jirrigwarda l-garanziji attwali u l-livell eżatt tagħhom, dak l-istrument u l-ġurisprudenza li tinterpretah jistgħu, jekk xejn, jintużaw biex joħolqu kuntrast (bħal meta jiġu ċċarati l-elementi li l-leġiżlatura tal-Unjoni ma xtaqitx teċċedi) iktar milli bħala analoġija mad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
49.
Kuntrarju għad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data ( 16 ) li dalwaqt ser jissostitwixxi lid-Direttiva 95/46, jipprevedi “indipendenza sħiħa” ta’ awtoritajiet superviżorji ( 17 ). Skont ir-Regolament, dan jimplika li dawk l-awtoritajiet ikollhom “[i]l-persunal [tagħhom] stess […] soġġett għad-direzzjoni esklużiva tal-membru jew il-membri tal-awtorità superviżorja konċernata” ( 18 ) u “baġits annwali separati u pubbliċi” ( 19 ). Barra minn dan, l-Artikolu 53 espressament jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-ħatra u għat-tmiem tat-terminu fil-kariga tal-membri tal-awtoritajiet superviżorji biex tkun żgurata l-indipendenza tagħhom. Huwa, għalhekk, ċar li dak ir-regolament għandu rekwiżiti pjuttost iddettaljati u standards għolja ta’ indipendenza, li ċarament imorru lil hinn minn dawk maħsuba mid-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
50.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, isegwi li t-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji titlob li l-entità investigattiva tkun indipendenti bi tliet modi: f’termini ta’ organizzazzjoni, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet. Barra dan, dawn it-tliet dimensjonijiet ta’ indipendenza għandhom jitqiesu kontestwalment, minħabba l-għan li l-indipendenza, kif hekk meħtieġa, ta’ entità investigattiva hija mistennija li tissalvagwardja: il-ħila ta’ entitajiet investigattivi li jmexxu l-investigazzjonijiet tagħhom u li jabbozzaw ir-rakkomandazzjonijiet ta’ sigurtà tagħhom ħielsa minn kull indħil min-naħa ta’ entità li jista’ ma jkunx fl-interess tagħha li jsiru magħrufa l-kawżi attwali ta’ dawk l-aċċidenti.
51.
Wara li ġbart fil-qosor x’xorta jew liema grad ta’ indipendenza hija meħtieġa skont l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, issa ser ngħaddi għat-tieni varjabbli li hemm fit-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1): indipendenza minn min preċiżament?
C. Indipendenza minn min?
52.
It-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji telenka għadd ta’ entitajiet li minnhom l-entità investigattiva għandha tkun indipendenti fl-organizzazzjoni, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet tagħha. Dawn huma kull manager tal-infrastruttura, impriża tal-ferroviji, entità li tintaxxa, entità ta’ allokazzjoni, entità notifikata u kull parti li l-interessi tagħha jistgħu jkunu f’kunflitt mad-dmirijiet fdati lill-entità investigattiva.
53.
Hemm differenza ċara fit-tip ta’ entitajiet elenkati. L-ewwel nett, hemm l-entitajiet speċifiċi: manager tal-infrastruttura, impriża tal-ferroviji, entità li tintaxxa, entità ta’ allokazzjoni, entità nnotifikata. It-tieni nett, hemm il-kategorija residwali ta’ kull parti li l-interessi tagħha jistgħu jkunu f’kunflitt mad-dmirijiet fdati lill-entità investigattiva.
54.
Loġikament wieħed jista’ jassumi li fir-rigward tal-entitajiet elenkati b’mod konkret, il-leġiżlatura effettivament ippresumiet li kien jinqala’ kunflitt ta’ interessi minħabba n-natura differenti u opposta b’mod inerenti ta’ dawk l-entitajiet, minħabba l-funzjonijiet tagħhom. Għaldaqstant, sakemm l-entità investigattiva ma tkunx indipendenti minn (jew direttament dipendenti fuq) xi waħda mill-entitajiet elenkati fir-rigward tat-tliet aspetti ta’ indipendenza msemmija, ikun hemm ksur tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
55.
Għall-kuntrarju, il-kategorija residwali hija interpretata b’mod differenti. Minn naħa, hija illimitata - jiġifieri kull parti li l-interessi tagħha jistgħu jkunu f’kunflitt. Min-naħa l-oħra, tali kunflitti ta’ interessi għandhom ikunu stabbiliti b’mod ċar fil-każ individwali, għal darba oħra, fir-rigward tat-tliet aspetti ta’ indipendenza elenkati fit-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
56.
Il-kategorija residwali ta’ kull parti b’kunflitt ta’ interessi tkopri wkoll, fil-fehma tiegħi, sitwazzjonijiet ta’ dipendenza indiretta jew influwenza medjata. Tinkludi sitwazzjonijiet li fihom l-entità investigattiva ma tkunx, fi kliem formali, dipendenti direttament fuq xi waħda mill-entitajiet elenkati, iżda fejn waħda jew iktar minn dawk l-entitajiet elenkati (jew entitajiet oħra) ikunu huma stess, kif ukoll l-entità investigattiva, effettivament dipendenti fuq parti oħra terza. Dik l-entità l-oħra, imbagħad, issir parti li l-interessi tagħha ma jkunux biss f’kunflitt, iżda pjuttost inkompatibbli b’mod inerenti u strutturat mad-dmirijiet fdati lill-entità investigattiva.
57.
Meta jitqies li l-investigazzjoni ta’ aċċidenti jew inċidenti ta’ ferroviji tkun wisq probabbli tirrigwarda managers ta’ infrastrutturi jew impriżi ta’ ferroviji, ikun tal-ikbar importanza li l-entità investigattiva għandha tkun indipendenti b’mod partikolari minn dawk il-persuni jew entitajiet, biex ma jkunx hemm indhil fix-xogħlijiet magħmula mill-entità investigattiva. Kif tgħid il-premessa 24, “[l-]investigazzjoni tas-sigurta […] [g]ħandha tkun magħmula minn entità permanenti li hija indipendenti mill-atturi tas-settur tal-ferrovija. L-entità għandha tiffunzjona b’tali mod li tevita kwalunkwe kunflitt ta’ interess u kwalunkwe involviment possibli fil-kawżi ta’ dawk l-affarijiet li jiġu investigati”. B’riżultat ta’ dan, u wkoll meta jitqies is-sinjifikat tax-xogħlijiet tagħha u li jkun jeħtiġilha tagħti kont ta’ għemilha lill-pubbliku ( 20 ), l-entità investigattiva għandha tkun tista’ twettaq ix-xogħlijiet tagħha b’mod indipendenti, b’ebda riskju ta’ pressjoni ġejja direttament jew indirettament minn kwalunkwe persuna jew entità fis-settur tal-ferroviji.
58.
L-aħħar domanda ġenerali li jifdal hija jekk awtorità pubblika bħal, pereżempju, Ministru, tistax tiġi kklassifikata bħala “kwalunkwe parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva”?
59.
Ċertament huwa ċar mill-kliem, mill-istorja leġiżlattiva u mill-kuntest usa’ tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji li ma hemmx ħtieġa b’mod ġenerali u astratt li l-entità investigattiva għandha tkun indipendenti minn awtoritajiet pubbliċi bħala tali.
60.
Il-lista tal-Artikolu 21(1) b’mod ċar ma ssemmi ebda tali awtorità pubblika ( 21 ). Għal darb’oħra, għal kuntrarju, strumenti oħra ta’ liġi sekondarja tal-Unjoni innotaw u indirizzaw il-ħtieġa li jipprovdu għal tali separazzjoni ċara u strutturali fil-kuntesti rispettivi tagħhom b’mod espress ( 22 ): pereżempju, id-Direttiva 95/46 titlob “indipendenza sħiħa” ta’ awtoritajiet superviżorji ( 23 ). Dan il-kunċett tqies mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala li kien jitlob li dawk l-awtoritajiet ikunu “protetti minn kull influwenza esterna inkluża dik diretta jew indiretta tal-Istat jew tal-Länder, u mhux biss mill-influwenza tal-korpi li jaqgħu taħt superviżjoni” ( 24 ). Madankollu, għal darb’oħra wkoll, id-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji tidher li taħdem f’kuntest differenti ( 25 ).
61.
Isegwi li l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji ma jistax jiġi interpretat bħala li direttament jitlob li l-entità investigattiva tkun indipendenti mill-eżekuttiv jew minn kull awtorità pubblika bħala tali.
62.
Madankollu, din tal-aħħar tista’ ċertament taqa’ fil-kategorija ta’ “parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva”, skont iċ-ċirkustanzi fattwali konkreti ta’ każ. Ikun hemm b’mod inerenti tali kunflitt ta’ interessi meta awtorità pubblika effettivament tkun tikkontrolla entità waħda jew anki diversi entitajiet li jissemmew espressament fit-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, bħal managers tal-infrastruttura u impriżi tal-ferroviji.
63.
Wieħed jista jżid li s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Il-Kummissjoni vs L-Italja, ( 26 ), imsemmija mir-Repubblika tal-Polonja f’din il-kawża, ma tibdilx dik il-konklużjoni.
64.
F’dik is-sentenza l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Kummissjoni kienet naqset milli tistabbilixxi li l-Artikolu 30(1) tad-Direttiva 2001/14, li jitlob li l-korp regolatorju jkun indipendenti minn diversi persuni jew entitajiet fis-settur tal-ferroviji ( 27 ), jinkludi wkoll l-indipendenza indiretta tal-korp regolatorju mill-impriża tal-ferroviji permezz tal-intermedjazzjoni tal-Ministru, minħabba li l-kumpanija tal-ferroviji Taljana kienet proprjetà tal-Istat ( 28 ).
65.
Dik il-konstatazzjoni tidher li hija ta’ rilevanza pjuttost limitata għal din il-kawża u għall-interpretazzjoni tar-rekwiżiti tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. Mingħajr lanqas ma nidħol f’diskussjoni dwar id-differenzi sistemiċi u funzjonali bejn korp regolatorju u entità investigattiva, li hija enfażizzata iktar mill-fatt li kull waħda toħroġ minn strument leġiżlattiv differenti (u jaħdmu f’kuntest leġiżlattiv differenti), ikun biżżejjed jekk jiġu indikati żewġ differenzi testwali sinjifikattivi. L-ewwel, kuntrarju għall-Artikolu 30 tad-Direttiva 2001/14, l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji ma jipprevedix espressament il-possibbiltà li l-entità inkwistjoni tkun il-Ministru nnifsu. It-tieni, dan tal-aħħar jinkludi wkoll il-kategorija illimitata u residwali ta’ “parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva”, li ma huwiex il-każ skont id-Direttiva 2001/14.
66.
Kollox ma’ kollox, għalkemm ma hijiex espliċitament elenkata fit-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, awtorità pubblika, bħal Ministru, tista’ tkun, skont il-kuntest fattwali, parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva. Jekk dan ikun verament il-każ, allura għandu jkun żgurat li l-entità investigattiva tkun indipendenti fl-organizzazzjoni tagħha, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet minn tali awtorità pubblika.
D. Applikazzjoni għal dan il-każ
67.
Bl-applikazzjoni tal-qafas ta’ analiżi magħmula iktar ’il fuq għall-fatti ta’ dan il-każ, jidher li r-Repubblika tal-Polonja ma ħarsitx ir-rekwiżiti li joħorġu mill-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. L-entità investigattiva Pollakka, il-PKBWK, ma hijiex indipendenti mill-Ministru responsabbli għat-Trasport fl-istruttura legali tagħha, l-organizzazzjoni u t-teħid ta’ deċiżjonijiet.
1. Dipendenza diretta jew indiretta?
68.
Kif isegwi mis-sottomissjonijiet bil-miktub u kkonfermat ukoll fis-seduta, l-Istat Pollakk huwa l-proprejtarju kemm tal-manager tal-infrastruttura kif ukoll tal-impriża tal-ferroviji. Il-Kummissjoni ssostni li l-Erarju Pubbliku, irrappreżentat mill-Ministeru għat-Trasport, huwa l-proprjetarju ta’ 100 % tal-holding PKP S.A, li jinkludi għadd ta’ kumpanniji, inkluża l-impriża tal-ferroviji. L-Istat huwa l-proprjetarju ukoll ta’ 85.90 % tal-ishma tal-manager tal-infrastruttura (PKP PLK SA). L-ebda waħda minn dawn l-affermazzjonijiet ma kienet kontradetta mir-Repubblika tal-Polonja. Għalhekk, il-Ministru jikkontrolla kemm il-manager tal-infrastruttura, kif ukoll l-impriża tal-ferroviji.
69.
Kien ukoll innotat b’mod korrett mill-Kummissjoni li sitwazzjoni bħal din toħloq il-kundizzjonijiet għal kunflitt ta’ interess fil-Ministeru. Il-Ministru huwa obbligat ikollu interess inerenti fit-tħaddim u fir-riżultati tal-operat tal-manager tal-infrastruttura u, fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet ta’ aċċidenti, tal-impriża tal-ferroviji.
70.
B’dan il-mod, il-Ministru jsir “parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva” skont it-tifsira tat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. Bħala konsegwenza, biex jitħarsu r-rekwiżiti ta’ din id-dispożizzjoni l-entità investigattiva għandha tkun indipendenti mill-Ministru fl-organizzazzjoni, fl-istruttura legali u fit-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha.
71.
Biex l-affarijiet ikunu kompleti u ċari, għandu jiżdied li l-formulazzjoni eżatta tal-argument miġjub mill-Kummissjoni hija ftit differenti. Il-Kummissjoni ssostni li l-entità investigattiva ma hijiex - indirettament permezz tal-Ministru - indipendenti mill-manager tal-infrastruttura. Għalhekk, il-Kummissjoni effettivament tislet relazzjoni ta’ dipendenza indiretta bejn l-entità investigattiva u waħda mill-entitajiet elenkati, il-manager tal-infrastruttura, iżda mingħajr ma tidentifika lill-Ministru bħala parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva.
72.
Tali approċċ jista’ jkun possibbli. Jista’, madankollu, jkun jidher li hu daqsxejn ikkumplikat mill-aspett tal-interpretazzjoni loġika tat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji ( 29 ). Ma huwiex għalkollox ċar għalija għaliex ikun meħtieġ li ssir tali devjazzjoni argumentattiva billi jiġu invokati rabtiet indiretti bejn l-entità investigattiva u l-manager tal-infrastruttura meta jkun possibbli li wieħed imur dritt għall-qofol tal-problema billi jiffoka fuq ir-rabiet diretti kkontemplati – u espressament ipprojbiti minn dik id-dispożizzjoni bejn l-entità investigattiva u kull parti b’kunflitt ta’ interessi.
73.
Kien x’kien, ma huwiex ikkontestat li l-Kummissjoni qiegħda ċċanfar lir-Repubblika tal-Polonja talli kisret l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji minħabba l-kuntest ġuridiku u fattwali tal-liġi Pollakka u l-irwol li ngħata l-Ministru responsabbli għat-Trasport. Kif eżattament din is-sitwazzjoni għandha tkun ikklassifikata fil-kategoriji tad-dispożizzjoni (invokata b’rilevanza) tal-liġi tal-Unjoni hija kwistjoni legali għal din il-Qorti tal-Ġustizzja.
2. Elementi ta’ (in)dipendenza
a) Struttura legali
74.
Ma ġiex ikkontestat li l-PKBWK hija parti integrali mill-Ministeru. Hija ma għandhiex personalità ġuridika. Kif qalet ir-Repubblika tal-Polonja fis-seduta, hija tieħu formalment is-setgħat tagħha mill-Ministru. Għalhekk, huwa ċar li l-PKBWK, bħala sempliċement dipartiment tal-Ministeru, ma hijiex indipendenti mill-Ministru fl-istruttura legali tagħha.
b) Organizzazzjoni
75.
Il-Kummissjoni ssostni li anki fir-rigwad tal-organizzazzjoni tagħha l-PKBWK ma hijiex indipendenti, għal tliet raġunijiet ewlenin: l-ewwel, ir-regoli dwar il-ħatra u t-tneħħija mill-kariga tal-membri tagħha jagħtu wisq diskrezzjoni lill-Ministru; it-tieni, il-PKBWK ma tistax tiddeċiedi dwar ir-regoli tagħha stess; u t-tielet, hija dipendenti mill-Ministru dwar riżorsi umani u finanzjarji.
76.
L-ewwel nett, il-Kummissjoni tissottometti li l-kundizzjonijiet ta’ ħatra u tneħħija mill-kariga tal-membri tal-PKBWK ma jiggarantux biżżejjed l-indipendenza tagħhom mill-Ministru. Hija tikkontendi li l-liġi Pollakka ma tistabbilixxix kriterji sostantivi għall-ħatra tad-Direttur, tal-membri permanenti jew tal-membri ad hoc. Skont il-Kummissjoni, membri permanenti jistgħu wkoll ikunu rappreżentanti tal-manager tal-infrastruttura jew ta’ impriża tal-ferroviji. Barra dan, il-Ministru għandu setgħa bla limitu biex ineħħi direttur tal-PKBWK.
77.
Matul dawn il-proċeduri r-Repubblika tal-Polonja naqset milli tirribatti dawn l-allegazzjonijiet.
78.
L-Artikolu 28a(6) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija jgħid li d-Direttur tal-PKBWK għandu jinħatar u jitneħħa mill-kariga mill-Ministru. Skont l-Artikolu 28a(7) u (8), id-Deputat Direttur, is-Segretarju u l-Membri tal-PKBWK jinħatru u jitneħħew mill-kariga mill-Ministru, fuq talba jew proposta tad-Direttur. Barra dan, kif isegwi mill-Artikolu 28a(4), membri ad hoc tal-PKBWK jintgħażlu mid-Direttur, imma minn lista stabbilita mill-Ministru.
79.
Għaldaqstant, isegwi minn dawk id-dispożizzjonijiet nazzjonali li l-Ministru għandu rwol strumentali fil-ħatra u t-tneħħija mill-kariga tal-membri tal-PKBWK. Il-membri permanenti kollha jinħatru minnu u membri ad hoc jintgħażlu minn lista stabbilita minnu. Huwa irrilevanti li, kif issottomettiet ir-Repubblika tal-Polonja, il-lista ta’ membri ad hoc tkun, fil-prattika, magħmula mid-Direttur tal-PKBWK. Għalkemm din tista’ verament tkun il-prattika, l-Artikolu 28a (4) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija xorta waħda jgħid b’mod ċar li l-lista tingħata mill-Ministru. Il-fatt li d-Deputat Direttur, is-Segretarju u membri “ordinarji” tal-PKBWK għandhom jinħatru mill-Ministru fuq talba jew proposta tad-Direttur ma jnaqqasx, b’mod sinjifikattiv, id-diskrezzjoni tal-Ministru, minħabba l-mod kif jinħatar u jista’ jitneħħa mill-kariga mill-Ministru d-Direttur innifsu.
80.
Dik id-diskrezzjoni tidher li hija anki usa’ minħabba li ma hemm ebda kundizzjoni ddettaljata għal ħatra dwar kwalifiki. Ħlief għall-kundizzjonijiet ġenerali stabbiliti fl-Artikolu 28a(10) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija ( 30 ), il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprovdix kriterji oħra dwar l-idoneità tal-membri. Flimkien ma’ dan, id-dispożizzjoni nazzjonali rilevanti ( 31 ) li tipprojbixxi l-ħatra ta’ persuni impjegati minn aġenziji li l-infrastruttura tal-ferroviji, il-ħaddiema jew il-vetturi tagħhom ikunu involuti f’aċċident jew f’inċident tapplika formalment biss għal membri ad hoc, għall-kuntrarju ta’ dawk permanenti.
81.
Dwar it-tmiem tat-terminu fil-kariga tal-membri tal-PKBWK l-Artikolu 28a(11) jipprevedi tliet okkażjonijiet li meta jseħħu persuna ma tibqax membru tal-PKBWK: mewt, riżenja jew nuqqas ta’ konformità mal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 28a(10). Madankollu, ma huwiex ċar jekk l-Artikolu 28a(11) huwiex eżawrjenti, minħabba li l-Artikolu 28a(6) sa (9) jipprospetta t-tneħħija mill-kariga tal-membri tal-PKBWK mill-Ministru. Bla dubju, huwa d-Direttur biss li jista’ jitneħħa direttament mill-Ministru. Il-membri l-oħra jistgħu jitneħħew mill-kariga mill-Ministru fuq talba jew proposta tad-Direttur jew tal-PKBWK.
82.
Huwa pjuttost mhux ċar mill-kliem ta’ dawk id-dispożizzjonijiet jekk il-Ministru jistax fil-prattika liberament ineħħi lill-membri tal-PKBWK mill-kariga jew jekk ikunx obbligat jagħmel hekk jekk jintalab jew meta ssirlu proposta għal dak il-għan mid-Direttur. Madankollu, fir-rigward ta’ garanziji ta’ indipendenza tal-PKBWK u tal-membri tagħha, din il-kwistjoni hija daqsxejn fittizja: jekk il-Ministru għandu s-setgħa jneħħi lid-Direttur mill-kariga, f’kull waqt u skont id-diskrezzjoni tiegħu, kif tista’ dik il-persuna xi darba tagħti garanziji sistemiċi (billi ma tagħmilx il-proposta jew tirrifjuta tagħti l-kunsens tagħha) kontra t-tneħħija (jew in-nuqqas ta’ tneħħija) mill-kariga ta’ membri oħra tal-PKBWK?
83.
It-tieni nett, sa fejn jirrigwarda regoli interni, il-Kummissjoni sostniet li l-Ministru deċiżivament ifassal l-organizzazzjoni tal-PKBWK billi jadotta dawk ir-regoli. Għalkemm ir-Repubblika tal-Polonja issottomettiet fis-seduta li dawk ir-regoli huma elaborati mill-entità investigattiva nnifisha, huwa madankollu l-każ, skont l-Artikolu 28d (4) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija, li huwa għall-Ministru li jiddetermina, permezz ta’ ordni, l-istatut li jirregola l-attivitajiet u l-istruttura organizzattiva tal-PKBWK.
84.
It-tielet nett, jistgħu jirriżultaw dubji oħra dwar l-indipendenza organizzattiva tal-PKBWK mill-arranġamenti f’materji ta’ riżorsi finanzjarji u umani. Il-Kummissjoni tisħaq li n-nuqqas ta’ riżorsi tagħha stess ma jħallix lill-PKBWK twettaq il-kompiti tagħha. L-obbligu tal-PKBWK li sistematikament titlob riżorsi finanzjarji u umani jillimita kunsiderevolment l-indipendenza organizzattiva tagħha mill-Ministru.
85.
Ma naħsibx li l-kwistjoni ta’ indipendenza baġitarja jeħtiġilha tkun indirizzata f’din il-kawża ( 32 ). Il-Kummissjoni ma ressqitx fir-rikors tagħha lil din il-Qorti tal-Ġustizzja li r-Repubblika tal-Polonja kisret l-Artikolu 21(2) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, li jipprovdi li l-entità investigattiva għandha tkun tista’ tikseb riżorsi suffiċjenti biex twettaq il-kompiti tagħha b’mod indipendenti. Għalkemm jista’ jiġi ssuġġerit li dak ir-rekwiżit jista’ jinftiehem li jagħmel parti mill-indipendenza organizzattiva anki skont it-tifsira tal-Artikolu 21(1), jidhirli li ż-żewġ punti preċedenti diskussi f’din it-taqsima diġà huma biżżejjed biex ikun stabbilit li l-PKBWK ma hijiex indipendenti fl-organizzazzjoni tagħha mill-Ministru.
c) Teħid ta’ deċiżjonijiet
86.
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tissottometti li l-PKBWK jonqosha l-indipendenza ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet mill-Ministru minħabba li ma taġixxix f’isimha proprju imma f’isem il-Ministru. Għaldaqstant, jidher li ma tistax tieħu deċiżjonijiet minnha nnifisha. Skont il-Kummissjoni l-miżuri kollha meħuda mill-PKBWK għandu jkollhom l-approvazzjoni u l-firma finali tal-Ministru. Dan huwa riskju għall-indipendenza tal-entità investigattiva vis-à-vis il-Ministru.
87.
Għalkemm jiena mhux bilfors naqsam il-kritika kollha magħmula mill-Kummissjoni, huwa ċar li hemm elementi problematiċi fil-qafas leġiżlattiv nazzjonali attwali li jsarrfu fin-nuqqas ta’ indipendenza ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet.
88.
Kif isegwi mill-Artikolu 28a(2) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija, il-PKBWK għandha twettaq l-attivitajiet tagħha f’isem il-Ministru. Tali dikjarazzjoni tista’ verament tkun interpretata bħala li timplika li l-Ministru jadotta r-riżoluzzjonijiet huwa stess. Il-prattika bħalissa tista’ tkun, kif issottomettiet ir-Repubblika tal-Polonja, li l-Ministru effettivament ma jinfluwenzax it-teħid ta’ deċiżjonijiet jew jieħu sehem fihom, u li l-membri tal-PKBWK biss jadottaw riżoluzzjonijiet. Madankollu, il-kliem tal-Artikolu 28a(2) jissuġġerixxi mod ieħor.
89.
Forsi iktar importanti huwa li, kif stabbilit fis-seduta, il-pubblikazzjoni ta’ riżoluzzjonijiet tal-PKBWK fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Ministeru tista’ ssir biss wara li dak id-dokument ikun ġie ffirmat mill-Ministru. Dan tal-aħħar huwa, għalhekk, involut b’mod ċar, forsi mhux fis-sens strett tal-kelma, fil-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, iżda ċertament biex ir-riżoluzzjoni ssir pubblika. Id-diskussjoni li kien hemm wara, riflessa wkoll fis-seduta, dwar kemm tali firma kienet “biss formalità” u jekk, ipotetikament, il-Ministru setax jirrifjuta jiffirmaha u, b’hekk, iwaqqaf il-pubblikazzjoni, ma tistax toskura s-sinjifikat ta’ dan il-fatt: kif diġà ssemma diversi drabi, it-trasparenza fl-informazzjoni u l-pubbliċità, inkluża ċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ kull konstatazzjoni lill-pubbliku kkonċernat, huma elementi qawwija tal-indipendenza investigattiva prevista mid-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji ( 33 ). Fi kliem sempliċi, min jikkontrolla t-tqassim tal-informazzjoni jkun sid l-informazzjoni.
90.
Fl-aħħar nett, il-fatt li, kif issottomettiet ir-Repubblika tal-Polonja, l-Artikolu 28a(1) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija jipprovdi li l-PKBWK għandha twettaq l-attivitajiet tagħha b’mod indipendenti, u li l-Artikolu 28a(14) jgħid li “Membri tal-PKBWK […] ma għandhom ikunu marbuta minn ebda struzzjoni li tkun tirrigwarda l-kontenut tar-riżoluzzjoni mgħoddija” ċertament huma dispożizzjonijiet milqugħa u xierqa. Madankollu, meta jitqiesu u jitqabblu mal-elementi problematiċi l-oħra kollha tal-qafas legali nazzjonali diskuss f’din it-taqsima, li b’mod ċar ma jissodisfawx ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, ċertament ma humiex biżżejjed biex ikunu ta’ rimedju għal dawk in-nuqqasijiet l-oħra fir-rigward tal-indipendenza fl-organizzazzjoni, fl-istruttura legali u fit-teħid ta’ deċiżjonijiet.
3. Konklużjoni
91.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, l-operazzjoni konġunta ta’ dawk il-persuni jew entitajiet kollha diskussa twassal għall-konklużjoni li l-PKBWK effettivament taħdem bħala sempliċi dipartiment tal-Ministeru għat-Trasport, kuntrarju għal entità indipendenti skont it-tifsira tat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji. Għalhekk, il-PKBWK tonqos milli tippreżenta l-elementi meħtieġa ta’ indipendenza msemmija hemmhekk.
92.
Għalhekk nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li, billi naqset milli tadotta l-miżuri meħtieġa biex tiggarantixxi l-indipendenza tal-entità investigattiva mill-Ministru responsabbli għat-Trasport, li jikkontrolla lill-manager tal-infrastruttura u lill-impriża tal-ferroviji, u, għalhekk, huwa parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva, ir-Repubblika tal-Polonja naqset milli twettaq ir-rekwiżiti li joħorġu mill-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
93.
Żewġ osservazzjonijiet bħala konklużjoni jkunu flokhom
94.
L-ewwel, kif ingħad b’mod ċar bi prominenza fil-partijiet preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, iċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ dan il-każ huma kkaratterizzati minn sitwazzjoni li fiha l-entità investigattiva tagħmel parti minn Ministeru li, fl-istess waqt, jikkontrolla wkoll il-manager tal-infrastruttura u l-impriża tal-ferroviji. Għalhekk, jistgħu jinsiltu konsegwenzi limitati, jekk hemm, minn tali “trinità funzjonali” unika fl-istess entità pubblika għal sitwazzjonijiet li fihom il-Ministru ma għandux rabtiet daqshekk mill-qrib mal-manager tal-infrastruttura (u mal-impriża tal-ferroviji). L-ewwel ħaġa, kieku ma kienx hemm rabtiet simili jew ebda konnessjoni, il-Ministru per se bilkemm seta’ jkun ikkwalifikat bħala “parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva” skont l-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
95.
It-tieni, tema komuni mifruxa bħal proverbjali fil rouge tul din il-kawża kollha, u b’mod partikolari fid-difiżi sottomessi mir-Repubblika tal-Polonja bi tweġiba għan-nuqqas ta’ garanziji ta’ indipendenza tal-PKBWK, tista’ b’ċertu grad ta’ simplifikazzjoni tinġabar f’parafrażi bħala “iva, tabilħaqq, il-liġi nazzjonali applikabbli inkwistjoni tgħid hekk, iżda fil-prattika, attwalment il-ħaġa ssir b’mod differenti; hija fil-fatt konformi mar-rekwiżiti tad-Direttiva” ( 34 ).
96.
Hemm żewġ risposti għal dan l-argument: waħda speċifika u oħra ġenerali. F’dak li jirrigwarda l-proċedura ta’ ksur skont l-Artikolu 258 TFUE - u b’mod iktar speċifiku azzjonijiet imressqa quddiem din il-Qorti tal-Ġustizzja għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi skont it-Trattati dwar garanziji istituzzjonali ta’ indipendenza ta’ awtoritajiet amministrattivi - kien ġie stabbilit b’mod ċar li traspożizzjoni ta’ tali garanziji sempliċement bi prattika amministrattiva ma tkunx suffiċjenti ( 35 ). Mingħajr ma wieħed jiċħad l-importanza ta’ tali prattika, għandu jkun hemm ukoll, upstream, dispożizzjonijiet leġiżlattivi jew regolatorji ċari u viżibbli li espliċitament jistabbilixxu arranġamenti speċifiċi li jiżguraw li jinkisbu t-tip u l-livell ta’ indipendenza meħtieġa mil-liġi tal-Unjoni.
97.
Din ir-risposta speċifika hija, fuq livell iktar sistemiku, kompletament konformi ma’ dak li wieħed b’mod ġenerali jifhem b’garanziji istituzzjonali ta’ indipendenza. Tali garanziji ma jistgħux, skont id-definizzjoni, ikunu jiddependu mir-rieda tajba u mill-imġiba tajba tal-persuni jew tal-entitajiet individwali u mill-prattika amministrattiva tal-ġurnata. Suppost li jkunu stabbiliti sewwa b’mod ċar u espliċitu fl-istruttura leġiżlattiva u li jitħaddmu b’mod indipendenti mill-identità u mill-intenzjonijiet tal-persuni jew tal-entitajiet speċifiċi inkwistjoni.
98.
Mingħajr bl-ebda mod ma nnaqqas mill-veru operat tal-liġi fil-prattika istituzzjonali u mill-importanza tant kbira tal-ħtieġa li l-indipendenza tkun internalizzata mill-persuni jew mill-entitajiet rispettivi, traspożizzjoni korretta ta’ tali garanziji ta’ indipendenza ċertament ma tistax tillimita lilha nnifisha għall-possibbiltà li fil-prattika jistgħu jseħħu ċerti affarijiet (pożittivi). Traspożizzjoni korretta għandha tiggarantixxi li minħabba l-qafas istituzzjonali u s-salvagwardji li jeżistu, ċerti affarijiet (inqas pożittivi) sempliċement ma jistgħux iseħħu.
V. Spejjeż
99.
Fir-rigward tat-talba li tirriżulta mill-ksur tal-Artikolu 21(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-Repubblika tal-Polonja tilfet, hemm lok li hija tiġi kkundannata għall-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
100.
Fir-rigward tat-talba li tirriżulta mill-ksur tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, l-Artikolu 141(1) u (2) tar-Regoli tal-Proċedura jipprovdi li l-parti li tirinunzja għall-atti għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż jekk il-parti l-oħra tagħmel talba f’dan is-sens fl-osservazzjonijiet tagħha dwar ir-rinunzja għall-atti. Madankollu, fuq talba tal-parti li tirrinunzja għall-atti, il-parti l-oħra għandha tbati l-ispejjeż jekk dan jidher li jkun iġġustifikat fid-dawl tal-aġir ta’ din il-parti l-oħra.
101.
Mingħajr ma nieħu xi pożizzjoni, anki waħda indiretta, dwar jekk ir-Repubblika tal-Polonja kinitx konformi jew le mal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji, jibqa’ l-fatt li r-Repubblika tal-Polonja mmodifikat il-leġiżlazzjoni tagħha u nnotifikat lill-Kummissjoni biss wara li kienu nbdew il-proċeduri ġudizzjarji mill-Kummissjoni quddiem din il-Qorti tal-Ġustizzja. Permezz tal-azzjoni jew in-nuqqas ta’ azzjoni tagħha r-Repubblika tal-Polonja, għalhekk, obbligat lill-Kummissjoni tressaq ukoll din l-aħħar imsemmija talba. Minħabba li fir-risposta tagħha li ħabbret ir-rinunzja ta’ din it-talba l-Kummissjoni talbet ukoll il-kundanna għall-ispejjeż ta’ dik it-talba, tabilħaqq jidher li jkun iġġustifikat li r-Repubblika tal-Polonja tiġi kkundannata wkoll għall-ispejjeż relatati ma’ dik it-talba.
VI. Konklużjoni
102.
Għar-raġunijiet esposti iktar ’il fuq nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
(1)
tiddikjara li, billi naqset milli tadotta l-miżuri meħtieġa biex tiggarantixxi l-indipendenza tal-entità investigattiva mill-Ministru responsabbli għat-Trasport, li jikkontrolla l-manager tal-infrastruttura u l-impriża tal-ferroviji, u, għalhekk, huwa parti li l-interessi tagħha jistgħu jiġu f’kunflitt mad-dmirijiet mogħtija lill-entità investigattiva, ir-Repubblika tal-Polonja naqset twettaq ir-rekwiżiti li joħorġu mill-Artikolu 21(1) tad-Direttiva 2004/49/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 fuq is-sigurtà tal-linji tal-ferrovija tal-Komunità u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 95/18/KE fuq l-għoti tal-liċenzi tal-impriżi tal-linji tal-ferrovija u d-Direttiva 2001/14/KE fuq l-allokazzjoni tal-kapaċità tal-infrastruttura tal-linji tal-ferrovija u l-intaxxar tal-piżijiet għall-użu tal-infrastruttura tal-linji tal-ferrovija u ċ-ċertifikazzjoni tas-sigurtà;
(2)
tikkundanna lir-Repubblika tal-Polonja għall-ispejjeż kollha ta’ dawn il-proċeduri.
( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
( 2 ) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 fuq is-sigurtà tal-linji tal-ferrovija tal-Komunità u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 95/18/KE fuq l-għoti tal-liċenzi ta’ l-impriżi tal-linji tal-ferrovija u d-Direttiva 2001/14/KE fuq l-allokazzjoni tal-kapaċità ta’ l-infrastruttura tal-linji tal-ferrovija u l-intaxxar tal-piżijiet għall-użu ta’ l-infrastruttura tal-linji tal-ferrovija u ċ-ċertifikazzjoni tas-sigurtà (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji” (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 227).
( 3 ) Dwar l-allegat ksur tal-Artikolu 9(1), l-Artikolu 10(3), l-Artikolu 17(1), l-Artikolu 19(1), l-Artikolu 21(3), l-Artikolu 24(2) u l-Artikolu 25(2) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
( 4 ) Sentenza tad-9 ta’ Marzu 2010, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑518/07, EU:C:2010:125, punt 18).
( 5 ) Ara wkoll, dwar awtoritajiet amministrattivi indipendenti b’mod ġenerali, pereżempju, Conseil d’État, Rapport public 2001 - Les autorités administratives indépendantes, Études et documents no52, La Documentation française, Paris, 2001, pp. 251 sa 386; Chevallier, J., “Le statut des autorités administratives indépendantes: harmonisation ou diversification?”, RFDA 2010, p. 896.
( 6 ) Sentenza tas-16 ta’ Ottubru 2012, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija (C‑614/10, EU:C:2012:631, punt 42).
( 7 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tat-18 ta’ April 2013, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑625/10, EU:C:2013:243, punt 51), dwar l-indipendenza fl-organizzazzjoni, fl-istruttura legali u fit-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-entità ta’ allokazzjoni vis-a-vis impriżi ta’ ferroviji skont id-Direttiva 2001/14.
( 8 ) Ara, pereżempju, is-sentenza tas-16 ta’ Ottubru 2012, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija (C‑614/10, EU:C:2012:631, punt 58). Dwar dan għandu jiġi nnutat li l-leġiżlatura tal-Unjoni espliċitament tinkludi dispożizzjonijiet għal linji speċifiċi ta’ baġit jekk dan ikun mixtieq. Ara, pereżempju, dwar il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data, l-Artikolu 43(3) tar-Regolament (KE) Nru 45/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Diċembru 2000 dwar il-protezzjoni ta’ individwu fir-rigward ta’ l-ipproċessar ta’ data personali mill-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Komunità u dwar il-moviment liberu ta’ dak id-data (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 26, p. 102).
( 9 ) Ara, dwar dan, is-sentenzi tat-28 ta’ Frar 2013, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija (C‑555/10, EU:C:2013:115, punt 55), u tat-18 ta’ April 2013, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑625/10, EU:C:2013:243, punt 51).
( 10 ) Artikolu 55(1) tad-Direttiva 2012/34/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Novembru 2012 li tistabbilixxi żona ferrovjarja unika Ewropea (riformulazzjoni) (ĠU 2012 L 343, p. 32).
( 11 ) Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ottubru 2010 dwar l-investigazzjoni u l-prevenzjoni ta’ aċċidenti u inċidenti fis-settur tal-avjazzjoni ċivili u li jħassar id-Direttiva 94/56/KE (ĠU 2010 L 295, p. 35).
( 12 ) Premessa 15.
( 13 ) Artikolu 4(6)(d) tar-Regolament Nru 996/2010.
( 14 ) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 li tistabbilixxi l-prinċipji fundamentali li jirregolaw l-investigazzjoni ta’ aċċidenti fis-settur tat-trasport marittimu u li temenda d-Direttiv tal-Kunsill 1999/35/KE u d-Direttiva 2002/59/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2009 L 131, p. 114).
( 15 ) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ottubru 1995 dwar il-protezzjoni ta’individwi fir-rigward ta’ l-ipproċessar ta’data personali u dwar il-moviment liberu ta’dik id-data (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 15, p. 355). Ara s-sentenzi tad-9 ta’ Marzu 2010, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑518/07, EU:C:2010:125, punti 18 sa 30), u tas-16 ta’ Ottubru 2012, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija (C‑614/10, EU:C:2012:631, punti 41 sa 66).
( 16 ) Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU 2016 L 119, p. 1).
( 17 ) Artikolu 52(1) tar-Regolament 2016/679.
( 18 ) Artikolu 52(5) tar-Regolamen 2016/679.
( 19 ) Artikolu 52(6) tar-Regolament 2016/679.
( 20 ) Premessa 23, riprodotta iktar ’il fuq fil-punt 3.
( 21 ) L-istess jidher li huwa minnu dwar il-proposta inizjali tal-Kummissjoni (COM (2002) 21 finali).
( 22 ) Ara, pereżempju, it-tieni sentenza tal-Artikolu 55(1) tad-Direttiva 2012/34 dwar il-korp regolatorju għas-settur ferrovjarju.
( 23 ) L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 95/46.
( 24 ) Ara s-sentenza tad-9 ta’ Marzu 2010, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑518/07, EU:C:2010:125, punt 25). Enfasi miżjuda minni. Jidher li dan ir-rekwiżit issa ġie kkodifikat in extenso fl-Artikolu 52(2) tar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data.
( 25 ) Kif intqal fil-qosor iktar ’il fuq, fil-punti 48 sa 49.
( 26 ) Sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2013 (C‑369/11, EU:C:2013:636).
( 27 ) Skont l-Artikolu 30(1) tad-Direttiva 2001/14, “Bla ħsara għall-Artikolu 21(6), l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu korp regolatorju. Dan il-korp, li jista’ jkun il-Ministeru responsabbli għall-affarijiet tat-trasport jew kwalunkwe korp ieħor, għandu jkun indipendenti fl-organizzazzjoni tiegħu, fid-deċiżjonijiet tiegħu dwar fondi, struttura legali u t-teħid tad-deċiżjonijiet minn kull amministratur ta’ l-infrastruttura, korp tal-piżijiet, korp jew applikant ta’ l-allokazzjoni. Il-korp għandu jiffunzjona skond il-prinċipji delinjati f’dan l-Artikolu meta l-appell u l-funzjonijiet regolatorji jistgħu jiġu attribwiti għal korpi separati”. Enfasi miżjuda minni.
( 28 ) Sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2013, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑369/11, EU:C:2013:636, punt 61 et seq).
( 29 ) Kif intqal fil-qosor iktar ’il fuq fil-punti 52 sa 66.
( 30 ) Riprodotti iktar ’il fuq fil-punt 9 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
( 31 ) Artikolu 28a(15) tal-Liġi dwar it-Trasport bil-Ferrovija.
( 32 ) Kif diġà ssemma b’mod ġenerali iktar ’il fuq (punt 37), entitajiet investigattivi għandu jkollhom riżorsi suffiċjenti għad-dispożizzjoni tagħhom. Mingħajr riżorsi naturalment tkun ħaġa bi tqila jinvestigaw. Jekk u sa fejn dan imbagħad jimplika baġit separat u kif eżattament tali baġit għandu jitfassal u jkun approvat hija kwistjoni differenti.
( 33 ) Iktar ’il fuq, il-premessa 23 (iċċitata fil-punt 3) u l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva dwar is-Sigurtà fuq il-Ferroviji.
( 34 ) Ara iktar ’il fuq partikolarment il-punti 19, 20, 79, 83, u 88.
( 35 ) Ara s-sentenzi tal-10 ta’ Mejju 2007, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija (C‑508/04, EU:C:2007:274, punt 80 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tal-15 ta’ Marzu 2012, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja (C‑46/11, mhux ippubblikata, EU:C:2012:146, punt 28): “sempliċi prattiċi amministrattivi, li min-natura tagħhom jistgħu jiġu modifikati skond ir-rieda ta’ l-amministrazzjoni u ma jingħatawx pubbliċità adegwata, ma jistgħux jitqiesu li jikkostitwixxu eżekuzzjoni ta’ l-obbligi li għandhom l-Istati Membri fil-kuntest tat-traspożizzjoni ta’ direttiva”.