SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
7 ta’ Awwissu 2018 ( *1 )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2012/27/UE – Artikolu 7(1), (4) u (9) – Artikolu 20(4) u (6) – Promozzjoni tal-effiċjenza tal-enerġija – Skema ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija – Miżuri oħra ta’ politika pubblika – Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija – Stabbiliment ta’ tali fond bħala miżura prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija – Obbligu ta’ kontribuzzjoni – Indikazzjoni tal-partijiet obbligati – Distributuri tal-enerġija u/jew impriżi tal-bejgħ bl-imnut tal-enerġija”
Fil-Kawża C‑561/16,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari taħt l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tal-25 ta’ Ottubru 2016, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-7 ta’ Novembru 2016, fil-proċedura
Saras Energía SA
vs
Administración del Estado,
fil-preżenza ta’:
Endesa SA,
Endesa Energía SA,
Endesa Energía XXI SLU,
Viesgo Infraestructuras Energéticas SL,
Hidroeléctrica del Cantábrico SAU,
Nexus Energía SA,
Nexus Renovables SLU,
Engie España SL,
Villar Mir Energía SL,
Energya VM Gestión de Energía SLU,
Estaciones de Servicio de Guipúzcoa SA,
Acciona Green Energy Developments SLU,
Fortia Energía SL,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn M. Ilešič, President tal-Awla, A. Rosas, C. Toader, A. Prechal u E. Jarašiūnas (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: I. Illéssy, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-7 ta’ Marzu 2018,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Saras Energía SA, minn M. C. Flores Hernández u J. M. Almudí Cid, abogados,
–
għal Endesa SA, Endesa Energía SA u Endesa Energía XXI SLU, minn M. Marañon Hermoso, abogada, u C. Piñeira de Campos, procurador,
–
għal Viesgo Infraestructuras Energéticas SL, minn E. Abril Fernández u G. Rubio Hernández-Sampelayo, abogados, u M. J. Gutiérrez Aceves, procuradora,
–
għal Nexus Energía SA u Nexus Renovables SLU, minn J. Briones Méndez, procurador,
–
għal Engie España SL, minn G. Martínez-Villaseñor Fernández u G. Rubio Hernández-Sampelayo, abogados, u A. Cano Lantero, procuradora,
–
għal Villar Mir Energía SL u Energya VM Gestión de Energía SLU, minn G. Rubio Hernández-Sampelayo u G. Martínez-Villaseñor Fernández, abogados, u P. Domínguez Maestro, procurador,
–
għal Estaciones de Servicio de Guipúzcoa SA, minn J. Domingo Montes, abogado, u M. Noya Otero, procuradora,
–
għal Acciona Green Energy Developments SLU, minn F. Calancha Marzana, abogado, u A. G. López Orcera, procuradora,
–
għal Fortia Energia SL, minn R. Vázquez del Rey Villanueva, abogado, u G. Robledo Machuca u J. M. Martín Rodríguez, procuradores,
–
għall-Gvern Spanjol, minn V. Ester Casas, bħala aġent,
–
għall-Gvern Lussemburgiż, minn D. Holderer, bħala aġent, assistita minn P.-E. Partsch, avocat,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn E. Sanfrutos Cano u K. Talabér-Ritz, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-12 ta’ April 2018,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7(1), (4) u (9), kif ukoll tal-Artikolu 20(4) u (6) tad-Direttiva 2012/27/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar l-effiċjenza fl-enerġija, li temenda d-Direttivi 2009/125/KE u 2010/30/UE u li tħassar id-Direttivi 2004/8/KE u 2006/32/KE (ĠU 2012, L 315, p. 1, rettifika fil-ĠU 2013, L 113, p. 24).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, Saras Energía SA u, min-naħa l-oħra, l-Administración del Estado (l-Amministrazzjoni tal-Istat, Spanja), dwar il-legalità tal-Orden IET/289/2015 del Ministerio de Industria, Energía y Turismo (id-Digriet Ministerjali IET/289/2015 tal-Ministeru għall-Industrija, għall-Enerġija u għat-Turiżmu) por la que se establecen las obligaciones alimentarias de aportación al Fondo Nacional de Eficiencia Energética en el año 2015 (id-Digriet IET/289/2015 li jistabbilixxi l-Obbligi ta’ Kontribuzzjoni għall-Fond Nazzjonali għall-Effiċjenza tal-Enerġija għall-2015), tal-20 ta’ Frar 2015 (BOE Nru 47, tal-24 ta’ Frar 2015, p. 15768), adottat bl-applikazzjoni tal-Ley 18/2014 de aprobación de medidas urgentes para el crecimiento, la competitividad y la eficiencia (il-Liġi 18/2014 dwar Approvazzjoni ta’ Miżuri Urġenti għat-Tkabbir, għall-Kompetittività u għall-Effiċjenza), tal-15 ta’ Ottubru 2014 (BOE Nru 252, tas-17 ta’ Ottubru 2014, p. 83921), kif emendata permezz tal-Ley 8/2015 por la que se modifica la Ley 34/1998, de 7 de octubre, del Sector de Hidrocarburos, y por la que se regulan determinadas medidas tributarias y no tributarias en relación con la exploración, investigación y explotación de hidrocarburos (il-Liġi 8/2015 li temenda l-Liġi 34/1998, tas-7 ta’ Ottubru [1998], dwar is-settur tal-idrokarbon, li tirregola ċerti miżuri fiskali u mhux fiskali relatati mal-esplorazzjoni, ir-riċerka u l-esplojtazzjoni taż-żejt), tal-21 ta’ Mejju 2015 (BOE Nru 122, tat-22 ta’ Mejju 2015, p. 43367) (iktar ’il quddiem il-“Liġi 18/2014”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Skont il-premessa 20 tad-Direttiva 2012/27:
“Valutazzjoni tal-possibbiltà li tiġi stabbilita skema ta’ ‘ċertifikati bojod’ fuq il-livell tal-Unjoni wriet li, fis-sitwazzjoni kurrenti, sistema ta’ din ix-xorta toħloq spejjeż amministrattivi eċċessivi u li hemm riskju li l-iffrankar tal-enerġija jkun ikkonċentrat f’għadd ta’ Stati Membri u ma jiġix introdott fl-Unjoni kollha. L-objettiv ta’ tali skema fil-livell tal-Unjoni jista’ jintlaħaq aħjar, għall-inqas f’dan l-istadju, permezz ta’ skemi nazzjonali ta’ obbligi ta’ effiċjenza fl-enerġija għal utilitajiet tal-enerġija, jew miżuri ta’ politika alternattivi oħra li jilħqu l-istess ammont ta’ ffrankar tal-enerġija. Huwa xieraq għal-livell ta’ ambizzjoni ta’ skemi ta’ din ix-xorta li dawn ikunu stabbiliti f’qafas komuni fuq il-livell tal-Unjoni filwaqt li tkun ipprovduta flessibbiltà sinifikanti lill-Istati Membri sabiex tkun ikkunsidrata b’mod sħiħ l-organizzazzjoni nazzjonali tal-atturi tas-suq, il-kuntest speċifiku tas-settur tal-enerġija u d-drawwiet tal-klijenti aħħarin. Il-qafas komuni għandu jagħti lill-utilitajiet tal-enerġija l-għażla li s-servizzi ta’ enerġija jiġu offruti lill-klijenti aħħarin kollha, mhux biss lil dawk li huma jbigħulhom l-enerġija. Dan iżid il-kompetizzjoni fis-suq tal-enerġija għaliex l-utilitajiet tal-enerġija jistgħu jiddifferenzjaw il-prodott tagħhom billi jipprovdu servizzi ta’ enerġija komplementari. […] L-Istati Membri għandhom jiddeterminaw, abbażi ta’ kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji, liema distributuri tal-enerġija jew kumpanniji li jbiegħu l-enerġija fil-livell tal-konsum għandu jkollhom l-obbligu li jilħqu l-mira stabbilita minn din id-Direttiva tal-iffrankar tal-enerġija fl-użu finali.
L-Istati Membri għandhom ikunu permessi b’mod partikolari jitħallew ma jimponux dan l-obbligu fuq distributuri żgħar tal-enerġija, kumpanniji żgħar li jbiegħu l-enerġija fil-livell tal-konsum u setturi tal-enerġija żgħar biex jiġi evitat piż amministrattiv sproporzjonat. […] Bħala mezz biex jiġu appoġġati inizjattivi nazzjonali għall-effiċjenza fl-enerġija, il-partijiet obbligati taħt skemi nazzjonali ta’ obbligi għall-effiċjenza fl-enerġija jistgħu jissodisfaw l-obbligi tagħhom billi kull sena jikkontribwixxu lill-Fond Nazzjonali għall-Effiċjenza fl-Enerġija ammont ugwali għall-investimenti meħtieġa taħt din l-iskema.”
4
Skont l-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva, hija “tistabbilixxi qafas komuni ta’ miżuri għall-promozzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija fi ħdan l-Unjoni sabiex ikun żgurat li sal-2020 tintlaħaq il-mira ewlenija għall-effiċjenza fl-enerġija ta’ 20 % u sabiex titwitta t-triq għal iktar titjib fl-effiċjenza fl-enerġija lil hinn minn dik id-data.”
5
Skont il-punti 14 u 18 tal-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
14)
‘parti obbligata’ tfisser distributur tal-enerġija jew il-kumpannija tal-bejgħ tal-enerġija fil-livell tal-konsum li hija marbuta bl-iskema nazzjonali ta’ obbligi tal-effiċjenza fl-enerġija msemmija fl-Artikolu 7;
[…]
(18)
‘miżura ta’ politika [pubblika]’ tfisser strument ta’ dispożizzjoni regolatorju, finanzjarju, fiskali, volontarju jew ta’ informazzjoni formalment stabbilit u implimentat fi Stat Membru biex jinħoloq qafas ta’ appoġġ, rekwiżit jew inċentiv għall-atturi tas-suq biex jipprovdu u jixtru servizzi ta’ enerġija u biex jieħdu miżuri oħrajn għat-titjib tal-effiċjenza fl-enerġija”.
6
L-Artikolu 7 tal-istess direttiva, intitolat “L-iskemi tal-obbligi tal-effiċjenza [f]l-użu tal-enerġija”, jipprovdi:
“1. Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi skema waħda ta’ obbligi ta’ effiċjenza fl-enerġija. Dik l-iskema għandha tiżgura li d-distributuri tal-enerġija u/jew il-kumpanniji tal-bejgħ tal-enerġija fil-livell tal-konsum li huma nnominati bħala partijiet obbligati skont il-paragrafu 4 li joperaw fit-territorju ta’ kull Stat Membru jiksbu mira kumulattiva ta’ effiċjenza fl-użu finali tal-enerġija jew iffrankar fl-enerġija sal-31 ta’ Diċembru 2020, mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2.
Dik il-mira għandha tkun mill-inqas ekwivalenti għall-kisba ta’ ffrankar ġdid kull sena mill-1 ta’ Jannar 2014 sal-31 ta’ Diċembru 2020 ta’ 1,5 % tal-bejgħ annwali tal-enerġija, bil-volum, lil klijenti aħħarin tad-distributuri kollha tal-enerġija jew tal-kumpanniji kollha li jbiegħu l-enerġija fil-livell tal-konsum, bil-medja kkalkulata fuq il-perijodu ta’ tliet snin l-aktar reċenti qabel l-1 ta’ Jannar 2013. Il-bejgh tal-enerġija, bil-volum, użata fit-trasport jista’ jiġi parzjalment jew kompletament eskluż minn dan il-kalkolu.
L-Istati Membri għandhom jiddeċiedu kif il-kwantità kkalkulata tal-iffrankar ġdid msemmija fit-tieni subparagrafu għandha tinfirex fuq il-perijodu.
[…]
4. Mingħajr preġudizzju għall-kalkolu tal-iffrankar tal-enerġija għall-mira skont it-tieni subparagrafu tal-paragrafu 1, kull Stat Membru għandu, għall-finijiet tal-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1, jinnomina, abbażi ta’ kriterji oġġettivi u nondiskriminatorji, partijiet obbligati fost id-distributuri tal-enerġija u/jew kumpanniji li jbiegħu l-enerġija fil-livell tal-konsum li joperaw fit-territorju tiegħu u dawn jistgħu jinkludu distributuri tal-karburant għat-trasport jew bejjiegħa fil-livell tal-konsum tal-karburant għat-trasport li joperaw fit-territorju tiegħu. L-ammont ta’ ffrankar tal-enerġija biex jiġi ssodisfat l-obbligu għandu jinkiseb mill-partijiet obbligati fost il-klijenti aħħarin, nominati, kif xieraq, mill-Istat Membru, indipendentement mill-kalkolu magħmul fil-paragrafu 1, jew, jekk l-Istati Membri jiddeċiedu hekk, permezz ta’ ffrankar iċċertifikat li jkun ġej minn partijiet oħra kif deskritt fil-punt (b) tal-paragrafu 5.
[…]
9. Bħala alternattiva għall-istabbiliment ta’ skema ta’ obbligi tal-effiċjenza enerġetika skont il-paragrafu 1, l-Istati Membri jistgħu jagħżlu li jieħdu miżuri ta’ politika [pubblika] oħra biex jiksbu l-iffrankar fl-enerġija fost il-klijenti aħħarin, ladarba dawk il-miżuri ta’ politika jilħqu l-kriterji stabbiliti fil-paragrafi 10 u 11. L-ammont annwali ta’ ffrankar ġdid tal-enerġija permezz ta’ dan l-approċċ għandu jkun ekwivalenti għall-ammont ta’ ffrankar ġdid ta’ enerġija meħtieġ mill-paragrafi 1, 2 u 3. Dment li tinżamm l-ekwivalenza, l-Istati Membri jistgħu jikkombinaw skemi ta’ obbligu ma’ miżuri ta’ politika alternattivi, inklużi programmi nazzjonali tal-effiċjenza fl-enerġija.
Il-miżuri ta’ politika msemmija fl-ewwel subparagrafu jistgħu jinkludu, iżda mhumiex ristretti għall-miżuri ta’ politika li ġejjin jew kombinazzjonijiet tagħhom:
(a)
taxxi fuq l-enerġija jew il-karbonju li jkollhom l-effett li jnaqqsu l-konsum finali tal-enerġija;
(b)
skemi u strumenti ta’ finanzjament jew inċentivi fiskali li jwasslu għall-applikazzjoni ta’ teknoloġija jew tekniki effiċjenti fl-użu tal-enerġija u li jkollhom l-effett li jnaqqsu l-konsum finali tal-enerġija;
(c)
regolamenti jew ftehimiet volontarji li jwasslu għall-applikazzjoni ta’ teknoloġija jew tekniki effiċjenti fl-użu tal-enerġija u li jkollhom l-effett li jnaqqsu l-konsum finali tal-enerġija;
(d)
standards u regoli li għandhom l-għan li jtejbu l-effiċjenza fl-enerġija ta’ prodotti u servizzi, inklużi bini u vetturi, għajr meta dawn ikunu obbligatorji u applikabbli fl-Istati Membri skont il-liġi tal-Unjoni;
(e)
skemi ta’ tikkettar tal-enerġija, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li jkunu obbligatorji u applikabbli fl-Istati Membri skont il-liġi tal-Unjoni;
(f)
it-taħriġ u l-edukazzjoni, inklużi programmi konsultattivi dwar l-enerġija, li jwasslu għall-applikazzjoni ta’ teknoloġija jew tekniki effiċjenti fl-użu tal-enerġija u li jkollhom l-effett li jnaqqsu l-konsum finali tal-enerġija.
L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni, sal-5 ta’ Diċembru 2013, dwar il-miżuri ta’ politika li huma qed jippjanaw li jadottaw għall-finijiet tal-ewwel subparagrafu u tal-Artikolu 20(6), skont il-qafas li jinsab fil-punt (4) tal-Anness V, filwaqt li juru kif ser jilħqu l-ammont ta’ ffrankar meħtieġ. Fil-każ ta’ miżuri ta’ politika msemmijin fit-tieni subparagrafu u fl-Artikolu 20(6), din in-notifika għandha turi kif il-kriterji fil-paragrafu 10 qed jiġu ssodisfati. Fil-każ ta’ miżuri ta’ politika minbarra dawk imsemmijin fit-tieni subparagrafu jew fl-Artikolu 20(6), l-Istati Membri għandhom jispjegaw kif jinkiseb livell ekwivalenti ta’ ffrankar, monitoraġġ u verifika. Il-Kummissjoni tista’ tagħti suġġerimenti għall-modifiki fit-tliet xhur wara n-notifika.
10. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 11, il-kriterji għall-miżuri ta’ politika meħudin skont it-tieni subparagrafu tal-paragrafu 9 u l-Artikolu 20(6) għandhom ikunu kif ġej:
(a)
il-miżuri ta’ politika jipprevedu mill-inqas żewġ perijodi intermedji sal-31 ta’ Diċembru 2020 u jwasslu għall-kisba tal-livell ta’ ambizzjoni kif stipulat fil-paragrafu 1;
(b)
tiġi ddefinita r-responsabbiltà ta’ kull parti inkarigata, parti parteċipanti jew awtorità pubblika ta’ implimentazzjoni, skont liema tkun rilevanti;
(c)
l-iffrankar ta’ enerġija li għandu jintlaħaq jiġi ddeterminat b’mod trasparenti;
(d)
l-ammont ta’ ffrankar ta’ enerġija meħtieġ jew li għandu jintlaħaq mill-miżura ta’ politika jiġi espress fil-konsum finali tal-enerġija jew primarja, bl-użu tal-fatturi ta’ konverżjoni fl-Anness IV;
(e)
l-iffrankar tal-enerġija jiġi kkalkulat bl-użu tal-metodi u l-prinċipji previsti fil- punti (1) u (2) tal-Anness V;
(f)
l-iffrankar tal-enerġija jiġi kkalkulat bl-użu tal-metodi u l-prinċipji previsti fil-punt 3 tal-Anness V;
(g)
rapport annwali tal-iffrankar tal-enerġija miksub jiġi pprovdut mill-partijiet parteċipanti dment li jkun fattibbli u jsir disponibbli pubblikament;
(h)
jiġi żgurat il-monitoraġġ tar-riżultati u jiġu previsti miżuri xierqa jekk il-progress ma jkunx sodisfaċenti;
(i)
tiġi stabbilita sistema ta’ kontroll li tinkludi wkoll il-verifika indipendenti ta’ proporzjon statistikament sinifikanti tal-miżuri għat-titjib fl-effiċjenza fl-enerġija; u
(j)
kull sena tiġi ppubblikata data dwar ix-xejra annwali ta’ ffrankar tal-enerġija.
11. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li t-taxxi msemmijin fil-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-paragrafu 9, jikkonformaw mal-kriterji elenkati fil-punti (a), (b), (c), (d), (f), (h) u (j) tal-paragrafu 10.
L-Istati Membri għandhom jiżguraw li r-regolamenti u l-ftehimiet volontarji msemmijin fil-punt (c) tat-tieni subparagrafu tal-paragrafu 9, jikkonformaw mal-kriterji elenkati fil-punti (a), (b), (c), (d), (e), (g), (h), (i) u (j) tal-paragrafu 10.
L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-miżuri ta’ politika oħrajn imsemmijin fit-tieni subparagrafu tal-Paragrafu 9 u l-Fondi Nazzjonali għall-Effiċjenza fl-Enerġija msemmijin fl-Artikolu 20(6) jikkonformaw mal-kriterji elenkati fil-punti (a), (b), (c), (d), (e), (h), (i) u (j) tal-paragrafu 10.
[…]”
7
Skont l-Artikolu 20 tad-Direttiva 2012/27, intitolat “Fond Nazzjonali għall-Effiċjenza fl-Enerġija, Finanzjament u Appoġġ Tekniku”:
“1. Mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 107 u 108 [TFUE], l-Istati Membri għandhom jiffaċilitaw l-istabbiliment tal-faċilitajiet ta’ finanzjament, jew l-użu ta’ dawk eżistenti, għall-miżuri ta’ titjib tal-effiċjenza fl-enerġija biex jiġu massimizzati l-benefiċċji ta’ diversi sorsi ta’ finanzjament.
[…]
4. L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu Fond Nazzjonali għall-Effiċjenza fl-Enerġija. L-iskop ta’ dan il-fond għandu jkun li jappoġġa inizjattivi nazzjonali għall-effiċjenza fl-użu tal-enerġija.
[…]
6. L-Istati Membri jistgħu jipprevedu li l-partijiet obbligati jkunu jistgħu jissodisfaw l-obbligi tagħhom stipulati fil-Artikolu 7(1) billi kull sena jikkontribwixxu għall-Fond Nazzjonali għall-Effiċjenza fl-Enerġija ammont ugwali għall-investimenti meħtieġa biex jintlaħqu dawk l-obbligi.
[…]”
Id-dritt Spanjol
8
Skont il-preambolu tal-Liġi 18/2014, li hija intiża sabiex tittrasponi d-Direttiva 2012/27:
“[Din il-liġi għandha bħala għan] l-istabbiliment ta’ skema ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija skont il-politika tal-Unjoni. […]
[…] [L]-Artikolu 20 tad-Direttiva [2012/27] jippermetti lill-Istati Membri jistabbilixxu, insostenn tal-inizjattivi nazzjonali fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija, [f]ond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija li l-impriżi obbligati skont l-Artikolu 7 jistgħu jikkontribwixxu għaliha b’mod annwali billi jħallsu ammont ugwali għall-investimenti meħtieġa sabiex jissodisfaw l-obbligi tagħhom fil-qasam tal-iffrankar tal-enerġija. […]
Filwaqt li d-Direttiva [2012/27] toffri l-possibbiltà li l-partijiet obbligati jkunu kummerċjanti tal-enerġija jew distributuri tal-enerġija, huma l-kummerċjanti tal-enerġija li huma kkunsidrati bħala l-partijiet obbligati li l-Unjoni teżiġi minnhom l-iffrankar tal-enerġija, peress li, fi Spanja, id-distributuri tal-enerġija ma għandhomx attività ta’ kummerċjalizzazzjoni (kuntrarjament għal dak li jiġri fi Stati Membri oħra), iżda għandhom attività rregolata ta’ ġestjoni tan-netwerk korrispondenti.
Is-settur tat-trasport huwa inkluż fil-partijiet obbligati minħabba l-importanza kbira tiegħu fid-domanda tal-enerġija finali u l-potenzjal kbir ta’ ffrankar tal-enerġija li jista’ jitwettaq fih. Fil-każ tal-prodotti petrolifiċi u gassijiet likwifikati taż-żejt, lanqas ma ġiet kkunsidrata xierqa l-impożizzjoni tal-obbligi fuq l-operatur tan-netwerk iżda pjuttost fuq l-impriżi li huma de facto responsabbli għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti fid-dawl tal-bejgħ lill-konsumaturi finali u, b’mod partikolari, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-firxa tal-kummerċjalizzazzjoni finali ta’ dawn il-prodotti, lill-bejjiegħa bl-ingrossa tal-prodotti ta’ żjut u ta’ gassijiet likwifikati taż-żejt.
[…]
[…] [S]abiex ikunu jistgħu jittieħdu mill-iktar fis possibbli l-miżuri tal-effiċjenza tal-enerġija bl-inqas spiża possibbli, huma meħtieġa riżorsi ekonomiċi suffiċjenti fil-fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija, li jippermetti li dawn il-miżuri jiġu implimentati fuq skala kbira, l-istabbiliment mill-iktar fis possibbli tal-iskema ta’ obbligi li tippermetti li tipprovdi lill-fond b’dawn il-mezzi fl-interess ġenerali wiesa’. Fost l-alternattivi li ġew eżaminati sabiex jiġu introdotti miżuri bikrija ta’ ffrankar tal-enerġija fuq skala kbira, l-istabbiliment ta’ skema ta’ obbligi ta’ kontribuzzjoni għal [f]ond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija huwa dak li jippermetti l-provvista malajr kemm jista’ jkun tal-mezzi meħtieġa sabiex jitwettqu miżuri ta’ effiċjenza tal-enerġija li jwasslu għal kontabbiltà bikrija ta’ ffrankar fid-dawl tal-osservanza tal-għanijiet tad-Direttiva [2012/27] bl-iktar mod effettiv mil-lat ekonomiku.
[…]”
9
L-Artikolu 69 ta’ din il-liġi jipprevedi:
“1. Skema nazzjonali ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija għandha tiġi stabbilita, li abbażi tagħha l-kummerċjanti tal-gass u tal-elettriku, il-bejjiegħa bl-ingrossa tal-prodotti ta’ żjut u l-bejjiegħa bl-ingrossa tal-prodotti ta’ gassijiet likwifikati taż-żejt, iktar ’il quddiem il-partijiet obbligati skont l-iskema ta’ obbligi, huma jiġu assenjati kwota annwali ta’ ffrankar tal-enerġija fuq livell nazzjonali, deskritta bħala obbligi ta’ ffrankar.
L-obbligi ta’ ffrankar li jirriżultaw minnha huma ekwivalenti, f’forma aggregata, matul it-tul kollu tal-iskema, għall-għan assenjat [lir-Renju ta’ Spanja] mill-Artikolu 7 tad-Direttiva [2012/27], wara t-tnaqqis tal-iffrankar li jkun ġej mill-miżuri alternattivi msemmija fl-Artikolu 7(9) tal-imsemmija direttiva.
2. It-tul tal-iskema nazzjonali ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija jestendi fuq perijodu bejn id-dħul fis-seħħ tar-Real Decreto‑ley 8/2014 de aprobación de medidas urgentes para el crecimiento, la competitividad y la eficiencia (id-Digriet Leġiżlattiv 8/2014 dwar l-Approvazzjoni ta’ Miżuri Urġenti għat-Tkabbir, għall-Kompetittività u għall-Effiċjenza), tal-4 ta’ Lulju 2014, sal-31 ta’ Diċembru 2020.
3. Sabiex jiġi vverifikat il-progress fit-twettiq tal-għan assenjat [lir-Renju ta’ Spanja], huwa possibbli li ssir reviżjoni tal-iskema għall-perijodu bejn l-1 ta Jannar 2017 u l-31 ta’ Diċembru 2020.”
10
L-Artikolu 70(1) tal-imsemmija liġi jipprovdi:
“L-għan ta’ ffrankar annwali, il-perċentwali ta’ tqassim bejn il-partijiet obbligati kkonċernati kif ukoll il-kwoti jew l-obbligi ta’ ffrankar li jirriżultaw minn dan u l-ekwivalenti finanzjarju tagħhom għandhom jiġu stabbiliti kull sena permezz ta’ digriet tal-Ministru għall-Industrija, għall-Enerġija u għat-Turiżmu, bil-kunsens tal-Kumitat delegat tal-gvern responsabbli għall-Affarijiet Ekonomiċi u wara opinjoni minn qabel tal-Istitut għad-diversifikazzjoni u għall-iffrankar tal-enerġija.
L-għan annwali ta’ ffrankar tal-enerġija li jiġi stabbilit għandu jitqassam bejn il-partijiet obbligati proporzjonalment, fil-każ tal-kummerċjanti tal-gass u tal-elettriku, skont il-volum tal-bejgħ tagħhom tal-enerġija finali lil konsumaturi finali fuq livell nazzjonali, u, fil-każ ta’ bejjiegħa bl-ingrossa tal-prodotti ta’ żjut u gassijiet likwifikati taż-żejt, skont il-volum tal-bejgħ tagħhom tal-enerġija finali fuq livell nazzjonali sabiex dan jiġi ddistribwit sussegwentement bl-imnut u lill-konsumaturi finali, espress bħala gigawatt fis-siegħa (GWh), matul it-tieni sena ta’ qabel il-perijodu annwali tal-obbligu.
[…]”
11
Skont l-Artikolu 71 tal-istess liġi, intitolat “Eżekuzzjoni tal-obbligi u ċertifikati ta’ ffrankar tal-enerġija”:
“1. Sabiex jeżegwixxu l-obbligi annwali ta’ ffrankar tal-enerġija, il-partijiet obbligati għandhom iħallsu lill-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija msemmi fl-artikolu li ġej kontribuzzjoni finanzjarja annwali ta’ ammont ekwivalenti għall-ammont li jirriżulta mill-multiplikazzjoni tal-obbligu ta’ ffrankar annwali tagħhom bl-ekwivalenza finanzjarja stabbilita […]
2. [Alternattivament], sistema ta’ validazzjoni tat-twettiq ta’ volum ta’ ffrankar tal-enerġija ekwivalenti għall-eżekuzzjoni tal-obbligi imposti mill-iskema tista’ tiġi stabbilita fit-termini li l-Gvern Spanjol jistabbilixxi b’mod leġiżlattiv. Din is-sistema hija bbażata fuq il-produzzjoni ta’ ċertifikati ta’ ffrankar tal-enerġija […] negozjabbli li jirriżultaw mit-twettiq tal-miżuri għall-effiċjenza tal-enerġija ddefiniti f’katalogu, skont ir-rekwiżiti u l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan il-katalogu, li l-ġestjoni tiegħu hija r-responsabbiltà tal-istitut għad-diversifikazzjoni u għall-iffrankar tal-enerġija.
[…]”
12
L-Artikolu 72 tal-Liġi 18/2014 huwa fformulat kif ġej:
“1. Il-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija għandu jiġi stabbilit, mingħajr personalità ġuridika, bil-għan tal-finanzjament tal-inizjattivi nazzjonali fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija previst fl-Artikolu 20 tad-Direttiva [2012/27].
2. Il-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija għandu jintuża għall-finanzjament ta’ skemi ta’ appoġġ ekonomiku u finanzjarju, tal-assistenza teknika, tat-taħriġ, tal-informazzjoni, jew ta’ miżuri oħrajn sabiex tiżdied l-effiċjenza tal-enerġija f’setturi differenti b’tali mod li jikkontribwixxu għat-twettiq tal-għan nazzjonali ta’ ffrankar tal-enerġija stabbilit mill-iskema nazzjonali ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija prevista fl-Artikolu 7 tad-direttiva ċċitata iktar ’il fuq.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13
Saras Energía, impriża Spanjola attiva fis-settur tal-enerġija, ressqet rikors, quddiem it-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja), kontra d-Digriet IET/289/2015 li jistabbilixxi, b’mod partikolari fil-konfront tagħha, l-obbligi ta’ kontribuzzjoni għall-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija għas-sena 2015.
14
Saras Energía ssostni li dan id-digriet imur kontra d-Direttiva 2012/27, peress li, minn naħa, huwa jobbligaha tissodisfa l-obbligi tagħha fil-qasam tal-iffrankar tal-enerġija permezz ta’ kontribuzzjoni annwali għall-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija mingħajr ma dan jippermettilha tagħmel dan permezz tal-introduzzjoni ta’ miżuri ta’ ffrankar tal-enerġija effettivi u, min-naħa l-oħra, tali obbligu ta’ kontribuzzjoni huwa impost biss fuq impriżi tal-bejgħ bl-imnut tal-enerġija, bl-esklużjoni tad-distributuri tal-enerġija.
15
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-kwistjoni essenzjali fil-kawża prinċipali hija dik dwar jekk l-Artikolu 71 tal-Liġi 18/2014 huwiex kompatibbli mad-Direttiva 2012/27, sa fejn huwa jistabbilixxi l-ħlas ta’ kontribuzzjoni finanzjarja annwali għall-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija bħala mezz prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-iffrankar tal-enerġija. Hija tispeċifika li dan il-Fond ġie stabbilit skont l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2012/27 u huwa intiż għall-finanzjament tal-inizjattivi nazzjonali fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija.
16
Skont il-qorti tar-rinviju, l-Artikolu 71(2) tal-Liġi 18/2014 jipprevedi, “alternattivament”, il-possibbiltà għall-Gvern Spanjol li jistabbilixxi sistema ta’ validazzjoni tal-iffrankar tal-enerġija mwettaq, skont l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2012/27. Hija tispeċifika li, meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali, din is-sistema ma kinitx ġiet stabbilita mill-awtorità regolatorja Spanjola.
17
Mid-Direttiva 2012/27 jirriżulta, b’mod partikolari mill-Artikolu 7 tagħha, li l-partijiet obbligati għandhom ikollhom tal-inqas il-possibbiltà li jissodisfaw l-għanijiet tal-iffrankar tal-enerġija b’mod effettiv u dirett, jiġifieri permezz ta’ miżuri speċifiċi li jippermettu lill-utent finali jnaqqas il-konsum tal-enerġija tiegħu.
18
Barra minn hekk, skont il-qorti tar-rinviju, għandu jiġi ddeterminat jekk il-kontribuzzjoni annwali għall-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija tistax tikkostitwixxi miżura “alternattiva” fis-sens tal-Artikolu 7(9) tad-Direttiva 2012/27. Hija għandha dubji f’dan ir-rigward u tirrileva, l-ewwel nett, li l-possibbiltà għall-Istati Membri li joħolqu fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija hija espressament prevista mill-Artikolu 20(4) ta’ din id-direttiva, mingħajr ma hija kklassifikata bħala miżura “alternattiva” fis-sens tal-imsemmi Artikolu 7(9), it-tieni nett, li l-Liġi 18/2014 ma tagħmilx riferiment għal din l-aħħar dispożizzjoni bħala bażi tal-ħolqien ta’ dan il-fond u, it-tielet nett, li l-miżuri “alternattivi” elenkati fl-Artikolu 7(9) tad-Direttiva 2012/27, jidhru li huma miżuri li għandhom bħala effett dirett it-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija, filwaqt li l-fond previst fl-Artikolu 20(4) ta’ din id-direttiva u fl-Artikolu 72 tal-Liġi 18/2014 għandu bħala għan, b’mod iktar ġenerali, li “jappoġġa inizjattivi nazzjonali għall-effiċjenza fl-użu tal-enerġija”.
19
Għaldaqstant, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-Direttiva 2012/27 hijiex trasposta korrettament permezz ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, minn naħa, tistabbilixxi bħala mezz prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam ta’ effiċjenza tal-enerġija sistema ta’ kontribuzzjoni finanzjarja annwali għall-fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija u, min-naħa l-oħra, tistabbilixxi l-iskema prevista prinċipalment fl-Artikolu 7(1) tal-imsemmija direttiva, bħala skema alternattiva li tista’ tiġi implimentata b’mod diskrezzjonali mill-awtorità regolatorja.
20
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tindika li l-Liġi 18/2014 tindika biss, bħala “partijiet obbligati”, fis-sens tal-Artikolu 7(1) u (4) tad-Direttiva 2012/27, il-kummerċjanti tal-gass u tal-elettriku kif ukoll il-bejjiegħa bl-ingrossa tal-prodotti ta’ żjut u gassijiet likwifikati taż-żejt, bl-esklużjoni tad-distributuri tal-enerġija, filwaqt li l-paragrafu 4 tal-imsemmi Artikolu 7, fil-verżjoni tiegħu bil-lingwa Spanjola, jagħmel riferiment għad-distributuri tal-enerġija “u” għall-impriżi tal-bejgħ bl-imnut tal-enerġija. Barra minn hekk, din il-liġi ma tiġġustifikax ir-raġunijiet li wasslu lil-leġiżlatur nazzjonali għal tali esklużjoni. Sussegwentement, hija tistaqsi dwar il-kompatibbiltà ta’ tali indikazzjoni tal-partijiet obbligati mad-Direttiva 2012/27.
21
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li t-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Hija kompatibbli mal-Artikolu 7(1) u (9) tad-Direttiva 2012/27 leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tistabbilixxi mekkaniżmu nazzjonali ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza fl-enerġija li l-mod ewlieni ta’ twettiq tiegħu jikkonsisti f’kontribuzzjoni finanzjarja annwali lil fond nazzjonali għall-effiċjenza fl-enerġija stabbilit skont l-Artikolu 20(4) tal-istess direttiva?
2)
Hija kompatibbli mal-Artikoli 7(1) u 20(6) tad-Direttiva 2012/27 leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-possibbiltà li jitwettqu l-obbligi ta’ ffrankar tal-enerġija billi jiġi kkreditat l-iffrankar miksub bħala alternattiva għall-kontribuzzjoni finanzjarja lil fond nazzjonali għall-effiċjenza fl-enerġija?
3)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għad-domanda preċedenti, huwa kompatibbli mal-imsemmija Artikoli 7(1) u 20(6) tad-Direttiva [2012/27] li tkun prevista l-imsemmija possibbiltà alternattiva ta’ twettiq tal-obbligi ta’ ffrankar tal-enerġija meta l-eżistenza effettiva ta’ din l-alternattiva tiddependi mill-fatt li l-Gvern jimplementaha fid-diskrezzjoni tiegħu permezz ta’ leġiżlazzjoni?
F’dan is-sens, tali leġiżlazzjoni hija kompatibbli [mad-Direttiva 2012/27] meta l-Gvern ma jimplementax din il-possibbiltà alternattiva?
4)
Huwa kompatibbli mal-paragrafi 1 u 4 tal-Artikolu 7 tad-Direttiva [2012/27] mekkaniżmu nazzjonali li jqis li huma partijiet suġġetti għall-obbligi ta’ ffrankar tal-enerġija biss l-impriżi li jikkummerċjalizzaw il-gass u l-elettriku u l-bejjiegħa bl-ingrossa ta’ prodotti taż-żejt u ta’ gassijiet likwifikati taż-żejt, u mhux id-distributuri tal-gass u tal-elettriku u l-bejjiegħa bl-imnut ta’ prodotti taż-żejt u ta’ gassijiet likwifikati taż-żejt?
5)
Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għad-domanda preċedenti, hija kompatibbli mal-imsemmija paragrafi tal-Artikolu 7 l-indikazzjoni bħala partijiet obbligati tal-impriżi li jikkummerċjalizzaw il-gass u l-elettriku u tal-bejjiegħa bl-ingrossa ta’ prodotti taż-żejt u ta’ gassijiet likwifikati taż-żejt, mingħajr ma jiġu ddeterminati r-raġunijiet li wasslu sabiex id-distributuri tal-gass u tal-elettriku u l-bejjiegħa bl-imnut ta’ prodotti taż-żejt u ta’ gassijiet likwifikati taż-żejt ma jiġux inklużi bħala partijiet obbligati?”
Fuq l-ewwel sat-tielet domanda
22
Permezz tal-ewwel tliet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 7(1) u (9), u l-Artikolu 20(4) u (6) tad-Direttiva 2012/27 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li huma jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, bħala l-metodu prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija, skema ta’ kontribuzzjoni annwali għal fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija, mingħajr previżjoni tal-possibbiltà għall-partijiet obbligati li jissodisfaw l-għanijiet ta’ ffrankar tal-enerġija b’mod effettiv u dirett minflok permezz tal-ħlas tal-imsemmija kontribuzzjoni.
23
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li d-Direttiva 2012/27 ġiet trasposta fid-dritt Spanjol permezz tal-Liġi 18/2014, li b’applikazzjoni tagħha d-Digriet IET/289/2015 stabbilixxa obbligi ta’ kontribuzzjoni għall-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija għas-sena 2015 u, b’mod partikolari, il-kontribuzzjoni li Saras Energía hija obbligata li tħallas. Skont il-qorti tar-rinviju, din il-liġi tipprevedi, bħala miżura prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija, fis-sens tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2012/27, skema li timponi fuq il-partijiet obbligati li jħallsu lill-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija kontribuzzjoni annwali li l-ammont tagħha għandu jkun ekwivalenti għall-investimenti meħtieġa sabiex jissodisfaw l-obbligi tagħhom stabbiliti skont din id-dispożizzjoni. Huwa biss “alternattivament” li l-imsemmija liġi tipprevedi li l-Gvern Spanjol jista’ jadotta, b’mod leġiżlattiv, sistema ta’ validazzjoni tal-volumi tal-iffrankar tal-enerġija mwettaq, ibbażata fuq ċertifikati ta’ ffrankar tal-enerġija. Il-qorti tar-rinviju tispeċifika li din is-sistema ma kinitx ġiet implimentata fiż-żmien tal-fatti fil-kawża prinċipali, filwaqt li kellha tirrappreżenta, fil-fehma tagħha, miżura prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija skont l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2012/27.
24
Kif jirriżulta mid-Direttiva 2012/27 u, b’mod partikolari, mill-premessa 20 tagħha, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried iħalli lill-Istati Membri setgħa diskrezzjonali wiesgħa fl-istabbiliment tal-metodi li bihom jiġu ssodisfatti l-għanijiet ta’ ffrankar tal-enerġija stabbiliti fl-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-26 ta’ Settembru 2013, IBV & Cie, C‑195/12, EU:C:2013:598, punt 61). L-imsemmija direttiva għandha fil-fatt bħala għan l-istabbiliment, fil-livell tal-Unjoni, tal-prinċipji ġenerali li jikkostitwixxu qafas għat-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija, filwaqt li tħalli f’idejn l-Istati Membri l-għażla tal-modalitajiet ta’ implimentazzjoni. Għaldaqstant, id-Direttiva 2012/27 hija intiża biss li tistabbilixxi, skont l-ewwel artikolu tagħha, qafas komuni ta’ miżuri għall-promozzjoni tal-effiċjenza tal-enerġija fl-Unjoni, sabiex jiġi żgurat it-twettiq tal-għan stabbilit mill-Unjoni li tiżdied b’20 % l-effiċjenza tal-enerġija sal-2020 u sabiex titwitta t-triq għal iktar titjib fl-effiċjenza tal-enerġija wara din id-data.
25
Għalhekk, l-Istati Membri huma obbligati, skont id-Direttiva 2012/27, li jadottaw skemi ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija sabiex jiġi żgurat it-twettiq ta’ ffrankar tal-enerġija fl-istadju tal-użu finali, skont l-għanijiet ta’ din id-direttiva.
26
L-istabbiliment ta’ fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija, skont l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2012/27, jinsab fost il-miżuri li jippermettu l-iffrankar tal-enerġija.
27
Jirriżulta madankollu minn qari flimkien tal-Artikolu 7(1) sa (4) u tal-Artikolu 20(6) tad-Direttiva 2012/27 li, sabiex skema stabbilita minn Stat Membru tkun taqa’ taħt l-Artikolu 7(1) tal-imsemmija direttiva, huwa neċessarju li tkun tirrigwarda obbligi ta’ iffrankar tal-enerġija li l-impriżi kkonċernati jistgħu jwettqu huma stess mal-konsumaturi finali. Din il-portata tirriżulta b’mod partikolari mill-kliem “[l]-ammont ta’ ffrankar tal-enerġija biex jiġi ssodisfat l-obbligu għandu jinkiseb mill-partijiet obbligati fost il-klijenti aħħarin”, li jinsab fil-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu, li jispeċifika l-paragrafu 1 tiegħu.
28
Barra minn hekk, kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punti 31 sa 34 tal-konklużjonijiet tagħha, skema ta’ obbligu ta’ kontribuzzjoni annwali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ċċaħħad lill-impriżi indikati mill-possibbiltà li jagħżlu bejn il-ħlas ta’ tali kontribuzzjoni finanzjarja u t-twettiq effettiv u dirett ta’ ffrankar tal-enerġija, ma taqax taħt il-fakultà deskritta fl-Artikolu 20(6) tad-Direttiva 2012/27. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-kliem “[i]l-partijiet obbligati jkunu jistgħu jissodisfaw l-obbligi tagħhom stipulati fil-Artikolu 7(1) billi kull sena jikkontribwixxu għall-[Fond] Nazzjonali għall-Effiċjenza fl-Enerġija ammont”, li jinsab fl-imsemmi Artikolu 20(6), din id-dispożizzjoni tirrigwarda skemi li permezz tagħhom Stat Membru jħalli għażla lill-impriżi indikati. Issa, leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali timponi fuq dawn l-impriżi li jsegwu t-triq tal-ħlas ta’ kontribuzzjoni annwali lill-fond, mingħajr ma tipprevedi l-possibbiltà li jissodisfaw l-obbligi tagħhom b’xi mod ieħor.
29
Konsegwentement, kif esponiet l-Avukat Ġenerali fil-punt 35 tal-konklużjonijiet tagħha, l-obbligu kontenzjuż ta’ kontribuzzjoni mingħajr alternattiva jkun biss konformi mad-Direttiva 2012/27 jekk dan jista’ jitqies bħala miżura oħra ta’ politika pubblika fis-sens tal-Artikolu 7(9) ta’ din id-direttiva.
30
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 7(9) tad-Direttiva 2012/27 jippermetti espliċitament lill-Istati Membri jadottaw, “[b]ħala alternattiva għall-istabbiliment ta’ skema ta’ obbligi tal-effiċjenza enerġetika”, miżuri oħra ta’ politika pubblika intiżi għat-twettiq tal-għanijiet ta’ ffrankar tal-enerġija mal-klijenti finali. Il-punt 18 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2012/27 jiddefinixxi l-miżuri ta’ politika pubblika li l-Istati Membri jistgħu jadottaw bħala li huma strumenti regolatorji, finanzjarji, fiskali jew volontarji jew bħala mezzi ta’ informazzjoni formalment stabbiliti u implimentati għall-ħolqien ta’ ambjent xieraq jew għall-istabbiliment ta’ rekwiżiti jew ta’ inċentivi li jwasslu lill-atturi fis-suq biex jipprovdu u jixtru servizzi tal-enerġija jew jieħdu miżuri oħra intiżi għat-titjib tal-effiċjenza tal-enerġija.
31
L-Artikolu 7(9) tad-Direttiva 2012/27 jistabbilixxi wkoll, b’mod mhux eżawrjenti, lista ta’ miżuri ta’ politika pubblika li jistgħu jużaw l-Istati Membri, jekk ikun il-każ flimkien. Dawn il-miżuri jistgħu, b’mod partikolari, jieħdu l-forma ta’ taxxi fuq l-enerġija, ta’ skemi u ta’ strumenti finanzjarji li jinċentivaw l-iffrankar tal-enerġija, ta’ dispożizzjonijiet regolatorji jew ftehimiet volontarji li jwasslu għall-implimentazzjoni ta’ teknoloġija jew ta’ tekniki li huma effiċjenti fl-użu tal-enerġija, ta’ regoli u ta’ standards intiżi li jtejbu l-effiċjenza tal-enerġija tal-prodotti u tas-servizzi, ta’ skemi ta’ tikkettar tal-enerġija jew ta’ programmi ta’ edukazzjoni u ta’ taħriġ.
32
Fir-rigward tal-konformità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma’ din id-dispożizzjoni, għandu jitfakkar li jirriżulta b’mod partikolari l-Artikolu 72(1) u (2) tal-Liġi 18/2014 li l-Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandu bħala għan il-finanzjament ta’ inizjattivi nazzjonali fil-qasam ta’ effiċjenza tal-enerġija. Huwa intiż għall-finanzjament ta’ skemi ta’ appoġġ ekonomiku u finanzjarju, ta’ assistenza teknika, ta’ taħriġ u ta’ informazzjoni jew ta’ miżuri oħra intiżi għaż-żieda tal-effiċjenza tal-enerġija, b’tali mod li jikkontribwixxi għat-twettiq tal-għanijiet tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tad-dritt Spanjol f’dan il-qasam. Barra minn hekk, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, il-kontribuzzjonijiet annwali għall-imsemmi Fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija għandhom jintużaw għall-promozzjoni ta’ miżuri intiżi li jtejbu l-iffrankar tal-enerġija.
33
Għaldaqstant, jista’ jiġi kkunsidrat li l-obbligu ta’ kontribuzzjoni annwali għall-Fond inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqa’ taħt il-punt (b) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(9) tad-Direttiva 2012/27, sa fejn huwa jikkonsisti fi strument ta’ finanzjament li jwassal għall-implimentazzjoni ta’ teknoloġiji jew tekniki effiċjenti fl-użu tal-enerġija u li jkollhom l-effett li jnaqqsu l-konsum finali tal-enerġija.
34
Minn dan isegwi li, minkejja li dan l-obbligu ta’ kontribuzzjoni għall-fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija ma jikkostitwixxix skema ta’ obbligi fil-qasam ta’ ffrankar tal-enerġija, fis-sens tal-Artikolu 7(1), moqri flimkien mal-Artikolu 20(6) tad-Direttiva 2012/27, dan l-obbligu jikkorrispondi madankollu għal wieħed mill-mezzi, elenkati minn din id-direttiva, intiżi għat-twettiq tal-iffrankar tal-enerġija mal-klijenti finali. Il-fatt li l-Artikolu 7(9) tal-imsemmija direttiva jsemmi dan it-tip ta’ miżuri bħala “alternattiva” huwa biss l-espressjoni ta’ possibbiltà ta’ għażla mħollija lill-Istati Membri.
35
Sa fejn l-Istati Membri għandhom f’dan il-qasam flessibbiltà kbira u marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa, it-twettiq tal-għanijiet tad-Direttiva 2012/27 ma jistax jitqies mingħajr ma kull wieħed mill-Istati Membri jkollu l-opportunità li jagħżel l-iskema l-iktar xierqa għas-sitwazzjoni partikolari tiegħu, minn fost tipi differenti ta’ skemi, u dan b’teħid inkunsiderazzjoni, kif jirriżulta mill-premessa 20 ta’ din id-direttiva, tal-partikolaritajiet nazzjonali tiegħu (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-26 ta’ Settembru 2013, IBV & Cie, C‑195/12, EU:C:2013:598, punti 62 u 70).
36
F’dan ir-rigward, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, kif jirriżulta mill-Artikolu 7(9) tad-Direttiva 2012/27, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tosserva l-għan ta’ ffrankar tal-enerġija fl-istadju tal-użu finali, li għandu jintlaħaq, sa tmiem is-sena 2020, f’miżura ekwivalenti għall-iskemi ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija li jistgħu jkunu stabbiliti bis-saħħa tal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva u li tissodisfa r-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 7(10) u (11) tal-imsemmija direttiva.
37
Konsegwentement, ir-risposta għall-ewwel tliet domandi għandha tkun li l-Artikolu 7 u l-Artikolu 20 tad-Direttiva 2012/27 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, bħala l-metodu prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija, skema ta’ kontribuzzjoni annwali għal fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija, sakemm, minn naħa, din il-leġiżlazzjoni tiżgura t-twettiq ta’ ffrankar tal-enerġija f’miżura ekwivalenti għall-iskemi ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija li jistgħu jiġu stabbiliti skont l-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, u sakemm, min-naħa l-oħra, ir-rekwiżiti tal-Artikolu 7(10) u (11) tal-imsemmija direttiva jiġu osservati, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Fuq ir-raba’ u l-ħames domanda
Fuq l-ammissibbiltà
38
Ir-Renju ta’ Spanja, matul is-seduta, eċċepixxa l-inammissibbiltà tar-raba’ u tal-ħames domanda, minħabba li huma ma jikkonċernawx is-settur taż-żejt. Il-kawża prinċipali tikkonċerna biss il-prodotti taż-żejt u l-impriżi li jaqgħu fis-setturi l-oħra msemmija fid-domandi magħmula, jiġifieri dawk tal-gass, tal-gassijiet likwifikati taż-żejt u tal-elettriku, ġew ammessi fil-proċedura fil-kawża prinċipali biss bħala intervenjenti insostenn ta’ Saras Energía. Dawn l-impriżi ma jistgħux għaldaqstant jestendu s-suġġett tat-tilwima għal setturi oħra minbarra dak tal-prodotti taż-żejt.
39
F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li ma jirriżulta la mill-formulazzjoni tad-domandi magħmula u lanqas mill-motivazzjoni tagħhom li dawn jirrigwardaw biss l-impriżi li jaqgħu fis-settur taż-żejt u mhux dawk li jaqgħu f’setturi oħra bħal dawk tal-gass, tal-gassijiet likwifikati taż-żejt jew tal-elettriku.
40
Ir-raba’ domanda għandha tinftiehem fis-sens li tistaqsi jekk l-impożizzjoni ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija biss fuq ċerti impriżi fis-settur tal-enerġija u mhux fuq impriżi oħra ta’ dan is-settur hijiex konformi mal-Artikolu 7(1) u (4) tad-Direttiva 2012/27.
41
Fir-rigward tal-ħames domanda, hija għandha tinftiehem fis-sens li tistaqsi jekk l-Istat Membru huwiex obbligat jimmotiva l-għażla tal-impriżi indikati, bħala li huma partijiet obbligati, fis-sens tad-Direttiva 2012/27, bl-użu ta’ kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji.
42
Minn dan isegwi li r-raba’ u l-ħames domanda huma ammissibbli.
Fuq il-mertu
43
Permezz tar-raba’ u l-ħames domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 7(1) u (4), tad-Direttiva 2012/27 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, minn naħa, timponi obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija biss fuq ċerti impriżi tas-settur tal-enerġija, indikati bħala partijiet obbligati, u, min-naħa l-oħra, ma tesponix espliċitament ir-raġunijiet għalfejn dawn l-impriżi huma indikati bħala partijiet obbligati.
44
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 7(4) tad-Direttiva 2012/27 jipprevedi li kull Stat Membru għandu jindika partijiet obbligati għall-finijiet tal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva minn fost id-distributuri tal-enerġija “u/jew” l-impriżi tal-bejgħ bl-imnut tal-enerġija, fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji.
45
Issa, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7(4) tal-imsemmija direttiva hija wkoll utli sabiex jiġi evalwat jekk Stat Membru, fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ strument finanzjarju li jaqa’ taħt il-paragrafu 9 ta’ dan l-artikolu, indikax b’mod xieraq l-impriżi li huma obbligati li jikkontribwixxu għal dan l-istrument. Fil-fatt, tali miżura hija adottata bħala “alternattiva” għall-istabbiliment ta’ skema imsemmija fil-paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu u għandha jkollha garanziji ekwivalenti. Għaldaqstant, il-modalitajiet imsemmija fl-Artikolu 7(4) tad-Direttiva 2012/27 għall-indikazzjoni tal-partijiet obbligati għandhom jiġu ssodisfatti wkoll meta tali partijiet huma indikati fil-kuntest ta’ skema minbarra dik imsemmija fl-imsemmi paragrafu 1.
46
Il-fatt li l-verżjoni bil-lingwa Spanjola tal-Artikolu 7(4) tad-Direttiva 2012/27 ma tinkludix il-kliem “u/jew”, iżda unikament il-konġunzjoni ta’ koordinazzjoni “u” ma huwiex ta’ natura li jqiegħed inkwistjoni din il-konstatazzjoni, peress li jirriżulta, kif irrilevat ukoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 64 tal-konklużjonijiet tagħha, mill-istruttura ġenerali tal-imsemmija dispożizzjoni li l-Istati Membri jistgħu fil-fatt jagħżlu jekk jindikawx bħala partijiet obbligati d-distributuri tal-enerġija jew l-impriżi ta’ bejgħ bl-imnut tal-enerġija u b’dan il-mod jeskludu mill-kategorija tal-partijiet obbligati parti mill-atturi tas-settur tal-enerġija.
47
Fil-fatt, il-verżjoni bil-lingwa Spanjola tal-Artikolu 7(4) tad-Direttiva 2012/27, bħall-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra ta’ din id-dispożizzjoni, tipprevedi li l-Istati Membri għandhom jagħżlu l-impriżi obbligati minn fost id-distributuri tal-enerġija u l-impriżi ta’ bejgħ bl-imnut tal-enerġija.
48
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tal-imsemmija direttiva jindika, anki fil-verżjoni tiegħu bil-lingwa Spanjola, li l-impriżi obbligati jistgħu jappartjenu għall-kategorija tad-distributuri tal-enerġija “u/jew” tal-impriżi tal-bejgħ bl-imnut tal-enerġija.
49
Minbarra dan, id-definizzjoni tal-“parti obbligata”, kif indikata fil-punt 14 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2012/27 tuża biss il-konġunzjoni “jew”, u dan, anki fil-verżjoni bil-lingwa Spanjola ta’ din id-dispożizzjoni.
50
Minn dan jirriżulta, l-ewwel nett, li l-Istati Membri huma liberi li jindikaw, bħala partijiet obbligati, ċerti operaturi biss, bl-esklużjoni ta’ oħrajn, u dan indipendentement mill-bażi tal-miżura ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija effettivament implimentata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
51
It-tieni nett, mill-Artikolu 7(4) tad-Direttiva 2012/27 jirriżulta li din id-dispożizzjoni teżiġi li, għall-finijiet tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, partijiet obbligati għandhom ikunu indikati fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji.
52
Kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 79 tal-konklużjonijiet tagħha, l-imsemmija kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji għandhom ikunu esposti b’mod espliċitu mill-Istat Membru kkonċernat.
53
Għaldaqstant, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk, fil-kuntest tal-istabbiliment, mir-Renju ta’ Spanja, ta’ obbligu annwali ta’ kontribuzzjoni għal fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-indikazzjoni tal-impriżi obbligati hijiex effettivament ibbażata fuq kriterji espliċitament stabbiliti, oġġettivi u mhux diskriminatorji.
54
Għal dan il-għan, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-konfigurazzjoni u l-karatteristiċi tas-suq nazzjonali, kif ukoll is-sitwazzjoni tal-operaturi ta’ dan is-suq, kif tissuġġerixxi d-Direttiva 2012/27, b’mod partikolari fil-premessa 20 tagħha.
55
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għar-raba’ u l-ħames domanda għandha tkun li l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2012/27 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li timponi obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija fuq ċerti impriżi determinati biss tas-settur tal-enerġija, sakemm l-indikazzjoni ta’ dawn l-impriżi, bħala partijiet obbligati, tkun effettivament ibbażata fuq kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji esposti b’mod espliċitu, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Fuq l-ispejjeż
56
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 7 u l-Artikolu 20 tad-Direttiva 2012/27/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar l-effiċjenza tal-enerġija, li temenda d-Direttivi 2009/125/KE u 2010/30/UE u li tħassar id-Direttivi 2004/8/KE u 2006/32/KE għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, bħala l-metodu prinċipali ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija, skema ta’ kontribuzzjoni annwali għal fond nazzjonali għall-effiċjenza tal-enerġija, sakemm, minn naħa, din il-leġiżlazzjoni tiżgura t-twettiq ta’ ffrankar tal-enerġija f’miżura ekwivalenti għall-iskemi ta’ obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija li jistgħu jiġu stabbiliti skont l-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, u sakemm, min-naħa l-oħra, ir-rekwiżiti tal-Artikolu 7(10) u (11) tal-imsemmija direttiva jiġu osservati, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
2)
L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2012/27 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li timponi obbligi fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija fuq ċerti impriżi determinati biss tas-settur tal-enerġija, sakemm l-indikazzjoni ta’ dawn l-impriżi, bħala partijiet obbligati, tkun effettivament ibbażata fuq kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji esposti b’mod espliċitu, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Firem
( *1 ) Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.
Full & Egal Universal Law Academy