Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MANUEL CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
της 26ης Ιουνίου 2019(1)
Υπόθεση C-255/18
State Street Bank International GmbH
κατά
Banca d’Italia,
παρισταμένης της:
Banco delle Tre Venezie SpA
[αίτηση του Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio
(περιφερειακού διοικητικού πρωτοδικείου Λατίου, Ιταλία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2014/59/ΕΕ – Ανάκαμψη και εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων – Αλλαγή καθεστώτος – Συγχώνευση διά ενσωματώσεως ιδρύματος στην εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος μητρική εταιρία – Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2015/63 – Χρηματοδοτικές ρυθμίσεις εξυγιάνσεως – Τακτικές συνεισφορές – Έκτακτες συνεισφορές – Συγκέντρωση των συνεισφορών κατά το οικονομικό έτος 2015– Μεταβατικές διατάξεις – Εφαρμογή του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 παρά τη μη μεταφορά της οδηγίας 2014/59 στο εθνικό δίκαιο»
1. Τα πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση των εθνικών μηχανισμών οι οποίοι, με σκοπό την ανάληψη των δαπανών ανακάμψεως και εξυγιάνσεως του χρηματοπιστωτικού τομέα, έχουν δημιουργηθεί στο σύνολο των κρατών μελών. Οφείλουν, επίσης, να συνεισφέρουν στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγιάνσεως (στο εξής: ΕΤΕ), το οποίο αποτελεί ανάλογο μηχανισμό σε επίπεδο Ένωσης.
2. Η οδηγία 2014/59/ΕΕ (2) διέπει τις υποχρεωτικές αυτές εισφορές, οι οποίες αποτελούν καίριο στοιχείο για τη λειτουργία των εθνικών συστημάτων ανακάμψεως και εξυγιάνσεως των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και του Ενιαίου Μηχανισμού [Εξυγιάνσεως] (στο εξής: ΕΜΕ), διακρίνοντας μεταξύ τακτικών εκ των προτέρων συνεισφορών και εκτάκτων εκ των υστέρων συνεισφορών.
3. Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να αποφανθεί για πρώτη φορά ως προς τους κανόνες που έχουν εφαρμογή στη συγκέντρωση αμφοτέρων των ειδών συνεισφορών. Η απάντηση θα καταστήσει, επιπλέον, δυνατή την επίλυση των προβλημάτων που έχουν δημιουργήσει οι συνεισφορές του οικονομικού έτους 2015 στην Ιταλία, λόγω της καθυστερημένης μεταφοράς της οδηγίας 2014/59 και της ενάρξεως ισχύος του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63 (3).
I. Νομικό πλαίσιο
1. Δίκαιο της Ένωσης
1. Οδηγία 2014/59
4. Κατά το άρθρο 100:
«1. Τα κράτη μέλη καθιερώνουν μία ή περισσότερες χρηματοδοτικές ρυθμίσεις με σκοπό τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των εργαλείων και άσκησης των εξουσιών εξυγίανσης από την αρχή εξυγίανσης.
[…]
3. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι χρηματοδοτικές ρυθμίσεις διαθέτουν επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους.
4. Για τον σκοπό που προβλέπεται στην παράγραφο 3, οι χρηματοδοτικές ρυθμίσεις διαθέτουν ιδίως:
α) την εξουσία να συγκεντρώνουν συνεισφορές εκ των προτέρων, όπως αναφέρεται στο άρθρο 103, με προοπτική να επιτευχθεί το επίπεδο-στόχος που αναφέρεται στο άρθρο 102,
β) την εξουσία να συγκεντρώνουν έκτακτες συνεισφορές εκ των υστέρων, όπως αναφέρεται στο άρθρο 104, εφόσον οι συνεισφορές που καθορίζονται στο στοιχείο α) είναι ανεπαρκείς, και
γ) την εξουσία να συνάπτουν δάνεια και να λαμβάνουν άλλες μορφές στήριξης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 105.
5. Εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 6, κάθε κράτος μέλος θεσπίζει τις εθνικές του χρηματοδοτικές ρυθμίσεις μέσω ταμείου, η χρήση του οποίου μπορεί να ενεργοποιηθεί από την αρχή εξυγίανσής του, για τους σκοπούς που ορίζονται στο άρθρο 101 παράγραφος 1.
[…]»
5. Κατά το άρθρο 102:
«1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, έως την 31η Δεκεμβρίου 2024, τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα των χρηματοδοτικών τους ρυθμίσεων ανέρχονται τουλάχιστον στο 1 % του ποσού των καλυπτόμενων καταθέσεων όλων των ιδρυμάτων με άδεια λειτουργίας στο έδαφός τους. [Τα κράτη μέλη δύνανται να ορίζουν επίπεδα-στόχους άνω του ποσού αυτού.]
2. Κατά την αρχική χρονική περίοδο που αναφέρεται στην παράγραφο 1, οι συνεισφορές στις χρηματοδοτικές ρυθμίσεις, που συγκεντρώνονται σύμφωνα με το άρθρο 103, κατανέμονται όσο το δυνατόν ισομερώς χρονικά μέχρις ότου επιτευχθεί το επίπεδο-στόχος, αλλά λαμβανομένης δεόντως υπόψη της φάσης του οικονομικού κύκλου καθώς και του αντικτύπου προ-κυκλικών συνεισφορών στη χρηματοοικονομική θέση των συνεισφερόντων ιδρυμάτων.
[…]»
6. Το άρθρο 103 («Συνεισφορές εκ των προτέρων») ορίζει τα εξής:
«1. Προκειμένου να επιτευχθεί το επίπεδο-στόχος που καθορίζεται στο άρθρο 102, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι συνεισφορές καταβάλλονται τουλάχιστον άπαξ ετησίως από τα ιδρύματα με άδεια λειτουργίας στο έδαφός τους, συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων στην Ένωση.
2. Η συνεισφορά κάθε ιδρύματος καθορίζεται κατ’ αναλογία προς το ποσό των υποχρεώσεών του (εξαιρουμένων των ιδίων κεφαλαίων) μείον τις καλυπτόμενες καταθέσεις, σε σύγκριση με τις συνολικές υποχρεώσεις (εξαιρουμένων των ιδίων κεφαλαίων) μείον τις καλυπτόμενες καταθέσεις όλων των ιδρυμάτων με άδεια λειτουργίας στο έδαφος του κράτους μέλους.
Οι συνεισφορές αυτές προσαρμόζονται ανάλογα με το προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων, σύμφωνα με τα κριτήρια που εγκρίνονται βάσει της παραγράφου 7.
[…]»
7. Το άρθρο 104 («Έκτακτες συνεισφορές εκ των υστέρων»), παράγραφος 1, προβλέπει τα εξής:
«Σε περίπτωση που τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα δεν είναι επαρκή για την κάλυψη των ζημιών, των δαπανών ή άλλων εξόδων, τα οποία συνεπάγεται η χρήση των χρηματοδοτικών ρυθμίσεων, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι συγκεντρώνονται έκτακτες συνεισφορές εκ των υστέρων από τα ιδρύματα με άδεια λειτουργίας στο έδαφός τους, προκειμένου να καλύπτονται τα επιπλέον ποσά. Οι εν λόγω έκτακτες εκ των υστέρων συνεισφορές κατανέμονται μεταξύ των ιδρυμάτων σύμφωνα με τους κανόνες που καθορίζονται στο άρθρο 103 παράγραφος 2.
Οι έκτακτες συνεισφορές εκ των υστέρων δεν υπερβαίνουν το τριπλάσιο του ετήσιου ποσού των συνεισφορών το οποίο καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 103.»
2. Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63
8. Το άρθρο 4 («Καθορισμός των ετήσιων συνεισφορών») διαλαμβάνει τα εξής:
«1. Οι αρχές εξυγίανσης καθορίζουν τις ετήσιες συνεισφορές που πρέπει να καταβληθούν από κάθε ίδρυμα ανάλογα με το προφίλ κινδύνου του, με βάση τις πληροφορίες που παρέχει το ίδρυμα σύμφωνα με το άρθρο 14 και εφαρμόζοντας τη μέθοδο που παρατίθεται στο παρόν τμήμα.
2. Η αρχή εξυγίανσης ορίζει την ετήσια συνεισφορά που αναφέρεται στην παράγραφο 1 με βάση το ετήσιο επίπεδο-στόχο της χρηματοδοτικής ρύθμισης εξυγίανσης, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο-στόχο που πρέπει να επιτευχθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, σύμφωνα με το άρθρο 102 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/59/ΕΕ και με βάση το μέσο ποσό των καλυπτόμενων καταθέσεων του προηγούμενου έτους, υπολογιζόμενο ανά τρίμηνο, όλων των πιστωτικών ιδρυμάτων με άδεια λειτουργίας στο έδαφός της.»
9. Το άρθρο 12 («Νεοεποπτευόμενα ιδρύματα ή αλλαγή καθεστώτος») προβλέπει τα εξής:
«1. Σε περίπτωση που ένα ίδρυμα είναι νεοεποπτευόμενο ίδρυμα μόνο για ένα μέρος της περιόδου συνεισφοράς, η μερική συνεισφορά καθορίζεται με εφαρμογή της μεθοδολογίας που παρατίθεται στο τμήμα 3 για το ποσό της ετήσιας συνεισφοράς του, που υπολογίζεται κατά τη διάρκεια της επόμενης περιόδου συνεισφοράς με παραπομπή στον αριθμό των πλήρων μηνών της περιόδου συνεισφοράς για τους οποίους εποπτεύεται το ίδρυμα.
2. Μια αλλαγή του καθεστώτος ενός ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένου ενός μικρού ιδρύματος, κατά τη διάρκεια της περιόδου συνεισφοράς δεν επηρεάζει την ετήσια καταβλητέα συνεισφορά κατά το συγκεκριμένο έτος.»
10. Το άρθρο 13, παράγραφος 1, ορίζει τα εξής:
«Η αρχή εξυγίανσης κοινοποιεί σε κάθε ίδρυμα που αναφέρεται στο άρθρο 2 την απόφασή της για τον καθορισμό της ετήσιας συνεισφοράς που οφείλεται από κάθε ίδρυμα, το αργότερο την 1η Μαΐου κάθε έτους.»
11. Το άρθρο 14, παράγραφος 1, προβλέπει τα εξής:
«Τα ιδρύματα παρέχουν στην αρχή εξυγίανσης τις τελευταίες εγκεκριμένες διαθέσιμες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις πριν από τις 31 Δεκεμβρίου του έτους που προηγείται της περιόδου συνεισφοράς, μαζί με τη γνωμοδότηση που υποβάλλεται από τον νόμιμο ελεγκτή ή το ελεγκτικό γραφείο, σύμφωνα με το άρθρο 32 της οδηγίας 2013/34/ΕΕ […].
12. Οι μεταβατικές διατάξεις του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 περιλαμβάνονται στο άρθρο 20, οι παράγραφοι 1, 2 και 3 του οποίου ορίζουν τα εξής:
«1. […] Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 13 παράγραφος 1, όσον αφορά τις συνεισφορές που καταβλήθηκαν το 2015, οι αρχές εξυγίανσης κοινοποιούν σε κάθε ίδρυμα την απόφασή τους για τον προσδιορισμό της ετήσιας συνεισφοράς εισφοράς που πρέπει να καταβληθεί από αυτό το αργότερο έως τις 30 Νοεμβρίου 2015.
2. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 13 παράγραφος 4, και όσον αφορά τις συνεισφορές που πρέπει να καταβληθούν το 2015, το πληρωτέο ποσό βάσει της απόφασης που αναφέρεται στο άρθρο 13 παράγραφος 3 καταβάλλεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015.
3. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 14 παράγραφος 4, και όσον αφορά τις πληροφορίες που παρέχονται στην αρχή εξυγίανσης το 2015, οι πληροφορίες που αναφέρονται στην εν λόγω παράγραφο παρέχονται το αργότερο μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου 2015.»
13. Κατά το άρθρο 21, δεύτερο εδάφιο, ο κανονισμός αυτός «εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2015».
2. Εθνικό δίκαιο. Νομοθετικό διάταγμα 180, της 16ης Νοεμβρίου 2015, για την εφαρμογή της οδηγίας 2014/59 (4)
14. Η οδηγία 2014/59 ενσωματώθηκε στο ιταλικό δίκαιο μέσω του νομοθετικού διατάγματος 180/2015, το οποίο ετέθη σε ισχύ κατά την ημερομηνία της επίσημης δημοσιεύσεώς του, ήτοι, στις 16 Νοεμβρίου 2015.
15. Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1:
«1. Το παρόν διάταγμα εφαρμόζεται στα ακόλουθα ιδρύματα:
a) τις τράπεζες με καταστατική έδρα στην Ιταλία·
b) τις ιταλικές μητρικές εταιρίες τραπεζικού ομίλου και τις μετέχουσες σε τραπεζικό όμιλο εταιρίες κατά την έννοια των άρθρων 60 και 61 του Testo unico bancario (κώδικα τραπεζικής νομοθεσίας, στο εξής: TUB)·
c) τις υπό ενοποιημένη βάση εποπτευόμενες εταιρίες κατά την έννοια του άρθρου 65, παράγραφος 1, TUB·
d) τις τελούσες υπό ενοποιημένη εποπτεία σε άλλο κράτος μέλος εταιρίες με καταστατική έδρα στην Ιταλία».
16. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, ορίζει τα εξής:
«Εκτός εάν άλλως προβλέπεται, η Τράπεζα της Ιταλίας ασκεί τα προβλεπόμενα στο παρόν διάταγμα καθήκοντα και εξουσίες ως αρχή εξυγιάνσεως έναντι των κατά το άρθρο 2 ιδρυμάτων όταν τα τελευταία έχουν την καταστατική έδρα τους στην Ιταλία. Στις προβλεπόμενες από το παρόν διάταγμα περιπτώσεις, τα καθήκοντα και οι εξουσίες της ασκούνται επί υποκαταστημάτων στην Ιταλία τραπεζών εγκατεστημένων εκτός της Ένωσης».
17. Κατά το νομοθετικό διάταγμα 180/2015:
– «για να καταστεί δυνατή η επίτευξη των στόχων της εξυγιάνσεως […] συνιστώνται παρά το πλευρό της Τράπεζας της Ιταλίας ένα ή περισσότερα ταμεία εξυγιάνσεως» (άρθρο 78)·
– «μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2024 ο συνολικός προϋπολογισμός των ταμείων εξυγιάνσεως ισούται με το 1 % των καλυπτόμενων καταθέσεων που προκύπτουν κατά την ημερομηνία κλεισίματος του τελευταίου ετήσιου ισολογισμού των υπόχρεων προς καταβολή των συνεισφορών ιδρυμάτων, ο οποίος εγκρίνεται από αυτά» (άρθρο 81, παράγραφος 1)·
– «για να επιτευχθεί το επίπεδο που ορίζεται στην παράγραφο 1, οι συνεισφορές υπολογίζονται και συγκεντρώνονται σύμφωνα με το άρθρο 82 σε ετήσια βάση, όσο το δυνατόν ισομερώς χρονικά, λαμβανομένου επίσης υπόψη του προκυκλικού αντικτύπου που η καταβολή τους μπορεί να έχει στη χρηματοοικονομική κατάσταση των υπόχρεων ιδρυμάτων» (άρθρο 81, παράγραφος 2)·
– «οι τράπεζες με καταστατική έδρα στην Ιταλία και τα ιταλικά υποκαταστήματα εξωκοινοτικών τραπεζών καταβάλλουν ετησίως τακτικές συνεισφορές στα ταμεία εξυγιάνσεως, στο ποσό που καθορίζεται από την Τράπεζα της Ιταλίας σε συμφωνία με τα οριζόμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά το άρθρο 103, παράγραφος 7, της οδηγίας 2014/59/ΕΕ» (άρθρο 82)·
– «εάν ο συνολικός προϋπολογισμός δεν επαρκεί για τη στήριξη των μέτρων του άρθρου 79, παράγραφος 1, οι τράπεζες με καταστατική έδρα στην Ιταλία και τα ιταλικά υποκαταστήματα εξωκοινοτικών τραπεζών καταβάλλουν στα ταμεία εξυγιάνσεως έκτακτες συνεισφορές για την κάλυψη των πρόσθετων βαρών στον βαθμό που καθορίζεται από την Τράπεζα της Ιταλίας» (άρθρο 83).
18. Η Τράπεζα της Ιταλίας, με απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2015, ίδρυσε την Unità di risoluzione e gestione della crisi (μονάδα εξυγιάνσεως και διαχειρίσεως κρίσεων) (5), διά της οποίας ασκεί τα καθήκοντά της ως εθνική αρχή εξυγιάνσεως. Με την απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2015 (6), ίδρυσε το εθνικό ταμείο εξυγιάνσεως τραπεζών.
II. Πραγματικάπεριστατικάκαιπροδικαστικάερωτήματα
19. Η State Street Bank International GmbH (στο εξής: SSB International) είναι γερμανικό πιστωτικό ίδρυμα το οποίο, έως τις 5 Ιουλίου 2015, ασκούσε τις δραστηριότητες του στην Ιταλία μέσω μιας ιταλικής τράπεζας, της State Street Bank SpA (στο εξής: SSB Italia).
20. Από τις 6 Ιουλίου 2015, η SSB International, κατόπιν απορροφήσεως της SSB Italia, συνέχισε να δραστηριοποιείται στην ιταλική επικράτεια υπό καθεστώς ελεύθερης εγκαταστάσεως μέσω απλού υποκαταστήματος, ήτοι μέσω της State Street Bank International GmbH – Succursale Italia.
21. Στις 22 Νοεμβρίου 2015, η Τράπεζα της Ιταλίας κίνησε διαδικασία εξυγιάνσεως κατά τεσσάρων τραπεζών υπό τη δικαιοδοσία της (7), το κόστος της οποίας ανήλθε σε περίπου 3 700 εκατομμύρια ευρώ.
22. Προκειμένου να καλύψει το κόστος αυτό, η Τράπεζα της Ιταλίας, πέραν του καθορισμού των τακτικών συνεισφορών για το 2015 (558 εκατομμύρια ευρώ περίπου), αποφάσισε να επιβάλει έκτακτες συνεισφορές. Οι συνεισφορές αυτές καθορίστηκαν εντός του νομοθετικώς προβλεπόμενου ορίου, το οποίο ανέρχεται στο τριπλάσιο των τακτικών συνεισφορών (1 763 εκατομμύρια ευρώ) (8).
23. Με την απόφαση 0445827/16, της 1ης Απριλίου, «Contribuzione 2015 al Fondo Nazionale di Risoluzione [(συνεισφορά 2015 στο εθνικό ταμείο εξυγιάνσεως)]», η Τράπεζα της Ιταλίας απαίτησε από την SSB International την καταβολή 5 102 425 ευρώ, εκ των οποίων τα 1 275 606 ευρώ αντιστοιχούσαν στην τακτική συνεισφορά του 2015 και τα 3 826 819 ευρώ στην έκτακτη συνεισφορά.
24. Η SSB International ζήτησε από το Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (περιφερειακό διοικητικό πρωτοδικείο Λατίου, Ιταλία) την ακύρωση της αποφάσεως της Τράπεζας της Ιταλίας 0445827/16, καθώς και λοιπών συναφών πράξεων.
25. Κατά την SSB International, η Τράπεζα της Ιταλίας ήταν αναρμόδια έναντι αυτής για την επιβολή οποιασδήποτε συνεισφοράς για το έτος 2015, καθόσον, κατά την ημερομηνία εκδόσεως των επίμαχων αξιώσεων πληρωμής, η SSB International υπέκειτο στη δικαιοδοσία της γερμανικής αρχής εξυγιάνσεως. Δεν συμπεριλαμβανόταν, συνεπώς, μεταξύ των «τραπεζών με καταστατική έδρα στην Ιταλία», πολλώ δε μάλλον, μεταξύ των «ιταλικών υποκαταστημάτων εξωκοινοτικών τραπεζών», κατά την έννοια των άρθρων 82 και 83 του νομοθετικού διατάγματος 180/2015.
26. Η SSB International προβάλλει επίσης ότι οι διατάξεις του νομοθετικού διατάγματος 180/2015, στις οποίες η Τράπεζα της Ιταλίας στήριξε τη λήψη των μέτρων της, ετέθησαν σε ισχύ μόλις στις 16 Νοεμβρίου 2015. Κατά τον χρόνο αυτόν, η SSB Italia είχε παύσει πλέον να υφίσταται ως τράπεζα με καταστατική έδρα στην Ιταλία με αποτέλεσμα να μην εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του νομοθετικού διατάγματος. Έτι περαιτέρω, η ίδρυση του εθνικού ταμείου εξυγιάνσεως και η έναρξη λειτουργίας στην Ιταλία του συνόλου του θεσπισθέντος από την οδηγία 2014/59 συστήματος έλαβαν χώρα σε χρόνο μεταγενέστερο της συγχωνεύσεως της SSB Italia με τη μητρική εταιρία (SSB International), και, συνεπώς, μετά την οριστική έξοδο της προσφεύγουσας, ως αυτόνομης τράπεζας εθνικού δικαίου, από την Ιταλία.
27. Επικουρικώς, η SSB International ισχυρίζεται ότι η Τράπεζα της Ιταλίας θα μπορούσε, το πολύ, να της ζητήσει να καταβάλει τακτική συνεισφορά ποσού ανάλογου προς τους μήνες κατά τους οποίους η SSB Italia είχε δραστηριοποιηθεί στην Ιταλία, όχι όμως το σύνολο της ετήσιας συνεισφοράς (9). Ούτως συνάγεται, κατά την άποψή της, από την αναλογική εφαρμογή του άρθρου 12, παράγραφος 1, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, κατά τρόπο ώστε το λυόμενο κατά τη διάρκεια του έτους ίδρυμα να παύει να υπόκειται στην εποπτεία της εθνικής αρχής εξυγιάνσεως και να οφείλει να συνεισφέρει μόνο για το διάστημα της υπάρξεώς του.
28. Η Τράπεζα της Ιταλίας αντικρούει τα επιχειρήματα αυτά και υπεραμύνεται της ορθότητας της δράσεώς της. Κατά την κρίση της, η SSB Italia αποτελούσε, από 1ης Ιανουαρίου 2015, μέρος του ιταλικού τραπεζικού συστήματος, όπερ δικαιολογεί την επιβολή σε αυτήν των αντίστοιχων τακτικών και εκτάκτων συνεισφορών. Οι επελθούσες έκτοτε στο πρόσωπο του εν λόγω χρηματοοικονομικού ιδρύματος μεταβολές δεν ασκούν επιρροή.
29. Η γερμανική αρχή εξυγιάνσεως δεν μπορούσε κατ’ ουσίαν να λάβει υπόψη την απορρόφηση της SSB Italia από την SSB International, ούτε τη συνακόλουθη αύξηση μεγέθους, καθόσον τα αποτελέσματα της συγχωνεύσεως αποτυπώθηκαν, από λογιστικής απόψεως, μόνο με τη δημοσίευση του ισολογισμού του οικονομικού έτους 2015, ο οποίος κατέστη διαθέσιμος αργότερα. Αποκλείεται, επομένως, ο κίνδυνος της διπλής επιβολής/συνεισφοράς.
30. Κατά την Τράπεζα της Ιταλίας, από χρονικής απόψεως:
– η εξουσία της εθνικής αρχής εξυγιάνσεως να επιβάλλει τις συνεισφορές (και η συνακόλουθη υποχρέωση των πιστωτικών ιδρυμάτων να τις καταβάλλουν) δεν μπορούσε να εξαρτηθεί από την έναρξη ισχύος του νομοθετικού διατάγματος 180/2015·
– ήταν νόμιμη, τον Νοέμβριο του 2015, η συγκέντρωση των οφειλομένων από 1ης Ιανουαρίου 2015 συνεισφορών δυνάμει του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, ο οποίος είχε άμεση εφαρμογή.
31. Λαμβανομένων υπόψη των αντιτιθέμενων αυτών θέσεων, το Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (περιφερειακό διοικητικό πρωτοδικείο Λατίου) υποβάλλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα:
«1) Πρέπει στην “αλλαγή καθεστώτος”, η οποία σύμφωνα με το άρθρο 12 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63 δεν επηρεάζει την υποχρέωση συνεισφοράς, να περιληφθεί επίσης η συγχώνευση διά απορροφήσεως ενός ιδρύματος, το οποίο προηγουμένως εποπτευόταν από μια εθνική αρχή εξυγιάνσεως, από τη μητρική εταιρία άλλου κράτους μέλους, η οποία συγχώνευση έλαβε χώρα κατά την περίοδο συνεισφοράς, και ισχύει ο κανόνας αυτός επίσης στην περίπτωση κατά την οποία η συγχώνευση και η συνακόλουθη διάλυση του ιδρύματος έλαβαν χώρα το έτος 2015, σε χρονικό σημείο στο οποίο τόσο η εθνική αρχή εξυγιάνσεως όσο και το εθνικό ταμείο δεν είχαν ακόμη συσταθεί επίσημα από το κράτος μέλος και οι συνεισφορές δεν είχαν ακόμη υπολογιστεί;
2) Πρέπει το ίδιο άρθρο 12 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63, σε συνδυασμό με το άρθρο 14 του ίδιου κανονισμού και με τα άρθρα 103 και 104 της οδηγίας 2014/59/ΕΕ, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, επίσης στην περίπτωση της συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως από μητρική εταιρία άλλου κράτους μέλους κατά τη διάρκεια του έτους συνεισφοράς, ένα ίδρυμα υποχρεούται στην πλήρη καταβολή της συνεισφοράς για εκείνο το έτος και όχι σε αναλογία με τους μήνες κατά τους οποίους το ίδιο ίδρυμα εποπτευόταν από την αρχή εξυγιάνσεως του πρώτου κράτους μέλους, αναλογικά με όσα ισχύουν για το “νεοεποπτευόμενο” ίδρυμα της παραγράφου 1 του ίδιου άρθρου 12 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63;
3) Μήπως, σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2014/59, τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2015/63 και τις αρχές που διέπουν το Σύστημα των εργαλείων αντιμετώπισης των τραπεζικών κρίσεων, και ιδίως το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63, οι ίδιοι κανόνες που προβλέπονται για την τακτική συνεισφορά έχουν εφαρμογή, όσον αφορά τον χρόνο του ακριβούς καθορισμού των οντοτήτων που υποχρεούνται στην καταβολή συνεισφοράς και τον υπολογισμό της συνεισφοράς, επίσης για την έκτακτη συνεισφορά, λαμβανομένων υπόψη της φύσεώς της και των προϋποθέσεων που έχουν καθοριστεί για την επιβολή της;»
32. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η SSB International, η Τράπεζα της Ιταλίας, η Επιτροπή και η Ιταλική και η Ισπανική Κυβέρνηση. Όλοι οι ανωτέρω παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 10ης Απριλίου 2019.
III. Ανάλυση των προδικαστικών ερωτημάτων
1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις σε σχέση με τους μηχανισμούς ανακάμψεως και εξυγιάνσεως τραπεζών
33. Προτού διατυπώσω την άποψή μου επί των προδικαστικών ερωτημάτων, κρίνω σκόπιμο να εκθέσω συνοπτικώς τις βασικές γραμμές της χρηματοδοτήσεως των μηχανισμών ανακάμψεως και εξυγιάνσεως τραπεζών.
34. Σε απάντηση στην οικονομική κρίση του 2008, οι χώρες της ζώνης του ευρώ έθεσαν σε λειτουργία μια τραπεζική ένωση, μεταφέροντας αρμοδιότητες στα θεσμικά όργανα της Ένωσης επί θεμάτων προληπτικής εποπτείας και ανακάμψεως και εξυγιάνσεως χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων. Της διαδικασίας αυτής μεταφοράς αρμοδιοτήτων είχε προηγηθεί νομοθετική εναρμόνιση για το σύνολο των κρατών μελών της Ένωσης (το καλούμενο ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων).
35. Καίτοι απομένει να σχεδιαστεί το ενιαίο σύστημα εγγυήσεως των καταθέσεων, λειτουργούν, εντούτοις, ήδη οι άλλοι δύο πυλώνες της τραπεζικής ενώσεως, ήτοι, ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (στο εξής: ΕΕΜ) και ο ΕΜΕ. Προηγουμένως, είχαν θεσπιστεί οι κανόνες εναρμονίσεως για το σύνολο της Ένωσης επί θεμάτων προληπτικής εποπτείας και εξυγιάνσεως τραπεζών.
36. Όσον αφορά την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών, η εναρμόνιση πραγματοποιήθηκε με την οδηγία 2014/59, η οποία έχει εφαρμογή από 1ης Ιανουαρίου 2015. Σε σχέση με τις χώρες της ζώνης του ευρώ, η θέσπιση του κανονισμού (ΕΕ) 806/2014 (10) επέτρεψε την έναρξη λειτουργίας του ΕΜΕ από 1ης Ιανουαρίου 2016, αφού είχε προηγουμένως δημιουργηθεί ο ΕΕΜ, ο οποίος άρχισε να εφαρμόζεται από 1ης Ιανουαρίου 2015.
37. Η οδηγία 2014/59 περιέχει κανόνες και διαδικασίες ώστε τα έξοδα ανακάμψεως και εξυγιάνσεως των πιστωτικών ιδρυμάτων να αναλαμβάνονται από τον χρηματοοικονομικό τομέα στο σύνολό του και να αποφεύγονται, κατ’ αυτόν τον τρόπο, διασώσεις βαρύνουσες τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
38. Η αποτελεσματικότητα των εργαλείων εξυγιάνσεως ενδέχεται, σε πολλές περιπτώσεις, να εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα βραχυπρόθεσμης χρηματοδοτήσεως. Για τον λόγο αυτόν, η οδηγία 2014/59 προέβλεψε (άρθρο 99) τη δημιουργία ευρωπαϊκού συστήματος αποτελούμενου από: i) εθνικές χρηματοδοτικές ρυθμίσεις (άρθρα 100 έως 105)· ii) δανεισμό μεταξύ των εθνικών χρηματοδοτικών ρυθμίσεων και iii) αμοιβαιοποίηση των εθνικών χρηματοδοτικών ρυθμίσεων στην περίπτωση εξυγιάνσεως ομίλου (άρθρο 107).
39. Κάθε κράτος μέλος οφείλει να θεσπίσει τις εθνικές του χρηματοδοτικές ρυθμίσεις και να τις περιβάλει με χρηματοδοτικούς πόρους, υπό τον έλεγχο της εθνικής αρχής εξυγιάνσεως, οι οποίοι πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των εργαλείων εξυγιάνσεως (11).
40. Τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως τροφοδοτούνται μέσω τριών ειδών πόρων (12):
– τις εκ των προτέρων ή τακτικές συνεισφορές, τις οποίες τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα συγκεντρώνουν πριν και ανεξάρτητα από κάθε πράξη εξυγιάνσεως (άρθρο 103 της οδηγίας 2014/59)·
– τις εκ των υστέρων ή έκτακτες συνεισφορές, καταβλητέες ομοίως από τα ως άνω ιδρύματα «[σ]ε περίπτωση που τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα δεν είναι επαρκή για την κάλυψη των ζημιών, των δαπανών ή άλλων εξόδων, τα οποία συνεπάγεται η χρήση των χρηματοδοτικών ρυθμίσεων» (άρθρο 104 της οδηγίας 2014/59)·
– εναλλακτικά χρηματοδοτικά μέσα, όπως δάνεια και άλλες μορφές στηρίξεως, τα οποία χρησιμοποιούνται όταν οι ανωτέρω συνεισφορές είναι ανεπαρκείς (άρθρο 105 της οδηγίας 2014/59).
41. Το άρθρο 102, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/59 καθορίζει το ποσό των τακτικών συνεισφορών. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι, κατά το διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας ενάρξεως ισχύος της οδηγίας αυτής (1ης Ιανουαρίου 2015) και της 31ης Δεκεμβρίου 2024, «τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα των χρηματοδοτικών τους ρυθμίσεων ανέρχονται τουλάχιστον στο 1 % του ποσού των καλυπτόμενων καταθέσεων όλων των ιδρυμάτων με άδεια λειτουργίας στο έδαφός τους» (13).
42. Οι τακτικές συνεισφορές πρέπει να συγκεντρώνονται τουλάχιστον άπαξ ετησίως και να αντικατοπτρίζουν τόσο το μέγεθος του χρηματοοικονομικού ιδρύματος όσο και το επίπεδο κινδύνου των δραστηριοτήτων του (14). Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 εκθέτει λεπτομερώς τα στοιχεία και τη διαδικασία υπολογισμού τους.
43. Εάν οι τακτικές συνεισφορές δεν αρκούν για την κάλυψη των περιστάσεων στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 104, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/59, το άρθρο αυτό επιτρέπει στα κράτη μέλη να εισπράττουν έκτακτες ή εκ των υστέρων συνεισφορές από τα εγκατεστημένα στο έδαφός τους πιστωτικά ιδρύματα.
44. Οι έκτακτες εκ των υστέρων συνεισφορές δεν δύνανται να υπερβούν το τριπλάσιο του ετήσιου ποσού των τακτικών συνεισφορών. Ο τρόπος υπολογισμού και διαχειρίσεώς τους είναι όμοιος με αυτόν των τακτικών συνεισφορών.
45. Η οδηγία 2014/59 και ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 εφαρμόζονται, από 1ης Ιανουαρίου 2015, στο σύνολο των κρατών μελών. Περαιτέρω, όσον αφορά τις μετέχουσες στην τραπεζική ένωση 19 χώρες της ζώνης του ευρώ (μεταξύ αυτών, η Ιταλία), η ενεργοποίηση του ΕΜΕ από 1ης Ιανουαρίου 2016 συνέπεσε με τα ως άνω δύο νομοθετικά κείμενα.
46. Πράγματι, από 1ης Ιανουαρίου 2016, ο κανονισμός ΕΜΕ:
– συγκέντρωσε τις αρμοδιότητες ανακάμψεως και εξυγιάνσεως τραπεζών σε οργανισμό της Ένωσης, το καλούμενο Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγιάνσεως (στο εξής: ΕΣΕ), το οποίο έχει αρμοδιότητα ως προς τα υπαγόμενα στην εποπτεία του ΕΕΜ σημαντικά ιδρύματα·
– θέσπισε χρηματοδοτική ρύθμιση για ίδιες παρεμβάσεις, το ΕΤΕ, το οποίο υπόκειται στον έλεγχο του ΕΣΕ και τροφοδοτείται μέσω των ιδίων εσόδων με αυτά των εθνικών ταμείων εξυγιάνσεως.
47. Το ΕΤΕ αποτελεί, συνεπώς, τη χρηματοδοτική ρύθμιση του ΕΜΕ. Έχει ως προορισμό να αντικαταστήσει σταδιακώς (σε διάστημα οκτώ ετών, από το 2016 έως το 2024) τα εθνικά ταμεία, όσον αφορά την εξυγίανση των υποκειμένων στον ΕΕΜ και τον ΕΜΕ χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων. Τα εθνικά ταμεία θα εξακολουθήσουν να υφίστανται μόνο σε σχέση με τα λιγότερο σημαντικά ιδρύματα των μετεχόντων στην τραπεζική ένωση κρατών μελών (15).
48. Τα άρθρα 67 έως 79 του κανονισμού 806/2014 ρυθμίζουν τα του ΕΤΕ κατά τρόπο σχεδόν όμοιο με αυτόν που προβλέπει η οδηγία 2014/59 για τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως. Το αυτό συμβαίνει σε σχέση με τα έσοδά τους (16), τους πόρους τους (17) και τη μέθοδο υπολογισμού των τακτικών και εκτάκτων συνεισφορών (18).
49. Η ιδιαιτερότητα του ΕΤΕ έγκειται στη σταδιακή αμοιβαιοποίηση των πόρων του, η οποία προβλέπεται από τον κανονισμό 806/2014 και εφαρμόζεται μέσω διακυβερνητικής συμφωνίας μεταξύ των μετεχόντων στην τραπεζική ένωση κρατών μελών της Ένωσης («Συμφωνία για τη μεταφορά και την αμοιβαιοποίηση των εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης», υπογραφείσα στις Βρυξέλλες στις 21 Μαΐου 2014) (19).
50. Το ΕΤΕ τροφοδοτείται μέσω χρηματοδοτικών πόρων που συγκεντρώνουν τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως (20). Αποτελούμενο αρχικώς από «εθνικά τμήματα», τα τελευταία συγχωνεύονται σταδιακώς κατά τη διάρκεια οκταετούς μεταβατικού σταδίου. Η αμοιβαιοποίηση των εισφερόμενων εσόδων ανήλθε στο 40 % κατά το πρώτο έτος και στο 20 % κατά το δεύτερο, αναμένεται δε ισόποση αύξηση κατά τη διάρκεια των υπολειπόμενων έξι ετών, έως ότου τα εθνικά τμήματα πάψουν να υφίστανται.
51. Το άρθρο 3, παράγραφοι 3 και 5, της συμφωνίας της 21ης Μαΐου 2014 αναφέρει ότι:
– οι εισφορές που συγκεντρώθηκαν σύμφωνα με τα άρθρα 103 και 104 της οδηγίας 2014/59 πριν από την ημερομηνία εφαρμογής της συμφωνίας (1η Ιανουαρίου 2016) έπρεπε να μεταφερθούν στο ΕΤΕ το αργότερο στις 31 Ιανουαρίου 2016·
– από το 2016, οι αντιστοιχούσες σε έκαστο οικονομικό έτος τακτικές εκ των προτέρων εισφορές πρέπει να μεταφέρονται στο ΕΤΕ το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου του οικείου έτους (21)·
– οι έκτακτες εκ των υστέρων εισφορές μεταφέρονται αμέσως μετά τη συγκέντρωσή τους.
2. Αντίκτυπος της αλλαγής καθεστώτος των πιστωτικών ιδρυμάτων επί των τακτικών εκ των προτέρων συνεισφορών τους προς τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως (πρώτο και δεύτερο προδικαστικό ερώτημα)
52. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει εάν, σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, εταιρική πράξη μέσω της οποίας ένα πιστωτικό ίδρυμα, υποκείμενο έως τότε στην εποπτεία εθνικής αρχής εξυγιάνσεως, απορροφάται (συγχώνευση διά απορροφήσεως) από τη μητρική εταιρία, η οποία έχει την καταστατική έδρα της σε άλλο κράτος μέλος, συνιστά «αλλαγή καθεστώτος».
53. Το ερώτημα έχει νόημα λαμβανομένου υπόψη ότι, κατά το γράμμα του εν λόγω άρθρου, «[μ]ια αλλαγή του καθεστώτος ενός ιδρύματος […] κατά τη διάρκεια της περιόδου συνεισφοράς δεν επηρεάζει την ετήσια καταβλητέα συνεισφορά κατά το συγκεκριμένο έτος». Η διαμάχη επικεντρώνεται στο εάν, υπό συνθήκες όπως οι επίμαχες, το ίδρυμα θα υποχρεούτο να καταβάλει το πλήρες ποσό της αντιστοιχούσας στην εν λόγω περίοδο συνεισφοράς ή μερίδιο μόνον αυτής (ήτοι, κατ’ αναλογίαν προς τους μήνες κατά τους οποίους υπέκειτο στην εποπτεία της αρχής του πρώτου κράτους μέλους).
54. Κατά την SSB International, ο ως άνω όρος πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικώς, κατά τρόπο ώστε να μην περιλαμβάνει μια συγχώνευση διά απορροφήσεως και να περιορίζεται στις από απόψεως μεγέθους αλλαγές των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων. Αντιθέτως, η Επιτροπή, η Τράπεζα της Ιταλίας και η Ισπανική και η Ιταλική Κυβέρνηση προτείνουν μια ευρεία ερμηνεία, κατά την οποία η «αλλαγή καθεστώτος», ως αυτοτελής έννοια της Ένωσης, περιλαμβάνει τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις διά απορροφήσεως. Ως εκ τούτου, η απορρόφηση της SSB Italia από την SSB International θα ενέπιπτε στην έννοια αυτή.
55. Συμμερίζομαι τη δεύτερη αυτή θέση.
56. Το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 επιβάλλει την ομοιόμορφη εφαρμογή του κανονισμού αυτού στο σύνολο των κρατών μελών. Η κατά το άρθρο αυτό έννοια του όρου «αλλαγή καθεστώτος» ή «αλλαγή καταστάσεως» (22) ενός ιδρύματος πρέπει να ερμηνεύεται ως αυτοτελής όρος του δικαίου της Ένωσης, ιδίως όταν το άρθρο δεν περιέχει κανενός είδους παραπομπή στο εθνικό δίκαιο.
57. Ακολουθώντας την πάγια κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου μέθοδο (23), θα προσφύγω στα κριτήρια της γραμματικής, συστηματικής και τελεολογικής ερμηνείας.
1. Γραμματική ερμηνεία
58. Από γραμματικής απόψεως, υφίσταται «αλλαγή καθεστώτος» ή καταστάσεως ενός χρηματοοικονομικού ιδρύματος οσάκις μεταβάλλεται η νομική ή πραγματική κατάστασή του υπό όρους που μπορούν, κατ’ αρχήν, να επηρεάσουν την εφαρμογή της οδηγίας 2014/59 και του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63.
59. Μεταξύ των μεταβολών αυτών περιλαμβάνεται, ασφαλώς, η αλλαγή μεγέθους, στην οποία εμμέσως αναφέρεται η περιεχομένη στο άρθρο αυτό φράση «συμπεριλαμβανομένου ενός μικρού ιδρύματος». Αυτή, όμως, δεν αποτελεί παρά μια ακόμη από τις πολλές περιπτώσεις αλλαγής καθεστώτος, όχι τη μόνη.
60. Η οδηγία 2014/59 και ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 (ιδίως το άρθρο του 10) περιλαμβάνουν απλοποιημένους και πιο ευνοϊκούς κανόνες για τον υπολογισμό των καταβλητέων από μικρά ιδρύματα τακτικών συνεισφορών (24). Εξ αυτού δεν μπορεί να συναχθεί ότι οι μοναδικές άνευ σημασίας αλλαγές καθεστώτος, κατά το γράμμα του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, είναι οι αφορώσες τις μεταβολές στο μέγεθος των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων με σκοπό την υπαγωγή των τελευταίων στο ευνοϊκότερο καθεστώς συνεισφορών.
61. Ασφαλώς, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 (όπως και ο εκτελεστικός κανονισμός 2015/81 για τα υπαγόμενα στον ΕΜΕ ιδρύματα) επιδιώκει να εμποδίσει μεταβολές στα χρηματοοικονομικά ιδρύματα οι οποίες αποβλέπουν στην τεχνική μείωση του μεγέθους τους, ήτοι, με σκοπό την υπαγωγή στο απλοποιημένο καθεστώς υπολογισμού των τακτικών συνεισφορών.
62. Εξάλλου, οι αλλαγές καθεστώτος των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 δεν περιορίζονται, από γραμματικής απόψεως, στη μείωση του μεγέθους των εν λόγω ιδρυμάτων. Υπό το πρίσμα της γραμματικής αυτής προσεγγίσεως, στην επίμαχη έννοια μπορούν να περιληφθούν και άλλες περιπτώσεις.
63. Βάσει της γραμματικής ερμηνείας του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 μπορεί, επίσης, να απορριφθεί το αναγωγικό επιχείρημα της SSB International, κατά το οποίο οι αλλαγές καθεστώτος αφορούν μόνο τροποποιήσεις στην εταιρική δομή ή στο μέγεθος ενός χρηματοοικονομικού ιδρύματος, υπό τον όρο ότι το τελευταίο παραμένει στο έδαφος του κράτους και, ως εκ τούτου, εντός του πεδίου του εθνικού μηχανισμού εξυγιάνσεως.
64. Με βάση το επιχείρημα αυτό, οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις διά απορροφήσεως (25) θα έπρεπε να αποκλείονται από την έννοια «αλλαγές καθεστώτος», καθόσον το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 δεν περιλαμβάνει σχετική μνεία. Επιπλέον, όπως ευθύς αμέσως εκθέτω, τούτο θα προσέκρουε στη λογική της οδηγίας 2014/59, η οποία θεσπίζει ένα αλληλοσυνδεόμενο ευρωπαϊκό σύστημα χρηματοδοτικών ρυθμίσεων για την εξυγίανση των τραπεζών (26).
2. Συστηματική ερμηνεία
65. Από συστηματικής απόψεως, δεν πρέπει να παροράται ότι ο κανονισμός 806/2014 θεσπίζει ένα Ενιαίο Ταμείο Εξυγιάνσεως στο οποίο ενσωματώνονται σταδιακώς τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως των χωρών που μετέχουν στην τραπεζική ένωση. Στο πλαίσιο αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει καν λόγος για διασυνοριακές συγχωνεύσεις διά απορροφήσεως, καθόσον το ποσό των τακτικών συνεισφορών καθορίζεται από το ΕΣΕ, η δε συγκέντρωσή του πραγματοποιείται από τα εθνικά ταμεία με σκοπό την απόδοσή του στο ΕΤΕ.
66. Επομένως, η έννοια του όρου «αλλαγή καθεστώτος», στο πλαίσιο της οδηγίας 2014/59 και των λοιπών κανόνων στον τομέα αυτόν, περιλαμβάνει τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις διά απορροφήσεως, καθιστώντας τες άνευ σημασίας για τον υπολογισμό των τακτικών συνεισφορών.
67. Πράγματι, όπως προβάλλει η Επιτροπή, το άρθρο 12 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63:
– προβλέπει, στην παράγραφό του 2, ως γενικό κανόνα, το αλυσιτελές των αλλαγών καθεστώτος των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων για τους σκοπούς της καταβολής των ετησίων τακτικών συνεισφορών στα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως·
– αναγνωρίζει, στην παράγραφό του 1, ως μοναδική εξαίρεση στον κανόνα αυτόν, την υποχρέωση μερικής απλώς pro rata temporis καταβολής για τα νέα ιδρύματα, τα οποία εποπτεύονταν για μέρος μόνον της περιόδου συνεισφοράς.
3. Τελολογική ερμηνεία
68. Το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 πρέπει να ερμηνευθεί σε συμφωνία προς τους εγγενείς στην ίδρυση των εθνικών ταμείων εξυγιάνσεως δύο σκοπούς, ήτοι: α) την ανάγκη σταθερότητας κατά τον υπολογισμό των τακτικών συνεισφορών, και β) τη σταδιακή ενσωμάτωση και συγκέντρωση των ταμείων αυτών.
1) Σταθερότητα κατά τον υπολογισμό των συνεισφορών
69. Τα άρθρα 102 και 103, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/59 και το άρθρο 4 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 επιβάλλουν την ετήσια συγκέντρωση (27) των τακτικών συνεισφορών, ώστε τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα των χρηματοδοτικών ρυθμίσεων να ανέλθουν σταδιακώς (έως την 31η Δεκεμβρίου 2024) τουλάχιστον στο 1 % του ποσού των καλυπτόμενων καταθέσεων όλων των ιδρυμάτων με άδεια λειτουργίας στο έδαφος εκάστου κράτους μέλους.
70. Η εθνική αρχή εξυγιάνσεως οφείλει, προς επίτευξη του στόχου αυτού, να προσδιορίζει το ποσό των τακτικών συνεισφορών σύμφωνα με την κατάσταση των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων την 1η Ιανουαρίου εκάστου έτους επιβολής της συνεισφοράς. Για τον λόγο αυτόν, το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 υποχρεώνει τα ιδρύματα αυτά να παρέχουν στην αρχή εξυγιάνσεως τις τελευταίες εγκεκριμένες διαθέσιμες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις πριν από τις 31 Δεκεμβρίου του έτους που προηγείται της περιόδου συνεισφοράς, μαζί με τη γνωμοδότηση που υποβάλλεται από τον νόμιμο ελεγκτή ή το ελεγκτικό γραφείο (28).
71. Όπως μπορεί να γίνει αντιληπτό, ο υπολογισμός των τακτικών συνεισφορών πραγματοποιείται βάσει της «στιγμιαίας αποτυπώσεως» των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων τα οποία, κατά την 1η Ιανουαρίου εκάστου οικονομικού έτους, τελούν υπό τη δικαιοδοσία της εθνικής αρχής, σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που παρέχουν τα ιδρύματα αυτά.
72. Η σταθερότητα κατά τον υπολογισμό αποτελεί όρο εκ των ων ουκ άνευ ώστε οι τακτικές συνεισφορές να μπορούν να αυξάνονται, σταδιακώς, έως ότου ανέλθουν, το 2024, στο 1 % των καταθέσεων. Εάν οι αρχές εξυγιάνσεως όφειλαν να λαμβάνουν υπόψη τις σημειούμενες καθ’ όλη τη διάρκεια του οικονομικού έτους αλλαγές στη νομική και την οικονομική κατάσταση των ιδρυμάτων, δυσχερώς θα μπορούσε να επιτευχθεί το προβλεπόμενο από την οδηγία 2014/59 επίπεδο-στόχος.
73. Εξ ου, το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 θέτει ως γενικό κανόνα το αλυσιτελές, για τους σκοπούς του υπολογισμού των τακτικών συνεισφορών, τυχόν αλλαγών καθεστώτος των ιδρυμάτων κατά τη διάρκεια ενός οικονομικού έτους. Ο κανόνας αυτός επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 δεν επιτρέπει τον επανυπολογισμό των ετήσιων τακτικών συνεισφορών λόγω ενδεχόμενων μεταβολών στα ιδρύματα κατά τη διάρκεια του οικείου έτους, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή.
2) Σταδιακή ενσωμάτωσηκαισυγκέντρωσητωνεθνικώνταμείωνεξυγιάνσεως
74. Η οδηγία 2014/59 και ο κανονισμός ΕΜΕ έχουν ως σκοπό τη σταδιακή ενσωμάτωση και συγκέντρωση των εθνικών ταμείων εξυγιάνσεως. Προς τον σκοπό αυτόν, είναι πιο συνεπής η ερμηνεία του όρου «αλλαγή καθεστώτος» κατά τρόπο ώστε να περιλαμβάνονται σε αυτήν οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις δια απορροφήσεως, καθιστώντας τες άνευ σημασίας για τον υπολογισμό των τακτικών συνεισφορών.
75. Στις χώρες της ζώνης του ευρώ, η ίδρυση, το 2015, των εθνικών ταμείων εξυγιάνσεως (μέσω της οδηγίας 2014/59 και του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63) συνδυάστηκε με την εφαρμογή, από το 2016, του ΕΜΕ και του ΕΤΕ (29). Στο πλαίσιο αυτό, η διάκριση μεταξύ εθνικών και διασυνοριακών συγχωνεύσεων διά απορροφήσεως καθίσταται σταδιακά άνευ νοήματος για τους σκοπούς της καταβολής των τακτικών συνεισφορών.
76. Η εφαρμογή του ΕΜΕ συνεπαγόταν τη θέσπιση ενός ενιαίου και συγκεντρωτικού καθεστώτος εξυγιάνσεως για τα σημαντικά χρηματοοικονομικά ιδρύματα. Το καθεστώς αυτό έχει ως βάση ένα ενιαίο ταμείο (το ΕΤΕ, υπό τον έλεγχο του ΕΣΕ), καίτοι εξακολουθεί να λειτουργεί με εθνικά τμήματα, τα οποία ενοποιούνται σταδιακώς έως το 2024. Εξ ου, είναι απορριπτέα η θέση της SSB International, η οποία τάσσεται υπέρ του αυστηρού διαχωρισμού μεταξύ εθνικών ταμείων εξυγιάνσεως (30), διότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να υποστηριχθεί ούτε καν για το μεταβατικό οικονομικό έτος 2015.
77. Ακόμη και αν γινόταν δεκτός ο αυστηρός αυτός διαχωρισμός, οι εκ της συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως αλλαγές καθεστώτος θα εξακολουθούσαν, κατά την άποψή μου, να στερούνται σημασίας για τους σκοπούς του υπολογισμού των τακτικών συνεισφορών. Δεδομένου ότι το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 ισχύει τόσο για την αρχή της χώρας του απορροφώμενου ιδρύματος (Ιταλία, εν προκειμένω) όσο και για την αρχή της χώρας της μητρικής εταιρίας (Γερμανία), δεν μπορεί να υπάρξει διπλή επιβολή συνεισφοράς: η SSB International θα κατέβαλλε την ετήσια συνεισφορά του 2015 στο ιταλικό ταμείο εξυγιάνσεως για λογαριασμό της SSB Italia, χωρίς να αυξηθεί η συνεισφορά της στο ομόλογο γερμανικό ταμείο κατά το 2015 (όσον αφορά τα περιουσιακά στοιχεία και τον κίνδυνο της θυγατρικής της, την οποία απορρόφησε στις 5 Ιουλίου 2015).
78. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η συγχώνευση διά απορροφήσεως πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια ορισμένου οικονομικού έτους, το απορροφούν ίδρυμα οφείλει να καταβάλει ολόκληρο το ποσό της ετήσιας συνεισφοράς στο εθνικό ταμείο εξυγιάνσεως του κράτους εγκαταστάσεως του απορροφώμενου ιδρύματος. Όπως έχει ήδη εκτεθεί, για τον υπολογισμό της πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η υφιστάμενη κατά την 1η Ιανουαρίου του οικονομικού έτους επιβολής της συνεισφοράς κατάσταση, χωρίς να ασκούν επιρροή οι μεταγενέστερες αλλαγές, μεταξύ των οποίων, οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις διά απορροφήσεως.
79. Ο γενικός αυτός κανόνας, τον οποίο θεσπίζει το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, επιδέχεται μια μόνον εξαίρεση, αυτήν που προβλέπει η παράγραφος 1 του εν λόγω άρθρου: την καταβολή μερικής pro rata temporis συνεισφοράς για τα νεοϊδρυόμενα χρηματοοικονομικά ιδρύματα. Η συγκεκριμένη για την περίπτωση αυτή λύση δεν μπορεί να διασταλεί έως του σημείου να υπονομευθεί ο γενικός κανόνας (ήτοι, το αλυσιτελές των αλλαγών καθεστώτος).
80. Δεν μπορεί, επομένως, να γίνει δεκτή η αξίωση περί μειώσεως της ετήσιας συνεισφοράς, καθόσον η αλλαγή καθεστώτος του χρηματοοικονομικού ιδρύματος είναι νομικώς αδιάφορη. Συνεπώς, η υποστηριχθείσα από την SSB International αναλογική εφαρμογή είναι αβάσιμη.
3. Αντίκτυπος της αλλαγής καθεστώτος των πιστωτικών ιδρυμάτων επί των εκτάκτων συνεισφορών τους προς τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως (τρίτο προδικαστικό ερώτημα)
81. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, εν συνόψει, να μάθει εάν, σε περίπτωση διασυνοριακής συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως, οι έκτακτες συνεισφορές υπόκεινται στους ίδιους κανόνες με αυτούς που διέπουν τις τακτικές συνεισφορές.
82. Οι απαντήσεις των διαδίκων που υπέβαλαν παρατηρήσεις είναι εκ διαμέτρου αντίθετες:
– κατά την Τράπεζα της Ιταλίας και την Ιταλική Κυβέρνηση, οι συνεισφορές αυτές υπόκεινται στους ίδιους κανόνες συγκεντρώσεως και υπολογισμού με αυτούς που ισχύουν για τις τακτικές συνεισφορές. Σε περίπτωση διασυνοριακής συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως, το απορροφούν ίδρυμα οφείλει να καταβάλει τις έκτακτες συνεισφορές που έχουν προσδιοριστεί από την αρχή εξυγιάνσεως του κράτους του απορροφώμενου ιδρύματος κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους κατά το οποίο επήλθε η αλλαγή αυτή καθεστώτος·
– η SSB International και η Επιτροπή φρονούν, έστω και με διαφορετικά επιχειρήματα, ότι, κατά το γράμμα του άρθρου 104 της οδηγίας 2014/59, μόνον τα ιδρύματα τα οποία, κατά τον χρόνο συγκεντρώσεως των εκτάκτων συνεισφορών, τελούν υπό τη δικαιοδοσία του εθνικού ταμείου εξυγιάνσεως, υποχρεούνται να καταβάλλουν τις συνεισφορές αυτές.
83. Κατά το άρθρο 104, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/59, οι έκτακτες εκ των υστέρων συνεισφορές συγκεντρώνονται από τις εθνικές αρχές εξυγιάνσεως «[σ]ε περίπτωση που τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα δεν είναι επαρκή για την κάλυψη των ζημιών, των δαπανών ή άλλων εξόδων, τα οποία συνεπάγεται η χρήση των χρηματοδοτικών ρυθμίσεων».
84. Το ίδιο αυτό άρθρο αναφέρει ότι οι έκτακτες συνεισφορές κατανέμονται μεταξύ των ιδρυμάτων σύμφωνα με τους κανόνες που καθορίζονται στο άρθρο 103, παράγραφος 2, με όριο το τριπλάσιο του ετήσιου ποσού των τακτικών συνεισφορών. Επιπλέον, το άρθρο 103, παράγραφοι 4 έως 8, έχει εφαρμογή και στις έκτακτες συνεισφορές, όπως ορίζει το άρθρο 104, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/59.
85. Κατά την άποψή μου, οι παραπομπές του άρθρου 104 της οδηγίας 2014/59 στο νομικό καθεστώς των τακτικών συνεισφορών δεν έχουν την έννοια ότι οι έκτακτες συνεισφορές αποτελούν πιστό αντίγραφο των τακτικών συνεισφορών. Ακόμη και αν η μέθοδος υπολογισμού των δεύτερων είναι ταυτόσημη με αυτήν των πρώτων, όπως εξειδικεύεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2015/63, το ανώτατο ποσό ή όριο είναι διαφορετικό, καθόσον οι έκτακτες συνεισφορές μπορούν να ανέλθουν έως το τριπλάσιο των ετήσιων τακτικών συνεισφορών. Επιπλέον, το άρθρο 104, παράγραφος 3, προβλέπει τη δυνατότητα μερικής ή πλήρους απαλλαγής από την καταβολή των εκτάκτων συνεισφορών (31), περίπτωση μη προβλεπόμενη για τις τακτικές συνεισφορές. Ακόμη σημαντικότερο, διαφέρουν επίσης ο χρόνος και η λογική που δικαιολογούν τη συγκέντρωση των μεν και των δε.
86. Οι αρχές εξυγιάνσεως προσφεύγουν στις έκτακτες συνεισφορές όταν καλούνται να προβούν σε πράξεις που μειώνουν το ποσό του εθνικού ταμείου με αποτέλεσμα να απαιτούνται πρόσθετα έσοδα για να επιτευχθεί το καθοριζόμενο σε ετήσια βάση επίπεδο πόρων. Για τον λόγο αυτόν, οι έκτακτες συνεισφορές δεν είναι προβλέψιμες, ήτοι δεν μπορούν να προγραμματιστούν όπως οι τακτικές, οι οποίες συγκεντρώνονται κατ’ αναφορά προς το ημερολογιακό έτος επιβολής τους, συμφώνως προς την κατάσταση των ιδρυμάτων την 1η Ιανουαρίου.
87. Το ποσό των εκτάκτων συνεισφορών τελεί, συνεπώς, σε συνάρτηση με την ανάγκη αναχρηματοδοτήσεως του εθνικού ταμείου εξυγιάνσεως, υπό το πρίσμα των πόρων που χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες πράξεις εξυγιάνσεως (32). Εκ της ιδίας φύσεώς τους, ο χρόνος καταβολής τους είναι άγνωστος, καθόσον εξαρτάται από την ημερομηνία των πράξεων εξυγιάνσεως που προκαλούν το έλλειμμα στο ταμείο.
88. Λαμβανομένου υπόψη του μη προβλέψιμου χαρακτήρα τους και της αδυναμίας σχετικού προγραμματισμού, φρονώ, όπως προβάλλει η Επιτροπή, ότι οι έκτακτες συνεισφορές μπορούν να απαιτηθούν μόνον από τα ιδρύματα τα οποία, κατά την ημερομηνία λήψεως της αντίστοιχης αποφάσεως, τελούν υπό τη δικαιοδοσία του εθνικού ταμείου εξυγιάνσεως.
89. Κατ’ αρχήν, ο αποτελέσας τη βάση για την καταβολή των εκτάκτων συνεισφορών κίνδυνος προκαλείται από τα ιδρύματα τα οποία, κατά τον χρόνο επιβολής των συνεισφορών αυτών, δραστηριοποιούνται στο χρηματοοικονομικό σύστημα του οικείου κράτους (ήτοι, ο κίνδυνος που προεκλήθη από τις πράξεις εξυγιάνσεως για τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν πόροι του ταμείου). Τα ιδρύματα που εξήλθαν της δικαιοδοσίας της αρχής εξυγιάνσεως κατά το οικονομικό έτος κατά το οποίο προσδιορίστηκαν οι έκτακτες συνεισφορές θα είχαν, γενικώς, μικρότερη συμβολή στον κίνδυνο στον οποίον ανάγονται οι πράξεις εξυγιάνσεως.
90. Η ερμηνεία αυτή συμβιβάζεται με το γράμμα του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, το οποίο κάνει απλώς λόγο για εξουδετέρωση των συνεπειών εκ της αλλαγής καθεστώτος σε σχέση με τις τακτικές συνεισφορές, δεν μνημονεύει, όμως, τις έκτακτες (33). Για τον λόγο αυτόν, ίδρυμα που συγχωνεύεται με την εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος μητρική του εταιρία, προτού η αρχή εξυγιάνσεως επιβάλει την καταβολή των εκτάκτων συνεισφορών, δεν υποχρεούται να τις καταβάλει στο κράτος στο οποίο έχει παύσει να υφίσταται.
91. Συνακόλουθα, το απορροφούν ίδρυμα οφείλει να καταβάλει τις έκτακτες συνεισφορές τις οποίες επιβάλλει το ταμείο εξυγιάνσεως του κράτους εγκαταστάσεώς του, συμπεριλαμβανομένων, κατά τον υπολογισμό τους, των περιουσιακών στοιχείων του απορροφώμενου ιδρύματος, χωρίς να μπορεί να επωφεληθεί της pro rata temporis καταβολής η οποία προβλέπεται από το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 για τα εισερχόμενα στο χρηματοοικονομικό σύστημα του εν λόγω κράτους ιδρύματα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αποτρέπονται ελιγμοί που ως σκοπό έχουν την αποφυγή, μέσω αλλαγών καθεστώτος, της καταβολής των εκτάκτων συνεισφορών.
92. Συνεπώς, η αλλαγή καθεστώτος του ιδρύματος επηρεάζει πράγματι τη συγκέντρωση των εκτάκτων συνεισφορών, η οποία πρέπει να βασίζεται στη «στιγμιαία αποτύπωση» του τραπεζικού τομέα κατά τον χρόνο επιβολής τους, βαρύνοντας τα ιδρύματα που, κατά τον χρόνο αυτό, τελούν υπό τη δικαιοδοσία της αρχής εξυγιάνσεως.
4. Κατά χρόνον εφαρμογή των τακτικών συνεισφορών προς τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως (δεύτερο σκέλος του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος)
93. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει εάν η ερμηνεία του όρου «αλλαγή καθεστώτος» του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 έχει εφαρμογή σε περίπτωση κατά την οποία η συγχώνευση και η συνακόλουθη διάλυση του ιδρύματος έλαβαν χώρα το 2015, σε χρόνο κατά τον οποίον η Ιταλία δεν είχε ακόμη συστήσει επισήμως ούτε την εθνική αρχή εξυγιάνσεως ούτε το εθνικό ταμείο και οι συνεισφορές δεν είχαν ακόμη υπολογιστεί.
94. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό προϋποθέτει την ανάλυση του μεταβατικού καθεστώτος που θέσπισαν η οδηγία 2014/59 και ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63, όσον αφορά την εφαρμογή, τον υπολογισμό και τη συγκέντρωση των τακτικών συνεισφορών για το οικονομικό έτος 2015.
95. Οι απόψεις διίστανται και ως προς το σημείο αυτό:
– κατά την Επιτροπή, την Τράπεζα της Ιταλίας, την Ισπανική και την Ιταλική Κυβέρνηση, το μεταβατικό αυτό καθεστώς επιτρέπει την επιβολή τακτικών συνεισφορών όπως αυτές καθορίστηκαν από το ιταλικό ταμείο εξυγιάνσεως για το οικονομικό έτος 2015. Ο ίδιος κανόνας ισχύει και για τα ιδρύματα τα οποία, ενώ ήταν εγκατεστημένα στην Ιταλία κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, έπαυσαν να έχουν την εγκατάστασή τους εκεί συνεπεία συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως η οποία επήλθε πριν από τη δημιουργία του οικείου ταμείου ή πριν από τη θέσπιση της εθνικής αρχής διαχειρίσεώς του ή πριν από τον καθορισμό του ύψους των συνεισφορών·
– αντιθέτως, η SSB International φρονεί ότι η Ιταλία μετέφερε στο εσωτερικό της δίκαιο την οδηγία 2014/59 μέσω του νομοθετικού διατάγματος 180/2015, το οποίο ετέθη σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 2015, χωρίς, όμως, αναδρομική εφαρμογή. Καθόσον η συγχώνευση διά απορροφήσεως της SSB Italia έλαβε χώρα στις 6 Ιουλίου 2015, το ιταλικό ταμείο εξυγιάνσεως δεν μπορούσε να επικαλεστεί την οδηγία 2014/59 κατά της SSB Internacional (ως βάση για τη συγκέντρωση των τακτικών συνεισφορών του 2015), αφ’ ης στιγμής δεν γίνεται δεκτό το αντίστροφο άμεσο αποτέλεσμα των οδηγιών. Εξάλλου, καίτοι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 ήταν σε ισχύ κατά την ημερομηνία αυτή, δεν ήταν, εντούτοις, δυνατή η εφαρμογή του ανεξάρτητα από την οδηγία 2014/59 την οποία συμπληρώνει.
96. Το άρθρο 130, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/59 ορίζει ότι τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2014, τις αναγκαίες για τη συμμόρφωση προς την οδηγία αυτή νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις και αναφέρει ρητώς ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τα μέτρα αυτά από την 1η Ιανουαρίου 2015.
97. Δεν υφίσταται αμφιβολία ότι η Ιταλία ενσωμάτωσε με καθυστέρηση την οδηγία αυτή στο εσωτερικό της δίκαιο. Ο κανόνας μεταφοράς (νομοθετικό διάταγμα 180/2015) ετέθη σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 2015 και η Τράπεζα της Ιταλίας, ως εθνική αρχή εξυγιάνσεως, ίδρυσε το ταμείο εξυγιάνσεως μόλις στις 18 Νοεμβρίου 2015, αξιώνοντας την καταβολή των τακτικών και εκτάκτων συνεισφορών από τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα (συμπεριλαμβανομένης της SSB International) στις 23 και 26 Νοεμβρίου 2015 αντιστοίχως.
98. Όσον αφορά τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2015/63, αυτός ετέθη σε ισχύ στις 6 Φεβρουαρίου 2015, καίτοι το άρθρο του 21, δεύτερο εδάφιο, όριζε ότι «εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2015». Ως εκ τούτου, ο κανονισμός αυτός, ο οποίος δεν έχρηζε μεταφοράς στο ιταλικό εσωτερικό δίκαιο, ήταν σε ισχύ κατά τον χρόνο της συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως της SSB Italia.
99. Η καθυστερημένη θέσπιση της οδηγίας 2014/59 (34) και του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 κατέστησε σκόπιμη την εισαγωγή στον εν λόγω κανονισμό μεταβατικών διατάξεων που θα επέτρεπαν τη συγκέντρωση των αντιστοιχούντων στο οικονομικό έτος 2015 τακτικών συνεισφορών. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται στο άρθρο 20, παράγραφοι 1, 2, 3 και 4 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, από το γράμμα του οποίου, σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς, συνάγεται ότι:
– το αργότερο έως τις 30 Νοεμβρίου 2015, οι αρχές εξυγιάνσεως όφειλαν να κοινοποιήσουν σε κάθε ίδρυμα την απόφαση περί καθορισμού του ύψους των ετήσιων τακτικών συνεισφορών για το οικονομικό έτος 2015. Η Τράπεζα της Ιταλίας κοινοποίησε την απόφαση αυτή στην SSB International στις 23 Νοεμβρίου 2015, ήτοι εντός της νόμιμης προθεσμίας·
– το ποσό της τακτικής συνεισφοράς για το 2015 έπρεπε να καταβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας κοινοποιήσεως της Τράπεζας της Ιταλίας, η SSB International ήταν σε θέση να τηρήσει την προθεσμία·
– οι σχετικές με τον υπολογισμό της τακτικής συνεισφοράς του 2015 πληροφορίες έπρεπε να διαβιβαστούν στην αρχή εξυγιάνσεως πριν από την 1η Σεπτεμβρίου 2015·
– τα συστήματα εγγυήσεως των καταθέσεων όφειλαν να παράσχουν στην αρχή εξυγιάνσεως τις πληροφορίες σχετικά με το ποσό των καλυπτόμενων καταθέσεων, το αργότερο, έως την 1η Σεπτεμβρίου 2015.
100. Το άρθρο 20 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 δεν περιέχει κάποια μεταβατική ή καταργητική διάταξη σε σχέση με τον υπολογισμό των τακτικών συνεισφορών. Τούτο επάγεται, σύμφωνα με τα κριτήρια του Δικαστηρίου σε ζητήματα μεταβατικού δικαίου (35), ότι ο εν λόγω υπολογισμός έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί κατά το 2015 σύμφωνα με το γενικό καθεστώς της οδηγίας 2014/59 οι διατάξεις εφαρμογής της οποίας καθορίστηκαν με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2015/63.
101. Η ημερομηνία αναφοράς για τον υπολογισμό των τακτικών συνεισφορών είναι η 1η Ιανουαρίου του οικείου οικονομικού έτους, χωρίς οι αλλαγές καθεστώτος, όταν επέρχονται κατά το έτος αυτό, να ασκούν επιρροή.
102. Συνεπώς, ήταν δυνατό, βάσει του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63, να απαιτηθεί από το σύνολο των ιδρυμάτων τα οποία, την 1η Ιανουαρίου 2015, ήταν εγκατεστημένα στην Ιταλία, η καταβολή των αντιστοιχούντων στο 2015 τακτικών συνεισφορών. Δεν έχει, συνεπώς, σημασία, στο πλαίσιο αυτό, η διάλυση ιδρύματος συνεπεία διασυνοριακής συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως.
103. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι τακτικές συνεισφορές είναι ετήσιες, τα δε σχετικά με τη συγκέντρωσή τους ουσιώδη στοιχεία καθορίζονταν από την οδηγία 2014/59, αρχής γενομένης από το οικονομικό έτος 2015, αυτού συμπεριλαμβανομένου. Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 θέσπισε τις προαναφερθείσες μεταβατικές διατάξεις οι οποίες θα επέτρεπαν τη συγκέντρωση των συνεισφορών του 2015 σε μεταγενέστερες ημερομηνίες. Το ιταλικό κράτος, καίτοι ενσωμάτωσε με καθυστέρηση την οδηγία 2014/59, θέσπισε, εντούτοις, τον εσωτερικό περί μεταφοράς κανόνα (το νομοθετικό διάταγμα 180/2015) σε εύθετο χρόνο ώστε να καταστεί δυνατή η τήρηση του προβλεπόμενου στο άρθρο 20 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 χρονοδιαγράμματος συγκεντρώσεως των συνεισφορών.
104. Βάσει των ανωτέρω, φρονώ ότι δεν πρόκειται για περίπτωση αναδρομικής εφαρμογής του νομοθετικού διατάγματος 180/2015, όπως προέβαλε η SSB. Πρόκειται, μάλλον, για εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων για τη συγκέντρωση των τακτικών συνεισφορών του 2015, όπως αυτές προβλέπονται από το άρθρο 20 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 προς εκτέλεση της οδηγίας 2014/59, η οποία είχε προηγουμένως ρυθμίσει τα ουσιώδη στοιχεία των συνεισφορών αυτών.
105. Για τον λόγο αυτόν, παρέλκει, κατά την άποψή μου, η εξέταση του κατά πόσον ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 είχε εφαρμογή και παρήγε άμεσα αποτελέσματα (εξίσου στην Ιταλία) από 1ης Ιανουαρίου 2015. Παρ’ όλα αυτά, θα αναλύσω το ζήτημα αυτό για την περίπτωση που το Δικαστήριο αποφασίσει να το εξετάσει.
106. Η SSB International υποστηρίζει ότι o κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός δεν μπορούσε να εφαρμοστεί άμεσα σε κράτος μέλος αφ’ ης στιγμής η οδηγία σε εκτέλεση της οποίας εξεδόθη δεν είχε ακόμη μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο του κράτους αυτού. Δεν θα ήταν, συνεπώς, δυνατή η εφαρμογή του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 στην SSB Italia, καθόσον η οδηγία 2014/59 μεταφέρθηκε στο ιταλικό δίκαιο στις 16 Νοεμβρίου 2015, ημερομηνία κατά την οποία δεν υφίστατο πλέον η SSB Italia συνεπεία της απορροφήσεώς της από την SSB International στις 6 Ιουλίου 2015.
107. Δεν συμμερίζομαι τη συλλογιστική αυτήν. Είναι αληθές ότι το Δικαστήριο δεν δέχεται, γενικώς, το αντίστροφο κάθετο άμεσο αποτέλεσμα των οδηγιών (36). Ο κανόνας, όμως, αυτός δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε υπόθεση όπως η υπό κρίση, καθόσον η οδηγία 2014/59, η οποία αποτελεί τον βασικό κανόνα, περιελάμβανε παραπομπή στο άρθρο 103, παράγραφοι 7 και 8 (37), δυνάμει της οποίας η Επιτροπή εξέδωσε τον κατ’ εξουσιοδότηση κανόνα (κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63) προκειμένου:
– «να εξειδικεύσει την έννοια της προσαρμογής των συνεισφορών ανάλογα με το προφίλ κινδύνου των ιδρυμάτων», λαμβάνοντας υπόψη σειρά παραγόντων που απαριθμούνται λεπτομερώς·
– να εξειδικεύσει «τις υποχρεώσεις καταχώρισης, λογιστικής, υποβολής εκθέσεων και τις λοιπές υποχρεώσεις που αναφέρονται την παράγραφο 4 ώστε να διασφαλίσει ότι οι συνεισφορές όντως καταβάλλονται»· καθώς και «τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 4 προκειμένου να διασφαλιστεί κατάλληλη επαλήθευση της ορθής εξόφλησης των συνεισφορών».
108. Κατά την κρίση μου, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63, καθ’ ο μέρος θεσπίζει τις προθεσμίες για τη συνήθη διαδικασία συγκεντρώσεως των ετήσιων τακτικών συνεισφορών, δεν βαίνει πέραν των ορίων της εντολής της εξουσιοδοτικής πράξεως (38). Δεν υπερβαίνει τα όρια αυτά ούτε όσον αφορά τη βασική νομοθετική πράξη, όταν θεσπίζει στο άρθρο του 20 τις εφαρμοστέες κατά το οικονομικό έτος 2015 διατάξεις. Όπως επισήμανα ήδη, η βραχεία προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 2014/59, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις κατά τη μεταφορά της στα εθνικά δίκαιο, καθιστούσε επιβεβλημένες τις μεταβατικές αυτές διατάξεις ώστε να καταστεί δυνατή η συγκέντρωση των τακτικών συνεισφορών το 2015.
109. Επομένως, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 αποτελούσε κανόνα άμεσης εφαρμογής εντός της ιταλικής έννομης τάξεως από 1ης Ιανουαρίου 2015 και μπορούσε να παράγει per se αποτελέσματα από την ημερομηνία αυτή, άπαξ και ετέθη σε ισχύ.
110. Θα ήταν παράλογο να εξαρτάται η αποτελεσματικότητα του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 (ο οποίος είναι, κατά την άποψή μου, αυτάρκης, υπό την έννοια ότι μπορεί να τύχει άμεσης εφαρμογής) από τη μεταφορά της οδηγίας 2014/59 στο εσωτερικό δίκαιο. Εάν ίσχυε κάτι τέτοιο, κάθε κράτος μέλος θα μπορούσε να αποδυναμώσει και να καθυστερήσει την άμεση εφαρμογή του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, αναβάλλοντας απλώς τη μεταφορά της βασικής οδηγίας. Όπως επισημαίνουν η Επιτροπή και η Τράπεζα της Ιταλίας, η καθυστέρηση αυτή θα έβαινε εις βάρος της ενιαίας εφαρμογής του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, ο οποίος σε ορισμένα κράτη μέλη θα εφαρμοζόταν νωρίτερα απ’ ό, τι σε άλλα.
111. Η καθυστέρηση θα είχε, επιπλέον, αρνητικές επιπτώσεις όσον αφορά τον ενιαίο χαρακτήρα της χρηματοδοτήσεως των εθνικών ταμείων εξυγιάνσεως και, συνεπώς, του ΕΤΕ. Εάν ο κανονισμός 2015/63 δεν ετύγχανε εφαρμογής στην Ιταλία από 1ης Ιανουαρίου 2015, το ιταλικό ταμείο εξυγιάνσεως θα μπορούσε να συγκεντρώσει μικρό μόνο μέρος των τακτικών συνεισφορών για το 2015 (αυτό που θα αντιστοιχούσε στο διάστημα μετά τις 16 Νοεμβρίου 2015, ημερομηνία ενάρξεως ισχύος του εθνικού κανόνα μεταφοράς). Επιπλέον, υπό τις συνθήκες αυτές, το ιταλικό ταμείο εξυγιάνσεως δεν θα απέδιδε, κατά το 2016, στο ΕΤΕ το αναλογούν σε αυτό μερίδιο βάσει του μεγέθους των ιταλικών χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων.
112. Ως εκ τούτου, οι μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 20 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 επέτρεπαν την επιβολή των εκ των προτέρων συνεισφορών για το οικονομικό έτος 2015 σε χρηματοοικονομικό ίδρυμα το οποίο, κατά τη διάρκεια μέρους του οικονομικού αυτού έτους, υπαγόταν στη δικαιοδοσία της εθνικής αρχής εξυγιάνσεως, έπαυσε, όμως, να τελεί υπό τη δικαιοδοσία αυτή συνεπεία διασυνοριακής συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως. Οι διατάξεις του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 ως προς τις εκ των προτέρων συνεισφορές ήταν άμεσα εφαρμοστέες στην Ιταλία κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 2015, ανεξαρτήτως της ημερομηνίας ενσωματώσεως της οδηγίας 2014/59 στο εσωτερικό δίκαιο.
IV. Πρόταση
113. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (περιφερειακό διοικητικό πρωτοδικείο του Λατίου, Ιταλία) ως εξής:
«Το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63 της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 2014, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2014/59/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις εκ των προτέρων συνεισφορές σε χρηματοδοτικές ρυθμίσεις εξυγίανσης, σε συνδυασμό με την εν λόγω οδηγία, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι:
– ο όρος “αλλαγή καθεστώτος” περιλαμβάνει τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις διά απορροφήσεως, κατά τις οποίες πιστωτικά ιδρύματα, υπαγόμενα προηγουμένως στην εποπτεία εθνικής αρχής εξυγιάνσεως, απορροφώνται από τη μητρική εταιρία με καταστατική σε άλλο κράτος μέλος·
– υπό συνθήκες όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, το απορροφούν ίδρυμα υποχρεούται να καταβάλει το σύνολο της ετήσιας τακτικής συνεισφοράς στο εθνικό ταμείο εξυγιάνσεως του κράτους όπου ήταν εγκατεστημένο το απορροφώμενο ίδρυμα·
– οι εκ των υστέρων έκτακτες συνεισφορές μπορούν να εισπραχθούν μόνον από ιδρύματα που, κατά τον χρόνο της αποφάσεως επιβολής τους, τελούν υπό τη δικαιοδοσία του εθνικού ταμείου εξυγιάνσεως, χωρίς το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 να μπορεί να εφαρμοστεί με σκοπό να καμφθεί το εκ της αλλαγής καθεστώτος αποτέλεσμα σε σχέση με τις εν λόγω έκτακτες συνεισφορές·
– οι μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 20 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 επέτρεπαν την επιβολή των εκ των προτέρων συνεισφορών για το οικονομικό έτος 2015 σε χρηματοοικονομικό ίδρυμα το οποίο, κατά τη διάρκεια μέρους του οικονομικού αυτού έτους, υπαγόταν στη δικαιοδοσία της εθνικής αρχής εξυγιάνσεως, έπαυσε, όμως, να τελεί υπό τη δικαιοδοσία αυτή συνεπεία διασυνοριακής συγχωνεύσεως διά απορροφήσεως·
– οι διατάξεις του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 ως προς τις εκ των προτέρων συνεισφορές ήταν άμεσα εφαρμοστέες στην Ιταλία κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 2015, ανεξαρτήτως της ημερομηνίας μεταφοράς της οδηγίας 2014/59 στο εσωτερικό δίκαιο.»
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.
2 Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τη θέσπιση πλαισίου για την ανάκαμψη και την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων και για την τροποποίηση της οδηγίας 82/891/ΕΟΚ του Συμβουλίου, και των οδηγιών 2001/24/ΕΚ, 2002/47/ΕΚ, 2004/25/ΕΚ, 2005/56/ΕΚ, 2007/36/ΕΚ, 2011/35/ΕΕ, 2012/30/ΕΕ και 2013/36/ΕΕ, καθώς και των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ 2014, L 173, σ. 190).
3 Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 2014, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2014/59/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις εκ των προτέρων συνεισφορές σε χρηματοδοτικές ρυθμίσεις εξυγίανσης (ΕΕ 2015, L 11, σ. 44).
4 Decreto legislativo 16 novembre 2015, n. 180. Attuazione della direttiva 2014/59/UE del Parlamento europeo e del Consiglio, del 15 maggio 2014, che istituisce un quadro di risanamento e risoluzione degli enti creditizi e delle imprese di investimento e che modifica la direttiva 82/891/CEE del Consiglio, e le direttive 2001/24/CE, 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2005/56/CE, 2007/36/CE, 2011/35/UE, 2012/30/UE e 2013/36/UE e i regolamenti (UE), n. 1093/2010 e (UE) n. 648/2012, del Parlamento europeo e del Consiglio (GURI αριθ. 267, της 16ης Νοεμβρίου 2015) (στο εξής: νομοθετικό διάταγμα 180/2015).
5 Delibera 436/2015 de la Banca d’Italia, 22 settembre 2015, Istituzione dell'Unità di Risoluzione e Gestione delle Crisi, διαθέσιμη στη σελίδα norme/disposizioni/Provv_22_09_15_UGC.pdf.
6 Provvedimento n. 1226609/15, del 18 novembre 2015, istitutivo del Fondo Nazionale di Risoluzione, .
7 Banca della Marche s.p.a., Banca Popolare dell’Etruria e del Lazio s.c.p.a., Cassa di Risparmio della Provincia di Chieti s.p.a. και Cassa di Risparmio di Ferrara s.p.a.
8 Banca d'Italia, Rendiconto del Fondo nazionale di risoluzione, anno 2015, σ. 6, διαθέσιμη στη σελίδα .
9 Κατά την άποψή της, καθόσον η SSB Italia υπαγόταν στην εποπτεία ιταλικών αρχών μόνον από την 1η Ιανουαρίου 2015 έως τις 30 Ιουνίου 2015, το ανώτατο ποσό που θα μπορούσε να της ζητηθεί ήταν το μισό της ετήσιας τακτικής συνεισφοράς όπως αυτή είχε καθοριστεί με τις προσβαλλόμενες πράξεις. Δεν μπορούσε, επομένως, να της επιβληθεί έκτακτη συνεισφορά, η οποία καθορίστηκε αφότου η SSB Italia είχε ήδη εξέλθει του ιταλικού πεδίου εποπτείας και συστήματος εξυγιάνσεως.
10 Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2014, περί θεσπίσεως ενιαίων κανόνων και διαδικασίας για την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και ορισμένων επιχειρήσεων επενδύσεων στο πλαίσιο ενός Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης και ενός Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης και τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 (ΕΕ 2014, L 225, σ. 1).
11 Κατά το άρθρο 101, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/59 η χρηματοδοτική ρύθμιση εξυγιάνσεως «δεν χρησιμοποιείται άμεσα για την απορρόφηση των ζημιών ενός ιδρύματος ή μιας οντότητας που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο β), γ) ή δ) ή για την ανακεφαλαιοποίηση του εν λόγω ιδρύματος ή οντότητας».
12 Αιτιολογικές σκέψεις 104 και 105 και άρθρο 100 της οδηγίας 2014/59.
13 Κατά την περίοδο αυτήν, οι τακτικές συνεισφορές κατανέμονται όσο το δυνατόν ισομερώς χρονικά μέχρις ότου επιτευχθεί το επίπεδο-στόχος, λαμβανομένης υπόψη της φάσεως του οικονομικού κύκλου καθώς και του αντικτύπου προκυκλικών συνεισφορών στη χρηματοοικονομική θέση των συνεισφερόντων ιδρυμάτων.
14 Η τακτική συνεισφορά συνίσταται σε σταθερό ποσό, το οποίο προσδιορίζεται βάσει των υποχρεώσεων του οικείου ιδρύματος (βασική ετήσια συνεισφορά), στο οποίο προστίθεται έτερο ποσό, το οποίο υπολογίζεται ανάλογα με το προφίλ κινδύνου του ιδρύματος (συμπληρωματική προσαρμογή κινδύνου).
15 Το ΕΤΕ δεν αφορά τα μη μετέχοντα στην τραπεζική ένωση κράτη μέλη της ΕΕ. Στα κράτη αυτά, τα εθνικά ταμεία εξυγιάνσεως εξακολουθούν να λειτουργούν σύμφωνα με την οδηγία 2014/59 και τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί σε εφαρμογή και εκτέλεσή της.
16 Τα έσοδα του ΕΤΕ αποτελούνται από τις τακτικές συνεισφορές, τις έκτακτες συνεισφορές και τα εναλλακτικά χρηματοδοτικά μέσα.
17 Το 2024 οφείλουν να ανέλθουν τουλάχιστον στο 1 % του ποσού των καλυπτόμενων καταθέσεων όλων των πιστωτικών ιδρυμάτων με άδεια λειτουργίας σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη.
18 Το άρθρο 4 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/81 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2014, περί ενιαίων όρων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 806/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις εκ των προτέρων εισφορές στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (ΕΕ 2015, L 15, σ. 1), παραπέμπει στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2015/63.
19 Κείμενο διαθέσιμο στη σελίδα .
20 Το άρθρο 77, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 806/2014 ορίζει ότι, κατά τη διάρκεια της οκταετούς μεταβατικής περιόδου, το ΕΣΕ χρησιμοποιεί το ΕΤΕ «σύμφωνα με τις αρχές που θεμελιώνονται στη διαίρεση του Ταμείου σε εθνικά τμήματα που αντιστοιχούν σε κάθε συμμετέχον κράτος μέλος και στη βαθμιαία συγχώνευση των διάφορων χρηματοδοτικών πόρων που εισπράττονται σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να κατανέμονται στα εθνικά τμήματα του Ταμείου, όπως προβλέπεται στη συμφωνία».
21 Κατά τα στοιχεία του ΕΣΕ, οι τακτικές συνεισφορές ανήλθαν το 2018 στα 7 500 εκατομμύρια ευρώ, με αποτέλεσμα το ΕΤΕ να έχει ήδη συγκεντρώσει περί τα 24 900 εκατομμύρια από το 56 300 εκατομμύρια ευρώ που επιδιώκει να συγκεντρώσει το 2024 (το ποσό αυτό ισοδυναμεί με το 1 % των καταθέσεων των μετεχόντων στον ΕΜΕ χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων). Βλ. .
22 Η ισπανική απόδοση του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 κάνει λόγο για «cambio de condición». Σε άλλες γλωσσικές αποδόσεις χρησιμοποιείται ο όρος «cambio de estatuto»: «changement de statut» στη γαλλική· «change of status» στην αγγλική· «cambiamento di status» στην ιταλική· «alteração do estatuto» στην πορτογαλική ή «Statusänderung» στη γερμανική. Καίτοι η έκφραση «cambio de estatuto» θα ήταν πιο εναργής, ισοδυναμεί, εντούτοις, στην πραγματικότητα με την έννοια «cambio de condición» επομένως, δεν υφίσταται μείζονος σημασίας απόκλιση μεταξύ των γλωσσικών αποδόσεων.
23 Αποφάσεις της 17ης Απριλίου 2018, Egenberger (C-414/16, EU:C:2018:257, σκέψη 44), της 10ης Δεκεμβρίου 2018, Wightman κ.λπ. (C-621/18, EU:C:2018:999, σκέψη 47), και της 26ης Φεβρουαρίου 2019, Rimšēvičs και ΕΚΤ κατά Λεττονίας (C-202/18 και C-238/18, EU:C:2019:139, σκέψη 45).
24 Το άρθρο 8, παράγραφος 5, του εκτελεστικού κανονισμού 2015/81 επιτρέπει επίσης στα ιδρύματα των οποίων το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού δεν υπερβαίνουν τα 3 000 000 000 ευρώ να καταβάλλουν απλοποιημένη τακτική συνεισφορά κατ’ αποκοπήν ποσού 50 000 ευρώ για τα πρώτα 300 000 000 ευρώ των συνολικών υποχρεώσεων, αφαιρουμένων των ιδίων κεφαλαίων και των καλυπτόμενων καταθέσεων, ενώ, για το πέραν αυτού ποσό, οφείλουν να συνεισφέρουν σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες των άρθρων 4 έως 9 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63. Κατά την αιτιολογική σκέψη 18 του εκτελεστικού κανονισμού 2015/81, με τον απλοποιημένο αυτό υπολογισμό «θα μπορούσαν επίσης να αποφευχθούν πιθανές βραχυπρόθεσμες μεταβολές του καθεστώτος των εν λόγω ιδρυμάτων, αποσκοπούσες στην ένταξη των ιδρυμάτων αυτών στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 10 του κατ' εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/63».
25 «Συγχώνευση με απορρόφηση» είναι «η πράξη με την οποία μία ή περισσότερες εταιρείες μεταβιβάζουν σε μία άλλη, κατόπιν λύσεώς τους χωρίς να τεθούν σε εκκαθάριση, το σύνολο της περιουσίας τους, ενεργητικό και παθητικό διαθέτοντας στους μετόχους τους μετοχές της νέας εταιρείας και ενδεχομένως συμψηφιστικό ποσό σε μετρητά, που δεν υπερβαίνει το 10 % της ονομαστικής αξίας των μετοχών που διατέθηκαν ή σε περίπτωση ελλείψεως ονομαστικής αξίας, της λογιστικής τους αξίας», κατά το άρθρο 89, παράγραφος 1, της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, σχετικά με ορισμένες πτυχές του εταιρικού δίκαιου (ΕΕ 2017, L 169, σ. 46).
26 Η αιτιολογική σκέψη 113 της οδηγίας 2014/59 αναφέρει ότι «[[η] καθιέρωση ρυθμίσεων χρηματοδότησης, με τη δημιουργία του ευρωπαϊκού συστήματος χρηματοδοτικών ρυθμίσεων που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία, θα πρέπει να διασφαλίσει συντονισμό στη χρήση των διαθέσιμων κεφαλαίων σε εθνικό επίπεδο για τους σκοπούς της εξυγίανσης».
27 Το άρθρο 3, σημείο 6, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63 αναφέρει ότι ως «περίοδος συνεισφοράς» νοείται το ημερολογιακό έτος.
28 Τα στοιχεία αυτά παρέχονται, το αργότερο, στις 31 Ιανουαρίου εκάστου έτους σε σχέση με το έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους, ή του εφαρμοστέου σχετικού οικονομικού έτους, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 4, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/63. Η αρχή εξυγιάνσεως κοινοποιεί σε κάθε ίδρυμα την απόφασή της για τον καθορισμό της ετήσιας συνεισφοράς που οφείλεται από κάθε ίδρυμα, το αργότερο την 1η Μαΐου κάθε έτους, σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού.
29 Το 2015 απετέλεσε μεταβατικό οικονομικό έτος κατά το οποίο οι εθνικές αρχές εξυγιάνσεως κατένειμαν και συγκέντρωσαν τις ετήσιες εισφορές. Το 2016, ο καθορισμός των εν λόγω συνεισφορών ανατέθηκε πλέον στο ΕΣΕ, με τις εν λόγω εθνικές αρχές να εξακολουθούν να είναι αρμόδιες για τη συγκέντρωσή τους. Τα εθνικά ταμεία απέδωσαν τις συγκεντρωθείσες κατά το 2015 συνεισφορές στο ΕΤΕ και, από το 2016, όλες οι ετήσιες συνεισφορές αποδίδονται στο ΕΤΕ, ώστε να αρχίσει η σταδιακή αμοιβαιοποίησή τους.
30 Κατά την κρίση της, η επιβολή στην SSB International της υποχρεώσεως να καταβάλει στο ιταλικό εθνικό ταμείο την τακτική συνεισφορά για τις πράξεις που πραγματοποίησε η SSB Italia κατά το 2015 στην Ιταλία θα ισοδυναμούσε, κατ’ ουσίαν, με την επιβολή σε αυτήν υποχρεώσεως «ασφαλιστικής καλύψεως» η οποία: i) έχει ως αντικείμενο κίνδυνο μη δυνάμενο να προκληθεί από την προσφεύγουσα (καθόσον δεν αποτελεί μέρος του ιταλικού συστήματος) και ii) ουδέποτε θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί, καθόσον η SSB International, ως υποκείμενη στη γερμανική αρχή, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να επωφεληθεί των χρηματοδοτούμενων από το ιταλικό ταμείο εξυγιάνσεων.
31 Το άρθρο 104, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/59 παρέχει στην Επιτροπή την εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τον καθορισμό των περιστάσεων και προϋποθέσεων υπό τις οποίες είναι δυνατή η απαλλαγή αυτή, εξουσιοδότηση που δεν έχει ακόμη γίνει χρήση της.
32 Στο σημείο 22 των παρουσών προτάσεων παραθέτω λεπτομερώς τα ποσά που χρησιμοποιήθηκαν για την εξυγίανση τεσσάρων ιδρυμάτων, εξυγίανση στην οποία προέβη η Τράπεζα της Ιταλίας στις 22 Νοεμβρίου 2015.
33 Είναι αληθές ότι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2015/63 διέπει μόνον τις τακτικές συνεισφορές.
34 Η βραχεία προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας αυτής, η οποία δημοσιεύθηκε στις 12 Ιουνίου και έπρεπε να έχει ενσωματωθεί στα εθνικά δίκαια πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2014, οδήγησε, όπως συνέβη στην Ιταλία, σε καθυστερήσεις κατά τη μεταφορά της.
35 Οι μεταβατικές διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται στενά και δεν μπορούν να εφαρμόζονται κατ’ αναλογίαν, καθόσον εισάγουν παρεκκλίσεις από τις γενικές διατάξεις κανόνα της Ένωσης και τις καταργούν. Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 2006, Eurodental (C‑240/05, EU:C:2006:763, σκέψη 54), και της 12ης Ιουνίου 2008, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑462/05, EU:C:2008:337, σκέψη 54).
36 Κατά πάγια νομολογία, κράτος μέλος δεν μπορεί να αντιτάξει στους ιδιώτες διάταξη οδηγίας που δεν έχει ακόμη μεταφερθεί στο εσωτερικό του δίκαιο (αποφάσεις της 22ας Νοεμβρίου 2017, Cussens κ.λπ., C-251/16, EU:C:2017:881, σκέψη 49, και της 21ης Σεπτεμβρίου 2017, DNB Banka, C-326/15, EU:C:2017:719, σκέψη 41). Μια οδηγία δεν μπορεί, αφεαυτής, να δημιουργεί υποχρεώσεις σε ιδιώτες και, επομένως, δεν μπορεί να προβάλλεται, αυτή καθαυτή, έναντι των ιδιωτών (αποφάσεις της 26ης Φεβρουαρίου 2019, N Luxembourg 1 κ.λπ., C-115/16, C-118/16, C-119/16 και C-299/16, EU:C:2019:134, σκέψη 114, και της 5ης Ιουλίου 2007, Kofoed, C-321/05, EU:C:2007:408, σκέψη 42).
37 Με το άρθρο 115 της οδηγίας 2014/59 παρέχονται στην Επιτροπή εξουσίες για τη θέσπιση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.
38 Στην περίπτωση κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιότητας κατά την έννοια του άρθρου 290 ΣΛΕΕ, η νομολογία του Δικαστηρίου ορίζει ότι είναι αναγκαίο να επαληθεύεται ότι οι αρχές της Ένωσης δεν υπερβαίνουν τα όρια της εντολής που τους έχει ανατεθεί δυνάμει της εξουσιοδοτικής πράξεως, εκκινώντας από την παραδοχή ότι η εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιότητα οφείλει, σε κάθε περίπτωση, να σέβεται τα ουσιώδη στοιχεία της βασικής νομοθετικής πράξεως και να εντάσσεται στο νομοθετικό πλαίσιο όπως αυτό ορίζεται από τη βασική νομοθετική πράξη (βλ. αποφάσεις της 18ης Μαρτίου 2014, Επιτροπή κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου C-427/12, EU:C:2014:170, σκέψη 38, και της 17ης Μαρτίου 2016, Κοινοβούλιο κατά Επιτροπής, C-286/14, EU:C:2016:183, σκέψη 30).
Η νομολογία του Δικαστηρίου επιτάσσει η παρεχόμενη εξουσιοδότηση να είναι αρκούντως σαφής, υπό την έννοια ότι πρέπει να επισημαίνει εναργώς τα όρια της παρεχόμενης εξουσίας και να είναι τέτοια ώστε να καθιστά δυνατό τον έλεγχο της χρήσεως που θα της γίνει από την Επιτροπή βάσει αντικειμενικών κριτηρίων καθορισμένων από τον νομοθέτη της Ένωσης (βλ. αποφάσεις της 5ης Ιουλίου 1988, Central-Import Münster κατά Hauptzollamt Münster, 291/86, EU:C:1988:361, σκέψη 13· της 12ης Ιουλίου 2005, Alliance for Natural Health κ.λπ., C-154/04 και C-155/04, EU:C:2005:449, σκέψη 90, και της 26ης Ιουλίου 2017, Τσεχική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, C-696/15 P, EU:C:2017:595, σκέψη 49).