Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fis‑7 ta’ Mejju 2019(1)
Kawża C‑347/18
Alessandro Salvoni
vs
Anna Maria Fiermonte
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano, l-Italja))
“Kooperazzjoni ġudizzjarja fi kwistjonijiet ċivili — Regolament (UE) Nru 1215/2012 — Artikolu 53 — Ċertifikat li juri li s-sentenza mogħtija mill-qorti tal-oriġini tkun eżegwibbli — Proċedura — Setgħat tal-qorti tal-oriġini — Protezzjoni tal-konsumatur — Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea”
I. Introduzzjoni
1. Skont is-sistema stabbilita bir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (riformulazzjoni) (2), sentenza mogħtija minn qorti ta’ Stat Membru għandha tiġi rrikonoxxuta fl-Istati Membri l-oħra mingħajr ebda proċedura speċifika. Jekk tkun eżegwibbli fl-Istat Membru tal-oriġini, hija tkun eżegwibbli fl-Istati Membri l-oħra mingħajr il-ħtieġa ta’ exequatur.
2. Sabiex tkun eżegwibbli fi Stat Membru sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor, ir-rikorrent għandu, madankollu, jipprovdi lill-awtorità kompetenti ta’ eżekuzzjoni kopja tas-sentenza, u ċertifikat — maħruġ skont l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 — li jkun juri li s-sentenza inkwistjoni tkun eżegwibbli, flimkien ma’ silta mis-sentenza (iktar ’il quddiem iċ-“Ċertifikat tal-Artikolu 53”).
3. X’inhi eżattament in-natura ta’ dik il-proċedura u x’inhuma s-setgħat tal-qorti tal-oriġini fir-rigward tagħha? Dawn huma essenzjalment il-kwistjonijiet imqajma mit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano, l-Italja) f’dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari. B’mod partikolari, dik il-qorti tistaqsi jekk il-qorti tal-oriġini adita bit-talba għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 tistax, ex officio, titlob li taċċerta jekk is-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha tkux ingħatat bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni fuq kuntratti tal-konsumaturi, sabiex tkun tista’, meta jkun xieraq, tgħarraf lill-konsumatur dwar tali ksur u l-konsumatur ikun jista’ jqis il-possibbiltà li jopponi l-eżekuzzjoni tas-sentenza fl-Istat Membru indirizzat.
II. Id-dritt tal-Unjoni
4. Il-premessa 26 tar-Regolament Nru 1215/2012 tgħid:
“Il-fiduċja reċiproka fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja fl-Unjoni tiġġustifika l-prinċipju li s-sentenzi mogħtija fi Stat Membru għandhom jiġu rikonoxxuti fl-Istati Membri kollha mingħajr il-ħtieġa għal proċedura speċjali. Barra minn hekk, l-għan li t-tilwim transkonfinali jirriżulta f’inqas ħela ta’ ħin u spejjeż jiġġustifika l-abolizzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ eżegwibbiltà qabel l-eżekuzzjoni fl-Istat Membru indirizzat. Bħala riżultat, sentenza li tingħata mill-qrati ta’ Stat Membru għandha tiġi ttrattata daqs li kieku kienet ingħatat fl-Istat Membru indirizzat.”
5. L-Artikolu 17(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 jgħid:
“Fi kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ kuntratt konkluż minn xi persuna, il-konsumatur, għal skop li jista’ jitqies lil hinn minn negozju jew professjoni tiegħu, il-ġurisdizzjoni għandha tiġi determinata b’din it-Taqsima, mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 6 u l-punt 5 tal-Artikolu 7, jekk:
[…]
(c) fil-każijiet l-oħra kollha, il-kuntratt ikun ġie konkluż ma’ persuna li tinvolvi ruħha f’attivitajiet kummerċjali jew professjonali fl-Istat Membru tad-domiċilju tal-konsumatur jew, bi kwalunkwe mezzi, tidderieġi tali attivitajiet lejn dak l-Istat Membru jew lejn diversi Stati inkluż dak l-Istat Membru, u l-kuntratt jidħol fl-ambitu ta’ attivitajiet bħal dawk.”
6. Skont it-termini tal-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 1215/2012, “[j]istgħu jitressqu proċeduri kontra konsumatur mill-parti l-oħra tal-kuntratt biss fil-qrati tal-Istat Membru li fih ikun domiċiljat il-konsumatur”.
7. L-Artikolu 42(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 jipprevedi:
“Għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ sentenza fi Stat Membru mogħtija fi Stat Membru ieħor, ir-rikorrent għandu jipprovdi lill-awtorità ta’ eżekuzzjoni kompetenti:
(a) kopja tas-sentenza li tissodisfa l-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex tiġi stabbilita l-awtentiċità tagħha; u
(b) iċ-ċertifikat maħruġ skont l-Artikolu 53 li jiċċertifika li s-sentenza hija eżegwibbli u li jkun fih silta mis-sentenza kif ukoll, meta jkun xieraq, l-informazzjoni rilevanti dwar l-ispejjeż li jistgħu jinġabru tal-proċedimenti u l-kalkolu tal-imgħax.”
8. L-Artikolu 45(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 huwa fformulat kif ġej:
“Fuq it-talba ta’ kwalunkwe parti interessata, ir-rikonoxximent ta’ sentenza għandha tiġi rifjutata:
[…]
(e) jekk is-sentenza tkun f’konflitt ma’:
(i) it-Taqsimiet 3, 4 jew 5 tal-Kapitolu II fejn id-detentur tal-polza tal-assigurazzjoni, l-assigurat, il-benefiċjarju tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, il-parti li tkun ġarrbet il-ħsara, il-konsumatur jew l-impjegat kien il-konvenut; […]”
9. Skont l-Artikolu 46tar-Regolament Nru 1215/2012, “[f]uq it-talba tal-persuna li kontra tagħha qed tintalab l-eżekuzzjoni, l-eżekuzzjoni ta’ sentenza għandha tiġi rrifjutata meta jinstab li teżisti waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 45.”
10. Skont l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012,“[i]l-qorti tal-oriġini għandha, fuq talba ta’ kull parti interessata, toħroġ iċ-ċertifikat bl-użu tal-formula li tidher fl-Anness I”.
III. Il-fatti, il-proċedura u d-domanda magħmula
11. B’rikors ippreżentat fit‑3 ta’ Novembru 2015, Alessandro Salvoni, avukat ibbażat f’Milano, talab lit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano) joħroġ ordni ta’ ħlas kontra Anna Maria Fiermonte (residenti Hamburg) għal ammont dovut lilu bħala ħlas għas-servizzi professjonali mogħtija minnu b’rabta ma’ proċeduri legali dwar testment.
12. Fis-26 ta’ Ottubru 2015, it-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano) ħareġ ordni ta’ ħlas għas-somma ta’ EUR 53 297.68, kif ukoll interessi u spejjeż (iktar ’il quddiem l-“ordni ta’ ħlas kontenzjuża”).
13. A.M. Fiermonte ma kkontestatx l-ordni ta’ ħlas kontenzjuża, li saret finali. Salvoni mbagħad talab lit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano) sabiex joħroġ iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 fir-rigward ta’ dik l-ordni.
14. Madankollu, wara tfitttxija bl-internet li saret minnha stess, u wara li eżaminat is-sottomissjonijiet ta’ Salvoni, il-qorti tar-rinviju waslet għall-konklużjoni li: (i) ir-relazzjoni bejn A.M. Fiermonte u Salvoni kienet waħda bejn konsumatur u professjonist, u (ii) Salvoni dderieġa l-attivitajiet tiegħu lejn l-Istat Membru tad-domiċilju tal-konsumatur konformement mal-Artikolu 17(1)(c) tar-Regolament Nru 1215/2012. F’dan il-kuntest dik il-qorti kienet tal-fehma li, skont l-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 1215/2012, Salvoni kien missu ressaq proċeduri kontra l-klijenta tiegħu fil-qrati tal-Istat Membru li fih din tal-aħħar għandha d-domiċilju tagħha (jiġifieri l-Ġermanja).
15. It-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano), li issa kien qed jaġixxi fil-kuntest tal-proċedura taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53, għalhekk wasal għall-konklużjoni li qabel kien naqas jivverifika l-ġurisdizzjoni tiegħu skont ir-Regolament Nru 1215/2012, kif mitlub mill-Artikolu 28(1) tiegħu, meta ħareġ l-ordni ta’ ħlas inkwistjoni..
16. F’dawk iċ-ċirkustanzi l-qorti tar-rinviju hija tal-fehma li l-ħruġ awtomatiku taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 jista’ jmur kontra l-liġi tal-Unjoni, minħabba li jista’ jċaħħad lill-persuna li kontriha tista’ tkun eżegwita l-ordni ta’ ħlas inkwistjoni minn rimedju effettiv. Il-qorti tar-rinviju tirrikonoxxi li, konformement mal-Artikolu 42 u mal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012, hija ma għandhiex is-setgħa tirrifjuta toħroġ iċ-ċertifikat minħabba li l-ordni ta’ ħlas kontenzjuża kienet saret finali. Madankollu, il-qorti tar-rinviju għandha dubju jekk, meta interpretat, fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 jistax, wara kollox, jagħtiha s-setgħa tieħu miżuri oħra sabiex tipproteġi lill-konsumatur.
17. F’dak ir-rigward il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li l-konsumatur jinsab f’pożizzjoni dgħajfa fil-konfront tal-bejjiegħa jew fornituri u, minħabba f’hekk, jista’ jkun hemm ħtieġa ta’ azzjoni pożittiva minn qrati nazzjonali li jekk ikun hemm bżonn, jaġixxu ex officio, sabiex tissewwa dik l-inugwaljanza f’ċerti ċirkustanzi (3). Għalhekk, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, għandu jinstab bilanċ — fil-fehma tal-qorti tar-rinviju — bejn il-ħtieġa li tkun żgurata l-eżekuzzjoni ta’ malajr u effikaċi ta’ sentenzi fl-Unjoni Ewropea u l-ħtieġa li l-konsumaturi jkunu protetti b’mod effettiv.
18. Jinstab bilanċ ġust, skont il-qorti tar-rinviju, billi l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 jiġi interpretat bħala li permezz tiegħu l-qorti tal-oriġini tkun tista’ teżerċita setgħat ex officio sabiex tivverifika jekk ir-regoli dwar il-ġurisdizzjoni stabbiliti fit-Taqsima 4 tal-Kapitolu II tar-Regolament (jiġifieri l-Artikoli 17 sa 19 tiegħu) ikunux nkisru u, fejn ikun jixraq, li tgħarraf lill-konsumatur dwar il-ksur potenzjali. B’dan il-mod il-konsumatur ikun jaf li huwa jkun jista’ jirrikorri għall-modalitajiet, previsti fl-Artikolu 45(1)(e) u fl-Artikolu 46 tar-Regolament Nru 1215/2012, sabiex jopponi r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni quddiem il-qorti tal-Istat Membru fejn huwa jkollu d-domiċilju tiegħu.
19. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet it-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“L-Artikolu 53 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 [..] u l-Artikolu 47 tal-[Karta] għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li l-qorti tal-oriġini adita, fir-rigward ta’ deċiżjoni definittiva, bit-talba għall-ħruġ taċ-ċertifikat previst mill-Artikolu 53 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012, tista’ teżerċita setgħat ex officio intiżi sabiex jiġi kkonstatat jekk id-dispożizzjonijiet tat-Taqsima 4 tal-Kapitolu II tar-[Regolament Nru 1215/2012 ] ġewx miksura, bil-għan li tinforma lill-konsumatur bil-ksur eventwalment ikkonstatat u tippermettilu jevalwa b’għarfien sħiħ tal-fatti l-possibbiltà li juża r-rimedju ġudizzjarju previst fl-Artikolu 45 tal-istess regolament?”
20. Osservazzjonijiet bil-miktub f’dawn il-proċeduri kienu ppreżentati mill-gvern Taljan, dak Ċek, Irlandiż u mill-Kummissjoni Ewropea.
IV. Analiżi
A. Osservazzjonijiet preliminari
21. L-ewwel nett niċċara kif nifhimha jiena dwar din il-kawża, sabiex ninkwadra l-analiżi tal-kwistjonijiet legali li jqajjem.
22. L-ewwel nett, l-ordni ta’ ħlas kontenzjuża nħarġet mit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano), li huwa wkoll il-qorti nazzjonali li, bħala l-qorti tal-oriġini adita bit-talba għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 dwar dik l-istess ordni, iddeċieda li jressaq talba għal deċiżjoni preliminari. Nassumi li, għalkemm uffiċjalment l-istess qorti, l-ordni oriġinali ta’ ħlas inħarġet minn formazzjoni differenti ta’ dak it-Tribunal (jew minn ġudikant differenti).
23. It-tieni nett, l-ordni ta’ ħlas kontenzjuża ma hijiex Ordni Ewropea ta’ Infurzar skont it-tifsira tar-Regolament (KE) Nru 805/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ April 2004 li joħloq Ordni Ewropew ta’ Infurzar għal talbiet mhux ikkontestati (4). Tidher li hija deċiżjoni ġudizzjarja bbażata biss fuq id-dritt nazzjonali li, sabiex tkun rikonoxxuta u eżegwita mill-Istati Membri l-oħra, għandha tkun suġġetta għal mekkaniżmi previsti fir-Regolament Nru 1215/2012.
24. It-tielet nett, it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-qorti tar-rinviju ma ssemmi xejn dwar notifika ta’ dokumenti lil A.M. Fiermonte, il-konvenuta ddomiċiljata fil-Ġermanja. Għaldaqstant, ma huwiex ċar jekk A.M. Fiermonte fil-fatt kellhiex l-opportunità topponi li ssir l-ordni ta’ ħlas mitluba minn Salvoni, u jekk kinitx debitament innotifikata bid-dokumenti inkwistjoni. Għalkemm ċertament ma huwiex is-suġġett ta’ din il-kawża, forsi jista’ jkun utli nfakkar li, b’mod ġenerali, l-assenza ta’ debita notifika ta’ dokumenti fi Stat Membru ieħor x’aktarx ikollha effett fuq il-finalità ta’ deċiżjoni mogħtija, kemm jekk (skont il-partikolaritajiet tal-każ) tkun skont id-dritt tal-Unjoni jew id-dritt nazzjonali.
25. Ir-raba’ u fl-aħħar nett, lanqas ma tissemma fit-talba għal deċiżjoni preliminari bażi legali fid-dritt nazzjonali għall-mod kif il-qorti tar-rinviju kienet ser taġixxi. Fid-dawl ta’ dan, wieħed jista’ jipprevedi żewġ xenarji.
26. Minn naħa, wieħed jista’ jimmaġina li jista’ jkun hemm dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jippermettu jew saħansitra jobbligaw lill-qorti tal-oriġini, meta din tkun qed tisma’ talba għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53, teżerċita xi forma ta’ kontroll fuq id-deċiżjoni li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha. Kieku dan kien il-każ, wieħed jassumi li, kieku kellha tinstab xi problema dwar id-deċiżjoni oriġinali, id-dritt nazzjonali kien jipprevedi xi tip ta’ stħarriġ mill-ġdid ta’ dik id-deċiżjoni. Jekk tali proċedura tkunx fil-fatt kompatibbli mal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 tkun naturalment kwistjoni differenti. Iżda jidher li jkun raġonevoli li wieħed jassumi li kwalunkwe reazzjoni legali jew ġudizzjarja potenzjali fuq dik il-bażi jkollha fil-mira tagħha d-deċiżjoni sottostanti.
27. Min-naħa l-oħra — kif jidher li huwa l-każ hawnhekk — huwa possibbli li r-regoli nazzjonali ma jipprevedu l-ebda mekkaniżmu ta’ kontroll bħal dan, u li l-bażi li jista’ jkun hemm għall-mod ta’ azzjoni propost mill-qorti tar-rinviju tinsab biss fid-dritt tal-Unjoni.
28. Għal darb’ oħra, jekk għalissa nħallu fil-ġenb il-kwistjoni jekk ikunx jista’ jsir stħarriġ bħal dan skont id-dritt tal-Unjoni, ikolli nistqarr li ninsab daqsxejn f’dubju dwar il-mod kif il-qorti tar-rinviju biħsiebha tipproċedi, b’mod partikolari fir-rigward ta’ eżattament x’riżultat kien ikollu dak l-istħarriġ kieku seta’ jsir. Jekk dak li qed nifhem li l-qorti nazzjonali qiegħda tipproponi huwa korrett, allura dik il-qorti, minn naħa, toħroġ iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53, iżda, fl-istess waqt, tavża lil waħda mill-partijiet dwar il-proċedura oriġinali u tagħtiha istruzzjonijiet li hija setgħet topponi l-eżekuzzjoni ta’ dik l-istess deċiżjoni li hija tkun għadha kif iċċertifikat.
29. Hu kemm hu bi ħsieb tajjeb u inġenjuż dak il-mod ta’ azzjoni, u irrispettivament minn jekk hijiex permessa tali komunikazzjoni bejn imħallef u konvenut skont id-dritt nazzjonali, jiena tal-fehma li tali mod ta’ azzjoni ma jkunx jaqbel sewwa ma’ għadd ta’ prinċipji legali.
30. L-ewwel nett, il-ħruġ fl-istess waqt mill-qorti tal-oriġini ta’ ċertifikat li b’mod awtorevoli jiddikjara li deċiżjoni ġudizzjarja tkun eżegwibbli, u ta’ komunikazzjoni lill-konvenut li tgħarrfu dwar in-natura allegatament żbaljata ta’ dik id-deċiżjoni jimmina l-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka li jifforma l-bażi tas-sistema tar-rikonoxximent reċiproku ta’ sentenzi (5). Fil-fatt, l-awtoritajiet ta’ infurzar tal-Istat Membru indirizzat x’aktarx ma jkunux l-uniċi li għandhom ikollhom dubju dwar jekk id-deċiżjonijiet ta’ tali qorti jkunux affidabbli.
31. It-tieni nett, il-mod ta’ azzjoni propost mill-qorti tar-rinviju jmur ukoll kontra l-prinċipju ta’ ċertezza legali sa fejn dan essenzjalment jitfa’ dubji, jekk mhux direttament fuq il-validità ġuridika, ċertament fuq il-funzjoni de facto taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 ukif ukoll tas-sentenza sottostanti finali.
32. It-tielet nett, u forsi l-iktar importanti, għandi dubji serji jekk il-mod ta’ azzjoni propost mill-qorti tar-rinviju huwiex konformi mal-prinċipji ta’ proċess ġust u ta’ opportunitajiet ugwali għal partijiet, kif żviluppati iktar fl-hekk imsejħa “duttrina ta’ apparenzi”, li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem żviluppat mill-massima ġeneralment aċċettata li “il-ġustizzja għandha mhux biss issir; iżda għandha tidher ukoll li qed issir”. Il-konformità mal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem titlob li proċedura ġudizzjarja tkun ġusta kemm fil-mertu kif ukoll fl-apparenza. B’mod partikolari, minbarra li jkunu imparzjali u indipendenti, membri tal-qorti għandhom ukoll jaġixxu, tul il-proċeduri kollha, b’mod li ma jqajjem ebda possibbiltà ta’ suspett ta’ parzjalità (6). Nassumi li jkunu wkoll adottati l-istess prinċipji tad-dritt fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (7).
33. Meta mqabbla ma’ dawk l-istandards il-mod ta’ azzjoni propost mill-qorti tar-rinviju fil-prattika jkun ifisser li qorti ma tibqax iktar arbitru imparzjali, iżda minn jeddha, u milli jidher lil hinn minn kull kuntest proċedurali, tilbes il-kappell tal-avukat tal-konvenut, billi tagħti lil parti waħda pariri legali dwar kif topponi deċiżjoni li hija tkun għadha kif iċċertifikat, li l-parti l-oħra tkun qed titlob l-eżekuzzjoni tagħha.
34. Għall-finijiet ta’ dawn il-konklużjonijiet, għalhekk, għandi nifhem li d-domanda magħmula mill-qorti nazzjonali hija waħda iktar ġenerali, li effettivament tinqata’ mill-mod ta’ azzjoni speċifiku li jidher li qed tikkontempla l-qorti nazzjonali: qorti nazzjonali, meta toħroġ iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53, tkun intitolata (jew anki obbligata), skont id-dritt tal-Unjoni, taċċerta jekk id-deċiżjoni ġudizzjarja li jkollha tkun iċċertifikata tkunx inħarġet bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ kuntratti tal-konsumaturi?
35. Ifformulata b’dan il-mod ir-risposta għad-domanda naturalment tipprovdi tweġiba kemm għall-ipoteżijiet potenzjali msemmija iktar ’il fuq, jiġifieri, jekk tkunx permessa (jew meħtieġa) tali azzjoni b’mod dirett skont id-dritt stess tal-Unjoni, kif ukoll jekk regoli nazzjonali li jipprovdu għal tali stħarriġ ikunux kompatibbli mal-istess dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, fiż-żewġ xenarji, l-uniċi konsegwenzi proċedurali konċepibbli ta’ tali stħarriġ kellhom ikunu diretti lejn id-deċiżjoni nazzjonali sottostanti nnifisha jew, potenzjalment, lejn l-interruzzjoni tal-proċedura ta’ ċertifikazzjoni (billi ma jinħariġx iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53); fi kliem ieħor, konsegwenzi kompatibbli mal-funzjoni ġudizzjarja ta’ arbitru indipendenti.
36. Minkejja dan, u qabel ma ngħaddi għall-mertu ta’ dan il-każ, ikunu flokhom xi osservazzjonijiet dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dawn il-proċeduri. Għalkemm l-ebda waħda mill-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet ma qajmet din il-kwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tevalwa ex officio jekk għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fil-proċeduri fejn jistgħu ma jkunux issodisfatti l-kundizzjonijiet stabbiliti għall-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 267 TFUE.
B. Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja (l-ewwel att)
37. Il-qorti tal-oriġini, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012, teżerċita funzjonijiet ġudizzjarji? Jew li l-att ta’ essenzjalment “traskrizzjoni” ta’ deċiżjoni nazzjonali finali fil-formola tal-Anness I huwa biss ta’ natura amministrattiva u, għalhekk, jista’ ma jaqax fid-definizzjoni ta’ “qorti jew tribunal” għall-finijiet tal-Artikolu 267 TFUE?
38. Sa ċertu punt il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat dik il-kwistjoni fis-sentenza reċenti tagħha Gradbeništvo Korana, fejn iddeċidiet li, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni f’dawk il-proċeduri, il-proċedura għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 kienet ta’ karattru ġudizzjarju, hekk li l-qorti tar-rinviju kienet intitolata tressaq talba għal deċiżjoni preliminari (8).
39. Dawk il-konstatazzjonijiet, ristretti għal ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni f’din il-kawża prinċipali, iqanqlu d-domanda jekk il-proċedura għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 hijiex dejjem ta’ natura ġudizzjarja; jew, għall-inqas, jekk dik il-proċedura għandhiex ukoll karattru ġudizzjarju f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża prinċipali.
40. Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi ddeterminat jekk korp li jagħmel rinviju jkunx “qorti jew tribunal” għall-finijiet tal-Artikolu 267 TFUE, li hija kwistjoni rregolata mid-dritt tal-Unjoni biss, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis għadd ta’ fatturi, magħrufa bħala l-hekk imsejħa “kriterji Dorsch” (9). Sabiex jikklassifika bħala “qorti jew tribunal” intitolat jagħmel rinviju lill-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi aċċertat jekk il-korp nazzjonali inkwistjoni jkunx stabbilit mil-liġi, jekk ikunx permanenti, jekk il-ġurisdizzjoni tiegħu tkunx obbligatorja, jekk il-proċedura tiegħu tkunx kontradittorja, jekk japplikax regoli ta’ dritt u jekk ikunx indipendenti.
41. Barra minn hekk, sabiex jiġi stabbilit jekk korp nazzjonali, fdat bil-liġi b’kategoriji differenti ta’ funzjonijiet, għandux jitqies bħala “qorti jew tribunal” skont it-tifsira tal-Artikolu 267 TFUE, dan għandu jiġi ddeterminat skont f’liema kapaċità speċifika, ġudizzjarja jew amministrattiva jkun qiegħed jaġixxi fil-kuntest ġuridiku partikolari li fih huwa jitlob deċiżjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex jiġi aċċertat jekk ikunx hemm tilwima pendenti quddiemha u jekk huwa jkunx mitlub jagħti sentenza fil-kuntest ta’ proċeduri maħsuba sabiex iwasslu għal deċiżjoni ta’ natura ġudizzjarja (10). B’mod partikolari, korp nazzjonali — anke meta jkun jikkostitwixxi korp ġudizzjarju skont ir-regoli nazzjonali rilevanti (11) — ma jistax jitqies bħala “qorti jew tribunal” skont it-tifsira tal-Artikolu 267 tat-TFUE f’ċirkustanzi fejn huwa jiddeċiedi kwistjonijiet mressqa quddiemu billi jwettaq funzjonijiet mhux ġudizzjarji, bħal funzjonijiet ta’ natura amministrattiva (12).
42. F’dan l-istadju l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tidħol f’diskussjoni dettaljata dwar jekk kull wieħed mill-kriterji Dorsch ikunx issodisfatt sabiex taċċerta tkunx fil-fatt tista’ tirrispondi għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju. Madankollu għandi dubju dwar kemm jista’ jkun utli dan il-metodu għas-sempliċi raġuni li, f’dan il-każ, huwa l-mertu li jiddetermina l-ammissibbiltà u viċiversa. Jekk ma tingħatax risposta fil-mertu għad-domanda magħmula mill-qorti nazzjonali (dwar il-portata u n-natura tal-proċedura ta’ ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53), ikun impossibbli jingħad x’funzjoni (ġudizzjarja jew amministrattiva biss) tkun qed teżerċita qorti nazzjonali skont id-dritt tal-Unjoni f’dik il-proċedura u, b’hekk tiddetermina l-kwistjoni tal-ammissibbiltà. Qabel jew wara d-diskussjoni dwar l-ammissibbiltà, ikollu jiġi indirizzat il-mertu mhux iktar tard minn meta tkun qed tiġi diskussa n-natura tal-proċedura (ġudizzjarja, kontradittorja) skont l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012. Ir-riżultat ta’ dik id-diskussjoni mbagħad irid jiġi applikat għall-kwistjoni dwar l-ammissibbiltà, filwaqt li jiġi ssuġġerit li din ma kienet biss sa mill-bidu evalwazzjoni tal-ammissibbiltà .
43. Ftit li xejn insib skop prattiku għal dan il-metodu. Ikun jirrikjedi wkoll li jiġu diskussi għadd ta’ kriterji Dorsch oħra, li jkunu ta’ rilevanza limitata jew saħansitra ta’ ebda rilevanza għall-qofol tal-problema attwali identifikata mill-qorti nazzjonali u, barra minn hekk, ikun jeħtieġ isir eżami iktar fil-fond ta’ għadd ta’ dettalji tad-dritt nazzjonali, li sempliċiment ma jkunux disponibbli għall-qorti.
44. Għalhekk, minflok ma nidħol f’dibattitu bla dubju mqanqal dwar jekk il-bajda tiġix qabel it-tiġieġa u kemm it-tiġieġa tiddefinixxi l-bajda, ser ngħaddi direttament sabiex nanalizza x’hemm ġewwa l-bajda. Għaldaqstant, l-ewwel ser nindirizza l-mertu tal-kawża u mbagħad fil-qosor nerġa’ lura, għall-finijiet ta’ kompletezza, għall-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni fi tmiem dawn il-konklużjonijiet (13).
C. Evalwazzjoni tad-domanda magħmula
45. Permezz tad-domanda tagħha l-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012, interpretat fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, jipprekludix lill-qorti tal-oriġini adita bit-talba għall-ħruġ taċ-ċertifikat fir-rigward ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li tkun kisbet l-awtorità ta’ res judicata milli teżerċita setgħat ex officio sabiex taċċerta jekk dik id-deċiżjoni tkunx ingħatat bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni fuq kuntratti konklużi mill-konsumaturi jew le.
46. Il-Gvern Ċek, l-Irlanda u l-Gvern Taljan iqisu li r-raġunament segwit mill-qorti tar-rinviju jmur kontra kemm l-ittra kif ukoll l-ispirtu tar-Regolament Nru 1215/2012. Il-Kummissjoni, min-naħa l-oħra, tissottometti li l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 ma jipprekludix lill-qorti tal-oriġini milli tivverifika jekk ir-regoli dwar il-ġurisdizzjoni stabbiliti fl-istess regolament kinux inkisru u, jekk ikun il-każ, tgħarraf lill-konsumatur. Madankollu — il-Kummissjoni żżid — dik id-dispożizzjoni ma timponix fuq il-qorti tal-oriġini li tagħmel hekk.
47. B’mod ġenerali naqbel mal-fehmiet espressi mill-Gvern Ċek, l-Irlanda u l-Gvern Taljan.
1. L-iskop u l-funzjoni taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53
48. Huwa importanti jiġi enfasizzat, mill-bidu nett, l-iskop u l-funzjoni taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53.
49. Skont l-Artikolu 42(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, ir-rikorrent li jitlob l-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor għandu jipprovdi lill-awtorità ta’ infurzar tal-Istat Membru indirizzat b’kopja tas-sentenza inkwistjoni u biċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53. Dak iċ-ċertifikat għandu jiġi nnotifikat ukoll, skont l-Artikolu 43(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, lill-persuna li kontriha tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni qabel l-ewwel miżura ta’ eżekuzzjoni (14).
50. L-iskop taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 huwa li jkun iddikjarat b’mod awtorevoli li s-sentenza tkun eżegwibbli. Ikun fih silta mis-sentenza kif ukoll, jekk ikun il-każ, informazzjoni rilevanti dwar l-ispejjeż tal-proċeduri li jkunu jistgħu jiġu rrimborsati u l-kalkolu tal-interessi. Għalhekk, dan huwa dokument ta’ valur informattiv importanti. Bis-silta mis-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha tal-informazzjoni ewlenija, u li dik l-informazzjoni tkun b’mod li tkun tista’ tinftiehem faċilment mill-awtoritajiet u minn kull parti oħra kkonċernata — bis-saħħa tal-formola standard li għandha tintuża, li tinsab fl-Anness I tar-Regolament Nru 1215/2012 — iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 jikkontribwixxi għall-eżekuzzjoni malajr u effiċjenti ta’ sentenzi mogħtija barra l-pajjiż (15).
51. Filwaqt li fis-sistema stabbilita bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (16), il-produzzjoni taċ-ċertifikat inkwistjoni ma kinitx mitluba (17), hija saret obbligatorja bid-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1215/2012. Dan minħabba li r-regolament il-ġdid, li neħħa l-ħtieġa tal-exequatur, jipprevedi proċedura ssimplifikata bbażata fuq il-prinċipju li sentenza mogħtija fl-Istat Membru indirizzat għandha tiġi ttrattata daqslikieku kienet ingħatat fl-Istat Membru indirizzat (18). L-għan ta’ din l-innovazzjoni huwa li jitnaqqsu d-dewmien u l-ispejjeż ta’ tilwim transkonfinali (19).
52. L-awtoritajiet fl-Istat Membru indirizzat għandhom, skont is-sistema l-ġdida, jeżegwixxu s-sentenza biss abbażi tal-informazzjoni li jkun hemm fis-sentenza u fiċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53. Din hija r-raġuni għaliex dak iċ-ċertifikat — kif qalet il-Qorti tal-Ġustizzja — jifforma l-bażi għall-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ eżekuzzjoni diretta ta’ sentenzi mogħtija barra l-pajjiż (20). Fi ftit kliem, mingħajr dak iċ-ċertifikat is-sentenza ma kinitx tkun tista’ tiċċirkola liberament fiż-żona ġudizzjarja Ewropea (21).
53. L-importanti huwa li skont ir-Regolament Nru 1215/2012, il-qorti tal-oriġini saret l-unika awtorità li toħroġ iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53, filwaqt li fis-sistema ta’ qabel fejn l-awtorità responsabbli tal-ħruġ ma kinitx neċessarjament tkun l-istess qorti li tkun tat is-sentenza inkwistjoni (22). Minħabba f’hekk jagħmel sens li l-leġiżlatur tal-Unjoni ddeċieda li, fil-prinċipju, il-qorti adita bit-talba għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 ma jkunx jeħtiġilha taċċerta l-ġurisdizzjoni tagħha dwar il-mertu tal-kwistjoni. Il-ġurisdizzjoni tkun ġiet stabbilita b’mod pożittiv, impliċitament jew espliċitament, bl-għoti tas-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha. Bħala fatt, il-formola li tinsab fl-Anness I tar-Regolament Nru 1215/2012 tirrikjedi li l-qorti tal-oriġini tieħu pożizzjoni dwar il-ġurisdizzjoni fir-rigward tal-mertu tal-kwistjoni biss meta dik il-qorti tkun ħarġet “miżura proviżorja, inkluża miżura kawtelatorja” (23).
54. L-interpretazzjoni tal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 proposta mill-qorti tar-rinviju ma tistax tiġi rrikonċiljata faċilment mal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq. B’mod partikolari, dik l-interpretazzjoni jkollha effett kuntrarju fuq waħda mill-karatteristiċi ewlenin tas-sistema l-ġdida introdotta bir-Regolament Nru 1215/2012. Fil-fatt, il-verifiki li kienu saru qabel fl-Istat Membru indirizzat meta nħareġ exequatur ma kinux tneħħew, iżda biss ittrasferiti għall-istadju taċ-ċertifikazzjoni magħmul fl-Istat Membru tal-oriġini. Din l-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni tmur kontra l-loġika u l-ispirtu tar-Regolament Nru 1215/2012.
55. Għadd ta’ elementi oħra jikkorroboraw din il-fehma.
2. Is-setgħat tal-qorti tal-oriġni
56. Fil-kawża Trade Agency il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, skont is-sistema stabbilita bir-Regolament Nru 44/2001, il-ħruġ taċ-ċertifikat kontenzjuż (dak iż-żmien previst fl-Artikolu 54 tiegħu) kien “kważi awtomatik[u]” (24). Bl-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012, il-leġiżlatur tal-Unjoni kkonfermat evidentement dak il-metodu. It-termini mandatorji li bihom dik id-dispożizzjoni hija fformulata jixhdu li: “[i]l-qorti tal-oriġini għandha, fuq talba ta’ kull parti interessata, toħroġ iċ-ċertifikat [...]” (25).
57. Madankollu, xi tfisser in-natura kważi awtomatiku fil-prattika? Tfisser, fl-opinjoni tiegħi, li meta l-qorti tal-oriġini tiġi adita b’kawża skont l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012, hija għandha tivverifika li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dik id-dispożizzjoni jkunu ssodisfatti. B’mod partikolari, dik il-qorti għandha tivverifika li r-Regolament Nru 1215/2012 ikun applikabbli ratione temporis u ratione materiae għall-każ inkwistjoni. Dik il-qorti għandha wkoll tiżgura li s-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha tkun ingħatat minnha, u li r-rikorrent ikun “parti interessata” skont it-tifsira tal-Artikolu 53.
58. Min-naħa l-oħra, il-qorti tal-oriġini ma tistax tmur lil hinn fl-eżami li tagħmel tal-kwistjoni billi testendi l-istħarriġ tagħha għal aspetti tat-tilwima li ma jaqgħux taħt l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012. B’mod iktar partikolari, il-qorti tal-oriġini ma tistax teżamina mill-ġdid il-kwistjonijiet dwar mertu u ġurisdizzjoni li jkunu ġew deċiżi fis-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha.
59. Interpretazzjoni differenti ta’ din id-dispożizzjoni tevita s-sistema stabbilita bir-Regolament Nru 1215/2012, billi tintroduċi livell addizzjonali ta’ stħarriġ ġudizzjarju anki fejn id-dritt nazzjonali ma jkunx tipprevedi (jew ma jkunx għadu jipprevedi) proċedura ta’ appell kontra s-sentenza inkwistjoni. Dan il-metodu jġib riskju li jaffettwa l-prinċipju tal-awtorità ta’ res judicata.
60. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà saħqet dwar l-importanza, kemm għall-ordinament ġuridiku tal-Unjoni kif ukoll għall-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali, tal-prinċipju tal-awtorità ta’ res judicata. Sabiex ikunu ggarantiti kemm l-istabbiltà tad-dritt u tar-relazzjonijiet ġuridiċi, kif ukoll l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li kien importanti li ma jkunx għadu possibbli li jitqajmu dubji dwar deċiżjonijiet ġudizzjarji li jkunu saru definittivi wara li jkunu ġew eżawriti l-mezzi kollha ta’ appell jew wara li jkunu skadew it-termini previsti f’dan ir-rigward (26).
61. Għaldaqstant, anki jekk l-ordni ta’ ħlas inħarġet, kif issostni l-qorti tar-rinviju, bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni stabbiliti fit-Taqsima 4 tal-Kapitolu II tar-Regolament Nru 1215/2012, dak il-fatt ma jistax iċaħħad l-ordni ta’ ħlas min-natura definittiva tagħha u, bħala konsegwenza, li hija tkun tista’ tiġi eżegwita fil-livell trasnkonfinali.
62. F’dak il-kuntest aspett ieħor li jidher problematiku huwa l-fatt li l-istħarriġ tal-qorti tar-rinviju kien sar ex officio.
63. L-Artikolu 46 tar-Regolament Nru 1215/2012 espressament jgħid li l-eżekuzzjoni tista’ tkun irrifjutata għar-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 45 ta’ dak ir-regolament biss “fuq it-talba tal-persuna li kontriha [tkun] qed tintalab l-eżekuzzjoni”. Barra minn hekk, l-Artikolu 45(2) ta’ dak ir-regolament iżid li meta jsir l-eżami dwar jekk ikunux issodisfatti r-raġunijiet tal-Artikolu 45(1)(e), “il-qorti li lilha ssir it-talba għandha tkun marbuta bis-sejbiet dwar il-fatt li fuqhom il-qorti tal-oriġini tkun ibbażat il-ġurisdizzjoni tagħha”.
64. Dan il-metodu huwa f’kuntrast mas-sitwazzjonijiet l-oħra fir-Regolament Nru 1215/2012 fejn il-leġiżlatur tal-Unjoni b’mod espliċitu ppreveda l-obbligu għall-qorti li taġixxi ex officio. Dan huwa hekk, b’mod partikolari, skont l-Artikoli 27, 28 u 29(1) ta’ dan ir-regolament.
65. Dawk id-dispożizzjonijiet, meħuda flimkien, juru li l-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li jħalli fl-inizjattiva tal-parti li kontriha tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni sabiex il-parti topponi l-eżekuzzjoni. Din l-għażla iktarx hija konsistenti mal-għan tal-promozzjoni, kemm jista’ jkun, taċ-ċirkolazzjoni libera ta’ sentenzi fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Dan l-għan jirrikjedi li jkun hemm limiti ċari dwar meta u kif issir oppożizzjoni kontra l-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija barra l-pajjiż, u dwar ir-raġunijiet għal tali oppożizzjoni.
66. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jien tal-fehma li l-qorti tar-rinviju ma hijiex intitolata tivverifika jekk l-ordni ta’ ħlas inkwistjoni nħarġitx skont il-liġi u, b’mod partikolari, jekk osservatx ir-regoli tal-ġurisdizzjoni stabbiliti fir-Regolament Nru 1215/2012. A fortiori l-qorti tar-rinviju ma għandha ebda obbligu tagħmel hekk ex officio.
3. Il-proċedura prevista fl-Artikolu 53 tar-Regolament 1215/2012
67. Dik il-konklużjoni tirriżulta wkoll minn kunsiderazzjonijiet relatati man-natura tal-proċedura prevista fl-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012. Dan ir-regolament ma fih ebda dispożizzjoni dwar il-proċedura li għandha tkun segwita għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53.
68. L-elementi amministrattivi u prattiċi ta’ dik il-proċedura (bħal, pereżempju, il-kompetenza interna tal-qorti tal-oriġini, id-dokumenti li jkollhom jinġiebu, l-eżistenza u l-ammont tat-tariffi, eċċ.) huma, għalhekk irregolati mil-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri. Madankollu, dan huwa hekk biss sakemm tkun żgurata l-konformità mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1215/2012; il-funzjonament tas-sistema stabbilita hemmhekk ma jisfax ineffettiv u ma tiġix imfixkla l-kisba tal-għan segwit minn dak ir-regolament.
69. Kif spjegat fil-punti 56 sa 61 iktar ’il fuq, kemm mill-ħsieb wara s-sistema l-ġdida ta’ rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, kif ukoll mill-kliem tal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 jirriżulta li l-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 mill-qorti tal-oriġini huwa awtomatiku. Ladarba jkun ġie aċċertat li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 53 ikunu ssodisfatti, il-qorti tal-oriġini ma tistax tirrifjuta toħroġ iċ-ċertifikat.
70. Minħabba f’hekk il-proċedura li għandha tkun segwita mill-qorti tal-oriġini tirrikjedi — inevitabbilment, fil-fehma tiegħi — li t-talba tar-rikorrent tiġi ttrattata malajr. Kull terminu supplimentari li jkun meħtieġ mill-qorti tal-oriġini sabiex tistħarreġ kwistjoni li tmur lil hinn mis-sempliċi osservanza tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 jista’, probabbilment, joħloq dewmien bla bżonn tal-proċedura. Dan jista’, imbagħad, jippreġudika l-effikaċja tas-sistema stabbilita bir-Regolament Nru 1215/2012, billi jxejjen l-għan li tilwim transkonfinali jieħu inqas ħin u spejjeż.
71. Dan ikun il-każ, b’mod partikolari, jekk il-qorti tal-oriġini tiddeċiedi li tistħarreġ ex officio sabiex tevalwa mill-ġdid il-kwistjonijiet li kienu ttrattati (jew li kellhom ikunu ttrattati) fis-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha. Dan ikun jista’ jinkludi, pereżempju, jekk dik is-sentenza tkunx ingħatat mill-qorti nazzjonali li kellha ġurisdizzjoni skont ir-regoli previsti fil-Kapitolu II tar-Regolament Nru 1215/2012.
72. Il-konklużjoni tiegħi dwar dan il-punt ma hemmx dubju dwarha fil-ġurisprudenza li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat in-natura tal-proċedura li permezz tagħha tkun iċċertifikata sentenza bħala Ordni Ewropea ta’ Infurzar għall-finijiet tar-Regolament Nru 805/2004 (27). Id-dmir tal-qorti tal-oriġini li tivverifika li jkunu ssodisfatti r-rekwiżiti kollha għal ċertifikazzjoni bħala Ordni Ewropea ta’ Infurzar jirriżulta espressament mill-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 805/2004, dispożizzjoni li ma hemmx l-ekwivalenti tagħha fir-Regolament Nru 1215/2012.
4. Il-protezzjoni tal-konsumaturi fil-kuntest tar-Regolament Nru 1215/2012
73. F’dan l-istadju jeħtieġ jiġi eżaminat jekk il-fatt li r-regoli dwar il-ġurisdizzjoni allegatament miksura mit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano) meta ħareġ l-ordni ta’ ħlas kontenzjuż kienx dwar ġurisdizzjoni għal azzjonijiet miġjuba kontra konsumaturi li setgħet twassal għal konklużjoni differenti.
74. Kif imsemmi fil-punt 17 iktar ’il fuq l-ispirazzjoni tal-qorti tar-rinviju ġejja mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja— żviluppata l-iktar fil-kuntest tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal-5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (28) — li skontha l-konsumatur huwa f’pożizzjoni dgħajfa meta mqabbel mal-bejjiegħa jew fornituri u, b’riżultat ta’ dan, jista’ jkun meħtieġ intervent pożittiv mill-qrati nazzjonali, jekk ikun-il-każ jistgħu jaġixxu ex officio sabiex tissewwa dik l-inugwaljanza f’ċerti ċirkustanzi (29).
75. Il-qorti tar-rinviju, għalhekk, tistaqsi jekk dik il-ġurisprudenza, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, tippermettix lill-qorti tal-oriġini tgħarraf ex officio lill-konsumatur dwar l-allegat ksur, filwaqt li ma topponix jew ma tirrifjutax il-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53. B’dik l-informazzjoni l-konsumatur ikun jista’ jqis, filwaqt li jkun jaf sewwa dwar il-fatti, jekk ikunx jixtieq jopponi r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tal-ordni ta’ ħlas quddiem il-qorti tal-Istat Membru fejn ikollu d-domiċilju tiegħu, billi juża r-rimedju previst fl-Artikolu 45(1)(e) tar-Regolament Nru 1215/2012.
76. Dwar din il-kwistjoni, bħall-Gvern Ċek, l-Irlanda, il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni, jiena konvint li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-Direttiva 93/13 ma tistax sempliċement tkun trasposta għall-kuntest tar-Regolament Nru 1215/2012.
77. Id-Direttiva 93/13 għandha l-għan l-iktar li tapprossima l-liġijiet sostantivi tal-Istati Membri f’dak li għandu x’jaqsam ma’ klawżoli inġusti f’kuntratti tal-konsumatur, u tħalli għall-Istati Membri li jistabbilixxu r-regoli proċedurali meħtieġa (30), konformement mal-prinċipju magħruf sewwa ta’ awtonomija proċedurali (31). Il-ġurisprudenza msemmija mill-qorti tar-rinviju kienet għalhekk, ir-riżultat ta’ sitwazzjonijiet li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li r-regoli proċedurali nazzjonali kienu jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli għal konsumaturi li jeżerċitaw id-drittijiet mogħtija lilhom mid-Direttiva 93/13.
78. Dwar dan għandu jiġi enfasizzat li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 jipprovdi li klawżoli inġusti ma jorbtux lill-konsumatur. Din hija, skont kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, dispożizzjoni obbligatorja, li l-għan tagħha huwa li jiġi ssostitwit l-ekwilibriju formali li l-kuntratt jistabbilixxi bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet b’ekwilibriju effettiv li jistabbilixxi mill-ġdid l-ugwaljanza bejniethom (32). Għall-kuntrarju, ir-Regolament Nru 1215/2012 jistabbilixxi regoli komuni ta’. natura proċedurali. Ma fihx dispożizzjoni sostantiva maħsuba sabiex iġġib riżultati u li tkun estensiva, simili għall-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13.
79. Dan bilkemm huwa ta’ sorpriża. Ir-Regolament Nru 1215/2012 jinkludi bosta dispożizzjonijiet li huma speċifiċi għal konsumaturi u jagħtuhom drittijiet speċifiċi fil-proċedura. Kif tispjega l-premessa 18 “[b]’relazzjoni mal-kuntratti ta’ assigurazzjoni, tal-konsumatur u ta’ impjieg, il-parti l-anqas b’saħħitha għandha tiġi mħarsa b’regoli ta’ ġurisdizzjoni aktar favorevoli għall-interessi tagħha milli [b’regoli] ġenerali ” (33).
80. Għaldaqstant, bis-saħħa tal-Artikolu 17(1)(c) ta’ dak ir-regolament, il-ġurisdizzjoni għandha tkun iddeterminata skont ir-regoli stabbiliti fit-Taqsima 4 tal-Kapitolu II “[f]i kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ kuntratt konkluż minn xi persuna, il-konsumatur, għal skop li jista’ jitqies lil hinn minn negozju jew professjoni tiegħu […] jekk […] il-kuntratt ikun ġie konkluż ma’ persuna li tinvolvi ruħha f’attivitajiet kummerċjali jew professjonali fl-Istat Membru tad-domiċilju tal-konsumatur jew, bi kwalunkwe mezzi, tidderieġi tali attivitajiet lejn dak l-Istat Membru jew lejn diversi Stati inkluż dak l-Istat Membru, u l-kuntratt jidħol fl-ambitu ta’ attivitajiet bħal dawk”. Imbagħad, skont l-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 1215/2012 “[j]istgħu jitressqu proċeduri kontra konsumatur mill-parti l-oħra tal-kuntratt biss fil-qrati tal-Istat Membru li fih ikun domiċiljat il-konsumatur”.
81. Barra minn hekk, l-Artikolu 45(1)(e)(i) u l-Artikolu 46 tar-Regolament Nru 1215/2012 jagħtu lil konsumaturi raġuni speċjali għal rifjut ta’ rikonoxximent u eżekuzzjoni f’każijiet fejn is-sentenza inkwistjoni tkun f’kunflitt mar-regoli speċifiċi dwar il-ġurisdizzjoni msemmija iktar ’il fuq.
82. Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jiena tal-fehma li l-leġiżlatur tal-Unjoni qies, f’materji li għalihom japplika r-Regolament Nru 1215/2012, is-sitwazzjoni speċifika ta’ konsumaturi u għamlet regoli mfassla ad hoc għal dak l-għan. Ir-Regolament Nru 1215/2012, għalhekk, diġà għandu għadd ta’ garanziji proċedurali addizzjonali meqjusa bħala meħtieġa għal konsumaturi. F’kuntest bħal dan, li diġà jipproteġi ħafna lill-konsumaturi, ma hemmx ħtieġa li wieħed “jestendi iżżejjed” l-Artikolu 53 ta’ dan ir-Regolament sabiex jiddaħħlu — permezz ta’ interpretazzjonijiet — garanziji addizzjonali bħal dawk issuġġeriti mill-qorti tar-rinviju.
83. Minn perspettiva sistemika, jekk kellu jiġi interpretat li fid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 1215/2012 hemm livell ieħor ta’ protezzjoni għal konsumaturi, għandu mbagħad trattament simili jestendi wkoll għall-kategoriji l-oħra ta’ persuni li l-leġiżlatur tal-Unjoni qies li kien jistħoqqilhom protezzjoni speċifika meta jidhru bħala konvenuti (34)?
84. F’dan il-kuntest, ikun utli jiġi nnutat li, fil-ġurisprudenza stess iċċitata mill-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-protezzjoni tal-konsumatur ma hijiex assoluta. B’mod partikolari, hija qieset li, bħala prinċipju, id-dritt tal-Unjoni ma jirrikjedix li qorti nazzjonali ma tapplikax regoli domestiċi ta’ proċedura li jagħtu lil sentenza l-awtorità ta’ res judicata, anki jekk dan jippermetti b’hekk li jkun hemm rimedju għal ksur ta’ dispożizzjoni, tkun xi tkun in-natura tagħha, li hemm fid-Direttiva 93/13 (35). Issa, kif imsemmi fil-punti 59 sa 61 iktar ’il fuq, il-mod ta’ azzjoni propost mill-qorti tar-rinviju jkun ifisser li jinxteħet dubju fuq in-natura definittiva tas-sentenza li għaliha jkun intalab iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53.
5. L-Artikolu 47 tal-Karta
85. Bħala l-aħħar punt, għandi ngħid li wkoll jekk l-Artikolu 47 tal-Karta jiżdied ma’ dawn l-argumenti, il-konklużjoni tiegħi dwar l-interpretazzjoni korretta tal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 tibqa’ mhux mittiefsa.
86. Il-leġiżlatur tal-Unjoni qies il-ħtieġa li jkun żgurat li partijiet ikkonċernati jkollhom rimedji ġudizzjarji adegwati disponibbli għalihom sabiex jopponu l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi mogħtija barra l-pajjiż. Fil-premessa 29 tar-Regolament Nru 1215/2012, il-leġiżlatura tal-Unjoni jisħaq li “[l]-eżekuzzjoni diretta fl-Istat Membru indirizzat minn sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor mingħajr dikjarazzjoni ta’ eżegwibbiltà m’għandhiex tipperikola l-osservanza tad-drittijiet tad-difiża”, filwaqt li jkompli jżid, fil-premessa 38, li r-regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali “b’mod partikolari d-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali garantiti fl-Artikolu 47 tal-Karta”.
87. Diġà hemm għadd ta’ salvagwardji li jiggarantixxu b’mod sħiħ dak l-għan.
88. L-ewwel nett, jekk huwa minnu li l-ordni ta’ ħlas inkwistjoni nħarġet bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni stabbiliti fit-Taqsima 4 tal-Kapitolu II tar-Regolament Nru 1215/2012, A.M. Fiermonte tista’ topponi r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni fil-Ġermanja billi tinvoka d-dispożizzjonijiet flimkien tal-Artikolu 45(1)(e)(i) u tal-Artikolu 46 tal-istess regolament.
89. It-tieni nett, A.M. Fiermonte tista’ wkoll issemmi r-raġuni ta’ rifjut tal-Artikolu 45(1)(b) tar-Regolament Nru 1215/2012 dwar sentenzi mogħtija fil-kontumaċja jekk ikunu ssodisfatti l-kundizzjonijiet imsemmija hemmhekk. Skont dik id-dispożizzjoni ma tkunx irrikonoxxuta sentenza mogħtija fil-kontumaċja “jekk il-konvenut ma kienx ġie notifikat bid-dokument li jkun fetaħ il-proċedimenti jew b’dokument ekwivalenti fi żmien suffiċjenti u b’tali manjiera li dan ikun jista’ jħejji għad-difiża tiegħu, sakemm il-konvenut ma jkunx naqas milli jibda l-proċedimenti biex jikkontesta s-sentenza meta kien possibli għalih li jagħmel hekk”.
90. It-tielet nett, is-sistema ta’ protezzjoni li hija msawra fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1215/2012 tkompli tkun ikkumplimentata mill-prinċipju tar-responsabbiltà tal-Istat. Jekk A.M. Fiermonte tqis li hija sostniet dannu b’riżultat ta’ ksur tar-regoli stabbiliti fir-Regolament Nru 1215/2012 imwettaq mill-qorti tal-oriġini, u fir-rigward tal-possibbiltà ta’ spejjeż li diġà qed ikun hemm minħabba deċiżjoni illegali maħruġa mill-qorti tal-oriġini, għalhekk irrispettivament mill-azzjoni ulterjuri tal-qorti kompetenti tal-Istat Membru indirizzat, hija jkollha l-possibbiltà titlob kumpens għad-danni mingħand l-Istat Membru kkonċernat (jew l-Istati Membri kkonċernati).
91. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju tar-responsabbiltà tal-Istat għad-danni kkawżati lil individwi bħala riżultat ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni, li għalih l-Istat ikun jista’ jinżamm responsabbli, japplika għal kull każ li fih Stat Membru jikser il-liġi tal-Unjoni, tkun liema tkun l-awtorità pubblika responsabbli għall-ksur, inkluż fejn il-ksur inkwistjoni joħroġ minn deċiżjoni ta’ qorti (36).
92. Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jiena tal-fehma li l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 jipprekludi lill-qorti tal-oriġini adita bit-talba għall-ħruġ taċ-ċertifikat fir-rigward ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li tkun kisbet l-awtorità ta’ res judicata milli teżerċita setgħat ex officio sabiex taċċerta jekk dik id-deċiżjoni ngħatatx bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni fuq kuntratti tal-konsumaturi.
D. Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja (it-tieni att)
93. Wara li ttrattajt il-mertu tal-kawża, nerġa’ lura fl-aħħar nett għall-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni, sempliċement għal raġunijiet ta’ kompletezza.
94. Diversi kunsiderazzjonijiet iwassluni sabiex nifhem li l-funzjonijiet eżerċitati m ill-qorti tal-oriġini meta ntalbet toħroġ iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 huma ta’ natura ġudizzjarja. Tali qorti tkun, għalhekk, tista’ tagħmel talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE.
95. L-ewwel nett, enfasizzajt fil-punt 52 iktar ’il fuq dwar l-importanza taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 fl-iskema tar-Regolament Nru 1215/2012. Dak iċ-ċertifikat jikkostitwixxi l-bażi għall-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ eżekuzzjoni diretta ta’ sentenzi mogħtija barra l-pajjiż. Ladarba ċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 jingħata lill-awtorità kompetenti ta’ infurzar, fil-prattika, dan jikseb stat tiegħu nnifsu. Bħala prinċipju l-informazzjoni kollha meħtieġa għall-eżekuzzjoni tas-sentenza relatata għandha tkun disponibbli, b’mod faċli għal min jużaha, fiċ-ċertifikat. Ikun għalhekk, ġust li, sakemm ma jintalbux espressament, l-awtoritajiet ta’ infurzar x’aktarx li ma jerġgħux jivverifikaw kemm dik l-informazzjoni tkun preċiża billi jeżaminaw it-test tas-sentenza inkwistjoni, li ta’ spiss tkun abbozzata f’lingwa li ma humiex kapaċi jifhmu. Għalhekk, fil-prattika, iċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 x’aktarx li jkun jifforma l-bażi għal eżekuzzjoni tas-sentenza.
96. It-tieni nett, il-funzjoni tal-awtorità responsabbli sabiex tislet l-informazzjoni mill-korp tas-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha, u sabiex dik l-informazzjoni tiddaħħal fil-formola speċifika spiss tista’ tkun pjuttost mekkanika. Madankollu, dan jista’ mhux dejjem ikun il-każ. Il-mili tal-formola tal-Anness I tar-Regolament Nru 1215/2012 jeħtieġ informazzjoni pjuttost iddettaljata. Jista’ jkun verament possibbli li parti minn dik l-informazzjoni tista’ ma tkunx tinsab fis-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha. Xi wħud minn dawk il-kwistjonijiet jistgħu, ovvjament, ikunu kontenzjużi. Oħrajn jistgħu jkunu jeħtieġu interpretazzjoni tas-sentenza finali mogħtija.
97. Barra minn hekk, il-kwistjoni ta’ jekk ikunux tħarsu l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012, diskussi iktar ’il fuq fil-punt 57, tista’ tkun suġġett ta’ tilwima bejn il-partijiet. Il-kawża Gradbeništvo Korana (37) hija eżempju tajjeb ta’ dan.
98. Dawn l-elementi u dawn il-possibbiltajiet kollha jwassluni għal konklużjoni pjuttost ċara: il-mili taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 bilkemm jikkwalifika bħala proċedura “amministrattiva”, ekwivalenti għal sitwazzjoni li fiha xi ħadd jintalab jittimbra biss dokument mingħajr ħafna riflessjoni jew kontribut sostanzjali.
99. It-tielet nett, fid-dawl ta’ dak li qed nifhem, ma nsibhiex sodisfaċenti interpretazzjoni tal-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 fejn in-natura (ġudizzjarja jew amministrattiva) tal-funzjonijiet eżerċitati mill-korp li joħroġ iċ-ċertifikat tkun tiddependi kull darba mit-tip ta’ kwistjonijiet li l-korp ikun jeħtieġlu jittratta matul dik il-proċedura speċifika. In-natura ta’ dawk il-funzjonijiet, stabbiliti fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1215/2012, għandha tkun l-istess mill-bidu sat-tmiem tal-proċedura, irrispettivament minn jekk il-kwistjonijiet li l-qorti tal-oriġini jkun jeħtiġilha tindirizza jisfaw ikunu ftit jew wisq ikkumplikati, jew ikunu jinvolvu evalwazzjonijiet li jkunu jistgħu jmorru, sa ċertu punt, lil hinn minn dak li jkun espliċitament inkluż fis-sentenza li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tagħha. Fi kliem sempliċi, insibha diffiċli nagħmel tiegħi metodu li bih il-partikularitajiet u l-(is)fortuna ta’ każ ikunu jistgħu jdawru l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 fi proċedura ta’ ġeometrija varjabbli, li xi drabi tkun u drabi oħra ma tkunx ġudizzjarja.
100. Fir-raba’ u fl-aħħar nett, fuq livell iktar ġenerali, jista’ wkoll ikun utli nfakkar li l-proċedura taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 isseħħ fil-prattika, fil-livell nazzjonali, b’diversi forom ta’ “delegazzjoni interna” (38). Il-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53 jista’ jsir minn imħallef waħdu, jew forsi wkoll jkun iddelegat lil skrivan tal-qorti jew lil uffiċjal ieħor tal-qorti, iżda dejjem isir fi ħdan qorti nazzjonali.
101. Jiena tal-fehma li, meta l-korp li jkun qed jagħmel ir-rinviju jkun, skont id-definizzjoni ġenerali u istituzzjonali, “qorti jew tribunal” skont id-dritt nazzjonali, għandhom jinġiebu argumenti tajbin sabiex jintwera li, minkejja n-natura ġudizzjarja ġenerali tiegħu, dak il-korp ikun qiegħed b’mod ċar jeżerċita biss funzjonijiet amministrattivi f’każ partikolari fil-kawża prinċipali (39). Jidhirli li l-Qorti tal-Ġustizzja waslet għal din il-konklużjoni biss fejn ma setax kien hemm dubju li l-attività inkwistjoni, minkejja li kienet qed issir minn korp ġudizzjarju, ma kinitx wasslet għal deċiżjoni li għandha natura ġudizzjarju (40). Għall-kuntrarju, fil-kawżi fejn is-sitwazzjoni kienet inqas ċara, il-Qorti tal-Ġustizzja jidher li tkun tat lill-qorti jew lit-tribunal nazzjonali “il-benefiċċju tad-dubju” (41).
102. Inqis li dak il-metodu huwa raġonevoli u possibbilment wisq iktar ġustifikat fil-kuntest tas-sistema ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja stabbilita bir-Regolament Nru 1215/2012. It-tħaddim tas-sistema kollha, li l-Artikolu 53 huwa komponent importanti tagħha, jiddependi mill-funzjoni ewlenija mogħtija lil awtoritajiet ġudizzjarji. Għalhekk, meta qorti jew tribunal ikollhom dubji dwar id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1215/2012, ikun fl-interess li tkun żgurata l-unità u ċ-ċarezza tal-liġi li l-aċċess għall-Qorti tal-Ġustizzja, skont l-Artikolu 267 TFUE, ma jkunx interpretat b’mod ristrett bla bżonn.
103. F’din il-kawża ma hemmx dubju li t-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano) u li l-imħallef waħdu, apparentement li għandu ġurisdizzjoni sabiex joħorġu ċ-Ċertifikat tal-Artikolu 53, jifformaw parti mill-ġudikatura ordinarja Taljana. Barra minn hekk, il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 1215/2012 ma hijiex, għar-raġunijiet spjegati iktar ’il fuq, manifestament ta’ natura amministrattiva biss.
104. Fid-dawl ta’ dan, jiena tal-fehma li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni tagħti risposta għad-domanda magħmula f’dawn il-proċeduri.
V. Konklużjoni
105. Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mit-Tribunale di Milano (il-Qorti Distrettwali ta’ Milano, l-Italja) kif ġej:
– L-Artikolu 53 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (riformulazzjoni), jipprekludi lill-qorti tal-oriġini adita bit-talba għall-ħruġ taċ-ċertifikat fir-rigward ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li tkun kisbet l-awtorità ta’ res judicata milli teżerċita setgħat ex officio sabiex taċċerta jekk dik id-deċiżjoni tkunx inħarġet bi ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni fuq kuntratti tal-konsumaturi.
1 Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2 ĠU 2012 L 351, p. 1 (magħruf ukoll bħala r-“Regolament Brussell I bis”).
3 Dik il-qorti tirreferi b’mod partikolari għas-sentenzi tas‑6 ta’ Ottubru 2009, Asturcom Telecomunicaciones (C‑40/08, EU:C:2009:615); tal‑14 ta’ Ġunju 2012, Banco Español de Crédito (C‑618/10, EU:C:2012:349); tal‑4 ta’ Ġunju 2015, Faber (C‑497/13, EU:C:2015:357); tat‑18 ta’ Frar 2016, Finanmadrid EFC (C‑49/14, EU:C:2016:98) u tas‑26 ta’ Jannar 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60).
4 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 38.
5 Ara l-premessa 26 tar-Regolament Nru 1215/2012.
6 Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-Qorti EDB tas‑17 ta’ Jannar 1970, Delcourt vs Il-Belġju (CE:ECHR:1970:0117JUD000268965, punt 31) u tas‑7 ta’ Ġunju 2001, Kress vs Franza (CE:ECHR:2001:0607JUD003959498, punt 41).
7 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza reċenti tas‑27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses (C‑64/16, EU:C:2018:117, punti 41 sa 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
8 Sentenza tat‑28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 41).
9 Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Settembru 1997, Dorsch Consult (C‑54/96, EU:C:1997:413, punt 23) u, iktar reċenti, is-sentenza tas‑17 ta’ Lulju 2014, Torresi (C‑58/13 u C‑59/13, EU:C:2014:2088, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).
10 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑17 ta’ Lulju 2014, Torresi (C‑58/13 u C‑59/13, EU:C:2014:2088, punt 19 u l-ġurisprudenza ċċitata).
11 Ara, pereżempju, is-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 1995, Job Centre (C‑111/94, EU:C:1995:340, punti 11 u 12).
12 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑31 ta’ Jannar 2013, Belov (C‑394/11, EU:C:2013:48, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
13 Ara, infra, il-punti 93 sa 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
14 Ara wkoll il-premessa 32 tar-Regolament Nru 1215/2012
15 Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2012, Trade Agency (C‑619/10, EU:C:2012:531, punt 41), u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott f’din il-kawża (EU:C:2012:247, punt 38).
16 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42.
17 Ara l-Artikoli 53 sa 55 tar-Regolament Nru 44/2001. Ara wkoll is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2012, Trade Agency (C‑619/10, EU:C:2012:531, punt 36).
18 Ara l-Artikolu 39 tar-Regolament Nru 1215/2012.
19 Ara, f’dan is-sens, il-premessa 26 tar-Regolament Nru 1215/2012.
20 Ara dwar dan is-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 37).
21 Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawża Gradbeništvo Korana (C‑79/17, EU:C:2018:863, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22 Skont l-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 44/2001, il-formola kellha tinħareġ mill-“qorti jew l-awtorità kompetenti ta’ Stat Memnru fejn kienet ingħatat is-sentenza”(il-korsiv huwa tiegħi).
23 Ara l-punt 4.6.2.2. tal-formola standard li tinsab fl-Anness I tar-Regolament Nru 1215/2012. Ara wkoll l-Artikolu 42(2) tal-istess regolament.
24 Sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2012, Trade Agency (C‑619/10, EU:C:2012:531, punt 41).
25 Il-korsiv huwa tiegħi.
26 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2006, Kapferer (C‑234/04, EU:C:2006:178, punt 20).
27 Ara b’mod partikolari s-sentenzi tas‑17 ta’ Diċembru 2014, Imtech Marine Belgium (C‑00/14, EU:C:2015:825, punti 46 u 47) u tas‑16 ta’ Ġunju 2016, Pebros Servizi (C‑511/14, EU:C:2016:448, punt 25).
28 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288.
29 Ara l-ġurisprudenza ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
30 Ara, b’mod partikolari, il-premessi 10 u 24 tad-Direttiva 93/13.
31 Ara, fost ġurisprudenza abbondanti, is-sentenza tas‑26 ta’ Ottubru 2006, Mostaza Claro (C‑168/05, EU:C:2006:675, punt 24).
32 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2012, Banco Español de Crédito (C‑618/10, EU:C:2012:349, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33 Enfasi miżjuda minni. Ara wkoll il-premessa 14 tar-Regolament Nru 1215/2012.
34 Pereżempju, id-detenturi tal-polza tal-assigurazzjoni, l-assigurati, il-benefiċjarji tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni, il-partiijiet li jkunu ġarrbu l-ħsara, il-vittmi, il-ħaddiema [sabiex insemmu biss dawk imsemmija fl-Artikolu 45(1)(e)(i) tar-Regolament Nru 1215/2012].
35 Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
36 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑30 ta’ Settembru 2003, Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:513, punti 30 sa 59).
37 Sentenza tat‑28 ta‘ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162).
38 Dwar id-differenza bejn tali delega interna u delega esterna, ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, punti 96 u 97).
39 Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-Kawża Torresi (C‑58/13 u C‑59/13, EU:C:2014:265, punti 72 u 73).
40 Ara, pereżempju, is-sentenza tad-19 ta’ Ottubru 1995, Job Centre (C‑111/94, EU:C:1995:340).
41 Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Cartesio (C‑210/06, EU:C:2008:723, punti 54 sa 63).