Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SAUGMANDSGAARD ØE
ippreżentati fid-29 ta’ Lulju 2019 (1)
Kawża C‑421/18
Ordre des avocats du barreau de Dinant
vs
JN
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-tribunal de première instance de Namur (il-Belġju))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Artikolu 1(1) – Kunċett ta’ materji ċivili u kummerċjali – Il-punt 1 tal-Artikolu 7 – Ġurisdizzjoni speċjali f’materji kuntrattwali – Kunċett ta’ materji kuntrattwali – Talba għall-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet annwali dovuti minn avukat lil kamra ta’ avukati – Obbligu ġuridiku aċċettat liberament”
I. Introduzzjoni
1. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju), tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012, dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (iktar 'il quddiem ir-“Regolament Brussell Ia”) (2).
2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn l-ordre des avocats du barreau de Dinant (il-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant, il-Belġju) u JN dwar in-nuqqas ta’ ħlas, minn dan tal-aħħar, tal-kontribuzzjonijiet professjonali annwali dovuti lill-ewwel waħda. Dawn il-kontribuzzjonijiet annwali jirriżultaw mill-iskrizzjoni ta’ JN mal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant, li hija obbligatorja skont il-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan sabiex jeżerċita s-sengħa ta’ avukat fil-Belġju.
3. Peress li għandu d-domiċilju tiegħu fi Franza, JN ikkontesta l-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qorti tar-rinviju sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din il-kawża.
4. F’dan il-kuntest, din il-qorti trid tkun taf jekk l-azzjoni ta’ kamra tal-avukati, li għandha bħala għan il-kundanna ta’ wieħed mill-membri tagħha għall-ħlas tal-kontribuzzjonijiet professjonali annwali dovuti lilha, tikkostitwixxix azzjoni “f’materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
5. Fit-tmiem tal-espożizzjoni tiegħi, ser nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għal din id-domanda fis-sens li azzjoni li tirrigwarda l-obbligu ta’ ħlas ta’ kontribuzzjonijiet annwali li jikkonsistu essenzjalment fi primjums tal-assigurazzjoni u li jirriżultaw minn deċiżjoni maħruġa minn kamra tal-avukati, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali timponi l-iskrizzjoni tal-avukati magħha, għandha titqies bħala li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Ir-Regolament Brussell Ia
6. Il-premessa 16 tar-Regolament Brussell Ia tistabbilixxi:
“Barra d-domiċilju tal-konvenut, għandu jkun hemm raġunijiet alternattivi ta’ ġurisdizzjoni bbażati fuq konnessjoni mill-qrib bejn il-qorti u l-azzjoni jew sabiex tkun iffaċilitata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja. L-eżistenza ta’ konnessjoni mill-qrib għandha tiżgura ċ-ċertezza legali u tevita l-possibbiltà li l-konvenut jiġi mħarrek f’qorti ta’ Stat Membru li dan il-konvenut ma setax raġonevolment jipprevedi. [...]”
7. L-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Dan ir-Regolament għandu japplika fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali independentament min-natura tal-qorti jew tat-tribunal. Huwa m’għandux jestendi, b’mod partikolari, għal kwistjonijiet ta’ dħul, dawk doganali jew amministrattivi jew għar-responsabbiltà tal-Istat għal atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat (acta iure imperii).”
8. It-Taqsima 2 tal-imsemmi regolament, intitolata “Ġurisdizzjoni speċjali”, tipprevedi fil-punt 1 tal-Artikolu 7 tagħha:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’ tiġi mħarrka fi Stat Membru ieħor:
1.a) fi kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettiq tal-obbligazzjoni in kwistjoni;
b) għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni u sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor, il-post tat-twettiq tal-obbligi f’dak il-każ għandu jkun:
– fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati,
– fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati;
c) jekk il-punt (b) ma japplikax, japplika l-punt (a);”
B. Il-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan
9. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 428 tal-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan jistabbilixxi:
“Ħadd ma jista’ jkollu t-titolu ta’ avukat jew jeżerċita l-professjoni jekk ma jkunx Belġjan jew ċittadin ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea, li jkollu dottorat jew ikun gradwat fil-liġi, jekk ma jkunx ħa l-ġurament previst fl-Artikolu 429 u jekk ma jkunx iskritt fir-reġistru tal-kamra jew fil-lista tal-avukati bi prova.”
10. L-Artikolu 443 jindika li l-Kunsill tal-kamra jista’ jimponi fuq l-avukati iskritti fir-reġistru, fuq l-avukati li jeżerċitaw il-professjoni tagħhom taħt it-titolu professjonali ta’ Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea, fuq l-avukati bi prova u fuq l-avukati onorarji, il-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet stabbiliti minnu.
III. Il-kawża prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
11. F’data mhux speċifikata, JN ġie rreġistrat mal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant.
12. JN jiddikjara li stabbilixxa r-residenza tiegħu fi Franza matul is-snin 1990, filwaqt li baqa’ iskritt mal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant, li lilha ħallas kontribuzzjonijiet annwali sal-2012.
13. Permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Mejju 2015, il-President tal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant talab lil JN sabiex iħallas il-kontribuzzjonijiet dovuti għas-snin 2013, 2014 u 2015. F’dan ir-rigward, minn din l-ittra jirriżulta, minn naħa, li l-iskrizzjoni mal-Kamra tal-Avukati “toffri vantaġġi sinjifikattivi fuq livell ta’ assigurazzjoni” u li l-kontribuzzjonijiet dovuti lil din il-kamra “huma, fir-realtà, essenzjalment, ikkostitwiti minn primjums ta’ assigurazzjoni mħallsa minn din il-kamra”, u, min-naħa l-oħra, peress li ġie kkonstatat li minkejja li JN ma tantx kien attiv bħala avukat xorta baqa’ iskritt mal-Kamra tal-Avukati, il-President ta’ din il-kamra pproponielu li l-ammont tal-kontribuzzjonijiet tiegħu jitnaqqas għall-valur tal-primjums ta’ assigurazzjoni mħallsa mill-kamra, kif ukoll il-pagament permezz ta’ ħlasijiet imqassma.
14. Fin-nuqqas ta’ risposta u ta’ ħlas mingħand JN, intbagħtulu ittri ta’ tfakkir fil-11 ta’ Diċembru 2015 u fil-21 ta’ Diċembru 2016. Peress li dawn l-ittri ta’ tfakkir baqgħu mingħajr risposta, il-Kamra tal-Avukati talbet lil JN sabiex iħallas il-kontribuzzjonijiet annwali tiegħu permezz ta’ ittra ta’ intimazzjoni tat-23 ta’ Jannar 2017.
15. Wara din l-intimazzjoni, JN bagħat ittra lill-kamra li permezz tagħha spjega li kellu diffikultajiet finanzjarji li ma kinux jippermettulu li jħallas iktar minn mitt euro fix-xahar sabiex jirregola l-kontribuzzjonijiet mitluba.
16. Madankollu, peress li l-ebda ħlas ma twettaq minn JN, ġie msejjaħ mill-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant sabiex jidher quddiem it-tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju), il-qorti tar-rinviju, permezz ta’ taħrika tas-17 ta’ Mejju 2017, fejn talbitha sabiex tikkundannah għall-ħlas tas-somma ta’ EUR 7 277.70, flimkien mal-interessi u l-ispejjeż tal-istanza.
17. Permezz ta’ ittra tas-16 ta’ Mejju 2017, indirizzata lill-President tal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant, JN talab it-tneħħija tiegħu mir-reġistru u l-possibbiltà sabiex iqassam il-ħlasijiet tiegħu fuq perijodu ta’ erba’ u għoxrin xahar.
18. Quddiem il-qorti tar-rinviju, JN ikkontesta l-ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti fuq il-bażi tar-Regolament Brussell Ia. Fl-opinjoni tiegħu, l-iskrizzjoni mal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat ma hijiex ta’ natura kuntrattwali fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, peress li din ma hijiex kuntratt li jirriżulta mill-awtonomija tar-rieda u tal-għażla libera, iżda minn formalità amministrattiva u minn obbligu legali.
19. Il-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant tallega, għall-kuntrarju, li billi żamm l-iskrizzjoni tiegħu ma’ din il-kamra, JN intrabat fir-rigward tal-imsemmija kamra għall-obbligu li jħallas il-kontribuzzjonijiet annwali stabbiliti minnha, b’tali mod li dan l-impenn għandu jiġi assimilat għal impenn kuntrattwali, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
20. F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-applikabbiltà tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament f’dan il-każ, u, b’mod partikolari, dwar il-punt jekk l-interpretazzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Peters Bauunternehmung (3) tistax tiġi applikata. Skont din il-ġurisprudenza, l-obbligi li jsibu l-bażi tagħhom fir-rabta ta’ affiljazzjoni li teżisti bejn assoċjazzjoni u l-membri tagħha għandhom jitqiesu li huma “materji kuntrattwali” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
21. F’dawn iċ-ċirkustanzi, permezz ta’ deċiżjoni tal-21 ta’ Ġunju 2018, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-28 ta’ Ġunju 2018, it-tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju), iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-azzjoni ta’ ordni ta’ avukati, li jkollha bħala għan li tikseb il-kundanna ta’ wieħed mill-membri tagħha għall-ħlas tal-kontribuzzjonijiet professjonali annwali li huma dovuti lilu, tikkostitwixxi azzjoni relatata “ma’ kuntratt” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-[Regolament Brussell Ia]?”
22. Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-Gvern Taljan u mill-Gvern Litwan kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.
IV. Analiżi
23. Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk azzjoni ta’ kamra tal-avukati, intiża sabiex tikseb il-kundanna ta’ wieħed mill-membri tagħha għall-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet professjonali annwali dovuti lilha, tikkostitwixxix azzjoni “f’materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
24. Qabel kollox, nirrileva li l-Kummissjoni għandha dubji fir-rigward tal-applikabbiltà tar-Regolament Brussell Ia fil-kawża prinċipali, peress li ċerti kawżi bejn organu pubbliku u persuna rregolata mid-dritt privat huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament u li l-ordre des barreaux francophones et germanophone (iktar 'il quddiem l-“OBFG”), li l-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant hija parti minnha, hija persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku.
25. Peress li l-qorti tar-rinviju ma għamlitx domandi fuq dan il-punt u ma kkummentatx f’dan ir-rigward fid-deċiżjoni tar-rinviju, nippreżupponi li hija tikkunsidra li r-Regolament Brussell Ia huwa tassew applikabbli fil-kawża prinċipali.
26. Madankollu, fid-dawl tal-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni, ser nagħmel, preliminarjament, xi kummenti fuq dan il-punt (taqsima A). Peress li l-fajl nazzjonali li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja ma fihx elementi suffiċjenti f’dan ir-rigward, il-kummenti tiegħi ser ikunu limitati għal osservazzjonijiet ġenerali sabiex il-qorti tar-rinviju tkun tista’ tivverifika jekk ir-Regolament Brussell Ia japplikax għall-kawża prinċipali.
27. Sussegwentement, ser nipproċedi għall-analiżi tad-domanda magħmula, dwar jekk azzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, taqax taħt il-kunċett ta’ “materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament (taqsima B).
A. Fuq il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia
28. Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Brussell Ia, dan japplika “fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”.
29. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” huwa kunċett awtonomu li għandu jiġi interpretat b’riferiment, minn naħa, għall-għanijiet u għall-istruttura tar-Regolament Brussell Ia u, min-naħa l-oħra, għall-prinċipji ġenerali li joħorġu mill-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali. Barra minn hekk, il-ħtieġa li jiġi żgurat il-funzjonament tajjeb tas-suq intern kif ukoll dik li jiġi evitat, għall-funzjonament armonjuż tal-ġustizzja, li jingħataw deċiżjonijiet irrikonċiljabbli fl-Istati Membri jeħtieġu interpretazzjoni wiesgħa tal-imsemmi kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” (4).
30. L-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” wasslet għall-esklużjoni ta’ ċerti deċiżjonijiet ġudizzjarji mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia minħabba f’elementi li jikkaratterizzaw in-natura tar-relazzjonijiet ġuridiċi bejn il-partijiet għat-tilwima jew l-għan tagħha (5).
31. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, għalkemm ċertu tilwim bejn awtorità pubblika u persuna rregolata mid-dritt privat jista’ jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia, dan ikun differenti meta l-awtorità pubblika taġixxi fl-eżerċizzju tas-setgħat pubbliċi (6). Fil-fatt, il-manifestazzjoni ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika minn waħda mill-partijiet fil-kawża, minħabba fl-eżerċizzju minnha ta’ setgħat li joħorġu mill-portata tar-regoli tad-dritt komuni applikabbli fir-relazzjonijiet bejn l-individwi, teskludi lil tali tilwima mill-materji ċivili u kummerċjali fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament (7).
32. F’dan il-każ, kif indikajt fil-punt 24 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Kummissjoni nnotat li l-OBFG, li l-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant hija parti minnha, hija persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku, li għandha personalità ġuridika, u li l-organizzazzjoni u l-funzjonament tagħha huma rregolati mill-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan (8).
33. Nikkonstata li, skont il-kliem ta’ din il-leġiżlazzjoni, l-OBFG għandha bħala funzjoni li tiżgura l-unur, id-drittijiet u l-interessi professjonali komuni tal-avukati u tiddisponi minn numru ta’ kompetenzi għal dan il-għan (9).
34. Għaldaqstant, jidher li l-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant, li hija parti mill-OBFG, għandha funzjoni ta’ servizz pubbliku, jiġifieri dik li tipprovdi garanziji ta’ integrità u ta’ esperjenza lill-konsumaturi finali tas-servizzi legali u li tiżgura l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja (10).
35. Anki jekk jitqies li dan huwa l-każ, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, sabiex jiġi ddeterminat jekk ir-Regolament Brussell Ia japplikax għall-kawża prinċipali, għandu jiġi evalwat jekk, billi titlob il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet annwali li huma s-suġġett tal-azzjoni fil-kawża prinċipali, il-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant hijiex taġixxi fl-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika.
36. Għall-finijiet ta’ din l-evalwazzjoni, għandhom jiġu eżaminati n-natura tal-kontribuzzjonijiet annwali (11) kif ukoll il-bażi tal-azzjoni u l-modalitajiet għat-tressiq tagħha (12).
37. Fir-rigward tan-natura tal-kontribuzzjonijiet annwali, ma jidhirlix li dawn huma l-espressjoni ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika.
38. Fil-fatt, abbażi tal-Artikolu 433 tal-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan, il-Kunsill tal-kamra jista’ jimponi fuq l-avukati iskritti fir-reġistru l-ħlas tal-kontribuzzjonijiet stabbiliti minnu. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tosserva li jidher li jirriżulta mill-Artikolu 2 tar-regolamenti tal-OBFG li l-kontribuzzjonijiet huma effettivament iddeterminati mil-laqgħa ġenerali ta’ dan tal-aħħar.
39. Infakkar li mill-ittra tad-29 ta’ Mejju 2015, mibgħuta mill-President tal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant lil JN, jirriżulta li l-kontribuzzjonijiet annwali dovuti lill-kamra huma, essenzjalment, ikkostitwiti minn primjums tal-assigurazzjoni mħallsa minn din il-kamra u li l-iskrizzjoni mal-imsemmija kamra toffri vantaġġi fir-rigward tal-assigurazzjoni (13). Kif nista’ nifhem minn din l-osservazzjoni, l-OBFG ikkonkludiet, ma’ kumpannija ta’ assigurazzjoni, assigurazzjoni obbligatorja ta’ responsabbiltà professjonali għall-avukati iskritti mal-OBFG.
40. Barra minn hekk, infakkar li mill-istess ittra jirriżulta li l-kamra taqbel dwar it-tnaqqis tal-ammont tal-kontribuzzjonijiet għall-ammont tal-primjums tal-assigurazzjoni mħallsa mill-kamra (14).
41. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għall-inqas, jidhirli li dawn ma humiex ħlasijiet dovuti għal servizz pubbliku, li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia (15), iżda remunerazzjoni għal serizz ipprovdut mill-Kamra tal-Avukati, li qisha tindika wkoll il-Kummissjoni.
42. Fir-rigward tal-bażi u tal-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni mressqa, jidhirli, kif tindika l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, li lanqas dawn ma huma l-espressjoni ta’ prerogattiva ta’ awtorità pubblika.
43. Fil-fatt, kif tosserva l-Kummissjoni, jidher li, sabiex tista’ tikseb il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet annwali dovuti, il-Kamra tal-Avukati hija mġiegħla tressaq azzjoni ġudizzjarja u din tal-aħħar ma tidhirx li għandha l-possibbiltà li tikseb dan il-ħlas b’mod ieħor, pereżempju bl-adozzjoni ta’ att tad-dritt pubbliku, li għandu saħħa eżekuttiva fih innifsu.
44. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk il-kawża prinċipali taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia. Prima facie, jidhirli li dan huwa l-każ.
45. Fl-iżviluppi li ġejjin, ser nippreżumi li t-tilwima fil-kawża prinċipali għandha bħala għan azzjoni dwar materji ċivili u kummerċjali fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Brussell Ia u, għaldaqstant, li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament.
B. Fuq l-applikabbiltà tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia
46. Id-domanda preliminari taqa’ fil-kuntest ta’ ġurisprudenza pprovduta dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia (16). Peress li d-domanda preliminari għandha tirċievi risposta fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, inqis neċessarju li nfakkar ċerti aspetti tagħha qabel kollox (taqsima 1), qabel ma nipproċedi, sussegwentement, għall-analiżi tad-domanda preliminari (taqsima 2).
1. Fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kunċett ta’ “materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia
47. Qabel kollox, infakkar li r-regoli ta’ ġurisdizzjoni previsti mill-Kapitolu II tar-Regolament Brussell Ia huma bbażati fuq il-prinċipju ġenerali, stabbilit fl-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament, li abbażi tiegħu l-persuni ddomiċiljati fit-territorju ta’ Stat Membru għandhom jitressqu quddiem il-qrati ta’ dan l-Istat (17).
48. Dan il-prinċipju huwa madankollu kkompletat minn regoli oħra ta’ ġurisdizzjoni minħabba r-rabta stretta bejn il-qorti u t-tilwima jew sabiex tiġi ffaċilitata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, inkluża dik prevista fil-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia dwar “materji kuntrattwali” (18).
49. Il-kunċett ta’ “materji kuntrattwali” previst f’dan il-punt 1 tal-Artikolu 7 huwa kunċett awtonomu li għandu jiġi interpretat bħala li jirreferi prinċipalment għas-sistema u għall-għanijiet tal-imsemmi regolament (19).
50. F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, għalkemm il-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia ma jeħtieġx il-konklużjoni ta’ kuntratt, l-identifikazzjoni ta’ obbligu hija madankollu indispensabbli għall-applikazzjoni tiegħu, peress li l-ġurisdizzjoni tal-qorti abbażi ta’ din id-dispożizzjoni hija stabbilita skont il-post fejn l-obbligu li jservi ta’ bażi għat-talba twettaq jew għandu jitwettaq. Il-kunċett ta’ “materji kuntrattwali”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, ma jistax jinftiehem bħala li jirrigwarda sitwazzjoni li fiha ma jeżisti l-ebda obbligu aċċettat liberament minn parti, favur oħra (20).
51. Konsegwentement, l-applikazzjoni tar-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista f’materji kuntrattwali, fil-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia tippreżupponi d-determinazzjoni ta’ obbligu ġuridiku aċċettat liberament minn persuna fir-rigward ta’ persuna oħra u li fuqu hija bbażata l-azzjoni tar-rikorrent (21).
52. F’dan ir-rigward, infakkar qabel kollox li mis-sentenza Peters Bauunternehmung, li għaliha l-qorti tar-rinviju tagħmel riferiment (22), jirriżulta li l-obbligi li jsibu l-bażi tagħhom fir-rabta ta’ affiljazzjoni li teżisti bejn assoċjazzjoni u l-membri tagħha għandhom jitqiesu bħala li huma obbligi assunti liberament.
53. Il-kawża li tat lok għal din is-sentenza kienet tirrigwarda l-klassifikazzjoni ta’ obbligu ta’ ħlas ibbażat fuq l-adeżjoni volontarja ta’ impriża f’assoċjazzjoni ta’ impriżi. Il-ħlas ikkonċernat kien impost fuq din l-impriża b’applikazzjoni ta’ regola interna stabbilita mill-korpi tal-assoċjazzjoni u obbligatorja għall-membri tagħha (23).
54. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet f’dan ir-rigward li “l-adeżjoni f’assoċjazzjoni toħloq bejn l-imsieħba rabtiet stretti tal-istess tip bħal dawk li jkun hemm bejn il-kontraenti f’kuntratt”, b’mod li huwa leġittimu li l-obbligi kkonċernati jitqiesu bħala obbligi kuntrattwali għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia. Hija żiedet f’dan ir-rigward li huwa irrilevanti jekk l-obbligu jirriżultax direttament mill-adeżjoni jew jirriżultax kemm mill-imsemmija adeżjoni u minn deċiżjoni ta’ korp tal-assoċjazzjoni (24).
55. Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja applikat b’analoġija din il-ġurisprudenza fis-sentenza Powell Duffryn (25) billi ddeċidiet li l-istatuti ta’ kumpannija għandhom jiġu kkunsidrati bħala kuntratt li jirregola kemm ir-relazzjonijiet bejn l-azzjonisti kif ukoll ir-relazzjonijiet bejn dawn tal-aħħar u l-kumpannija li huma ħolqu. Fil-fatt, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-istabbiliment ta’ kumpannija jirrifletti l-eżistenza ta’ interessi komuni bejn l-azzjonisti fit-tfittxija ta’ għan komuni u, sabiex jintlaħaq dan l-għan, kull azzjonist għandu, fil-konfront tal-azzjonisti u tal-korpi l-oħra tal-kumpannija, drittijiet u obbligi li jsibu l-espressjoni tagħhom fl-istatuti tal-kumpannija. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni inkluża fl-istatuti ta’ kumpannija b’responsabbiltà limitata tikkostitwixxi ftehim li jorbot lill-azzjonisti kollha (26).
56. Kif spjegat il-Qorti tal-Ġustizzja, billi jsir u jibqa’ azzjonist f’kumpannija, l-azzjonist jagħti l-kunsens tiegħu sabiex ikun suġġett għad-dispożizzjonijiet kollha li jinsabu fl-istatuti tal-kumpannija u għad-deċiżjonijiet adottati mill-korpi tal-kumpannija, konformement mad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali applikabbli u mal-istatuti, anki jekk ma jaqbilx ma’ wħud minn dawn id-dispożizzjonijiet jew deċiżjonijiet (27).
57. Fl-opinjoni tiegħi, ir-raġunament li fuqu hija bbażata l-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq huwa li, meta persuna ġuridika jew fiżika tingħaqad volontarjament ma’ persuna ġuridika (pereżempju assoċjazzjoni jew kumpannija), din il-persuna ġuridika jew fiżika tagħti l-kunsens tagħha sabiex tiġi suġġetta għall-obbligi kollha li jirriżultaw minn din l-adeżjoni, li t-termini konkreti tagħhom jiġu ddeterminati mill-istatuti u mid-deċiżjonijiet tal-korpi ta’ din il-persuna ġuridika tal-aħħar, b’tali mod li jiġu stabbiliti bejn l-imsemmija persuna ġuridika u l-membri tagħha rabtiet stretti, li jistgħu jiġu assimilati għal rabtiet ta’ natura kuntrattwali.
58. Fl-aħħar nett, fis-sentenza reċenti Kerr (28), il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-opportunità sabiex tiddeċiedi fuq il-klassifikazzjoni ta’ obbligu ta’ ħlas li jirriżulta minn deċiżjoni tal-laqgħa ġenerali tal-komproprjetà ta’ kondominju residenzjali li ma għandhiex personalità ġuridika, u li hija speċjalment stabbilita mil-liġi sabiex teżerċita ċerti drittijiet; din id-deċiżjoni li ġiet adottata mill-maġġoranza tal-membri tagħha, iżda li hija vinkolanti għall-membri kollha tagħha, kienet tistabbilixxi l-ammont tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji annwali għall-baġit tal-komproprjetà għall-manutenzjoni tal-partijiet komuni ta’ dan il-kondominju.
59. B’riferiment għas-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, għalkemm il-parteċipazzjoni f’komproprjetà hija meħtieġa mil-liġi, peress li d-dritt Bulgaru applikabbli f’dan il-każ kien jirrendi vinkolanti l-amministrazzjoni tal-partijiet komuni permezz ta’ komproprjetà, xorta jibqa’ l-fatt li d-dettalji tal-amministrazzjoni tal-partijiet komuni tal-kondominju kkonċernat ġew irregolati permezz ta’ kuntratt u li d-dħul fil-komproprjetà twettaq permezz ta’ att ta’ akkwist volontarju konġunt ta’ appartament u ta’ ishma ta’ komproprjetà f’dawn il-partijiet komuni, b’tali mod li l-obbligu ta’ ħlas kontenzjuż jikkostitwixxi obbligu ġuridiku liberament aċċettat fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia (29).
60. Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li l-fatt li l-komproprjetarji kkonċernati ma pparteċipawx fl-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni jew opponewha u li, skont il-liġi, l-imsemmija deċiżjoni u l-obbligu li jirriżulta minnha għandhom natura vinkolanti u torbothom, ma jaffettwax l-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 7, peress li, billi sar u baqa’ komproprjetarju ta’ kondominju, kull komproprjetarju jaċċetta li jissuġġetta ruħu għad-dispożizzjonijiet kollha tal-att li jirregola l-komproprjetà kkonċernata kif ukoll għad-deċiżjonijiet adottati mil-laqgħa ġenerali tal-komproprjetarji ta’ dan il-kondominju (30).
61. Huwa fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza li għandha tiġi eżaminata d-domanda preliminari magħmula f’din il-kawża.
2. Fuq l-applikabbiltà tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali
62. Skont il-ġurisprudenza ċċitata iktar 'il fuq, sabiex tingħata risposta għad-domanda preliminari huwa kruċjali li jiġi ddeterminat jekk l-obbligu ta’ ħlas ta’ kontribuzzjonijiet annwali jikkostitwixxix obbligu aċċettat liberament fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
63. F’dan il-każ, għandu, b’mod iktar preċiż, jiġi mistoqsi jekk il-fatt li l-adeżjoni mal-Kamra tal-Avukati hija imposta mill-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan sabiex tkun tista’ tiġi eżerċitata l-professjoni ta’ avukat jipprekludix li l-obbligu li jitħallsu l-kontribuzzjonijiet li jirriżultaw minn din l-adeżjoni jista’ jiġi kkunsidrat bħala obbligu ġuridiku aċċettat liberament.
64. Fuq dan il-punt, il-Gvern Taljan u l-Gvern Litwan iqisu li r-risposta għandha tkun fin-negattiv.
65. Essenzjalment, dawn il-gvernijiet jikkunsidraw li l-obbligu li jitħallsu l-kontribuzzjonijiet jikkostitwixxi, essenzjalment, obbligu aċċettat liberament, peress li persuna li ssir avukat tesprimi liberament ir-rieda tagħha li teżerċita din il-professjoni, li minnha jirriżulta l-obbligu ta’ adeżjoni ma’ għaqda professjonali, u, bħala konsegwenza, l-obbligu ta’ ħlas tal-kontribuzzjonijiet stabbiliti minn din tal-aħħar. Bl-applikazzjoni tal-prinċipju stabbilit fis-sentenza Peters Bauunternehmung (31), dawn il-gvernijiet isostnu li r-rabtiet ta’ affiljazzjoni li jeżistu bejn l-ordni u l-avukati huma tal-istess tip bħal dawk stabbiliti bejn partijiet f’kuntratt. Fil-fatt, għaqda professjonali tista’ titqies bħala assoċjazzjoni u l-obbligi tal-membri tagħha jsibu l-bażi tagħhom fil-ftehim li joħloq l-assoċjazzjoni. Permezz ta’ dan il-ftehim, il-kontraenti jesprimu r-rieda tagħhom sabiex jaċċettaw ir-regoli interni li jirregolaw lil dan l-organu, li jimplika, fost affarijiet oħra, l-impenn ta’ ħlas tal-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill-imsemmi organu.
66. Barra minn hekk, l-imsemmija gvernijiet jirrilevaw li l-interpretazzjoni li huma jipproponu hija ġġustifikata mir-rabta partikolari bejn il-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu u l-qorti ta’ dan il-post, peress li l-qorti tal-Istat Membru tas-sede tal-Kamra tal-Avukati hija fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar it-tilwima (32).
67. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni tqis li azzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tikkostitwixxix azzjoni f’“materji kuntrattwali” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell 1a, peress li l-adeżjoni ma’ kamra tal-avukati, li minnha jirriżulta l-obbligu ta’ ħlas ta’ kontribuzzjonijiet annwali, hija imposta mil-liġi, mingħajr l-ebda possibbiltà ta’ għażla jew ta’ deroga, sabiex tiġi eżerċitata l-professjoni ta’ avukat. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tenfassizza b’mod partikolari li, għall-kuntrarju ta’ dan il-każ, l-impriża kkonċernata fil-kawża li tat lok għas-sentenza Peters Bauunternehmung (33) kienet volontarjament iddeċidiet li ssir membru tal-assoċjazzjoni.
68. Barra minn hekk, skont il-Kummissjoni, ma jkunx xieraq li titwarrab il-kundizzjoni ta’ obbligu aċċettat liberament fuq il-bażi tal-għanijiet ġenerali tar-Regolament Brussell Ia fil-qasam tal-ġurisdizzjonijiet speċjali, bir-riskju barra minn hekk li twassal fil-prattika wisq faċilment għall-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rikorrent, li tmur kontra r-regola ġenerali stabbilita fl-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament.
69. Nammetti li r-risposta għad-domanda preliminari ma hijiex ovvja.
70. Ċertament, is-sitwazzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali tippreżenta ċerta analoġija mal-kawżi li taw lok għas-sentenzi Peters Bauunternehmung (34) u Powell Duffryn (35), imfakkra iktar ’il fuq, sa fejn il-kawża prinċipali tikkonċerna wkoll relazzjonijiet bejn persuna ġuridika u l-membri tagħha u tirrigwarda obbligu ta’ ħlas impost fuq il-membri ta’ din il-persuna ġuridika u li jirriżulta mid-deċiżjoni meħuda minn din tal-aħħar.
71. Madankollu, is-sitwazzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, kif tinnota ġustament il-Kummissjoni, hija differenti minn dik inkwistjoni f’dawn il-kawżi sa fejn l-iskrizzjoni fir-reġistru tal-Kamra tal-Avukati, li minnha jirriżulta l-obbligu li jitħallsu l-kontribuzzjonijiet annwali stabbiliti minn din l-ordni, hija obbligatorja abbażi tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 428 tal-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan, għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat.
72. Infakkar li din l-iskrizzjoni obbligatorja mal-Kamra tal-Avukati hija marbuta mal-fatt li din tal-aħħar għandha funzjoni ta’ servizz pubbliku (36). Taħt din il-perspettiva, hija ma tistax tiġi assimilata, fl-opinjoni tiegħi, għal assoċjazzjoni rregolata mid-dritt privat jew għal kumpannija rregolata mid-dritt privat, bħal fis-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ħalliet li jinftiehem li r-rabtiet kollha bejn dawn il-persuni ġuridiċi u l-membri rispettivi kienu ta’ natura kuntrattwali (37).
73. Bħala konsegwenza, ma naqbilx mal-kunsiderazzjonijiet imressqa mill-Gvern Taljan u l-Gvern Litwan li jipprovdu li r-rabtiet ta’ affiljazzjoni eżistenti bejn il-kamra u l-membri tagħha huma, b’mod ġenerali, tal-istess natura ta’ dawk li huma stabbiliti bejn il-partijiet f’kuntratt.
74. Fil-fatt, hekk kif esponejt fil-punti 28 sa 45 ta’ dawn il-konklużjonijiet dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia, fir-rigward ta’ kamra tal-avukati għandha ssir distinzjoni bejn żewġ tipi ta’ kawżi: minn naħa, il-kawżi li jirrigwardaw ir-rabtiet li jeżistu bejn il-kamra u l-membri tagħha li għandhom natura ta’ dritt pubbliku u li, minħabba dan, huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament u, min-naħa l-oħra, il-kawżi li jirrigwardaw ir-rabtiet li jeżistu bejn din il-kamra u l-membri tagħha li għandhom natura ta’ dritt privat u jaqgħu għalhekk fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmi regolament.
75. Huwa biss fil-kuntest ta’ din it-tieni kategorija ta’ kawżi li azzjoni tista’ tikkostitwixxi azzjoni f’materji kuntrattwali, sa fejn tikkonċerna obbligu aċċettat liberament.
76. Fuq dan il-punt, fir-rigward tal-kawża prinċipali li taqa’ taħt din it-tieni kategorija, ninsab inklinat nikkunsidra li l-obbligu ta’ ħlas tal-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill-kamra jikkostitwixxi effettivament obbligu aċċettat liberament fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia, b’tali mod li azzjoni li tirrigwarda lil dan l-obbligu taqa’ taħt materji kuntrattwali fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
77. Fil-fatt, f’dak li jikkonċerna l-problematika mfakkra fil-punt 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet, is-sentenza Kerr (38) fiha, fl-opinjoni tiegħi, elementi ta’ interpretazzjoni rilevanti.
78. Għaldaqstant, filwaqt li s-sentenza Kerr (39) tikkonċerna obbligu ta’ ħlas ta’ spejjeż ta’ komproprjetà, għandu madankollu jiġi dedott, fl-opinjoni tiegħi, li l-fatt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tissuġġetta l-eżerċizzju ta’ ċerta attività għall-adeżjoni ma’ organu ma jeskludix neċessarjament li obbligu li jirriżulta minnha jista’ jiġi kklassifikat bħala obbligu ġuridiku aċċettat liberament fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
79. Għal dan il-għan, nenfasizza li, f’din is-sentenza, filwaqt li rrilevat li l-parteċipazzjoni fil-komproprjetà kienet meħtieġa mil-liġi, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat żewġ aspetti li jirrigwardaw l-obbligu ta’ ħlas tal-ispejjeż ta’ komproprjetà li jiġġustifikaw li dan l-obbligu jiġi kklassifikat bħala aċċettat liberament: minn naħa, id-dħul f’komproprjetà jseħħ abbażi tal-akkwist volontarju konġunt ta’ appartament u ta’ ishma ta’ komproprjetà fil-partijiet komuni tal-kondominju kkonċernat u, min-naħa l-oħra, id-dettalji tal-amministrazzjoni ta’ dawn il-partijiet huma rregolati minn kuntratt, jiġifieri fuq il-ftehim komuni tal-komproprjetarji.
80. Fl-opinjoni tiegħi, il-fatti tat-tilwima fil-kawża prinċipali jippreżentaw ċertu xebh ma’ dawk tal-kawża li tat lok għas-sentenza Kerr (40).
81. Ċertament, l-iskrizzjoni mal-Kamra tal-Avukati hija imposta mil-liġi u tirrifletti l-mod kif il-professjoni ta’ avukat hija rregolata skont id-dritt nazzjonali.
82. Madankollu, l-iskrizzjoni twettqet, minn naħa, permezz ta’ att volontarju mwettaq minn JN sabiex isir avukat u jeżerċita din il-professjoni fil-Belġju sat-tneħħija ta’ ismu mir-reġistru fl-2017. Permezz ta’ din l-għażla, huwa aċċetta li jissuġġetta ruħu għar-regoli li jirregolaw lil din il-professjoni, inklużi dawk li jippermettu lill-Kunsill tal-kamra jimponi fuq l-avukati iskritti fir-reġistru l-ħlas tal-kontribuzzjonijiet annwali. Fir-rigward tal-perijodu li huma relatati miegħu il-kontribuzzjonijiet kontenzjużi, nirrileva barra minn hekk li, għalkemm jidher li JN ma tantx kien attiv bħala avukat (41), huwa ddeċieda volontarjament li jibqa’ iskritt fir-reġistru. Fil-fatt, xejn ma kien jipprekludih milli jitlob it-tneħħija tiegħu mir-reġistru qabel l-2017, jekk, fl-opinjoni tiegħu, iż-żamma tal-iskrizzjoni tiegħu ma kienet tipprovdilu l-ebda vantaġġ.
83. Għall-kuntrarju, l-obbligu ta’ ħlas tal-kontribuzzjonijiet ma huwiex impost mil-liġi peress li l-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan la jipprevedi n-natura tal-kontribuzzjonijiet u lanqas l-ammont tagħhom.
84. Fil-fatt, bla ħsara għall-verifiki mwettqa mill-qorti tar-rinviju, jidher li l-kontribuzzjonijiet li tagħhom qiegħed jintalab il-ħlas fil-kawża prinċipali ġew stabbiliti fir-rigward tal-għan u tal-ammont tagħhom mill-Kamra tal-Avukati li kien membru tagħha r-rikorrent u li fil-kuntest tagħha huwa seta’ jinfluwenza r-regoli kollettivi implimentati minn din il-professjoni. Għalhekk, il-kontribuzzjonijiet mitluba jirriżultaw mir-rabtiet stretti bejn il-kamra u JN, li huma simili għal dawk ta’ kuntratt. Billi sar u baqa’ avukat iskritt mal-kamra, JN aċċetta liberament li jkun suġġett għall-obbligu ta’ ħlas tal-kontribuzzjonijiet.
85. F’dan ir-rigward, infakkar li l-kontribuzzjonijiet jikkorrispondu għal servizz ipprovdut mill-kamra, jiġifieri s-sottoskrizzjoni kollettiva ta’ assigurazzjoni professjonali, li r-rikorrent jibbenefika minnha fl-eżerċizzju tal-professjoni tiegħu, bl-għażla li jibqa’ iskritt mal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant.
86. Għaldaqstant, din ma hijiex sitwazzjoni fejn l-obbligu ta’ ħlas kien ġie stabbilit b’mod unilaterali mil-liġi, bħalma kien il-każ fis-sentenza Austro-Mechana (42).
87. Fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza u li kienet tirrigwarda l-klassifikazzjoni tal-obbligu ta’ impriża li tħallas remunerazzjoni lil soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tali obbligu ta’ ħlas ma kienx ġie liberament aċċettat fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia, peress li kien ġie impost fuqha mid-dritt nazzjonali minħabba t-tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni ta’ mezzi ta’ reġistrazzjoni, skont il-leġiżlazzjoni Awstrijaka (43).
88. Sabiex nikkonkludi, filwaqt li nammetti li d-domanda magħmula f’din il-kawża tikkostitwixxi każ limitat, jiena inklinat sabiex nikkunsidra, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li barra minn hekk turi li l-kunċett ta’ “materji kuntrattwali” ma huwiex interpretat b’mod strett (44), li l-elementi esposti f’dawn il-konklużjonijiet jippermettu li jiġi kkunsidrat li l-obbligu ta’ ħlas tal-kontribuzzjonijiet annwali f’din il-kawża jikkostitwixxi obbligu aċċettat liberament, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia.
89. Barra minn hekk, din is-soluzzjoni hija sostnuta mill-għanijiet li jsegwi r-Regolament Brussell Ia.
90. Infakkar li l-ġurisdizzjoni tal-qrati tad-domiċilju tal-konvenut hija kkompletata minn qrati oħra awtorizzati, minn naħa, minħabba r-rabta mill-qrib bejn il-qorti u t-tilwima u, min-naħa l-oħra, sabiex tiġi ffaċilitata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
91. Fir-rigward ta’ dan l-ewwel punt, fis-sentenza Peters Bauunternehmung (45), il-Qorti tal-Ġustizzja enfassizzat li “minħabba li s-sistemi ta’ dritt nazzjonali normalment jindikaw il-post tas-sede tal-assoċjazzjoni bħala l-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi li jirriżultaw mill-att ta’ adeżjoni, l-applikazzjoni [tal-qorti tar-rikorrent f’materji kuntrattwali] [...] tippreżenta […] vantaġġi prattiċi: il-qorti tal-post tas-sede tal-assoċjazzjoni hija, fil-fatt, normalment fl-aħjar pożizzjoni biex tifhem l-istatuti, ir-regolamenti u d-deċiżjonijiet tal-assoċjazzjoni, kif ukoll iċ-ċirkustanzi li jirrigwardaw l-oriġini tat-tilwima”.
92. F’dan il-każ, sa fejn il-qorti tar-rinviju tqis li hija l-qorti tal-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu li fuqu hija bbażata t-talba fis-sens tar-regoli previsti fil-punt 1(a) sa (c) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia, li jidhirli li huwa l-każ (46), hija għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-kawża prinċipali.
93. Kif jirrilevaw il-Gvern Taljan u l-Gvern Litwan f’dan ir-rigward, din il-qorti għandha titqies li hija fl-aħjar pożizzjoni sabiex tifhem l-istatuti, ir-regolamenti u d-deċiżjonijiet tal-Kamra tal-Avukati ta’ Dinant, kif ukoll iċ-ċirkustanzi relatati mal-oriġini tat-tilwima. Fi kliem ieħor, il-kunsiderazzjoni dwar ir-rabta stretta li teżisti bejn il-qorti u t-tilwima, li tiġġustifika l-ġurisdizzjoni speċjali prevista fil-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia, hija ssodisfatta fil-kawża prinċipali.
94. Barra minn hekk, kif jirrileva ġustament il-Gvern Taljan, din is-soluzzjoni tippermetti wkoll li jiġi evitat li t-talbiet għal ħlas fil-konfront ta’ avukati eventwalment iddomiċiljati fi Stati Membri differenti u l-kwistjonijiet li jirrigwardaw il-validità tad-deċiżjonijiet li fuqhom ikunu bbażati dawn it-talbiet jinstemgħu minn qrati differenti (47). Fi kliem ieħor, is-soluzzjoni li nipproponi hija wkoll konformi mal-għan ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
V. Konklużjoni
95. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mit-tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju), kif ġej:
Il-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2012, dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li azzjoni li tirrigwarda l-obbligu ta’ ħlas ta’ kontribuzzjonijiet annwali li jikkonsistu fi primjums ta’ assigurazzjoni u li jirriżultaw minn deċiżjoni maħruġa minn kamra tal-avukati, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali timponi l-iskrizzjoni tal-avukati magħha, għandha titqies bħala li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “materji kuntrattwali”, fis-sens tal-imsemmi artikolu.
1 Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2012, ĠU 2012, L 351, p. 1.
3 Sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983 (34/82, EU:C:1983:87).
4 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punti 46 u 47 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ninnota li l-ġurisprudenza stabbilita fil-kuntest tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42) u tal-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32), kif emendata mill-konvenzjonijiet suċċessivi dwar l-adeżjoni tal-Istati Membri l-ġodda għal din il-konvenzjoni, tapplika wkoll għar-Regolament Brussell Ia, meta d-dispożizzjonijiet inkwistjoni jistgħu jiġu kklassifikati bħala ekwivalenti (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Marzu 2013, Česká spořitelna (C‑419/11, EU:C:2013:165, punt 27), kif ukoll tad-9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punt 31)). Dan huwa l-każ għad-dispożizzjonijiet rilevanti fil-każ preżenti, jiġifieri l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Brussell Ia (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta’ April 2013, Sapir et (C‑645/11, EU:C:2013:228, punti 31 u 32), kif ukoll tal-15 ta’ Novembru 2018, Kuhn (C‑308/17, EU:C:2018:911, punti 31 u 32)), u l-punt 1 tal-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Marzu 2013, Česká spořitelna (C‑419/11, EU:C:2013:165, punti 43 u 44), kif ukoll tat-8 ta’ Mejju 2019, Kerr (C‑25/18, EU:C:2019:376, punt 20)). Għaldaqstant, fil-bqija ta’ dawn il-konklużjonijiet ser nirreferi biss għar-Regolament Brussell Ia, filwaqt li niċċita l-ġurisprudenza dwar l-istrumenti li ppreċedewh.
5 Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punt 4), kif ukoll tat-28 ta’ April 2009, Apostolides (C‑420/07, EU:C:2009:271, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
6 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-11 ta’ April 2013, Sapir et (C‑645/11, EU:C:2013:228; punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
7 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 49).
8 F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tirreferi, b’mod partikolari, għas-sit internet tal-OBFG, (aġġornat fis-26 ta’ Awwissu 2014), .
9 Ara l-Artikolu 495(1) tal-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan.
10 F’dan ir-rigward, nirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet il-ħtieġa li jiġu stabbiliti regoli ta’ organizzazzjoni, ta’ kwalifikazzjoni, ta’ etika, ta’ stħarriġ u ta’ responsibbiltà li jagħtu tali garanziji (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-12 ta’ Diċembru 1996, Reisebüro Broede (C‑3/95, EU:C:1996:487, punt 38), kif ukoll tad-19 ta’ Frar 2002, Wouters et (C‑309/99, EU:C:2002:98, punti 97)).
11 Ara l-ġurisprudenza ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 15 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
12 Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tat-28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
13 Ara l-punt 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
14 Ara l-punt 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
15 Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li awtorità pubblika taġixxi fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika meta t-tilwima tikkonċerna l-irkupru ta’ ħlasijiet dovuti minn persuna rregolata mid-dritt privat lil organu rregolat mid-dritt pubbliku għall-użu tal-installazzjonijiet u servizzi tiegħu, b’mod partikolari, meta dan l-użu huwa obbligatorju u esklużiv, li jgħodd iktar u iktar meta r-rata tal-ħlasijiet, il-metodi ta’ kalkolu u l-proċeduri ta’ ġbir huma ffissati b’mod unilaterali fir-rigward tal-utenti (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 1976, LTU, (29/76, EU:C:1976:137, punt 4); tal-15 ta’ Frar 2007, Lechouritou et (C‑292/05, EU:C:2007:102, punt 32); kif ukoll tal-11 ta’ Ġunju 2015, Fahnenbrock et (C‑226/13, C‑245/13 u C‑247/13, EU:C:2015:383, punt 52)).
16 F’dak li jikkonċerna din il-ġurisprudenza, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 4 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
17 Ara, f’dan is-sens, il-premessa 15 tar-Regolament Brussell Ia u s-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2018, Löber (C‑304/17, EU:C:2018:701, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18 Ara, f’dan is-sens, il-premessa 6 tar-Regolament Brussell Ia u s-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, Feniks (C‑337/17, EU:C:2018:805, punt 36).
19 Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983, Peters Bauunternehmung (34/82, EU:C:1983:87, punt 10), kif ukoll is-sentenza tas-17 ta’ Ġunju 1992, Handte (C‑26/91, EU:C:1992:268, punt 10).
20 Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Marzu 2013, Česká spořitelna (C‑419/11, EU:C:2013:165, punt 46); tat-28 ta’ Jannar 2015, Kolassa (C‑375/13, EU:C:2015:37, punt 39); kif ukoll tal-21 ta’ April 2016, Austro-Mechana (C‑572/14, EU:C:2016:286, punt 35).
21 Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Marzu 2013, Česká spořitelna (C‑419/11, EU:C:2013:165, punt 47); tat-18 ta’ Lulju 2013, ÖFAB (C‑147/12, EU:C:2013:490, punt 33); kif ukoll tal-21 ta’ April 2016, Austro-Mechana (C‑572/14, EU:C:2016:286, punt 36).
22 Sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983 (34/82, EU:C:1983:87). Ara l-punt 20 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
23 Ara s-sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983, Peters Bauunternehmung (34/82, EU:C:1983:87, punt 2).
24 Ara s-sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983, Peters Bauunternehmung (34/82, EU:C:1983:87, punti 13 sa 18).
25 Sentenza tal-10 ta’ Marzu 1992 (C‑214/89, EU:C:1992:115).
26 Ara s-sentenza tal-10 ta’ Marzu 1992, Powell Duffryn (C‑214/89, EU:C:1992:115, punti 16 sa 18).
27 Ara s-sentenza tal-10 ta’ Marzu 1992, Powell Duffryn (C‑214/89, EU:C:1992:115, punt 19). Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet l-eżistenza ta’ tali kunsens liberu fl-eżerċizzju ta’ mandat ta’ amministratur skont id-dritt tal-kumpanniji billi qieset li l-attività ta’ amministratur toħloq rabtiet stretti tal-istess tip bħal dawk li jiġu stabbiliti bejn il-partijiet f’kuntratt b’tali mod li l-azzjoni ta’ kumpannija kontra l-ex amministratur tagħha minħabba allegat nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi li huwa għandu skont id-dritt tal-kumpanniji jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt”. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-amministratur u l-kumpannija “aċċettaw liberament obbligi reċiproċi fis-sens li [l-amministratur] għażel li jidderiġi u jamministra [l-kumpannija u din tal-aħħar] ħadet l-obbligu li tħallas għal din l-attività, b’mod li jista’ jiġi kkunsidrat li r-relazzjoni tagħhom hija ta’ natura kuntrattwali” (sentenza tal-10 ta’ Settembru 2015, Holterman Ferho Exploitatie et (C‑47/14, EU:C:2015:574, punti 53 u 54)).
28 Sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019 (C‑25/18, EU:C:2019:376). Nippreċiża li din is-sentenza ngħatat wara l-għeluq tal-proċedura bil-miktub f’din il-kawża.
29 Ara s-sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019, Kerr (C‑25/18, EU:C:2019:376, punti 26 sa 28).
30 Ara s-sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019, Kerr (C‑25/18, EU:C:2019:376, punt 29).
31 Sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983 (34/82, EU:C:1983:87).
32 Dawn il-gvernijiet għalhekk jitilqu mill-prinċipju li l-qorti tar-rinviju hija l-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu li jservi ta’ bażi għall-azzjoni fis-sens tar-regoli previsti fil-punt 1(a) sa (c) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia. Ara, f’dan ir-rigward, in-nota ta’ qiegħ il-paġna 46.
33 Sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983 (34/82, EU:C:1983:87).
34 Sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983 (34/82, EU:C:1983:87).
35 Sentenza tal-10 ta’ Marzu 1992 (C‑214/89, EU:C:1992:115).
36 Ara l-punt 34 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
37 Ninnota wkoll li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem qieset li l-kmamar tal-avukati ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala assoċjazzjonijiet fis-sens tal-Artikolu 11 tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950, li tipproteġi l-libertà ta’ assoċjazzjoni, inkluż id-dritt negattiv li individwu ma jiġix forzat li jingħaqad ma’ assoċjazzjoni. Għaldaqstant, l-avukati huma esklużi mill-benefiċċju ta’ din il-protezzjoni f’dak li jikkonċerna l-iskrizzjoni f’għaqda professjonali (Qorti EDB, 2 ta’ Lulju 1990, M.A. et vs Spanja, CE:ECHR:1990:0702DEC001375088).
38 Sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019 (C‑25/18, EU:C:2019:376).
39 Sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019 (C‑25/18, EU:C:2019:376).
40 Sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019 (C‑25/18, EU:C:2019:376).
41 Ara l-punt 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
42 Sentenza tal-21 ta’ April 2016 (C‑572/14, EU:C:2016:286, punt 37).
43 Ara s-sentenza tal-21 ta’ April 2016, Austro-Mechana (C‑572/14, EU:C:2016:286, punti 18 u 37), li fiha, nixtieq nispeċifika, din il-leġiżlazzjoni ddefinixxiet ukoll il-modalitajiet li jirrigwardaw il-ħlas. Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-obbligi imposti fuq azzjonist ta’ kumpannija fil-konfront ta’ terzi abbażi tad-dritt nazzjonali ma humiex aċċettati liberament fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia (ara s-sentenza tat-18 ta’ Lulju 2013, ÖFAB (C‑147/12, EU:C:2013:490, punti 34 sa 36)).
44 Ċertament, huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi ta’ spiss għall-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia bħala deroga mir-regola ġenerali tal-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rikorrent, prevista fl-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament u li din l-ewwel dispożizzjoni, bħala deroga, għandha tiġi interpretata b’mod strett (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2018, Löber (C‑304/17, EU:C:2018:701, punti 17 u 18 u l-ġurisprudenza ċċitata)). Madankollu, fl-opinjoni tiegħi, l-applikazzjoni li twettqet mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-punt 1 tal-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament turi li l-kunċett ta’ “kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni ma għandux jiġi interpretat b’mod strett, li ġie kkonfermat barra minn hekk mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal-20 ta’ Jannar 2005, Engler (C‑27/02, EU:C:2005:33, punt 48), billi għamlet riferiment b’mod speċifiku għas-sentenzi Peters Bauunternehmung u Powell Duffryn (ara, fl-istess sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Kerr (C‑25/18, EU:C:2019:86, punt 51)).
45 Sentenza tat-22 ta’ Marzu 1983 (34/82, EU:C:1983:87, punt 14).
46 Nenfasizza li risposta għad-domanda magħmula ma hijiex suffiċjenti sabiex jiġi ddeterminat jekk il-qorti tar-rinviju għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, peress li, sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jiġi evalwat jekk il-qorti tar-rinviju hijiex il-qorti tal-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu li fuqu hija bbażata t-talba fis-sens tar-regoli previsti fil-punt 1(a) sa (c) tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia. Il-qorti tar-rinviju ma għamlet l-ebda domanda fuq dan il-punt u ma kkummentatx f’dan ir-rigward, li jagħtini x’nifhem li hija tikkunsidra lilha nnifisha, fil-fatt, bħala l-qorti tal-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu kontenzjuż, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 7(1).
47 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Marzu 1992, Powell Duffryn (C‑214/89, EU:C:1992:115, punt 20).