Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-63 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-52/782-212
Karar Tarihi : 17.8.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Özge İÇÖZ, Ayşe Özlem UZUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : General Electric Company
- Temsilcisi: Seçil ABALI, Sezin TURAN
Cerrahoğlu Avukatlık Bürosu
Morbasan Sokak, Cerrahoğlu Binası, Balmumcu,
Beşiktaş, İSTANBUL 20
D. TARAFLAR :- General Electric Company
3135 Easton Turnpike Fairfield CT 06828, A.B.D.
- Everest VIT, Inc ve Hissedarları
199 U.S. Highway 206 Flanders, New Jersey, 07836,
A.B.D.
E. DOSYA KONUSU : Everest VIT, Inc yönetimi ve hisselerinin %100’ünün
General Electric Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 15.7.2005 tarih ve 4897 sayı ile giren
ve en son 5.8.2005 tarih ve 5479 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 10.8.2005
tarih ve 2005-2-63/Öİ-05-Ö.İ. sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.8.2005 tarih
ve REK.0.06.00.00-120/93 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-52 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; 40
- General Electric Company ve Everest VIT, Inc.’in ilgili pazarda sahip oldukları
toplam ciro ve pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve
pazar payı eşiğini aşmadığı, bu sebeple bildirim konusu devralma işleminin izne tabi
bir devralma olmadığı ifade edilmektedir.
05-52/782-212
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. General Electric Company (GE)
Merkezi New York’ta bulunan GE, çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren global bir
teknoloji ve hizmet sunan bir teşebbüstür. Bu teşebbüsün; GE Altyapı, GE Sanayi,
GE Ticari Finansal Hizmetler, NBC Universal, GE Sağlık ve GE Müşteri Finansmanı 50
şeklinde yapılanmış ana uzmanlık alanları altındaki alt dallarda faaliyet gösteren
iştirakleri bulunmaktadır.
GE’nin hisseleri başta New York Menkul Kıymetler Borsası, Boston Menkul Kıymetler
Borsası ve Londra Menkul Kıymetler Borsası olmak üzere çeşitli menkul kıymetler
borsalarında halka açık olarak işlem görmektedir. GE’nin sermayesinin %5’inden
fazlasını kontrol eden herhangi bir teşebbüs bulunmamaktadır.
GE’nin Türkiye’deki iştirakleri aşağıda yer almaktadır:
GE Marmara Technology Center Mühendislik Hizmetleri Limited Şirketi,
GE Medical Systems Türkiye LLC,
GE Polymerland Turkey, 60
General Electric Finansal Kiralama A.Ş.,
General Elektrik Ticaret ve Servis A.Ş.,
General Elektrik Türk Limited,
United International Pictures Filmcilik ve Ticaret Limited Şirketi,
GTS Global Turbine Services Enerji Sistemleri Mühendislik Hizmetleri ve Ticaret
Limited.
GE, bu şirketlerin dışında, TUSAŞ Motor Sanayii A.S. (TUSAS Engine Industries
Inc)’de azınlık hissesine sahiptir.
GE’nin 2004 yılında Türkiye’de elde ettiği toplam ciro yaklaşık (……………) YTL
((……………) ABD doları), aynı döneme ilişkin dünya çapındaki cirosu 70
(…………………) YTL ((…………….) ABD doları) olarak bildirilmiştir.
H.1.2. Everest VIT, Inc (Everest)
Everest VIT Inc., merkezi Delaware, ABD olan ve satışlarının yarısına yakınını
Amerika’da gerçekleştiren bir teşebbüstür.
Everest’in sermayesinin %5’inden fazlasını aşağıdaki şirketler kontrol etmektedir:
Welch Allyn, Inc.: %87.076
199, Inc.: %10.18
Everest ayrıca aşağıdaki şirketlerin hisselerinin %100’üne sahiptir:
Everest VIT, GmbH (Almanya);
Everest VIT (UK) Ltd. (İngiltere); 80
Everest VIT France, SARL (Fransa);
Everest VIT Italia, S.r.1. (İtalya);
Everest VIT Canada, Ltd. (Kanada);
Everest VIT Japan K.K. (Japonya).
TC Merkez Bankası’nın 12.8.2005 tarihli efektif satış kuru (1ABD doları=1.345 YTL) üzerinden
hesaplanmıştır.
05-52/782-212
3
2004 yılında Everest’in Türkiye’de elde ettiği ciro (……...) YTL ((………) ABD doları),
aynı dönemde dünya çapında elde ettiği ciro (…………..:) YTL ((………...) ABD
doları) olarak bildirilmiştir.
Faaliyet alanı sınai ekipmanların uzaktan kumanda ile görsel olarak incelenebilmeleri
için görüntüleme araçları dizayn etmek, üretmek ve pazarlamak olan Everest, bunun
yanı sıra, son kullanıcılara sınırlı miktarda alan inceleme hizmetleri, ekipman 90
kiralama ve tamir hizmetleri de sunmaktadır. Teşebbüsün uzmanlık alanı, sınai
ekipmanların uzaktan kumanda ile görüntü incelemeleri için görüntüleme araçları
dizayn etmek, üretmek ve pazarlamaktır. Özellikle askeri ve ticari havacılık, elektrik
gücü üretimi ve kimyevi, petrokimyevi, rafine, gıda ve ilaç ve gaz taşıma boruları ve
işleme sistemleri gibi sınai işleme uygulamaları alanlarında müşterileri bulunmaktadır.
Everest’in ürünleri uçak motorları, gaz ve buhar türbinleri, elektrik jeneratörleri, ısı
dönüştürücü ve parçaları ile uzaktan kumandalı görsel incelemeyi gerektiren su
kanalları ve ulaşımı zor veya çevresel etkileri zararlı sınai tesislerinde
kullanılmaktadır. Bu uygulamalar özellikle uçak motorları, gaz ve buhar türbinleri,
elektrik jeneratörleri, ısı dönüştürücü ve parçaları ile uzaktan kumandalı görsel 100
incelemeyi gerektiren su kanallarını ve ulaşımı zor veya çevresel etkileri zararlı sınai
tesislerde kullanılmaktadır.
Teşebbüsün ana ürün grubu video-baroskoplardır (video borescope). Bunlar, yüksek
çözünürlüklü küçük çaplı görsel millerin el monitörüne takılması ile oluşturulmakta ve
dijital görüntü işlemesi için uzaktan kontrollü kamera birimine (CCU) bağlanmaktadır.
Bu sistemler, motor ve güç türbinleri gibi mekanik sistemlerin yüzeyinde oluşan metal
eskime ve önemli hataların tesbit edilmesi, ölçülmesi, görsel incelemelerin yapılması,
hataların niteliklerinin belirlenmesi ve küçük çaplı tüplerde, montaj sınırlamalarında
veya güvenlik nedeniyle (kapalı alanlar ve tehlikeli bölgeler gibi) sınai sistemlerin
uzaktan onarılması amacıyla kullanılmaktadır. Everest'in diğer ürün grupları sert 110
baroskop (rigid borescope), fiberskop (fiberscope), robot paletler (robotic crawlers) ve
ilgili yazılım ve aksesuarlardan oluşmaktadır.
Everest’in Türkiye’de herhangi bir üretimi veya bir bağlı kuruluşu bulunmamakta, tüm
ürünler ABD’de üretilmektedir. Teşebbüs ürünlerini Türkiye’de yetkili distribütörü
ÜLKEM Ltd. Şti. vasıtasıyla satmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Everest’in faaliyet alanını yukarıda da belirtildiği üzere, görsel inceleme ürünleri
(remote visual inspection) oluşturmaktadır. Sınai parçalar ve ekipmanların
incelenmesi veya hasarsız olarak test edilmesi olarak adlandırılan tahribatsız 120
muayene sistemlerinde (NDT- nondestructive testing systems) kullanılan görsel
inceleme ürünleri, birbirinden farklı teknolojileri kullanmakta ve değişik amaçlara
hizmet etmektedir.
Görsel inceleme ürünleri sınai ürünlerin, parçaların, bileşenlerin, materyallerin ve
sistemlerin yüzeyindeki hataların görsel olarak tesbiti veya erişilmesi zor alanların
incelenmesi için kullanılmaktadır. Görsel inceleme, yani belirli bir maddenin yüzeyine
bakma en eski ve yaygın inceleme yöntemi olarak bilinmektedir. Bu yöntemle
paslanma, sert yüzey kabuklanması, çukurlaşma vb. hasarlar incelenecek alana
uygun erişim sağlandığında görsel araçlar kullanarak da tespit edilmektedir. Görsel
05-52/782-212
4
inceleme, çeşitli tipte hataların, arızaya sebep olmalarından önce, tespit edilmesinde 130
kullanılan hızlı ve ekonomik bir yöntemdir. Görsel inceleme, doğrudan ya da uzaktan
kumanda kullanarak çeşitli yollarla (örneğin baroskop, fiberskop ve kameralar
kullanılarak) yapılabilmektedir. Uzaktan kumandalı inceleme, muayene yapan
kişinin, incelenecek yüzeyle doğrudan göz teması kuramadığı durumlarda
kullanılmaktadır. Görsel yöntemler genellikle, sorun çıkaran parçaların basit ve hızlı
bir şekilde değerlendirilmesine imkan veren hızlı bir çözüm olarak öncelikle
kullanılmakta ve bir sonraki aşamada ne yapılması gerektiğine ilişkin ışık tutmaktadır.
Bu teknoloji ile gereken hallerde kalıcı fotoğraf ya da dijital görüntü temin etmek
mümkündür.
Diğer taraftan GE, X-ray, ultrason ve eddy current teknolojilerini kullanan görsel 140
inceleme ürünleri üretmektedir. X-ray ve ultrason teknolojileri parçadan geçerken X-
ray ve ultrason dalgalarında meydana gelen artış değişikliklerini kontrol ederek
dolaylı ölçümler almaktadır. Bu dolaylı ölçümler, parçaya zarar vermeksizin dahili
mekanik bütünlüğünü inceleme imkanı vermektedir.
Yine GE tarafından kullanılan eddy current teknolojisi de görsel teknoloji değişik
büyüklükteki hata şiddetinin tespit edilmesinde kullanılmaktadır. Ancak sadece metal
objelerin incelenmesinde kullanılan sofistike bir elektromanyetik tekniktir. Eddy
current, genellikle ufak hataların, çatlakların ya da değişik boyut ve cinsteki
malzemelerin incelenmesinde kullanılmaktadır ve ekseriyetle bunlardaki hatalar
görsel inceleme ile tespit edilememektedir. Bu yöntem, genellikle, havacılık, petrol ve 150
tüp sanayiinde kullanılırken görsel inceleme çeşitli sektörlerde kullanılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, bu iki yöntem arasındaki amaç ve teknoloji
farklılığı nedeniyle eddy current ürünleri ile görsel inceleme ürünleri arasında bir
ikame bulunmadığı görülmüş, bu nedenle ilgili ürün pazarı “uzaktan görsel inceleme
ürünleri” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Everest, dünyanın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Benzer şekilde
GE’nin de Türkiye dışındaki ülkelerde faaliyetleri bulunmaktadır. Bununla birlikte, iki
şirket arasında gerçekleşen devir işleminin, Türkiye pazarında etkileri bulunmaktadır.
Zira, Everest’in ABD’de ürettiği ürünlerin bir kısmı, şirketin Türkiye’deki distribütörü 160
Ülkem Ltd. Şti. tarafından Türkiye pazarında satışa sunulmaktadır. Bu sebeple ilgili
coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinin (b) anlamında bir kontrol
devri içermesi nedeniyle devralma işlemidir. Zira, yukarıda da belirtildiği gibi General
Electric Company, Everest VIT’in %100’ünü devralacaktır. Bu bakımdan kontrol el
değiştirmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca, “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam 170
pazar paylarının piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını (yirmi beş milyon YTL’yi) aşması halinde
05-52/782-212
5
Rekabet Kurulundan izin almaları gerekmektedir”. Bu durumda, işlemin taraflarının
ilgili ürün pazarlarındaki ciro ve pazar payları önem kazanmaktadır.
Bildirim formunda devralmanın, GE’ye ürün yelpazesini, mevcut faaliyetlerini
tamamlayacak şekilde genişletme imkanı verdiği, işlemin yüksek teknoloji büyüme
platformlarına yatırım yaparak GE’nin çeşitli faaliyetlerini yeniden şekillendirme
amacını taşıyan daha geniş ve uzun süreli bir stratejinin parçası olduğu
belirtilmektedir.
Bu doğrultuda, devralma işleminin halihazırda Everest VIT bünyesinde 180
gerçekleştirilen bir faaliyetin, ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmayan GE şirketine
devredilmesinden ibaret olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, GE
veya GE’nin iştiraklerinden hiç biri görsel inceleme cihazlarının üretim, gelişim veya
satış alanında faaliyet göstermemekte, Everest’in ürettiği ürünlerle benzerlik gösteren
herhangi bir ürünün üretimini yapmamaktadır. Bu nedenle, GE’nin ve Everest’in
faaliyetleri hiç bir ürün yelpazesinde çakışmamaktadır.
GE’nin 2004 yılında Türkiye’de elde ettiği toplam ciro yaklaşık (…………….) YTL
((………….) ABD doları) olarak bildirilmiştir. Ancak GE’nin ilgili ürün pazarında
mevcut bir faaliyeti bulunmadığından, bu alanda bir pazar payı söz konusu değildir.
2004 yılında Everest’in Türkiye’de elde ettiği ciro ise (……………..) YTL ((……….) 190
ABD doları) olarak bildirilmiştir.
Devir işlemi öncesinde bu pazarda Everest’in ilgili pazarda hakim durumda
olduğundan söz etmek mümkün olmamaktadır. Nitekim şirketin ilgili ürün pazarında
Türkiye’deki pazar payı %(….) iken, en büyük rakibi olan Olympus’un payı %(…)’dir.
Bunun dışında Rothenberger, SPX ve İPEK pazardaki diğer rakip firmalardır. Bu
şirketlerin pazardaki payı %(….)’tur. Bu veriler ışığında, devir işlemi sonrasında da bir
hakim durumun yaratılmasının söz konusu olmayacağı ortaya çıkmaktadır.
Sonuç olarak, bu iki şirketin pazar payları toplamı %25 pazar payı eşiğini
aşmamakta, ayrıca ilgili ürün pazarındaki cirolarının toplamı da 25 milyon YTL
eşiğinin altında kalmaktadır. Dolayısıyla söz konusu devralma, 1997/1 sayılı Tebliğ 200
çerçevesinde izne tabi bir işlem değildir.
Diğer taraftan, taraflar arasında devralma işleminin gerçekleştirilmesine yönelik
imzalanan Anlaşma aynı zamanda, 14 satıcı (hisselerin % 99.4’üne sahip olan
çoğunluk hissedarlar) için 5 yıllık bir süre için bağlayıcı olan bir rekabet etmeme
hükmü de içermektedir. Hisse Alım Sözleşmesi’nin “Tanımlar” bölümünde lafzı geçen
Rekabet Etmeme Sözleşmeleri; “duruma göre esas itibariyle işbu Sözleşmenin [Hisse
Alım Sözleşmesi] F1 ve F2 Eklerinde gösterilen biçimde düzenlenmiş olan, bir tarafa
Hakim Hissedarlar ile isimleri Ek 4.5 (d)(i) ve (ii)’de belirtilen Azınlık Hissedarları
(mutemetlik söz konusu ise, Ek 4.5 (d)(i) ya da (ii)’de belirtilen kişi) ile, diğer tarafta
Everest ve Alıcı arasında imzalanmış olan Rekabet Etmeme Sözleşmeleri 210
anlamındadır” şeklinde tanımlanmıştır. Buradan anlaşıldığı üzere söz konusu rekabet
etmeme sözleşmeleri, hissedarlar açısından geçerlidir. Bu kişiler 5 yıl süre ile,
dünyada rakip iş faaliyetlerinde bulunarak rekabet etmeme, şirketin çalışan ve
yöneticilerini istihdam etmeme ve ayartmama, şirketin ticari ilişkilerine müdahale
etmeme ve herhangi bir gizli bilgiyi açıklamama yükümlülükleri ile bağlıdırlar. Ancak
taraflar, bu sözleşmelerin henüz imzalanmamış olduğunu, sözleşmenin kapanış
tarihinde ve koşullarında bir değişiklik olmadan imzalanacağını ifade etmişlerdir.
05-52/782-212
6
Yapılan incelemede, söz konusu devralma işleminde getirilen yan sınırlamanın
orantılı olma ve devralma konusu işlemle doğrudan ilgili olma ilkesi ile bağdaşır
olduğu görülmüştür. 220
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, General Electric Company
ve Everest VIT, Inc.’in “görsel inceleme ürünleri” olarak belirlenen ilgili ürün
pazarında ve Türkiye Cumhuriyeti coğrafi pazarındaki toplam ciro ve pazar paylarının
1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen eşikleri aşmaması nedeniyle bildirim
konusu devralma işleminin izne tabi olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy