Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-33 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-33/429-154
Karar Tarihi : 15.5.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Cumhur Atalay HATİPOĞLU,
Fatma ATAÇ
C. BİLDİRİMDE : EastPharma S.a.r.l.
BULUNAN Temsilcisi Av. Seda KISA 20
Halkalı Merkez Mah., Basın Ekspres Cad., No:1
34303 Küçükçekmece- İstanbul
D. TARAFLAR : - EastPharma S.a.r.l.
Halkalı Merkez Mah., Basın Ekspres Cad., No:1
34303 Küçükçekmece- İstanbul
- F. Hoffmann-La Roche Ltd.
Grenzacherstrasse 124, 4058 Basel, SWITZERLAND
30
E. DOSYA KONUSU: F. Hoffmann - La Roche Ltd.’in sahip olduğu beşeri ilaçların
EastPharma Sarl tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.3.2008 tarih, 1827 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 1.5.2008 tarih ve 2659 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.5.2008 tarih, 2008-1-
33/Öİ-08-ECG sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 7.5.2008 tarih, REK.0.05.00.00-
120/65 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 40
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
- ancak 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya da birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim durumlarını
güçlendirmeye yönelik olarak, ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurmayacağı,
05-01/3-3
2
- dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği 50
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. EastPharma S.A.R.L. (EP Sarl)
Bütünüyle Eastpharma Ltd. (EP Ltd.) tarafından kontrol edilen EP Sarl, Türkiye’de
EastPharma İlaç Üretim Pazarlama San. ve Tic. A. Ş. (EP İlaç), Deva Holding A. Ş.
(Deva), Saba İlaç San. ve Tic. A. Ş. (Saba)’yi kontrol etmektedir. EP İlaç’ın herhangi
bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bildirim konusu işlemde devralan taraf EP Sarl olmakla 60
birlikte, işlem sonucunda ilgili ürünler Deva ve Saba’nın bünyesine geçmiş olacaktır.
Faaliyet alanı beşeri ilaç ve ilaç hammaddesi üretimi ve pazarlaması olan Deva’nın
çoğunluk hisseleri, 2006 yılında uluslararası bir fon yönetimi şirketi olan Global
Equities Management S. A. ile kendisine bağlı fonların oluşturduğu bir ortaklık
tarafından devralınmış; yönetimi için de EP Ltd. kurulmuştur.
24.1.1967’de kurulan Saba, beşeri ilaçların fason üretimi ve pazarlanması faaliyetinde
bulunmaktadır. 2007 yılında EP Sarl tarafından devralınmıştır.
70
H.1.2. F. Hoffmann-La Roche Ltd. (Roche)
İsviçre kanunlarına göre kurulmuş olan Roche; her türlü kimyevi beşeri ilaç ve ilaç aktif
maddesi, güzellik müstahzaratı, veteriner mamulleri, zirai mücadele ve ilaçlama
mamulleri, yem vitaminleri, besin esansları ve gübreleme maddelerinin üretimi ve
pazarlanması faaliyetlerini yürütmektedir.
Roche, Türkiye’deki faaliyetlerini Roche Müstahzarları San. A. Ş. (Roche İst.)
vasıtasıyla ifa etmektedir.
80
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlaç sektörüne yönelik rekabet hukuku incelemelerinde ilgili ürün pazarları, inceleme
konusu ürünler ve onlarla ikame edilebilen ilaçlardan oluşturmaktadır. Bu nedenle
başvuru konusu işlemin etkilediği ilgili ürün pazarlarının belirlenebilmesi için öncelikle
sözü edilen ilaçların hangi ürünlerle ikame edilebilir olduğunun tespit edilmesi
gerekmektedir. İlaç sektöründeki ürünlerin ikame edilebilirliği ise büyük ölçüde ilaçların
endikasyonlarına (kullanım amaçlarına) göre belirlenmektedir. İlaçların genellikle 90
kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmış hali, European Pharmaceutical Marketing
Association (EphMRA)’nın Anatomik Tedavi Sınıflandırması (Anatomic Therapeutic
Clasification-ATC) ile ortaya çıkmaktadır. Bu sınıflandırma, ilaçları etki ettiği sistem
(sindirim sistemi, sinir sistemi gibi) veya organa göre 16 anatomik gruba ve her bir
grubu da kapsamı değişen 4 kademeye ayırmaktadır. En geniş kapsamı ATC-1, en dar
kapsamı ise ATC-4 oluşturmaktadır. Buna göre, aynı kullanım amacına sahip olan
ilaçlar ise aynı ATC-3 sınıfı altında bulunmaktadır. Bu kademedeki ilaçlar büyük ölçüde
birbirinin yerine kullanılabilmektedir. Ancak ATC-3, ilaçlar arasındaki ikame edilebilirliği
05-01/3-3
3
her zaman yeterince göstermeyebilmektedir. Bu nedenle bazı durumlarda farklı ATC-3
gruplarındaki ilaçlar ikame özelliğine sahip olabilmekte, buna karşın aynı ATC-3 100
grubunda yer alan ancak farklı ATC-4 gruplarına ait olan ilaçlar birbirinin yerine
geçemeyebilmektedir. Bu nedenle, ilaç sektörüne yönelik rekabet hukuku
incelemelerinde, ilgili ürün pazarı tanımları bakımından olay bazında farklı
değerlendirmeler yapılabilmekte ve ATC-3 sınıflaması başlangıç noktası olarak kabul
edilmekle birlikte, bundan daha dar veya daha geniş pazarlar tanımlanabilmektedir.
Roche ile EP Sarl arasında 14.3.2008 tarihinde imzalanan Aktif Satın Alma Anlaşması
(Sözleşme) konusu ürünlerin ait oldukları ATC-3 grupları aşağıda yer almaktadır.
Tablo 1 – Roche İlaçlarının Yer Aldığı ATC-3 Grupları 110
120
Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere devir konusu 10 ilaç, 9 ayrı ATC-3 grubunda yer
almaktadır. Söz konusu ATC-3 gruplarındaki ilaçların (ATC-4 grubu ilaçlardan oluşan)
daha dar pazarlara ayrılmasının gerekip gerekmediği incelendiğinde, değerlendirme
bölümünde ayrıntılı olarak üzerinde durulacak olan nedenlerle, mevcut dosyada ilgili
ürün pazarı bakımından alt ayrımlara gidilmesinin (örneğin, ilgili ürün pazarlarının ATC-
4 bazında tanımlanmasının) bildirim konusu işleme ilişkin değerlendirmeler
bakımından bir farklılık yaratmayacağı anlaşılmıştır. Bu nedenle Sözleşme konusu
ürünlerin ait oldukları ve “N06A, M01A, D01A, G01A, J08B, J01E, D07A, D07B, 130
G04A”dan oluşan ATC-3 grupları ilgili ürün pazarları olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak kabul edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
Dosya konusu işlemi düzenleyen Aktif Satın Alma Anlaşması’nın 2. maddesine göre,
Roche 9 (dokuz) ayrı ilgili pazarda yer alan 10 (on) beşeri ilaç ürünü ile ilgili mülkiyet 140
başta olmak üzere bütün haklarını EP Sarl’a devredecektir. Böylece başvuru konusu
işlem, malvarlığı devrini içerdiğinden 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi
kapsamındaki bir devralma niteliğindedir.
Dosyadaki bilgilere göre, M01A pazarında ciro; G01A, J08B ve J01E pazarlarında ise
pazar payı toplamları 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinde yer alan eşikleri aştığından, işlem Rekabet Kurulu iznine tabi bir devralma
işlemidir. İlgili pazarların daha dar tanımlandığı varsayımı altında dahi, tarafların pazar
Roche İlaçları ATC-3
Laroxyl
Aurorix
N06A (Antidepresanlar)
Tilcotil M01A (Antiromatizmaller ve antisteroidler)
Oceral D01A (Antifungal dermatolojikler)
Biteral G01A (Trikomonasitler)
Biteral
(Damar içi - Intra Venöz - I.V.)
J08B (Anaerobisitler)
Bactrim J01E (Trimetoprim kombinasyonları)
Temetex D07A (Lokal kortizon içeren ilaçlar)
Impetex D07B
Azo Gantrisin G04A (Üriner anti-infektifler)
05-01/3-3
4
payı ve ciro toplamlarının önemli bir farklılık göstermediği ve bu nedenle eşiklerin
aşıldığı pazarlarda herhangi bir ciddi değişiklik meydana gelmediği görülmektedir. Bu 150
bilgiler çerçevesinde, esasa ilişkin değerlendirme eşiklerin aşıldığı M01A, G01A, J08B
ve J01E pazarları üzerinde yoğunlaşacaktır.
Tarafların 2007 yılına ait ciro verilerine dayanılarak hesaplanan pazar payı toplamları
M01A pazarında %(…), G01A pazarında %(…), J08B pazarında %(…) ve J01E
pazarında %(…) olarak gerçekleşmiştir. Tarafların eşikleri geçen pazarlarda ürün
bazındaki tek çakışma M01A pazarında gerçekleşmektedir. Ancak tarafların, bu
pazardaki paylarının toplamı oldukça düşüktür ve birçok rakibi bulunmaktadır. Diğer
taraftan G01A, J08B ve J01E pazarlarında tarafların pazarda hâlihazırda mevcut olan
ürünleri bakımından herhangi bir çakışma bulunmadığı, bu pazarlardaki payların 160
tamamıyla Roche’un devre konu ürünlerinden elde edildiği görülmektedir. Dolayısıyla
bu pazarlarda, mevcut ürünler dikkate alındığında herhangi bir yoğunlaşma artışının
meydana gelmeyeceği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, ilaç sektöründe, özellikle yüksek yoğunluk dereceli ve çok az ürünün
bulunduğu pazarlarda yapılan rekabet hukuku incelemelerinde, hâlihazırda pazarda
bulunan ürünler kadar henüz pazara girmemiş olan ürünlerin de değerlendirmelerde
dikkate alınması gerekmektedir. Aksi takdirde, çok az ürünün olduğu yüksek
yoğunluklu bir pazara girmesi kuvvetle muhtemel olan ve hatta mevcut ürünlere göre
daha iyi tedaviler sunan ilaçlar değerlendirme dışında kalabilecektir. Örneğin bir 170
birleşme veya devralma işleminde taraflardan birinin pazarda mevcut olan, diğerinin
ise aynı pazara girme aşamasında olan birer ilacının olduğu durumda, birleşmiş
teşebbüs, pazara girmesi beklenen ilacı yoğunlaşma sonrasında pazara hiç sürmeme
kararı alabilecektir. Böyle bir durum ise, yukarıda da belirtildiği gibi, özellikle çok az
ürünün bulunduğu yoğunlaşmış pazarlarda önemli bir rekabetçi baskının ortadan
kalkmasına neden olabilecektir.
Konu bu açıdan ele alındığında, tarafların, pazar paylarının daha yüksek olduğu ve
nispeten daha az sayıda ve daha küçük rakiplerle yarıştığı J08B ve J01E pazarlarına
taraflarca (özellikle EP Sarl tarafından) sürülmesi planlanan ilaçların bulunup 180
bulunmadığı araştırılmıştır. Taraflarca verilen bilgilerden, EP Sarl’ın J08B pazarına
sürmeye yönelik herhangi bir ilacının bulunmadığı, ancak J01E pazarında pazara
girmeye hazır olan Duramid adlı bir ürününün olduğu anlaşılmıştır. Taraflar, bu ilacın
zaten 1960 yılından itibaren ruhsatlı olduğunu ve bu tarihten beri pazara hiç
sürülmediğini belirtmiştir.
Tüm bu bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu işlemin, Kanun’un 7. maddesi uyarınca
hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumun daha da güçlendirilmesine yönelik
olarak, ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağı
anlaşılmaktadır. 190
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
05-01/3-3
5
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile 200
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy