Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-159 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-56/1330-336
Karar Tarihi : 18.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail
Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Sinan BOZKUŞ, Zeynep ŞENGÖREN
C. ŞİKÂYET EDEN : İsmi saklı tutulmuştur.
D. ŞİKÂYET EDİLEN: Fenerbahçe Spor Kulübü
Fenerbahçe Şükrü Saraçoğlu Stadı Kızıltoprak/İstanbul 20
E. DOSYA KONUSU: Fenerbahçe Kart (FB Kart)’ın şikâyetçiye ait
teşebbüsle üye işyeri anlaşması yapmayı reddetmesinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırılık teşkil ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: İlgili dilekçede, şikâyetçinin FB Kart’a üye iş yeri olmak
için başvuruda bulunduğu, ancak FB Kart ile Acıbadem Sağlık Grubu arasındaki
mevcut sözleşme gereği üyeliğe kabul edilmediği iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.7.2009 tarih ve 5002 sayı ile giren 30
başvuru üzerine hazırlanan 7.8.2009 tarih ve 2009-4-159/İİ-09-MÇ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 26.8.2009 tarih ve 09-39 sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un
40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-39/941-M sayı ile karar
verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 10.11.2009 tarih ve 2009-4-159/ÖA-09-SB
sayılı Önaraştırma Raporu 11.11.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/403 sayılı
Başkanlık önergesi ile 09-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 40
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, şikâyet konusuna ilişkin olarak
Fenerbahçe Spor Kulübü hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasını gerektirecek bir ihlal tespit edilemediğinden, şikâyetin
reddedilmesi gerektiği görüşüne yer verilmiştir.
09-56/1330-336
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
50
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu işlem kapsamında, yapılacak alternatif pazar tanımlarının,
uygulamanın pazardaki rekabet üzerindeki etkisi bakımından farklılık
yaratmayacağı göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı tanımı
yapılmamıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
FB Kart Türkiye’nin her yerinden kullanıcılara kart tahsis edebilmekte ve
işyerleri ile üye işyeri anlaşması imzalayabilmektedir. Bu bakımdan ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. 60
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.2.1. Yapılan Görüşmeler
I.2.1.1. Şikâyetçi İle Yapılan Görüşme
Yürütülen önaraştırma kapsamında 15.10.2009 tarihinde şikâyetçi ile
görüşülmüştür. Şikayetçi firma yetkilileri, FB Kart ile yapılacak anlaşmanın;
müşteri portföyünün artmasını ve hastanelerine prestij sağlamasını
beklediklerini belirtmişlerdir. Yetkililerce anlaşma sonucu yaklaşık 100.000-
150.000 FB Kart sahibi arasından özel sağlık sigortasına sahip kart
kullanıcılarının kendilerini tercih edeceği yönünde bir beklentilerinin olduğu ifade 70
edilmiştir.
I.2.1.2. FB Kart Yetkilileri ile Yapılan Görüşme
FB Kart ve Fenerbahçe Spor Kulübü yetkilileri ile yapılan görüşmede, FB Kart’ın
o gün itibariyle yaklaşık 166.000 üyesinin bulunduğu, bunların yaklaşık 40.000
(yaklaşık %24’ü) adedinin kredi kartı özelliği de gösterdiği ve kredi kartı özelliği
gösteren kartlarda T. Garanti Bankası A.Ş., Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ve
Denizbank A.Ş. ile çalışıldığı belirtilmiştir. Görüşmenin yapıldığı gün itibariyle
803 adet üye iş yerinin bulunduğu ve üye iş yeri olmak için iş yerinin FB Kart
sahibi olması dışında herhangi bir şart aranmadığı ifade edilerek üye iş yeri
seçiminde dikkat edilen kriterler hakkında bilgi verilmiştir. 80
Yetkililer, FB Kart’ın kimliğini en iyi şekilde temsil edecek ve bazı etik değerleri
taşıyan iş yerleri ile sözleşme yaptıklarını ifade etmişler; ancak sağlık, gıda vb.
sektörlerde, hizmeti gereken nitelikte veremeyeceği düşünülen şirketler ile
sözleşme imzalama konusunda kulübün saygınlığını korumak amacı ile daha
dikkatli ve özenli davrandıklarını; iş yerleri ile yapılan sözleşmelerde herhangi
bir münhasırlık hükmü bulunmadığını; aynı sektörde faaliyet gösteren pek çok
firma ile çalıştıklarını, sağlık sektöründe birbirine rakip olan Acıbadem ve
Medline, giyim sektöründe Kiğılı ve Sarar gibi firmalarla anlaşmalarının
09-56/1330-336
3
bulunmasının bu hususa örnek teşkil edeceğini ifade etmişlerdir. Yetkililer
ayrıca, üye iş yerlerinin uygulayacakları indirim oranlarının işyerleri tarafından 90
belirlendiğini, ancak bu oranlar belirlenirken sektörde indirim veren diğer
şirketlerin indirim oranlarının göz önünde bulundurulduğunu da belirtilmiştir.
I.2.2. Taraflardan Elde Edilen Belgeler
FB Kart’ta yapılan yerinde inceleme esnasında üye iş yerleri ile imzalanan tip
sözleşmenin bir örneği alınmıştır. Toplam yedi maddeden oluşan Sözleşme’nin
2. maddesi amaç ve kapsama ilişkindir. Buna göre; Sözleşme’nin konusu
Fenerbahçe Spor Kulübü tarafından çıkartılmış FB Kart’a üye iş yeri tarafından
üyelerce yapılan mal ve hizmet alım bedeli üzerinden ıskonto sağlanması ve
üye iş yeri tarafından sağlanan diğer avantajlar ile tarafların hak ve
yükümlülüklerinin belirlenmesidir. Üye iş yeri FB Kart üyelerine satacağı 100
mal/hizmet bedelinin toplamı üzerinden, Fenerbahçe Spor Kulübü ve üye iş yeri
tarafından ortaklaşa belirlenen oranlarda ıskonto yapılmasını kabul ve taahhüt
etmektedir. Sözleşme maddeleri incelendiğinde münhasırlık içeren herhangi bir
hükme rastlanmamıştır. Üye iş yerlerinin ve uyguladıkları indirim oranlarının yer
aldığı “Üye İş Yeri Avantajları Rehberi” ve “Sektörel Bazda Firma Dağılımı”
yerinde incelemede alınan diğer belgeler olmuştur. Bu belgeler incelendiğinde
803 adet üye iş yerinin 42 tanesinin sağlık sektöründe faaliyet gösterdiği ve
bunun da üye iş yerlerinin yaklaşık %5,6’sına tekabül ettiği görülmektedir.
Anlaşmaların en yoğun olduğu sektör ise 130 iş yeri ve toplam iş yerleri içindeki
%16’lık payı ile restaurant/cafe/bar sektörü olmaktadır. 110
Öte yandan, FB Kart ile Acıbadem Sağlık Grubu arasında imzalanan
“Fenerbahçe Kart İndirimli Satış Üye İşyeri Sözleşmesi” ve sağlık sektöründe
……….Ticari Sır………., restoran sektöründen ……….Ticari Sır………. ve
turizm sektöründen ……….Ticari Sır………. ile yapılan sözleşmeler de FB
Kart’tan temin edilmiştir. Acıbadem Sağlık Grubu ile yapılan sözleşmede tip
sözleşmeye benzer hükümler bulunmakta olup, münhasırlık içeren veya
münhasırlık doğuracak herhangi bir hükme rastlanmamıştır.
J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
Şikâyet dilekçesinde, FB Kart’ın şikâyetçi ile üye işyeri sözleşmesi imzalamayı 120
reddettiği belirtilmektedir. Dilekçe ekinde yer alan e-posta mesajlarından da, FB
Kart yetkililerinin Acıbadem Grubu ile imzalanan sözleşmeyi gerekçe göstererek
şikâyetçi ile üye işyeri anlaşması yapmayı reddettiği anlaşılmaktadır. Bahse
konu uygulamalar teşebbüsler arası bir anlaşmaya ya da uyumlu eyleme
dayanması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde, tek
taraflı olarak gerçekleşmesi durumunda ise Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecek uygulamalardır.
J.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi Kapsamında Değerlendirme
FB Kart ile üye işyerleri aynı ürün pazarında faaliyet gösteren rakip teşebbüsler
olmayıp; üretim zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet göstermektedirler. Dikey 130
ilişkilerde, yeniden satış fiyatının belirlenmesi, aktif satışların kısıtlanması veya
09-56/1330-336
4
belirli bir süreyi aşan rekabet etmeme yükümlülüğü gibi uygulamalar rekabet
ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Şikâyet dilekçesinde belirtilen hususlar
açısından FB Kart ile Acıbadem Grubu arasında yapılan anlaşmada rekabet
etmeme yükümlülüğüne yönelik hükümlerin bulunup bulunmadığı incelenmiştir.
Esasen, Acıbadem Grubu ile imzalanan “Fenerbahçe Kart İndirimli Satış Üye
İşyeri Sözleşmesi”nde FB Kart’ın başka bir sağlık kuruluşu ile anlaşmasını
yasaklayan münhasırlık hükmü bulunmamaktadır. Bu durum diğer üye işyeri
sözleşmeleri için de geçerlidir. Ayrıca sözleşmelerin diğer maddelerinde de
rekabeti kısıtlayıcı hüküm bulunmadığı belirlenmiştir. Bu bakımdan şikâyet 140
konusu uygulamalar açısından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
değerlendirilebilecek bir hususun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J.2. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi Kapsamında Değerlendirme
Tek taraflı eylemler 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde ihlal olarak
nitelendirilebilmektedir. FB Kart’ın tek taraflı olarak şikâyetçi ile sözleşme
yapmayı reddetmesi de 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde hâkim
durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilecek bir uygulamadır.
Anılan maddede “bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir
bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına
yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye 150
kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almakta ve devamında da bu
hallerden bazıları sayılmaktadır.
Ancak bir eylemin Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilebilmesi için öncelikle ihlalde bulunduğu iddia edilen teşebbüsün
hâkim durumda olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Hâkim durumun
saptanmasında kullanılan başlıca kıstaslar teşebbüsün ilgili pazardaki pazar
payı, sahip olduğu dikey bütünlük, kullanılmayan kapasite, müşteri bağımlılığı
ve pazardaki potansiyel rekabet olarak sıralanabilir. Bir teşebbüsün hâkim
durumda olduğunun tespit edilebilmesi için yukarıda değinilen unsurların
tümünün değerlendirilmesi gerekse de belirli bir pazar payının altındaki 160
teşebbüslerin hâkim durumda olmadığı genel itibariyle kabul edilmektedir. FB
Kart’ın faaliyet gösterdiği pazara kredi kartı ve banka kartı ihraç eden bankalarla
birlikte, benzer kampanyalar düzenleyen GSM operatörleri de dâhil edilebilir.
Pazar, en dar tanımla yalnızca kredi kartlarını içerecek şekilde belirlense dahi,
167.335 üye kart sahibi ve 803 üye işyeri bulunan FB Kart’ın pazar payı %....’in
altında (~%....) gerçekleşmektedir. Bu bilgiler çerçevesinde, şikâyet edilen
teşebbüsün elde ettiği pazar payı göz önüne alındığında hâkim durumda
olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Hâkim durumda olmayan bir teşebbüsün
eylemlerinin ise 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde değerlendirilme
imkânı bulunmamaktadır. 170
09-56/1330-336
5
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara ilişkin
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
180
Full & Egal Universal Law Academy