Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklâmcılık A.Ş.'nin perde reklâmcılığı pazarında hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası - Karar Sayı 07-56/637-219

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-2-194 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-56/637-219
Karar Tarihi : 4.7.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem UZUN, Şerife Demet KAYA,
Ümit Nevruz ÖZDEMİR,

C. ŞİKÂYET EDEN : - Odeon Filmcilik Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Bülent BÜYÜKDAĞ
Reşatbey 1. Sok. Selçuk İş Merkezi
No: 2/13 Seyhan/Adana 20

D. HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN : - Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklâmcılık A.Ş.
Levent Mah. Şakayıklı Sok. No: 15 34330
3.Levent/İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklâmcılık A.Ş.’nin perde
reklâmcılığı pazarında hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikâyet dilekçesinde özetle; 30
 Odeon’un Adana ilinde faaliyet gösteren Arıplex adında toplam 9 adet sinema
salonuna sahip olduğu; faaliyetlerinin Adana ili ile sınırlı olduğu ve 2006 yılı itibariyle
342.000 izleyiciye ulaşarak koltuk ve izleyici sayısı bakımından Adana’da ikinci
sırada yer aldığı,
 Daha önce perde reklâmcılığı sektöründe faaliyet gösteren Energy Film Yapım
Pazarlama Ltd. Şti.’nin (Energy) 2006 yılı ortasında piyasadan çekilmesi ile birlikte
Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklâmcılık A.Ş.’nin (Fida Film) tüm Türkiye’de tek
sağlayıcı olarak kaldığı ve dolayısıyla hâkim durumda olduğu,
 Fida Film’in faaliyet gösterdiği perde reklâmcılığı sektöründen elde edilen gelirlerin
sinema salonu işleten teşebbüslerin en önemli gelirlerinden birini oluşturduğu; 40
buradan elde edilen gelire sahip olmayan bir teşebbüsün diğer teşebbüslerle rekabet
etmesinin olanaksız olduğu,
 Odeon’un işlettiği sinema salonlarının Adana’nın en önemli sinema salonlarından
olmasına rağmen pazarda hâkim durumda bulunan Fida Film’in çeşitli bahanelerle
Odeon’la sözleşme yapmaktan aşağıda belirtildiği şekillerde kaçındığı, şöyle ki,
 Kendilerinin Fida Film’e 24.7.2006 tarihinde sözleşme yapılması üzerine
davette bulunduğu,
 Fida Film’in kendilerine bu konuda Rekabet Kurumu’ndan izin alınmadan
teklif vermesinin olanaksız olduğuna dair geri bildirim yaptığı,
07-56/637-219
2
 Daha sonra Fida Film’in kendilerine konuyu 4054 sayılı Rekabetin 50
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) hükümlerince
değerlendirdiğini belirttiği ve bu kapsamda kendilerinden sözleşme
koşullarına ilişkin bilgi talep ettiği,
 Kendilerinin herhangi bir sözleşme yapılmadan Rekabet Kurulu
tarafından izin verilmesinin mümkün olmadığını, bu durumun bir birleşme
devralma sayılmadığını belirtmelerine rağmen Fida Film’in konuyu
Rekabet Kurulu’na “birleşme ve devralma” olarak sunduğu ancak
Rekabet Kurulu’nun bu konuda işlem yapılamayacağına dair yanıt
verdiği,
 Daha sonra yazışmaların devam etmesine rağmen Fida Film’in üst 60
maddelerde anılan davranışlarını sürdürdüğü
iddia edilmektir. Fida Film’in bu davranışlarıyla pazardaki hâkim durumunu kötüye
kullandığı ve kendisinin 4054 sayılı Kanun’un getirdiği yükümlülüklerin farkında
olması nedeniyle Kanun’un 9. maddesinin uygulanmasının bu konuda yetersiz
kalacağı belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.12.2006 tarih ve 8382 sayı ile giren
başvuru ile birlikte Kurum’a aynı tarihte iletilen ve konusunu “Fida Film’in ve Turkcell
İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin düzenlenen “GençTurkcell Kampanyası” ile hâkim
durumlarını kötüye kullandıkları” iddiasına ilişkin olarak hazırlanan 15.2.2007 tarih ve
2006-2-194/İİ-07-AÖU sayılı İlk İnceleme Raporu, 07-16 sayılı Kurul toplantısında 70
görüşülmüştür. Anılan toplantıda, başvuru konusuna ilişkin bir işlem yapılmasına
gerek olmadığına 07-16/146-47 sayı ile karar verilirken; aynı toplantıda alınan 07-
16/146-M sayılı karar ile Fida Film’in perde reklâmcılığı pazarında hâkim durumunu
kötüye kullandığına yönelik şikâyetin Kurul’un 15.11.2006 tarih ve 06-84/1069-311
sayılı kararı doğrultusunda hâlihazırda yürütülmekte olan incelemeler çerçevesinde
değerlendirilmesine karar verilmiştir.
Dosya konusu hakkında yapılan inceleme neticesinde hazırlanan, 21.6.2007 tarih ve
2006-2-194/İİ-07-AÖU sayılı İlk İnceleme Raporu 25.6.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/198 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-56 sayılı Rekabet Kurulu toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır. 80
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklâmcılık A.Ş.’nin Odeon Filmcilik Limited Şirketi
başta olmak üzere sinema salonu işletmelerine perde reklâmcılığı hizmetlerini
sağlarken 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamında ayrımcılık yaptığının tespit
edilmediği,
- Şirket hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında bir işlem yapılmasına gerek
olmadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. ŞİKÂYET EDİLEN TARAF- Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklâmcılık Ltd. Şti. 90
(Fida Film)
Fida Film, 1965 yılında sinema reklâmcılığı alanında faaliyet göstermek amacıyla
kurulmuştur. Şirket, sinema sektörü ile reklâm ajansları ve reklâmverenler arasında
bir köprü görevi üstlenmekte ve kendisinin de 2.4.2007 tarihli yazısında belirttiği
07-56/637-219
3
üzere aslen reklâm komisyonculuğu işi yapmaktadır. Bunun yanı sıra, şirketin film
yapım ve dağıtım faaliyeti de bulunmaktadır.
Perde reklâmcılığı alanında Fida Film, reklâmverenler ve reklâm ajanslarının sinema
salonlarında reklâm verme taleplerine yönelik olarak sinema reklâmcılığı ve fuaye
reklâmcılığı alanlarında faaliyet göstermekte ve sinemalarda kampanyalar, festivaller
gibi çeşitli etkinlikler düzenlemektedir. Fida Film, sinema salonu işletmeciliği ile 100
uğraşan teşebbüslerin bazılarıyla bir yıllık bazılarıyla da daha uzun süreli anlaşmalar
yapmakta ve yukarıda anılan faaliyetlerini o sinema salonlarında münhasır olarak
gerçekleştirme hakkı kazanmaktadır. Bunun karşılığında, teşebbüslere sabit ya da
elde ettiği gelir üzerinden paylaşımlı bir bedel ödemektedir.
Dosya konusu çerçevesinde yapılan görüşmeler sonucunda, Türkiye’de ulusal çapta
perde reklâmcılığı pazarında hâlihazırda sadece Fida Film ve Energy’nin faaliyette
bulunduğu bilgisine ulaşılmıştır. Ancak, yukarıda dosya evrelerinde de belirtildiği
üzere, Enegy’den gönderilen yazıda anlaşmalı olduğu sinema salonlarıyla imzaladığı
sözleşmelerin en son 31.8.2007 tarihinde biteceği ve bu tarihten sonra bu sektördeki
faaliyetlerinin bitmiş olacağı açıklaması yer almaktadır. Ayrıca, bazı sinema 110
salonlarıyla yapılan telefon görüşmelerinde mevcut durumda kendilerinin Energy’den
yeni reklâm filmi alamadıkları Energy’nin sadece mali yükümlülüklerini yerine getirdiği
bilgisine erişilmiştir. Bunun yanı sıra, Fida Film’in gönderdiği bilgilerin incelenmesi
neticesinde başta AFM Sinemaları olmak üzere önceden Energy ile çalışmış şimdi
Fida Film ile anlaşmış sinemalar da bulunmaktadır. Bu nedenle, Energy’nin faaliyette
bulunduğu sırada bile pazarda lider olan Fida Film’in sektörde fiili olarak faaliyette
olan tek teşebbüs olarak kalması neticesinde pazar payı %100’e yakın olmuştur.
Ancak, yapılan incelemelerde sektöre yeni giriş yapan “Medyaİst” adında bir firmanın
giriş yapacağı bilgisine erişilmiştir. Nitekim şirket yetkilisi Filiz KÖSEOĞLU ile yapılan
görüşmede İstanbul Medya (Medyaİst) adında firmayı kurma aşamasında oldukları, 120
firmanın kuruluş işlemlerini henüz tamamlamadıkları ve dolayısıyla henüz ticaret sicili
kayıtlarının bulunmadığı ifade edilmiştir.
Bu noktada belirtilmesi gereken husus, yeni bir firmanın girmesi durumunda bile, Fida
Film’in özellikle büyük sinema gruplarıyla yaptığı 2-3 yıllık sözleşmeler neticesinde
pazardaki payını ve lider konumunu uzun bir süre koruyacağı ve pazara yeni girecek
firmanın ise kısıtlı sayıda ve daha küçük çaplı sinema salonları aracılığıyla faaliyette
bulunmak zorunda olduğudur.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgi
Sinema salonu işletmeciliğinin önemli gelir kaynaklarından birini oluşturan perde 130
reklâmcılığı, sinema salonlarında gösterilen filmlerin öncesinde veya aralarında
sunulacak reklâmların sağlanması faaliyetini oluşturmaktadır. Sinema salonları, sahip
oldukları reklâm yerlerini (perdelerini), perde reklâmcılığı faaliyeti ile uğraşan sinema
pazarlama ve reklâmcılık şirketleri aracılığıyla pazarlamaktadır. Perde reklâmcılığı
sinema salonları ile perde reklâmcısı firmalar arasındaki anlaşmalarla
yürütülmektedir. Bu anlaşmalarla perde reklâmcısı firma, sinema salonlarıyla belirli
sürelerle perde reklâm yerini kiralamak ya da birlikte bu yerlerin satışını yapmak
konusunda anlaşma yapmaktadır. Sinemanın şehir içindeki konumuna, müşteri
profiline ve sayısına, mevsimlere ve salonda gösterilen filmin niteliğine göre anlaşılan
perde reklâm fiyatları değişmektedir. 140
Perde reklâmcısı firmalar, diğer taraftan, reklâmverenlerle çeşitli dönemler için
anlaşma yapmakta ve hazırladıkları ya da hazırlattıkları reklâmların kendileri ile
07-56/637-219
4
anlaşması olan sinema salonlarında film başlarında veya arasında gösterilmesini
sağlamaktadırlar. Fida Film, gönderdiği bilgilerde, kendilerinin reklâmveren firmalar
ile yıllık anlaşmalar yaparak, film bazında reklâm paketi hazırladıklarını ya da spot
satış yaparak faaliyetlerini sürdürdüklerini belirtmiştir. Yıllık anlaşmalarda, yıllık
reklâm bütçesi içerisinde sinema salonlarında reklâm gösterimi için bütçe ayıran
reklâmveren ile perde reklâmcısı arasında toplam salon adedi ve saniye fiyatı gibi
konular hükme bağlanmaktadır. Fida Film, yıllık satışların toplam içerisinde % (…)’lük
paya sahip olduğunu beyan etmiştir. Film bazlı oluşturulan paket satışlarda ise Fida 150
Film, yüksek izleyici beklentisi olan filmler için paketler oluşturmakta ve bu paketlere
reklâm almaktadır. Spot satışlarda, kampanya yapan müşterilere satış yapılmaktadır.
Fida Film, bu satışın toplam içindeki payının %(…) olduğunu ifade etmiştir.
Perde reklâmcılığı açısından, Türkiye genelinde 411 sinemada 1299 salon ve
198.489 koltuk kapasitesi bulunmaktadır. Bu salonların içinde yaptığı anlaşmalar
yoluyla Fida Film (…..) sinema, (….) salon ve (….) koltuk kapasitesine sahiptir. Bu
anlamda Fida Film, Türkiye çapındaki sinemaların %(….)’ünü, salonların %(…)’unu
ve koltuk kapasitesinin %(…)’ini yaptığı anlaşmalarla kendine bağlamış durumdadır.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının sinema salonu içerisindeki perde reklâm yeri başta olmak üzere 160
her türlü reklâm alanını kapsayacak şekilde her iki faaliyeti de içine alarak “sinema
salonu reklâmcılığı“ olarak belirlenmiştir. Yapılan değerlendirmelerde perde
reklâmcılığı terimi, sektörde uygulandığı üzere sinema salonu reklâmcılığını ifade
etmek amacıyla kullanılmaktadır.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Hem reklâmverenlerin hem de Fida Film’in faaliyetlerinin ulusal çaplı olması, ayrıca,
mevcut durumda Fida Film’in pazarda fiili anlamda ulusal çapta perde reklâmcılığı
yapan tek teşebbüs olduğu göz önüne alınarak dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
I.3. Değerlendirme 170
Odeon, Kurum’a gönderdiği şikâyet dilekçesinde, Fida Film’in perde reklâmcılığı
pazarındaki eylemlerinin rekabet ihlali oluşturduğunu, perde reklâmının sinema
salonu işleten teşebbüslerin ayakta kalabilmesi ve rakipleriyle rekabet edebilmesi için
son derece önemli ve gerekli bir gelir kaynağını oluşturduğunu, Energy’nin pazardan
çekilmesinden sonra perde reklâmcılığı pazarında tek kalan Fida Film ile kendilerinin
perde reklâm yerlerinin kiralanması konusunda sözleşme yapmak istediğini ancak
Fida Film’in sözleşme yapmaktan kaçındığını belirtmektedir. Şikâyetçinin daha sonra
Kurum’a gönderdiği ve Fida Film ile yaptıkları yazışmaları içeren belgelerde ise Fida
Film’in şikâyetçiye sözleşme bedelleriyle ilgili teklif götürdüğü ancak bu teklifin, ileride
ayrıntılarıyla açıklanacağı üzere ticari teamüllere uygun nitelik taşımadığı iddia 180
edilerek şikâyetçi tarafından reddedildiği görülmektedir. Bu sebeple aşağıda öncelikle
Fida Film ile şikâyetçi arasında gerçekleştirilen yazışmalar incelenecek daha sonra
tarafların Kuruma gönderdiği bilgi ve belgeler değerlendirilerek Fida Film’in önce
sözleşme yapmaktan çekindiği, daha sonra ise sinema salonlarına teklif ettiği
sözleşmelerde ayrımcı maddeler bulunduğu ve bu şekilde hâkim durumunu kötüye
kullandığı iddialarına yönelik değerlendirme yapılmıştır.
I.3.1. Fida Film ile Odeon Arasında Yapılan Yazışmaların Değerlendirilmesi
Şikâyetçi ve Fida Film tarafından Kurum’a gönderilen ve iki taraf arasında şikâyet
konusuna ilişkin yapılan yazışmaları içeren belgelerden, öncelikle, Energy’nin
pazardan çekilmesi üzerine Odeon’un Fida Film’e sözleşme yapmak üzere teklifte 190
07-56/637-219
5
bulunduğu, Fida Film’in ise kendisinin Adana ilindeki konumu (üç sinema şirketinin
ikisi ile anlaşması olduğu ve daha önceki Rekabet Kurulu kararlarında ilgili coğrafi
pazarın il bazında belirlendiği göz önüne alarak pazarı kapatma, hâkim duruma
gelme ya da hâkim durumun güçlendirilmesi gerekçeleriyle izin verilmeme olasılığı
bulunduğu) nedeniyle sözleşme yapılmasını Rekabet Kurulu’ndan alınacak izin
şartına bağladığı anlaşılmaktadır. Bu aşamada Fida Film, gerçekleşecek işlemin bu
çerçevede değerlendirilmesi ve bunun için de Odeon’un yazılı sözleşme koşullarını
göndermesi gerektiği konusunda; Odeon ise konunun bir birleşme devralma
sayılmadığı ve Fida Film’in sözleşme imzalamamak için bir oyalama eylemi içerisinde
olduğu konusunda ısrar etmiştir. Ancak Rekabet Kurulu hem Odeon’un yaptığı 200
başvuruyu hem de Fida Film’in yaptığı başvuruyu taraflar arasında bir yazılı
sözleşme bulunmaması ve taraflar arasındaki anlaşmaların genellikle yıllık kısa süreli
işlemler olması nedeniyle reddetmiştir.
Fida Film, Kurulun aldığı 15.11.2006 tarih ve 06-84/1069-311 sayılı Karar kendisine
tebliğ edilmesinden sonraki tarihlerlerde hem Livan’a hem de Odeon’a sözleşme
teklifinde bulunarak, sözleşmede “%50-%50 gelir paylaşımı” modelini önermiştir.
Bundan sonraki dönemde Odeon ve Livan, Fida Film’in bu teklifinin o illerde bulunan
diğer sinema salonlarıyla yapılan sözleşmelerle eşit hükümler taşımadığı
gerekçesiyle 4054 sayılı Kanun kapsamında hâkim durumunu kötüye kullandığını
belirtmişlerdir. Odeon ise bu sözleşme teklifine karşılık Fida Film’den minimum 210
ödeme garantisi talep etmiştir. Sonuç olarak Fida Film, şikâyetçi tarafa sözleşme
önerdiğini ve onların kabul etmediğini iddia ederken, Odeon ise gelir paylaşımı
teklifinin kabul edilemez olduğunu Fida Film’in daha önceden çalıştığı sinemalara
uyguladığı şartlardan (sabit ücret ya da minimum ödeme garantisi kastedilmektedir)
oldukça farklı ve ayrımcı koşullar öne sürdüğünü iddia etmektedir.
Taraflar arasında yapılan ve Kuruma intikal eden yazışmaların incelenmesi
neticesinde Fida Film’in, Odeon’un sinema perdelerini devralmaya yönelik Rekabet
Kurumu’na başvurusu ertesinde bu başvurunun işleme alınabilmesi için şikâyetçi
taraftan hangi koşullarda sözleşme yapılacağına dair bilgi istediği anlaşılmıştır.
Ancak Fida Film’e Kurul’un 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası 220
çerçevesinde aldığı kararın tebliğ edilmesinden sonra, Fida Film tarafından şikâyetçi
taraflara gelir paylaşımlı sözleşme teklif edildiği de görülmektedir. Burada dikkat
çekici olan nokta, Fida Film’in Odeon ile aralarında imzalanacak kiralama
sözleşmesini 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi ve Rekabet
Kurulu’ndan izin alınması şartına bağlamasına rağmen Odeon sinemasıyla ilgili
başvuruyu 6.10.2006 tarihinde Rekabet Kurumu’na ilettiği sıralarda farklı illerdeki
sinema salonu işletmecileriyle benzer nitelikte sözleşmeler imzalamış ve bu işlemler
için Kurum’a müracaat etmemiş olmasıdır. Örneğin Fida Film’in Kayseri’de bulunan
toplam 3 sinema salonundan (Mars’a ait) Cinebonus ve Kayseri Onay sinemaları ile
daha önceden imzalanmış sözleşmeleri bulunmaktadır. Ancak, 1.10.2006 tarihinde 230
Kayseri Kasseria Sineması ile de anlaşma yaparak Kayseri’de bulunan üç sinema
salonu işletmecisinin üçüyle de anlaşmış duruma gelmiştir. Buna rağmen,
Kayseri’deki sinema salonu işletmecileriyle yaptığı sözleşmeler için Odeon ile
sözleşme yapmamasının gerekçelerini öne sürüp Rekabet Kurumu’na herhangi bir
başvuruda bulunmamıştır. Benzer bir durum Aydın’da bulunan sinema salonları
işletmecileri ile yaptığı sözleşmeler için de geçerlidir. Ancak bu tespit, Fida Film’in
rakibi olan Energy ile daha önceden çalışan sinema salonları ile sırf bu nedenle
sözleşme yapmaktan doğrudan kaçındığı sonucunu çıkarmak için yeterli
olmamaktadır.
07-56/637-219
6
Bu noktada değerlendirilmesi gereken konu, Fida Film’in Kurul’un ilgili kararında da 240
belirtildiği üzere, bu sinema salonlarına, eski müşterisi olan ve benzer nitelikteki
sinema salonları ile yaptığı sözleşmelerden farklı olarak eşit olmayan haksız koşular
içeren sözleşme önerip önermediği ve bu şekilde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini
ihlal edip etmediğidir. Değerlendirmenin bundan sonraki bölümünü bu konuya yönelik
olarak yapılan tespitler ve Fida Film’in konuya ilişkin açıklamaları oluşturacaktır.
I.3.2.Teşebbüslerin Konuya ilişkin Yaptığı Sözleşmeler ve Sözleşme
Hükümlerinin Tarafların Yaptığı Açıklamalar Doğrultusunda Değerlendirilmesi
I.3.2.1. Odeon’un Fida Film ve Energy ile Yaptığı Sözleşmeler
Yukarıda da yer verildiği gibi, Fida Film, kendisine ilgili Kurul Kararı bildirildikten
sonra 11.1.2007 tarihinde Livan ve Odeon’a ayrı ayrı olmak üzere noter kanalıyla 250
yaptığı bildirimlerinde %50-%50 gelir paylaşımını öneren sözleşme teklifinde
bulunmuş, Livan ve Odeon ise bu bedelin diğer sinema salonlarıyla imzalanan
sözleşmelerdeki koşullardan farklılık ve ayrımcılık arz ettiğini belirterek diğer
salonlarla eşit şartlar içeren sözleşmeler imzalanmasını talep ettiklerini bildirmişlerdir.
Bu sebeple, raportörler Fida Film’in diğer sinema salonlarıyla imzaladığı
sözleşmelerdeki hükümlerin karşılaştırılmasına gerek duymuş ve bu sözleşmelerde
şart koşulan hükümlerde gözetilen ölçütlerin belirlenmesi amacıyla Fida Film’den
yaptıkları sözleşmeler talep edilmiş ve Fida Film’in matbu nitelikte bir sözleşmesi olup
olmadığı bilgisine ulaşılmaya çalışılmıştır. Öte yandan, Odeon’dan da geçmiş yıllarda
imzalamış olduğu sözleşmeler talep edilmiştir. Bu çerçevede, ilgili teşebbüslerden 260
gelen bilgi ve belgelere göre Odeon’un konuya ilişkin yaptığı sözleşmelerde,
– Fida Film ile Odeon arasında 2000-2001 dönemine ilişkin yapılan sözleşmede,
%50-%50 gelir paylaşımı ve bu paylaşım sonunda Odeon’a düşecek payın
(………) ABD Doları’nın altında kalması durumunda aradaki miktarın Fida Film
tarafından ödeneceği,
– Energy ile 2002-2003; 2003-2004 ve 2004-2006 dönemleri için yapılan
sözleşmede bedellerin sırasıyla (……..) ABD Doları ve (……..) ABD Doları
olarak tespit edileceği,
– 2004-2006 dönemi için yapılan sözleşmede ilk yıl için (…….) ABD Doları ikinci yıl
için (…….) ABD Doları tespit edildiği ve toplam gelirin yıllık (………) ABD 270
Doları’nı aşması durumunda aradaki farkın yarısının Energy tarafından Odeon’a
ödeneceği
hükme bağlanmıştır. Sözleşmelerde Odeon’un şimdiye kadar hem Fida Film ile hem
Energy ile sabit bir bedel üzerinde anlaştığı, ayrıca Fida Film’den hâlihazırda talep
ettiği “garanti edilen en aşağı miktar”a ilişkin benzer hükmün Fida Film ile yaptığı
2000-2001 dönemine ait sözleşmede yer aldığı görülmektedir.
I.3.2.2. Fida Film’in Sinema Salonlarıyla Yaptığı/Yapmak Üzere Hazırladığı
Sözleşmeler
Fida Film’in Livan ve Odeon sinemalarına önerdiği “%50-%50 gelir paylaşımı”
teklifinin, Fida Film’in 2.3.2007 tarihinde Kurum’ a intikal eden yazısının ekinde yer 280
alan 2007 yılına ilişkin matbu nitelikteki sözleşmeler arasında yer aldığı
görülmektedir.
Fida Film, Rekabet Kurulu’nun 06-84/1069 sayılı kararı uyarınca, 2007 yılı itibarıyla
yeni sözleşme taslaklarını yürürlüğe koyduğunu bildirmiştir. Anılan sözleşmelerle ilgili
bazı bölümlerde anlaşılmayan bölümlerin bulunması nedeniyle Fida Film’den
açıklama talep edilmiş ve teşebbüs tarafından gönderilen tadil edilmiş sözleşme
07-56/637-219
7
taslakları 2.4.2007 tarih ve 2476 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Yazıda, “Daha
önce gönderilen fakat maddi hata bulunan sözleşmeler yerine ekteki sözleşmelerin
dikkate alınması” talep edilmiştir.
Söz konusu sözleşmeler incelendiğinde, Fida Film ile sinema salonları arasında 290
“gelir paylaşımı” ve “sabit ödemeye dayalı” olmak üzere iki tür sözleşme yapıldığı
ortaya çıkmaktadır. Her iki tür sözleşmenin konusunu da Fida Film ile sözleşme
akdetmiş olan reklâm veren şirketlere, yine Fida Film ile anlaşmalı bulunan sinema
salonlarının (sözleşmelerde “sergileyici” olarak yer verilmiştir) perdeleri ve diğer
reklâm verilebilir alanlar ile sinemalardaki diğer mekânların sponsorluk hizmetleri ve
haklarının pazarlanması oluşturmaktadır.
Sözleşmeler arasındaki temel fark, her iki tip sözleşmenin de 9. maddesinde yer alan
“mali hükümler”den kaynaklanmaktadır. Buna göre;
– Gelir paylaşımlı sözleşmede sinema salonuna (sergileyiciye) her ay sonunda
Fida Film tarafından düzenlenen “aylık performans raporu”na göre YTL olarak 300
belirlenen net bedelin %50’sinin1 ödeneceği hüküm altına alınmaktadır.
– Öte yandan, sabit ödemeye dayalı sözleşmede sergileyiciye Fida Film’e sağladığı
olanaklar ve hizmetler için asgari bir gösterim bedelinin ödenmesi garanti altına
alınmakta ve sergileyici herhangi bir rapora bağlı kalmaksızın sözleşmede
belirlenen tarihlerde sunduğu hizmetin karşılığını Amerikan Doları kuru esas
alınarak YTL’ye çevrilen bir fatura düzenlenmesinin ardından alabilmektedir.
Görüldüğü üzere, söz konusu iki sözleşme tipi garanti edilen bedelin varlığı ve
sözleşmenin düzenlendiği döviz kuru açısından farklılık göstermektedir. Sabit
ödemeye dayalı sözleşmelerde sinema işletmecileri herhangi bir gelir ve kur riskine
maruz kalmadan önceden belirlenmiş bir bedeli tahsil edebilmekteyken, gelir 310
paylaşım modelinde sergileyici firmalar hem gelir hem de kur riskiyle karşı karşıya
kalmaktadır.
Fida Film, sinema salonlarıyla imzalanmak üzere hazırladığı iki ayrı sözleşmede farklı
mali hükümler bulunmasının gerekçesini “eşit edime eşit muamele” ilkesine
uymalarını gerekçe olarak göstermektedir. Bu ilke çerçevesinde sözleşmelerdeki mali
hükümlerin farklılık arz etmesine dayanak teşkil eden ölçütler ise her iki sözleşmede
şu şekilde sıralanmaktadır:
a. Zincir sinema işletmeleri,
b. Asgari dört ayrı yere sahip sinema işletmeleri,
c. Alışveriş merkezlerinde yer alan sinema işletmeleri, 320
d. Asgari iki salonu İstanbul, Ankara veya İzmir’de bulunan sinema işletmeleri,
e. Toplam koltuk sayısı 3.000 olan sinema işletmeleri olmaları
Bu kriterlere sahip sinema salonları ile sabit ödemeye dayalı sözleşmelerin
yapılacağı belirtilirken, bu özelliklerden herhangi birini taşımayan sinema işletmeleri
ile gelir paylaşımına dayalı sözleşmelerin imzalanacağı hüküm altına alınmıştır.
Kendisiyle gelir paylaşımına dayanan bir sözleşme imzalanan bir sinema işletmesi,
mevcut sözleşmesinin şartları ne olursa olsun yukarıda sıralan beş koşulu yerine
getirdiğinde sabit ödemeye dayalı sözleşme yapmaya hak kazanmakta, kendisiyle
sabit ödemeye dayalı bir sözleşme imzalanan bir sinema işletmesi, mevcut
sözleşmesinin şartları ne olursa olsun yukarıda sıralan beş koşuldan herhangi birini 330

1 Bu bedele ek olarak sergileyici tarafından sağlanan hizmetin KDV bedelinin de Fida Film tarafından ödeneceği
kararlaştırılmıştır.
07-56/637-219
8
yerine getiremediğinde sabit ödemeye dayalı sözleşme hakkını kaybederek gelir
paylaşımlı sözleşmeye geçmek zorunda kalmaktadır. Dolayısıyla, hazırlanan
sözleşme taslaklarıyla ülke çapına yayılmış sinema zincirlerine, yerel sinema
işletmelerine oranla daha avantajlı koşullar sunulmuş olmaktadır.
Konuya ilişkin olarak Fida Film yetkilileriyle yapılan görüşmede,
– Söz konusu ölçütlerin reklâmverenlerin ve ajansların talebi doğrultusunda
belirlendiği,
– Reklâmverenlerin/ajansların seçimlerini yaparken sinemanın bulunduğu il, izleyici
profili, gösterime giren film, izleyici sayısı, güvenlik ölçütleri gibi ölçütleri dikkate
aldıkları, 340
– Reklâm gelirlerinin %90’ının İstanbul, Ankara, İzmir gibi üç büyük şehirden
sağlandığı bunun nedeninin ise buralardaki büyük sinema zincirlerinin yukarıda
sayılan ölçütleri sağlaması nedeniyle diğer sinema salonlarına oranla
reklâmverenlerce daha fazla tercih edildiği
ve bu nedenlerle büyük sinema zincirleri olan Mars, AFM, Tüze’ye ödenen ücretin
Adana ve Mersin’de yer alan sinemalara ödenmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.
Fida Film ayrıca son gönderdiği yazıda reklâmverenlerin daha çok üç büyük şehri ve
hem bu şehirlerde hem de (Adana da dâhil olmak üzere) diğer şehirlerdeki alışveriş
merkezinde yer alan sinema salonlarını tercih ettiğini gösterir reklâm
rezervasyonlarına ilişkin belgeleri göndermiştir. 350
Öte yandan, Fida yetkilileri tarafından temin edilen “Fida Film Sezon Filmleri 2006-
2007 Kitapçığı” incelendiğinde, anlaşmalı sinema salonlarının bir sinema zincirine
bağlı olmaları, büyük şehirde yer almaları gibi koşullara göre beş kategoriye ayrıldığı
görülmektedir. En üst kategori olan “Kategori 5”te yer alan sinemaların üç büyük
şehirde ve genellikle alışveriş merkezlerinde yer aldığı gözlenmektedir. Bu kategoride
yer alan sinemalarda bir saniye reklâm gösteriminin bedeli (….) YTL olarak “Kategori
4” için fiyat (…) YTL, “Kategori 3” için fiyat (…) YTL, “Kategori 2” için fiyat (…) YTL,
“Kategori 1” için fiyat (…) YTL olarak belirlenmiştir. En alt kategorideki sinemaların
tamamı üç büyük şehir dışında yer almaktadır. Ancak burada, bir şehir içindeki ve
hatta aynı gruba ait sinemaların tamamının bile aynı kategoride olmadığının 360
belirtilmesi gerekmektedir. Örneğin, Ankara, İstanbul ve İzmir’de bulunan sinemalar
Kategori 1 hariç olmak üzere ilk dört kategori arasında dağılmış görünmektedir.
Ayrıca, kitapçıktan, Fida Film’in sinema salonlarını paketlemek gibi bir pazarlama
stratejisinin bulunduğu da anlaşılmaktadır. Buna göre, sadece en üst iki kategorideki
sinemaların yer aldığı “Fida Platin” paketi; en üst üç kategorideki sinemaların yer
aldığı “Fida Gold” paketleri ve en üst dört kategorideki sinemaların yer aldığı “Fida
Silver” paketi ile reklâmverenlere hizmet sağlanmaktadır. Bunun dışında çeşitli
kategorilerdeki AFM sinemalarının yer aldığı “AFM Platin”, “AFM Gold” ve “AFM
Silver” paketleri de reklâmverenlere sunulmaktadır.
Bunun yanında, Fida Film “Az Sonra Film Başlıyor” Özel Sinema Yayın paketleri, 370
Fida Film “İyi Seyirler” Jeneriği Yayın Paketi, AFM Sinemaları Özel Sinema Jenerik
Yayın Paketi, Fida Film “Haftalık Maç Görüntüleri Özel Sinema Yayın Paketi” ve
Popcorn Sinema Haberleri Antrakt Özel Sinema Yayın Paketi gibi çeşitli seçenekler
içeren paketler de bulunmaktadır.
Paketlerde yer alan sinema salonları ve ücretler incelendiğinde, üç büyük şehirde
olan ve/veya alışveriş merkezlerinde bulunan sinemalara reklâmverenlerin daha
yüksek talep gösterdiği anlaşılmaktadır. Nitekim raportörlerin Fida Film yetkilileri ile
yaptıkları görüşmede, söz konusu kişilerce reklâm fiyatlarının İstanbul, Ankara, İzmir
07-56/637-219
9
ile diğer iller arasında farklılık gösterdiği, reklâmverenlerin yapacakları reklâma göre
gruplandırma yaptıkları, büyük şehirlerdeki farklı yerlerde bile fiyat tarifelerinin farklı 380
olduğu, tarifeler üzerinden pazarlık yapıldığı, her sinemanın farklı fiyatı olduğu,
müşteri sayısı ile hedef kitlesinin sinemadan sinemaya değiştiği belirtilmiş; tarifelerin
belirlenmesinde reklâmverenlerin ve varsa sinema salonlarının taleplerinin dikkate
alındığı ifade edilmiştir.
Kategorilerin ve paketlerin değerlendirilmesi konusunda Fida Film yetkililerinin bunları
ne şekilde belirlediklerine yönelik aşağıdaki açıklamalarının dikkate alınması
aydınlatıcı olacaktır:
“Reklâmveren esas olarak, büyük şehirlerdeki belirli lokasyonlardaki sinema
salonlarını özel olarak talep ediyor, Anadolu’daki diğer yerler ise reklâmverenler
açısından fazla önem arz etmez, biz o salonları esas talep gören yerlerdeki sinema 390
salonlarının yanında müşterilere pazarlamaya çalışıyoruz. Bizim toplamda (…..)
salonumuz varsa bunun ancak (………..) yani %30’undan esas gelirimizi sağlıyoruz.
Lokomotif bazı sinema salonlarımız vardır, bunlar büyük şehirlerdeki belirli
lokasyonlardaki salonlardır, diğerlerini ise riski dağıtmak için portföyümüze katıyoruz.
Esas olarak, oralardan tam anlamıyla gelir kazanamıyoruz. … Türkiye’de şu anda
esas gelir getiren 2000 reklâmveren var, Fida bunların iki yüz-iki yüz elli tanesi ile
çalışıyor. Bunlar kurumsal şirketler olduğu için daha kurumsal şirketleri tercih
ediyorlar. Ankara, İstanbul, İzmir reklâm gelirinin %80’ini oluşturuyor.”
Gerek Fida Film Sezon Filmleri 2006-2007 Kitapçığı’ndan gerekse Fida Film yetkilileri
tarafından yapılan açıklamalardan, sinemaların kategorilere ayrılmasının, fiyatların ve 400
reklâm gösterilecek sinemaların belirlenmesinde temel belirleyicinin reklâmverenlerin
talebi olduğu kanaati uyanmaktadır.
Odeon ve Livan’ın, Fida Film ile gerçekleştirdiği yazışmalar incelendiğinde ise bu
sinemaların gelir paylaşımına dayanan sözleşme bedelini kabul etmek istemedikleri
ve buna gerekçe olarak da faaliyette bulundukları illerdeki diğer sinema salonları ile
Fida Film’in yaptığı sözleşmelerin sabit ücrete dayanması ve kendilerine teklif edilen
sözleşmelerin bu sözleşmelerle eşit koşullar içermemesinin gösterildiği ortaya
çıkmaktadır. Söz konusu sözleşmelerin incelenmesi amacıyla Fida Film’den Adana
ilindeki diğer sinema salonlarıyla yaptığı sözleşmeler talep edilmiştir. Fida Film
tarafından gönderilen Adana Filmcilik Sinemacılık Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (Adana 410
Filmcilik) ve Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. (Mars) ile
yaptığı sözleşmeler incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Mars’la yapılan sözleşmede,
– Sözleşmenin toplam (Adana ilinde 9 salon olmak üzere) 36 salonu kapsadığı,
– Sözleşmenin 1.1.2006 ve 31.12.2007 tarihleri arasında geçerli olduğu,
– Sözleşme bedelinin (…………) ABD Doları olarak sabit bir bedel olarak
belirlendiği ve her açılan salon başına (………..) ABD Doları verileceği
hükme bağlanmıştır2.
Adana Filmcilik ile imzalanan sözleşmede ise,
– Adana Filmcilik işletmesinde bulunan 4 salonlu Adana Metropol ve 2 salonlu 420
Adana Metro sineması ve yeni açılacak yeni salonları kapsadığı,

2 Fida Film’den, Adana ilinde faaliyet göstermese de AFM ile yaptığı sözleme de talep edilmiş ve Kurum’a
gönderilen sözleşmede sabit bir bedelin belirlendiği görülmüştür.
07-56/637-219
10
– Sözleşmenin süresinin 1.9.2005 ve 31.12.2007 tarihleri arasında geçerli olacağı,
sözleşmenin taraf iradeleri ile uzatılabileceği,
– Fida Film’in Adana Filmcilik’e ödeyeceği asgari gösterim bedelinin aylık olarak
ödenecek şekilde (……….) ABD Doları + KDV olacağı
hükme bağlanmıştır.
Odeon’un Kurum’a gönderdiği şikâyet dilekçesinde, Adana ilinde üç büyük sinema
grubu bulunduğu, koltuk ve izleyici sayısı bakımından Mars’a ait Cinebonus
Sineması’ndan sonra Odeon’un ikinci sırada yer aldığı, 3. sırada yer alan sinema
salonun ise Adana Filmcilik’e ait Metro/Metropol sinemaları olduğu hususları 430
belirtilmektedir. Bu hususlar, Fida’nın Odeon’a teklif ettiği sözleşmede de
belirtilmektedir. Sözleşme koşulları incelendiğinde, her iki sinema işletmecisi ile de
sabit bedel üzerinde anlaşıldığı görülmektedir. Ancak, Cinebonus’un bir sinema
salonu zinciri olduğu ve Fida Film’in Mars ile sadece Adana ili için değil Mars’ın sahip
olduğu tüm sinema salonları bazında anlaşma yaptığı dikkate alındığında, Fida
Film’in Odeon’a önerdiği teklifin Cinebonus yerine Adana Filmcilik’e önerilen teklifle
karşılaştırılmasının daha doğru olacağı düşünülmektedir. Bu çerçevede yapılacak bir
değerlendirmede, Adana Filmcilik’e ait toplam sinema salonu sayısının (6 adet),
Odeon’a ait salon sayısından (9 adet) az olduğu, bununla birlikte Fida Film’in
Odeon’a %50-%50 gelir paylaşımı önerirken Adana Filmcilik’e asgari sabit bir bedel 440
ödemeyi teklif ettiği görülmektedir. Ancak, söz konusu sözleşmenin imzalanma
tarihinin 2005 yılı olduğu ve Fida Film’in gelir paylaşımını içeren matbu sözleşmeleri
2007 yılı itibariyle yürürlüğe koyduğunu da beyan ettiği de dikkatte alınmalıdır. Bu
durumda, Fida Film’in 2007 sonrası için Adana Filmcilik ile yapacağı sözleşme
koşulları önem taşımaktadır. Ancak henüz, sözleşmenin süresi dolmamış olduğu için
Adana Filmcilik ile yeni bir sözleşme yapılmamıştır. Adana Filmcilik ile yapılmış
mevcut sözleşmedeki bedelin belirlenmesinde baz alınan kriterler araştırıldığında,
Fida Film yetkilileri aşağıdaki hususları belirtmektedir:
– Fida Film, Adana Filmcilik’e taahhüt ettiği sözleşme bedelini halen
karşılayamamaktadır. 450
– Adana Filmcilik ile imzaladıkları sözleşmeyi, sözleşmede yer alan hüküm
çerçevesinde 1 ay önceden feshedecekler ve Adana Filmcilik kabul ederlerse
gelir paylaşımlı sözleşmeyi önereceklerdir.
– Bu nedenle, Adana Filmcilik ile yeni sözleşme imzalanması durumunda yeni
sözleşmenin Odeon’un sözleme şartlarıyla kıyaslanması gerekmektedir.
– Adana Filmcilik ortaklarının, sözleşme imzalandığı tarihte Cinemall grubu ile olan
ortaklığı sebebiyle Adana Filmcilik Sineması, o sıralarda bir zincirin bir parçasını
oluşturmakta ve sabit bedelli sözleşmedeki kıstasları taşımaktadır. Mevcut
durumda, söz konusu ortaklık bitmiş olduğu için sözleşmedeki kriterleri karşılama
durumu ortadan kalkmıştır. Ancak, sözleşmede aylık paylaşımlı sisteme 460
döneceğine ilişkin bir hükmün yer almaması nedeniyle Fida Film taahhütlerini
yerine getirmek durumundadır.
– Fida Film, Odeon’la 2001 yılındaki çalışması ertesinde (…….) ABD Doları gelir
elde etmiş, operasyonel ve diğer maliyet kalemleri çıkarıldıktan sonra ise zarar
etmiştir.
Yukarıda yer verilen beyan üzerine, Fida Film’den Adana Filmcilik ile yaptıkları
sözleşmeden zarar ettiklerine ilişkin mali analiz tabloları ve çalışmaları talep
edilmiştir. Söz konusu bilgi ve belgeler 24.4.2007 tarihinde Kurum’a giriş yapmıştır.
Buna göre, Adana Filmcilik ile yapılan sözleşme bedeli (………) ABD Doları’dır. Fida
07-56/637-219
11
Film, söz konusu belgede yaptığı açıklamada Adana’da iklim koşulları nedeniyle 470
sinema sezonun kapandığını bu nedenle bu bedeli karşılayamayacaklarını
belirtmiştir. Söz konusu tablo, Ağustos 2007 tarihine kadar (Mart 2007 tarihinden
itibaren sütunlar boş olmak üzere) hazırlanmışsa da sözleşmenin bitiş tarihinin
31.12.2007 olduğu bilinmektedir. Bir diğer önemli nokta, 2006 yılı için Mart ayından
yılsonuna kadar elde edilen gelirlerde aylık bazda bir düzensizlik olsa bile, bu dönem
içinde Fida Film’in yaklaşık (……) ABD Doları gelir elde ettiği ve en fazla gelirin
Mayıs-Haziran ayları ile Aralık-Ocak aylarında elde edildiğidir. Bu nedenle, 2007
yılında da 2006 yılına benzer ekonomik şartlar içinde Fida Film’in Mart ayından
sonraki süre içerisinde sözleşmenin bitim tarihine kadar Adana Filmcilik’e taahhüt
ettiği bedeli karşılayabileceği düşünülmüştür. Daha sonra Fida Film yetkilileriyle 480
yapılan görüşmede konuya ilişkin tablonun güncel hali temin edilmiştir. Söz konusu
tablo bir önceki tablonun Mayıs ayı itibariyle güncelleştirilmiş hali olup, tabloda Eylül
2005’den itibaren Fida’nın Adana Filmcilik’e ait Metro ve Metropol sinemalarından
aylık bazda elde ettiği gelirler yer almaktadır. Bu gelirlerin toplam (…….) ABD Doları
olduğu görülmektedir. Nisan ayı sonu itibariyle Fida Film, sözleşme bedelinden
yaklaşık (…….) ABD Doları daha fazla kazanç elde edilebilmiştir. Ancak, Fida Film’in
bir teşebbüs olarak karşı karşıya kaldığı maliyet kalemlerini sadece sözleşme
bedellerinin oluşturmadığı, diğer işletme giderlerinin de mevcut olduğu ve kar-zarar
hesaplamasında bunların da göz önüne alınması gerektiği gözden kaçırılmamalıdır.
Fida Film’in katlandığı önemli işletme giderleri arasında transfer kopya maliyeti, 490
lojistik maliyeti, finansman maliyeti, personel maliyeti ve ajans komisyonu yer
almaktadır. Bu maliyet kalemleri de dikkate alındığında, Fida Film’in Adana Filmcilik
ile yaptığı sözleşmeden zarar etmesinin veya çok düşük bir kar marjıyla çalışmasının
söz konusu olduğu ortaya çıkmaktadır.
I.3.3. Fida Film Tarafından Gönderilen Konuya İlişkin Diğer Belgelerin
Değerlendirilmesi
Fida Film yetkilileri ile yapılan görüşmede, yetkililer tarafından anlaşmalı sinema
işletmelerinin adlarının yanı sıra, kaç salona sahip oldukları, sözleşmelerin geçerlilik
tarihleri ve sözleşme bedelleri gibi bilgileri içeren bir tablo sunulmuştur. Söz konusu
tablonun içerdiği bilgiler incelendiğinde; 500
– Fida Film’in hâlihazırda (…..) adet sinema işletmesi ile sözleşme imzaladığı,
– Sözleşme imzalanan işletmelerin (….) tanesi ile “%50-50 gelir paylaşımlı”, (…)
tanesi ile “%85-15 gelir paylaşımlı”, (…) tanesi ile “kutu başına”, (…) tanesi ile “fix”
sözleşme temelinde çalışıldığı,
– “Fix” sözleşme temelinde çalışılan sinema işletmelerinden (….) tanesinin AFM,
Mars, Tüze, Cinecity, Umut Sanat, Prestige, Avşar ve Cinemall adlı sinema
gruplarına ait olduğu,
– “Fix” sözleşme temelinde çalışılan sinema işletmelerinden geriye kalan (….)
tanesinin 1 tanesi hariç tamamının sözleşmesinin 1.10.2006 tarihinden önce
imzalandığı, 510
– Sözleşmelerin imzalanma tarihlerinin 1.9.2004 ile 1.5.2007 arasında değiştiği,
– Sözleşmelerin sona erme tarihlerinin 31.3.2007 ile 31.12.2010 arasında değiştiği,
görülmektedir. Dolayısıyla Fida Film, 2007 yılından önce de pek çok sinema salonu
ile %50-50 gelir paylaşımlı anlaşma yapmıştır. Sabit (fix) ücretli sözleşme yapabilme
kriterlerini taşımayan küçük ve bireysel sinema salonu işletmeleri ile genelde %50-50
gelir paylaşımına dayalı anlaşma yapılmıştır. Bugün itibariyle sabit ücret üzerinden
sözleşmesi olan bireysel sinema salonlarının ise sözleşmelerinin imzalanma tarihi
07-56/637-219
12
Kasım 2006’dan öncedir. Bu sebeplerle, Fida Film’in Odeon Sineması’na veya daha
önceden Energy ile çalışan sinema işletmelerine %50-50 gelir paylaşımına dayalı
sözleşme yapmayı teklif etmesi 4054 sayılı Kanun anlamında bir ayrımcılık meydana 520
getirmemektedir. Zira listede yer verilen sinemalardan daha önce Energy ile çalışan
Giresun Best, Beyoğlu Sinemajestik, Beyoğlu Alkazar, Bursa Burç, İzmir Çamlıca,
İzmir Konak ve Ankara Kızılırmak sinemaları ile Fida Film arasında 1.1.2006 ve
15.2.2007 tarihleri arasında değişen zamanlarda %50-%50 gelir paylaşımı yöntemi
ile sözleşme imzalanmıştır. Bunun gibi, Energy’nin henüz faaliyette bulunduğu 2005
yılı içerisinde Fida Film’in imzalamış olduğu sözleşmelerden biri (3 salona sahip
Kayseri Onay sineması ile 1.9.2005 tarihinde imzalanan ve devam eden sözleşme)
sabit ücrete ve biri minimum garantiye dayanırken %50-%50 gelir paylaşımına dayalı
iki adet (Cinemaxi grubuna ait Tekirdağ Cinemaxi ile Site Grubu’na ait Bağcılar
Sinema Merkezi ile yapılan) sözleşme bulunmaktadır. 530
Ayrıca, Energy’den edinilen bilgilere göre, daha önceden Energy ile çalışan ve şimdi
Fida Film ile sözleşme imzalamış olan Beyoğlu Cinemajestic Sineması ile yine daha
önce Energy ile çalışan Livan Sineması da Energy ile “%50-%50” gelir paylaşımı
yöntemi ile çalışmıştır. Görüldüğü üzere, %50-50 gelir paylaşımı uygulaması Fida
Film’in pazarda tek başına kalmasının ertesinde uygulamaya başladığı bir yöntem
değil, daha önceleri de sektörde uygulanmakta olan bir yöntemdir.
I.3.4. Genel Değerlendirme
Odeon, şikâyet dilekçesinde, Energy’nin piyasadan çekilmesinden sonra sinema
salonları için önemli bir gelir kaynağı olan perde reklâmcılığı sektöründe tek kalan
Fida Film’in, kendisiyle önceleri çeşitli bahanelerle sözleşme yapmaktan kaçındığını 540
ve daha sonra ise kendisinin de faaliyette bulunduğu Adana ilinde faaliyet gösteren
ve eskiden beri Fida Film’le çalışan diğer sinema salonuna sunduğu koşullardan
ayrımcı koşullar sunarak hâkim durumunu kötüye kullandığını iddia etmektedir. Bu
nedenle, dosya konusu incelemenin ve değerlendirmenin konusunu Fida Film’in
hâkim durumunu kötüye kullanacak şekilde daha önceden Energy ile çalışmış
sinema salonu işletmecilerine, kendisinin çalıştığı sinema salonu işletmecilerine
sunduğu sözleşme koşullarından ayrımcı koşullar sunup sunmadığının tespiti
oluşturmuştur.
Rekabet Hukuku bağlamında “ayrımcılık” eyleminin varlığından bahsedebilmek için,
eylemi gerçekleştirdiği öne sürülen/tespit edilen teşebbüsün öncelikle hâkim durumda 550
olması ve ikinci olarak eylemin “kötüye kullanma” olarak değerlendirilmesi
gerekmektedir. Yukarıdaki bölümlerde pazara Medyaİst adında yeni bir firmanın
girmesinin söz konusu olduğu belirtilmiş ancak Fida Film’in sinema salonu
reklâmcılığı pazarında hâlihazırda fiili olarak faaliyet gösteren tek teşebbüs olduğu ve
pazar payını, sektörün işleyişi gereği bir süre koruyacağı ifade edilmiştir. Ayrıca,
perde reklâmcılığı pazarında Fida Film’in ulusal çapta faaliyet gösteren tek firma
olması, Medyaİst şirketinin faaliyetlerine henüz başlamamış olması ve sinema salonu
işletmeciliğinde reklâm gelirlerinin şirketlerin faaliyet giderlerini karşılamalarında
elzem bir role sahip olması sebepleriyle Fida Film’in bu pazarda sinema salonları
karşısında son derece önemli bir güce sahip olduğu gözden kaçırılmaması gereken 560
bir durumdur. Fida Film’in sinema salonları karşısındaki bu gücünü arttıran bir diğer
önemli konu da Fida Film’in film dağıtımı alanında da faaliyet göstermesidir. Medyaİst
yetkilisi tarafından yapılan açıklamaya göre, bir yıl içinde gişede hâsılat yapan
yaklaşık 4-5 adet film bulunmaktadır. Bu filmlerden 1-2’sini bile Fida Film’in dağıtması
durumunda sinema salonu işletmecileri, Fida Film’i karşılarına almak
istemeyeceklerdir. Esasen bu durum, perde reklâmcılığı pazarına yeni giriş yapmak
isteyen şirketlerin sinema salonlarını kendileriyle anlaşma yapmaya ikna ettirmeyi ve
07-56/637-219
13
dolayısıyla müşteri bulmayı da zorlaştırmaktadır. Ancak, sinema salonlarının da
perde reklâmı sağlayıcısı yeni bir firmanın pazara girmesini talep etmekte olduğu
raportörlerce yapılan görüşmelerde öğrenilmiştir. Bu noktada, Fida Film için daha 570
ayrıntılı bir hâkim durum analizi yapılmasına gerek duyulmamaktadır. Bu nedenle,
teşebbüsün hâkim durumda olduğu kabul edilerek, gerçekleştirilen şikâyet konusu
eylemin kötüye kullanma olup olmayacağını incelemek gerekmektedir.
Yukarıda da ortaya konduğu üzere, Fida Film ve Energy’den temin edilen belge ve
bilgiler, Fida Film’in pazardaki hâkim durumunu kötüye kullanacak şekilde eşit
durumdaki sinema salonu işletmecilerine ayrımcı uygulamalarda bulunduğunu ortaya
koyar nitelikte değildir. Nitekim şirket, reklâmverenlerin de taleplerini göz önüne
alarak sinema salonlarını belli kriterlere sahip olup olmamalarına göre ayırmış,
sözleşme koşullarını gelir paylaşımı ya da sabit ödeme olmak üzere buna göre tespit
etmiştir. Şikâyetçi Odeon Sineması’nın bu kriterleri taşımaması sebebiyle kendisine 580
sabit ücretli ödeme teklif edilmemektedir. Fida Film, ayrıca gönderdiği bilgi ve
belgelerde Adana Filmcilik ile yaptığı sabit ücrete dayalı sözleşmeden kar elde
edemediğini ve mevcut sözleşmenin sona ermesinden sonra Adana Filmcilik’e %50-
%50 gelir paylaşımı yöntemini teklif edeceğini beyan etmiştir. Ayrıca, gelir
paylaşımına dayalı sözleşme yapma uygulaması, pazarda Fida Film tek kalmadan
önce de uygulanmakta olan bir yöntemdir. Öte yandan, Medyaİst yetkilisi de sinema
salonlarıyla %50-50 gelir paylaşımı usulü anlaşılmasının pazarda öteden beri
uygulanmakta olan bir teamül olduğunu dile getirmiştir. Bu durumda, gelir paylaşımı
esasına göre sözleşme yapılan diğer sinema salonları ile Odeon Sineması arasında
bir ayrımcılıktan bahsedilememektedir. Fida Film’in hâlihazırda hakkında 4054 sayılı 590
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bir karar bulunması bu karar
ertesinde şikâyetçiye %50-50 gelir paylaşımlı sözleşme önermiş olması sebebiyle
Fida Film hakkında daha detaylı bir inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı ve
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlalden bahsedilemeyeceği
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre, dosya konusu şikâyet ile ilgili olarak
4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy