AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABULEDİLEBİLİRLİK KARARI
Başvuru no. 31936/10
Tamay Alpin FİNCİ / Türkiye
Başkan,
Nebojša Vučinić,
Yargıçlar,
Egidijus Kūris,
Stéphanie Mourou-Vikström, ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Abel Campos’un katılımıyla oluşturulan ve Komite halinde 29 Eylül 2015 tarihinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (“Mahkeme”) (İkinci Bölüm), 10 Mayıs 2010 tarihinde yapılan başvuru ile ilgili olarak, yapılan müzakereler sonunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuran Tamay Alpin Finci, 1968 doğumlu bir Türk vatandaşı olup İstanbul’da ikamet etmektedir. Başvuran, Mahkeme önünde, İstanbul Barosu’na kayıtlı Avukat M. Uzunkaya tarafından temsil edilmektedir.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmektedir.
3. Başvuranın ibraz ettiği şekliyle, davaya konu olaylar aşağıdaki gibi özetlenebilir.
4. Mesleği anestezi uzmanlığı olan başvuran, 13 Nisan 2009 tarihinde evlenmiş ve Medeni Kanun’un 187. maddesi uyarınca eşinin soyadını almıştır. Ancak, başvuran, aynı hüküm uyarınca eşinin soyadının önünde kendi soyadını kullanmaya devam etmiştir.
5. Başvuran, 16 Eylül 2009 tarihinde sadece kendi soyadı olan “Finci”yi kullanmasına izin verilmesi için, Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi önünde dava açmıştır.
6. Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi, 10 Aralık 2009 tarihinde, Medeni Kanun’un 187. maddesi uyarınca, evli kadınların evlilik yoluyla eşlerinin soyadlarını taşımak zorunda oldukları ve kendi soyadlarını tek başına kullanamayacakları gerekçesiyle başvuranın talebini reddetmiştir. Mahkeme, ayrıca, ilgili hükmün, Mahkeme kararlarına aykırı olmadığını belirtmiştir.
7. Başvuran, Yargıtay’ın yerleşik içtihadı nedeniyle bu karara itiraz etmemiştir. Başvuran, bu hukuk yolunun etkili olmadığını iddia etmiştir.
8. Daha sonra, 6 Haziran 2010 tarihinde, başvuran Küçükçekmece Aile Mahkemesi önünde soyadının düzeltilmesi için yeni bir dava açmıştır. Küçükçekmece Aile Mahkemesi, başvuranın kendi soyadını tek başına kullanmasına karar vermiştir. Bu karar, 29 Kasım 2010 tarihinde kesinleşmiştir. Aynı gün, başvuranın soyadı, nüfus kayıtlarında, “Finci Bektaş” yerine “Finci” olarak değiştirilmiştir. Buna göre, başvuran, 29 Kasım 2010 tarihinden beri kendi soyadını kullanmaktadır.
ŞİKÂYETLER
9. Başvuran, yerel makamların kendisine evlendikten sonra sadece kendi soyadını kullanmasına izin vermemelerinin Sözleşme’nin 8. maddesini ihlal ettiği konusunda şikâyetçidir. Ayrıca, başvuran, Türk hukukunun evli erkeklere evlendikten sonra sadece kendi soyadlarını taşımalarına izin verirken, evli kadınlara bu konuda izin vermemesinin cinsiyet ayrımcılığı teşkil ettiğini ve Sözleşme’nin 14. maddesine aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
HUKUKSAL DEĞERLENDİRME
10. Başvuran, Sözleşme’nin 8 ve 14. maddeleri uyarınca, yerel makamların sadece kendi soyadını kullanmasına izin vermedikleri gerekçesiyle şikâyetçi olmuştur.
11. İlk itirazında, Hükümet, söz konusu durumun ulusal mahkemeler önünde çözüme kavuşturulduğunu ve bu nedenle başvuranın iddia edilen ihlallerden dolayı mağdur olduğunun düşünülemeyeceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, Hükümet, başvuran tarafından Aile Mahkemesi önünde açtığı yeni dava sonucunda, başvurana sadece kendi soyadını kullanmasına izin verildiğine işaret etmiştir. Buna göre, nüfus kayıtları değiştirilmiş ve başvuran 29 Kasım 2010 tarihinden itibaren kendi soyadı olan “Finci”yi kullanmaktadır.
12. Mahkeme, başvuranın soyadına ilişkin son gelişmeleri göz önüne alarak, başvuranın artık Sözleşme’nin 8 ve 14 maddelerinin iddia edilen ihlali nedeniyle mağdur olduğunun düşünülemeyeceği konusunda tatmin olduğunu belirtmiştir.
13. Hükümet’in ilk itirazını destekleyen, Mahkeme, başvurunun kişi bakımından Sözleşme’nin hükümlerine uygun olmadığı ve Sözleşme’nin 35 § 3 ve 4 maddesi uyarınca kabuledilemez olarak nitelendirilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvuruyu kabuledilemez olarak nitelendirmektedir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 22 Ekim 2015 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Abel CamposNebojša Vučinić
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
Full & Egal Universal Law Academy