Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş.'nin rakip ürünlerinin satış noktalarında bulundurulmaması şartıyla satış noktalarına belli menfaatler sağladığı iddiası - Karar Sayı 05-58/859-234

10



BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI’NCE IPTAL
EDILMISTIR. REKABET KURULU’NUN AYNI
KONUYA ILISKIN 06.04.2006 TARIH VE 06-24/304-71
NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI
KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ.

20









30









40
05-58/859-234
2


Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-3-67 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-58/859-234
Karar Tarihi : 15.9.2005
50
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof .Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.
Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Neşe Nur YAZGAN

C. BAŞVURUDA 60
BULUNAN : - Gesa Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ümit EMEK
Ulu Cad. Şevki İpekten Plaza No:28 K.4/406-408 Bursa

D. HAKKINDA :- Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş.
ÖNARAŞTIRMA Eski Üsküdar Cad. Nora Center İçerenköy/İstanbul
YAPILAN

E. DOSYA KONUSU: Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin rakip ürünlerinin satış
noktalarında bulundurulmaması şartıyla satış noktalarına belli menfaatler 70
sağladığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Gesa Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Gesa Gıda) temsilcisi
tarafından yapılan başvuruda; Gesa Gıda’nın patates cipsi üretimiyle iştigal eden
ayrıca pazarda hakim durumda bulunan Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Frito Lay)
unvanlı teşebbüs çalışanlarının Gesa Gıda’nın ürün standlarının yer aldığı
perakendecilere stand kapasitesi kadar veya bir miktar bedelsiz ürün ya da nakit para
vermek suretiyle bu noktalardan Gesa Gıda’ya ait standların kaldırılmasını
sağladıkları belirtilmiştir. Ayrıca başvuruda Frito Lay tarafından hangi işyerine ne tür
indirim ya da bedava ürün gibi teklifler önerildiğine ilişkin bilgi verilerek bu eylemler 80
sonucunda Gesa Gıda’nın anılan noktalardan çıkartıldığı ifade edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.5.2005 tarih ve 3207 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 21.6.2005 tarih ve 2005-3-67/İİ-05-BB sayılı İlk İnceleme
Raporu, Rekabet Kurulu’nun 28.6.2005 tarih ve 05-41 sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 7.9.2005 tarih ve 2005-3-67/ÖA-05-BB
05-58/859-234
3
sayılı Önaraştırma Raporu 9.9.2005 tarih, REK.0.07.00.00-110/228 sayılı Başkanlık 90
önergesi ile 05-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

Frito Lay çalışanlarının Gesa Gıda’nın ürün standlarının yer aldığı perakendecilere
giderek bu noktalara standın kapasitesi kadar veya bir miktar bedelsiz ürün ya da
nakit para vermek suretiyle Gesa Gıda’ya ait standların kaldırılmasını sağladıkları
yönündeki şikayeti destekler nitelikte bilgi ve belgeye ulaşılamaması nedeniyle Frito
Lay hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. 100

İ. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Taraflar

I.1.1. Gesa Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Gesa Gıda)

Bursa’da sahip olduğu üretim tesisi ile 1992 yılından itibaren paketlenmiş cips
sektöründe faaliyet gösteren teşebbüs, zincir marketlere özel markalı ürünler
üretmesinin yanı sıra Patsito, Patuçhas ve Cornitos markalarıyla ürünlerini 110
pazarlamaktadır. Geçtiğimiz yıllarda yerel üretici niteliğine sahip olan Gesa Gıda son
yıllarda yaygınlaştırmış olduğu dağıtım ağıyla ürünlerini Türkiye‘nin birçok iline sevk
etmektedir.

I.1.2. Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Frito Lay)

1986 yılında Uzay Gıda adıyla, daha sonra Kar Gıda’yı kuran grup tarafından,
oluşturulan şirketin hisseleri 1988’de %50, 1993 senesinde ise geri kalan %50
oranında Pepsi Co. Int’e satılmış ve böylece Uzay Gıda dünyada içecek sektörünün
yanında cips üretiminde de bulunan Pepsi-Co’nun bir yavru şirketi haline gelmiştir. 120
Uzay Gıda 1999 yılının Kasım ayından itibaren Frito Lay unvanını almıştır. Şirketin
2004 yılına ait cirosu (……………) YTL olarak gerçekleşmiş olup teşebbüse ait
ortaklık yapısı aşağıda verilmiştir.

Tablo:1 Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş. Ortaklık Yapısı
HİSSEDAR ORANI (%)
Seven-Up Nederlands B.V. 95.74
PepsiCo Foods Int. Holdings Inc. 4.25
Diğer 0.01

Frito Lay’in yönetim kurulu ise Hatice Ümran BEBA (Başkan), Ömer Şerif Fahhan
ÖZÇELİK (Başkan Vekili) ve Linden Fevziye PİROĞLU'ndan oluşmaktadır.

I.2. İlgili Pazar
130
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarı; belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer
ürünlerden oluşmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için
05-58/859-234
4
bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından
benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir.

Aşağıda yer verilecek olan 4.5.2004 tarihli ve 04-32/377-95 sayılı Kurul Kararı’nda
ayrıntılı olarak tartışılmış olması ve bu karardaki ilgili ürün pazarının tanımını
değiştirecek bir gelişmenin pazarda yaşanmamış olması nedeniyle ilgili ürün pazarı 140
“paketlenmiş cips pazarı” olarak tespit edilmiştir.

Paketlenmiş cips pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere ait pazar paylarına
aşağıda yer verilmektedir.

Tablo:2 Teşebbüslere Ait Pazar Payları
2002 2003 2004 20051
Frito Lay (…..) (…..) (…..) (…..)
Kraft (…..) (…..) (…..) (…..)
Pringles (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer2 (…..) (…..) (…..) (…..)


I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
150
Coğrafi pazar değerlendirmesi yapılırken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin nitelikleri
ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler
arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından
hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. Cips ürünü açısından
pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının
bölgesel bir farklılık göstermediği gözönüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

I.3. Frito Lay Hakkında Alınan 4.5.2004 Tarih ve 04-32/377-95 Sayılı Karar ve
İlgili Teşebbüs Tarafından Yapılan Geri Bildirim 160

Kar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kar Gıda)3 ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde
bulunan Pers Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Kurum’umuza 2002 yılında
yapılan başvuruda, Frito Lay’in ilgili ürün pazarında hakim durumda olduğu, anılan
teşebbüsün Kar Gıda’nın dağıtıcılarına karşı sistematik, caydırıcı, yıldırıcı eylemlerde
bulunmak suretiyle hakim durumunu rakibinin faaliyetlerini zorlaştırarak kötüye
kullandığı, adı geçen teşebbüs tarafından satış noktalarıyla münhasır sözleşmeler
imzalandığı ve bu vasıtayla Kar Gıda ürünlerinin satışının engellendiği iddia edilmiş
ve anılan şikayet doğrultusunda ihtiyati tedbir kararıyla birlikte gerekli yaptırımların
uygulanması talep edilmiştir. 170

Yapılan incelemelerde, ilgili teşebbüslerin başlıca iki üreticinin var olduğu duopol
benzeri bir piyasa olan paketlenmiş cips pazarında faaliyet gösterdikleri ve ilgili

1 İlk 7 ay itibarıyla.
2 Diğer grubuna sektörde faaliyet gösteren görece küçük teşebbüslerin yanı sıra (bunlar arasında
Gesa Gıda da bulunmaktadır) bazı zincir marketlerde satılan “private label” olarak bilinen market
markalı ürünler de dahildir.
3 Rekabet Kurulu 19.9.2002 tarih ve 02-56/698-282 sayılı kararıyla Kar Gıda hisselerinin Kraft Foods
International Inc.’e (Kraft) devrine onay vermiştir.

05-58/859-234
5
pazarda Frito Lay’in hakim durumda bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede 1998-
2003 yılları arasında söz konusu teşebbüsün küçük perakendeciler olarak
nitelenebilecek ve satışlarının önemli bölümünün gerçekleştiği, bakkal, büfe,
kuruyemiş mağazaları kanalında tek satıcılık çerçevesinde bir sistem kurulmasına
yönelik faaliyetler içerisinde bulunduğu görülmüştür. Ancak yapılan anlaşmalar büyük
çoğunlukla sözlü olmakta ve Frito Lay’e rakip olan ürünlerin satılmamasını
içermektedir. Bu bağlamda satış noktası birtakım hediyeler, nakit para, bedava ürün 180
verilmesi ve/veya iskonto yapılması gibi uygulamalarla bağlanmakta ve rakip ürünün
satılması engellenmektedir. Söz konusu uygulamanın takibi ise satış noktalarını
sıkça ziyaret eden satış elemanlarınca yapılmaktadır.

I.3.1. Muafiyetin Geri Alınması

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen şartların tamamının varlığı halinde
teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının aynı
Kanun’un 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına Rekabet
Kurulu tarafından karar verilebilmektedir. İlgili şartlar şunlardır: 190

a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması.

Bu çerçevede ilgili maddenin (a) bendine ilişkin olarak, Frito Lay’in nihai satış
noktalarına yönelik münhasırlık uygulamasının bu bent anlamında herhangi bir 200
gelişme ve iyileşme sağlamadığı anlaşılmıştır.

Genel olarak tek elden satın alma anlaşmalarının ortaya koyduğu faydalar arasında
yeniden satıcıların yalnızca söz konusu ürüne odaklanmalarını sağlayarak hem o
ürünün satışını artırmak hem de tüketicilere daha iyi bir hizmet sunulması
bulunmaktadır. Bu bağlamda ilgili ürün pazarının konusu olan cipsin anıldığı şekilde
bir pazarlama veya satışa gereksinim duymadığından hareketle Kanun’un 5.
maddesinin aradığı, tüketicinin tek satıcılık sisteminden bir yarar sağlamasına yönelik
şartın yerine gelmediği görülmüştür. Bu çerçevede önem verilen ilke yakın ikame
olan ürünlerin bir satış noktasında birlikte bulunmasının hem o markalar arasındaki 210
rekabeti hem de tüketicinin tercih imkanını artırdığı gerçeği olmuştur.

Kanun’un 5/c maddesinin aradığı “ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalkmaması” şartının sağlanmadığı da görülmüştür. Nitekim paketlenmiş cips
pazarının mevcut haliyle rekabetçi bir yapısının olmadığı ve pazarda geniş anlamda
tek satıcılığa yönelik sistem kurulmasının rekabeti olumsuz olarak etkileyeceği
anlaşılmıştır. Bu tip uygulamaların özellikle ilgili teşebbüs tarafından sistematik bir
şekilde tatbik edilmesi ve bununla bağlantılı olarak yazılı ilişkiye dayanması
durumunda bu oranın gerçek ve potansiyel rakipler aleyhine önemli bir giriş engeli
olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Frito Lay’in ilgili ürün pazarında hakim durumda olması 220
gerçeği ile birlikte dikkate alındığında kapsamlı bir tek satıcılık uygulamasının
pazarda sınırlı olan rekabet koşullarını daha da sınırlandırma riski taşıdığı
değerlendirmesi yapılmıştır.
05-58/859-234
6

Dolayısıyla tek satıcılığa yönelik olarak zaman zaman girişimlerde bulunan Frito
Lay’in yanı sıra, pazardaki diğer üreticiler ve aktörler tarafından da söz konusu
uygulamanın tercih edilmediği ve yararlı bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle
rekabet etmemeye ilişkin muafiyetin anılan pazarda mevcut olması durumunda Frito
Lay’in pazardaki gücü ve pazar payı, rakiplerin durumu ve pazara giriş engelleri
nedeniyle markalar arası rekabetin olumsuz olarak etkilenebileceği öngörülmüştür. 230
Üstelik dikey anlaşmalara muafiyet tanınırken bu anlaşmaların yarattığı olumsuz
etkilerin anlaşmanın olumlu etkileriyle en azından dengelenmesi beklenmekte iken
ilgili dosya itibarıyla dengeleyici unsurların varlığından söz edilememiştir. Kaldı ki
mevcut pazarda yaşanan ve şikayete yansıyan birçok sorunun muafiyetin geri
alınması suretiyle ortadan kalkacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu bağlamda Frito Lay’in pazardaki nihai satış noktalarında gerek yazılı
sözleşmelerle gerekse fiili olarak uyguladığı münhasır satış sisteminin 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde ve dolayısıyla 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinde belirlenen şartları taşımadığının tespit edilmiş olması 240
nedeniyle, Kanun’un 13. ve Tebliğ’in 6. maddeleri gereğince anılan teşebbüse
tanınmış olan muafiyetin geri alınmasına, bu çerçevede bedava ürün ya da çeşitli
hediyeler verilmesi, iskonto veya indirim yapılması gibi uygulamaların rekabet
etmeme şartına bağlı olmadan ve fiili münhasırlığa yol açmayacak şekilde
uygulanması ve yazılı sözleşmelerdeki bu tür hükümlerin değiştirilmesine
hükmedilmiştir.

I.3.2. Hakim Durumun Kötüye Kullanılması

Diğer yandan soruşturma bulguları bakımından önemli olan bir başka husus, şikayet 250
konusu eylemlerin kısa sürelerle ve genellikle sınırlı bölgelerde yapılmış olduğu
tespitidir. Hakim durumda olan teşebbüsün tek satıcılık anlaşmaları yapması, 2002/2
sayılı Tebliğ’in pazar payı eşiği öngörmemesi nedeniyle mümkün görülmektedir.
Ancak bu ve benzeri anlaşmalar nedeniyle ihlalin varlığına karar verilebilmesi için
olmazsa olmaz olan koşul, bu düzenlemeler sebebiyle pazarın ne kadarının rakip
faaliyetlere kapandığının tespitidir. Ancak küçük perakendecilerin sayıca çok olması
ve bir kısmının yer darlığı veya başka nedenlerle kendi istekleri doğrultusunda
yalnızca Frito Lay’e ait ürünleri bulundurmak istemeleri, eylemlerin bir kısmının 1998-
1999 yıllarında yapılması, soruşturma sürecinin Kraft’ın Kar Gıda’yı devralma
sürecindeki geçiş aşamasına denk gelmesi nedenleriyle bu uygulamaların pazara 260
olan etkileri tam anlamıyla tespit edilememiştir. Ayrıca rekabet etmemeye ilişkin
uygulamaların sınırlı bölgelerde kısa sürelerle gerçekleştirilmiş olması bu tespiti
güçleştirici bir özellik taşımıştır. Anılan gerekçelerle 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesinin ihlal edildiğine yönelik bir değerlendirme yapılamamıştır.

Diğer yandan rakip faaliyetlerin zorlaştırılması kapsamında yapılan şikayet
çerçevesinde, Frito-Lay tarafından Kraft satış elemanlarına yönelik olarak tehdit ve
darp gibi eylemleri de içeren sistematik ve caydırıcı faaliyetlerde bulunulduğu iddia
edilmektedir. Ancak bu eylemlerin etkilerinin sınırlı olması ve Frito Lay’in anılan
faaliyetlerinin kapsamlı bir uygulama alanı bulamaması, üstelik bu eylemlerin Frito 270
Lay’in genel merkezi tarafından yönlendirilen bir politika sonucunda yapıldığına
yönelik bir bulguya ulaşılamaması dikkate alındığında soruşturma konusu eylemler
rakip faaliyetleri zorlaştırıcı eylemler olarak değerlendirilmemiştir. Üstelik anılan
05-58/859-234
7
şikayetlere yönelik olarak adli makamlara yapılan başvurularda, soruşturma süreci
itibarıyla ağırlıklı olarak takipsizlik ve beraat kararlarının verilmesi bu kanıyı pekiştiren
tespitler arasında yer almıştır.

Bu çerçevede, nihai satış noktalarında uyguladığı münhasır satış sistemine tanınan
muafiyetin 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca geri alınmasına karar verilmiş
olmasının yanı sıra, Frito Lay’in şikayet kapsamındaki faaliyetlerinin ve bu faaliyetler 280
aracılığıyla tek satıcılığa dayalı bir sistem oluşturmaya çalışmasının 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi anlamında bir kötüye kullanma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

I.3.3. Geri Bildirim

Frito Lay tarafından gönderilen bilgilendirme yazısı 27.12.2004 tarih ve 7332 sayı ile,
süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiş olup söz konusu bilgilendirme yazısında
Baki Yapı İnş. Tic. Ltd. Şti. ile akdedilen sözleşmede bulunan rekabet etmeme
yükümlülüğünün ek bir anlaşma ile ortadan kaldırılarak anılan sözleşmenin karara
uygun hale getirildiği, okul kantinleri ile akdedilen ve soruşturma süresi içinde rekabet 290
yasağına ilişkin maddeleri değiştirilmiş olan sözleşmelerin, 2004-2005 eğitim yılında
da aynı şekilde uygulanmakta olduğu, bu durumu tevsiken bir okul kantini ile yapılan
sözleşmenin ekte gönderildiği ve talep edilmesi halinde tüm sözleşmelerin
sunulabileceği belirtilmiştir.

Diğer yandan soruşturmaya konu şikayetlerden biri olan stand toplama eylemlerinin
Samsun ilinde bazı satış noktalarında meydana geldiğinin öğrenilmesi ve bu konuda
Kraft tarafından dava açılması üzerine, bölgedeki distribütörün bir ihtarname ile
uyarılarak söz konusu eylemlerin devamı halinde sözleşmesinin feshedilebileceği
konusunda bilgilendirildiği, ayrıca bölge satış şefinin bu durumu engelleme amaçlı 300
önlemleri alması hususunda ihtar edildiği ifade edilmektedir.

I.4. Dosya Konusu Şikayet ve İlk İnceleme

Mevcut dosya konusu şikayette Frito Lay çalışanlarının Gesa Gıda’nın ürün
standlarının yer aldığı perakendecilere giderek bu noktalara stand kapasitesi kadar
veya bir miktar bedelsiz ürün ya da nakit para vermek suretiyle Gesa Gıda’ya ait
standların kaldırılmasını sağladıkları belirtilmektedir. Ayrıca başvuruda Frito Lay
tarafından tek satıcılık şartıyla hangi işyerine ne tür indirim ya da bedava ürün gibi
teklifler önerildiğine ilişkin bilgi verilerek bu eylemler sonucunda Gesa Gıda’nın anılan 310
noktalardan çıkartıldığı ifade edilmektedir. Bu kapsamda ilk inceleme aşamasında
Kraft’ın Satış Direktörü Tamer Bağlar ile yapılan telefon görüşmesinde Frito Lay’in,
soruşturma konusu olan eylemlerini artırarak devam ettirdiği ve Kurul tarafından
alınan karar doğrultusunda yasaklanan eylemleri soruşturma öncesinde olduğu gibi
sürdürdüğü iddia edilmiştir. Bu çerçevede ilgili şahıs ürettikleri cipslerin noktalara
Frito Lay tarafından hala yapılagelen tek satıcılık anlaşmaları yüzünden giremediğini,
bu tip eylemlerin ülkenin bir çok yerinde kapsamlı ancak ihtiyatlı bir şekilde
uygulandığını ileri sürmüştür. Bu çerçevede verilen örnekte Ayvalık’tan Anamur’a
kadar olan sahil şeridinde yaz boyunca sürecek bir kampanya başlatıldığı, bu
doğrultuda rakip ürün bulundurmayan satış noktalarına 3/4/5 koli ürün alan 320
teşebbüse 1 koli ürün bedava verileceği belirtilmektedir4. Bu eylemlerin başta Antalya

4 Kampanyanın satış noktasının önemine göre 3, 4 veya 5 koli olarak farklılaştığı iddia edilmektedir.
05-58/859-234
8
olmak üzere, İzmir ve İstanbul il merkezleri, Kayseri, Samsun, Fatsa’da da görüldüğü
ancak eylemlerin belirli sürelerle belirli şehirlerde yapıldığı her şehirde aynı anda
uygulanmadığı ifade edilmektedir.
Bu bilgiler ışığında anılan eylemin Kurul tarafından yasaklanan fiili ya da sözleşme
vasıtasıyla münhasırlık yaratılmamasına yönelik kararın ihlali niteliği
taşıyabileceğinden hareketle söz konusu kararın uygulanıp uygulanmadığının tespit
edilmesi amacıyla Frito Lay uygulamalarıyla ilgili olarak önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir.
330
I.5. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

I.5.1. Yerinde İncelemeler

Önaraştırma kapsamında şikayetçi Gesa Gıda’nın Genel Müdürü ile yapılan
görüşmede şikayet dilekçesine ek olarak Frito Lay’in kendilerini hedef alan eylemleri
nedeniyle Bursa’da bulundukları nokta sayısının bir yıl içerisinde 3000’den 1700’e
düştüğü ifade edilmiş ve eylemlerin gerçekleştiği iddia edilen yeni nokta isimleri
verilmiştir. Şikayet doğrultusunda Frito-Lay’in Genel Merkezi, İzmir deposu, Bursa
deposunda ve Bursa distribütörlerinde yerinde incelemeler yapılmış ve teşebbüs 340
yetkilileri ile görüşülmüştür.

I.5.1.1. Bilgi Tutanakları

I.5.1.1.1. Frito-Lay Genel Müdürü ile Yapılan Görüşme

Şikayet kapsamında Frito Lay Genel Müdürü ile yapılan görüşmedeki önemli noktalar
aşağıda sunulmaktadır.

“Biz firma olarak bu konuda çok hassasız. Satış elemanlarına bu konuda kesin 350
talimatlarımız var. Soruşturma sonrasında da oldukça dikkatli davranıyoruz. Rakiple
ilgili bir faaliyet yapılmasını kesin olarak yasakladık. Bunun içine rakibin standının ve
ürünlerinin toplanması dahildir. Distribütörlük sözleşmesinde rekabet hukukuna aykırı
davranışların tek taraflı olarak sözleşmenin feshi sonucunu doğuracağını belirttik. Bu
hususun yer aldığı söz konusu sözleşmenin imzalı bir nüshasını ve bir adet
“Distribütör iişkileri el kitabı”nı size veriyoruz. Bizim zincir ve yerel marketler dışında
standart olarak her noktaya verdiğimiz %25 oranında bir iskonto bulunmaktadır.
Bunun dışında tek satıcılığa odaklanmıyoruz, o yönde faaliyetlerde bulunmuyoruz.
Satış noktalarına nakit para verdiğimiz yönündeki iddialar da gerçeği
yansıtmamaktadır, bu tür bir uygulamamız yoktur. Yazlık noktalara ilk girdiğimiz 360
andan sezon ortasına kadarki dönemde 5+1 (5 koli ürün alana bir koli bedava)
uygulamasını yaptık. Bir de daha önceden olmadığımız yeni noktalara girebilmek
adına bedava ürün veriyoruz. Bu da tamamen yeni giriş yapmakla ilintilidir. Tek
satıcılığa yönelik bir eylem söz konusu değildir. Distribütörün satış elemanlarına ise
belli satış hedeflerine ulaşmaları koşuluyla altın gibi hediyeler veriyoruz.
Zaman zaman bizim yeni girdiğimiz noktada daha önce bulunan ürünü, satış noktası
kendi isteğiyle (yer darlığı, bizim ürünümüzün daha çok satması gibi gerekçelerle)
çıkartabiliyor. Buna ek olarak, rakibin sık ziyaret etmediği noktalardaki ürünlerin
bozulması sebebiyle satış noktası bir zararla karşı karşıya kalıyor. Bu durumda
bizden bu ürünlerin değeri kadar bedelsiz ürün talep ederek, zararını karşılamamız 370
şartıyla noktaya girmemize izin veriyor. Biz de yukarıda belirttiğim gibi bedelsiz ürün
05-58/859-234
9
kapsamında bunu değerlendirerek noktaya giriyoruz. Ayrıca son dönemlerde
belediyelerin satış noktasına dükkanın dışına ürün konulmaması yönündeki baskısı
iyice arttı. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 30.3.2005 tarihinde yürürlüğe girmesi
ile kaldırımlara stand konulması durumunda idari para cezası uygulandığı da
belirtilmelidir. Bu durumda bakkalın cips bulundurabileceği alan daraldığından bakkal
sadece en çok satan ürünü bulundurmayı kendiliğinden tercih ediyor ve ikinci bir
markaya fazla bir yer kalmıyor. Biz rakip odaklı çalışmıyor ve tek satıcılığa yönelik
herhangi bir faaliyette bulunmuyoruz...”
380
I.5.1.1.2. Frito Lay Batı Bölgeleri Satış Müdürü ile Yapılan Görüşme

Şikayet kapsamında yerinde inceleme yapılan Frito Lay İzmir deposunda Batı
Bölgeleri Satış Müdürü ile yapılan görüşmedeki önemli noktalar aşağıda
sunulmaktadır.

“...Şirket olarak aşırı talep, promosyonları satışların kontrol güçlüğü (faturaların tek
tek kontrol edilmesi gerekmektedir.) dolayısıyla “4 al 3 öde” gibi promosyonlu
satışlara genellikle başvurulmamaktadır. Bununla birlikte özellikle piyasaya yeni bir
ürün sunulduğunda ve sosyal amaçlarla okullarda promosyonlu satışlara 390
gidilmektedir. Bu çerçevede impulse yerlerde 4 al 3 öde, okullarda boş paket
kampanyaları (boş paket getirene çeşitli hediyeler verilmektedir.) gibi uygulamalar
yapılmaktadır...”

I.5.1.1.3. Kraft Gıda Satış Müdürü ile Yapılan Görüşme

Şikayet kapsamında görüşülen Kraft Gıda Satış Müdürü ile yapılan görüşmedeki
önemli noktalara aşağıda yer verilmektedir.

“...Biz bu tip eylemlerin devam ettiğini ne yazık ki görmekteyiz. Üstelik Rekabet 400
Kurulu kararından sonra bu eylemler daha dikkatli bir şekilde yapılmaktadır. Rakip
ürün bulundurulmaması koşulu ile satış noktalarına iskonto, bedava ürün (3,4,5 koli
alana bir koli bedava gibi) ve promosyon yapıldığı bilgileri alınmaktadır. Bu eylemler
yazlık ve turistik yerlerde belirgin şekilde görülebilmektedir. Bizim stand koyduğumuz
yerlerle ise önceden vadeli olarak çalışıyorlarsa peşin çalışılmaya başlamaktadırlar.
Zaman zaman rakip satılmaması koşuluyla nakit para verdikleri de olmaktadır. Tek
çalışmak koşuluyla tente, ışıklı pano yapıyorlar, noktanın elektirik parasını dahi
ödendiği satış noktalarınca ifade edilmektedir. Yazlık noktaları uzun dönemli olarak
bağlamak suretiyle (noktanın alacağı bedelsiz ürünleri seneye bırakmak koşuluyla)
seneye de bu noktalarda tek başlarına satılmayı sağlamaya çalışıyorlar. Eğer bir 410
noktaya biz stand koymuş isek o noktanın aldığı iskonto ve bedelsizleri kesiyorlar.
Özetle tek satıcılığa yönelik olarak faaliyetler devam etmektedir... Ayrıca Frito Lay
son zamanlarda satış noktasına koyduğu stand sayısını giderek arttırarak noktaya
rakip firmaların girmesini engellemektedir...”

I.5.2. Satış Noktaları ile Yapılan Görüşmeler

Gesa Gıda tarafından yapılan şikayet kapsamında Bursa ilinde Gesa Gıda’nın
ürünlerinin bulunduğu satış noktalarına Frito Lay elemanlarınca indirim, nakit para,
bedava ürün teklif edilmesi suretiyle adı geçen teşebbüsün bu noktalardan çıkartıldığı 420
iddia edilerek bu noktalar ve teklif türü belirtilmiştir. Önaraştırma kapsamında
05-58/859-234
10
Raportörlerce söz konusu noktalarla görüşmeler yapılmış ve ulaşılan sonuçlara
aşağıda yer verilmiştir.

NOKTA TEKLİF TÜRÜ Yapılan Görüşme Mevcut
Durum
Hilal
Market
Gesa Gıda standının
kaldırılması karşılığında
bedelsiz 2 stand dolusu ürün.
Gesa satmadığı için kendi isteğimizle
çıkardık. Gesa ürünlerinde kalite problemi
var. Frito Lay münhasırlık teklif etmedi.
Frito Lay
Tem
Alışveriş
30.000.000 TL tutarında
bedelsiz ürün.
Herhangi bir teklif yapmadan Frito Lay
markete girmek istiyor.
Gesa
Pringles
Kraft
Budak
Market
Stand kapasitesi kadar bedelsiz
ürün.
Gesa’yı satmadığı için bıraktım. 80
milyonluk üründen yalnızca 1.5 milyonluk
ürün sattı. Zararımın giderilmesi amacıyla
Frito Lay bedava ürün verdi.
Frito Lay
Şahinler
Market
Bedelsiz 2 stand dolusu ürün. Kapanmış. -
Göl
Market
Standın kaldırılması
karşılığında bedelsiz ürün
Kapanmış. -
Emre
Market
Bedelsiz ürün Kapanmış. -
Hakan
Market
Raf başına 40.000.000 TL teklif
edildi.
Herhangi bir teklif olmadı. Frito Lay
Gesa
Çoruh
Market
Standın kaldırılması teklif edildi. 7-8 ay önce Frito Lay satış elemanından
bir teklif gelince ben o kişiyi müdürüne
şikayet ettim ve o kişiyi bir daha
görmedim.
Frito Lay
Gesa
Rızık
Gıda
Bedelsiz 2 stand dolusu ürün. Herhangi bir teklif olmadı Frito Lay
Gesa
Ben Mar
Gıda
Bedelsiz 2 stand dolusu ürün. Gesa’yı satmadığı ve yerim dar olduğu
için bıraktım. Frito Lay’den herhangi bir
teklif gelmedi.
Frito Lay
İpek
Market
Kampanyalı ürün verildi, satış
hedefi tuttuğunda kaldırıldı.
Gesa satıyordum ama bıraktım. Frito
Lay’den bir teklif gelmedi. Gesa’yı
bırakmamın tek gerekçesi ürünün
satmaması. Yer kısıtım var. Gesa standını
kaldırarak kola dolabı koydum.
Frito Lay
Ferhat
Market
1 stand kapasitesi kadar
bedelsiz ürün teklif edildi.
7-8 ay önce rakip satma diye teklif geldi
ancak Gesa’yı satmadığı için bıraktım.
Satılmayan Gesa’ları verdim ve Frito
Lay’den o kadar bedelsiz ürün aldım.
Frito Lay
Şiran
Gıda
1.500.000.000 TL bedelsiz ürün
teklif edildi.
Yetkilisi Yok. Frito Lay
Gesa
İkizler
Market
2.000.000.000 TL nakit ve
fatura altı %5 iskonto.
Yetkilisi Yok. Frito Lay
Gesa
Donatım
-1
Gesa’nın satışları iyi değil. Frito Lay’den
bir teklif yok.
Frito Lay
Gesa

Gesa Gıda Genel Müdürü ile yapılan görüşmede bu noktalara ilave olarak Bursa
ilinde yer alan yeni nokta isimleri görevli raportörlere sunulmuş olup bu yerlerde
yapılan incelemelere aşağıda yer verilmektedir.

NOKTA Yapılan Görüşme Mevcut Durum
Özkan Gıda Frito Lay’den herhangi bir teklif gelmedi. Frito Lay, Gesa
Cantürkler
Market
Frito Lay bedava ürün verdi ve ben de Gesa’yı çıkarttım.
Ancak şu anda istersem Gesa’yı alırım ancak satışları iyi
değil.
Frito Lay
05-58/859-234
11
Has-El
Süpermarket
Yetkilisi Yok. Frito Lay
Ertaş Market Yetkilisi Yok. Frito Lay
Sude Market Yetkilisi Yok. Frito Lay
Y. Karadeniz
Market
Gesa satıyorduk ancak randıman alamadık, ürün bir yıl
boyunca satmadı biz de bu nedenle bıraktık. Frito Lay
herhangi bir teklif vermedi.
Frito Lay
Onur Market Gesa satıyordum ancak satış elemanları ürünle
ilgilenmediler, ürün bozuldu ben de kaldırdım. Frito Lay ise
bozulan ürün kadar bedava ürün verdi .
Frito Lay
430
I.5.3. Hukuki Değerlendirme

Yukarıda değinildiği üzere Gesa Gıda tarafından yapılan şikayet, Frito-Lay
çalışanlarının Gesa Gıda’nın ürün standlarının yer aldığı perakendecilere giderek bu
noktalara stand kapasitesi kadar ya da daha farklı miktarlarda bedelsiz ürün veya
nakit para önermek suretiyle Gesa Gıda’ya ait standları kaldırdıkları iddiasını temel
almaktadır.

Önaraştırma sürecinde bu tür bir iddianın geçerli olup olmadığı, başka bir ifadeyle
Frito Lay’in satış noktalarında tek satıcılık yaratma amaçlı eylemlerinin devam edip 440
etmediğinin tespiti amacıyla Frito Lay Genel Müdürlüğü, İzmir deposu, Bursa deposu
ve Bursa distribütörlerinde yerinde incelemeler yapılmış, ayrıca Bursa’da Gesa Gıda
tarafından bildirilen satış noktaları ziyaret edilerek bu tür eylemlerin var olup olmadığı
araştırılmıştır.

Öncelikle belirtilmelidir ki yerinde incelemelerde Frito Lay’in bedava ürün, iskonto ya
da para önermek suretiyle noktalarla tek satıcılık ilişkisi oluşturma yönünde bir
uygulaması olduğuna ilişkin herhangi bir belgeye rastlanmamıştır. İncelenen
belgelerde söz konusu teşebbüsün bedava ürün ya da iskonto sağlama
uygulamalarını satış artırmak amacıyla, yazlık bölgelerde ve okullarda daha yoğun 450
olmak üzere devam ettirdiği görülmüş ancak, bu tür eylemlerin münhasırlık şartına
bağlı olarak gerçekleştirildiğine ilişkin herhangi bir ifade ile karşılaşılmamıştır.

Buna ek olarak önaraştırma sürecinde Frito Lay elemanlarınca Gesa Gıda
standlarının ve ürünlerinin bedava ürün ya da para önerilmek suretiyle toplandığı
iddia edilen noktalarla da görüşmeler yapılmıştır. Yukarıda tespitler bölümünde yer
verildiği üzere şikayetin geldiği ve bu tip eylemlerin gerçekleştirildiği iddia edilen
Bursa ilinde çeşitli bölgelerde toplam 22 satış noktası ziyaret edilmiştir. Bu
noktalardan 5’inden yetkili olmaması (ancak bu noktaların ikisinde Gesa Gıda
ürünleri bulunmaktadır), 3’ünden ise satış noktasının kapanmış olması nedeniyle 460
herhangi bir bilgi alınamamıştır. Geriye kalan 14 noktanın 9’unda şikayet
dilekçesinde iddia edildiğinin aksine halihazırda Gesa Gıda markalı ürünlerin
satılmakta olduğu görülmüştür. Buna ek olarak bu noktaların 9’u Frito Lay’den tek
satıcı olmaları karşılığında herhangi bir bedelsiz ürün, para ya da iskonto teklifi
almadıklarını, 3’ü Gesa ürünlerinin satılmaması sebebiyle Gesa Gıda ile çalışmayı
bırakmak istediklerini ve Frito Lay elemanlarının zararlarını karşılamak amacıyla
kendilerine bedelsiz ürün sağladığını, 2’si ise 7-8 ay önce bu tür tekliflerin olduğunu
ifade etmiştir. Ayrıca 14 noktadan 8’i Gesa Gıda ürünlerinden vazgeçmelerinin
gerekçesi olarak bu firma ürünlerinin satışının az olmasını ifade etmiştir.
470
05-58/859-234
12
Görüldüğü üzere, Gesa Gıda’nın Frito Lay’in satış noktalarına çeşitli avantajlar
önererek kendi ürünlerinin satış noktalarında bulundurulmasını engellediği yönündeki
iddiaları bu tespitler ışığında geçerliliğini yitirmektedir. Öncelikle yukarıda değinildiği
üzere bu noktaların birçoğunda Gesa ürünleri halihazırda mevcuttur. Ancak diğer
yandan satış noktası yetkililerinin çoğunluğu Gesa Gıda’nın ürünlerinin az satıldığını
bu nedenle Frito Lay satmaya karar verdiklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca bakkallarla
yapılan görüşmelerde kısa bir süre önce Gesa Gıda’nın Bursa ilinde distribütör
değişikliğine gittiği, bu süreçte satış noktalarına yapılan ziyaretlerin 2 ay aksadığı, bu
nedenle ürünlerin bozulduğu ifade edilmiş ve bu durum Gesa Gıda yetkilileri
tarafından doğrulanmıştır. Dolayısıyla satış noktası ziyaretleri sonucunda Frito Lay’in 480
münhasırlık yaratma amaçlı eylemler içerisinde olduğuna ilişkin herhangi bir tespite
ulaşılmamıştır.

Yukarıda değinildiği üzere gerek Frito Lay genel merkezinde gerekse bölge
müdürlükleri ve distribütörlerde yapılan yerinde incelemelerde münhasırlık yaratma
amaçlı uygulamalarının devam ettiğine yönelik herhangi bir belgeye rastlanmamıştır.
Bu durumun aksine Frito Lay’in Bursa deposunda yapılan yerinde incelemede elde
edilen “2004-2005 Sezonu Okul Kanalı Çalışma Dosyası” başlıklı belgede, anılan
teşebbüsün Kurul kararı sonrasında münhasırlık yaratmayı satış politikası olarak
benimsemekten vazgeçtiğini vurgulayan bir ifade yer almaktadır: 490

“Okul anlaşmamız son rekabet denetimine göre tekrar revize edilmiştir, yeni
anlaşma dosyanın sonunda yer almaktadır, bu nedenle rakip odaklı çalışma
yapmamalıyız”

Buna ek olarak Frito Lay yetkilileri ile yapılan görüşmede teşebbüs vekili, Kurul
kararının ardından Frito Lay’in distribütörleri ile akdettiği “Distribütörlük
Sözleşmesi”nin yeniden düzenlendiğini, bu çerçevede sözleşmenin “Sözleşmeye
Aykırılık ve Fesih” başlıklı 15. maddesinde distribütörün Rekabet Kanunu’na aykırı
faaliyetleri halinde sözleşmenin Frito Lay tarafından ihbar ile tek taraflı 500
feshedebileceğinin hüküm altına alındığını ifade ederek anılan sözleşmenin imzalı bir
örneğini raportörlere sunmuştur.

Ayrıca yukarıda “Geri bildirim” başlıklı bölümde değinildiği üzere muafiyetin geri
alınmasına yönelik Kurul kararının kendilerine tebliğ edilmesinin ardından Frito Lay,
okul kantinleri ile yapılan ve tek satıcılık şartı içeren sözleşmeleri karara uygun hale
getirdiğini ifade ederek tevsik yazısı ekinde imzalanmış bir sözleşmeyi sunmuştur.
Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde okul kantinleri ile yapılmış
olan sözleşmelere rastlanmış, bu sözleşmelerde münhasırlığa ilişkin herhangi bir
ifadenin bulunmadığı, dolayısıyla Frito Lay’in okul kantinleri ile olan ilişkisini Kurul 510
kararına uygun bir şekilde sürdürmekte olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda ifade edildiği üzere, ilk inceleme sürecinde Kraft yetkilileri ile telefonla
görüşülmüş ve kendileri Frito Lay’in kurul kararı öncesindeki eylemlerini halen devam
ettirdiğini ifade etmişlerdir. Bu çerçevede önaraştırma sürecinde de Gesa Gıda ile
aynı doğrultuda şikayetlerde bulunan Kraft yetkilileri ile anılan teşebbüsün
merkezinde görüşülmüştür. Kraft yetkilileri Frito Lay’in stand toplama ve noktaya tek
satıcılık şartına bağlı bedelsiz ürün ya da para önerme uygulamalarının devam
ettiğini ifade ederek bu durumu belgelemek amacıyla raportörlere İstanbul ve
Samsun’da bazı satış noktalarındaki tespitlere ilişkin bilirkişi raporları ve bu 520
05-58/859-234
13
raporlarda adı geçen noktalardan Kraft’a ait standların toplandığına yönelik
görüntülerin yer aldığı belirtilen bir cd’yi sunmuşlardır. Bu noktada söz konusu bilirkişi
raporları ve cd’de yer alan görüntülerin şikayet konusu iddia çerçevesinde
değerlendirilmesi gerekmektedir.

Söz konusu bilirkişi raporları Kraft’ın kendisi tarafından belirlenen bazı satış
noktalarında kendi ürünlerinin Kurul kararına aykırı olarak toplandığı ve bu noktalara
tek satıcı olmaları şartıyla para teklif edildiğinin tespiti amacıyla mahkemeye
başvurması üzerine mahkemece tayin edilen kişilerce hazırlanmıştır. Anılan
raporlarda genel olarak, İstanbul ve Samsun illerinde belirtilen satış noktalarında 530
Kraft ürün ve standlarının Frito Lay elemanlarınca yalan beyanlarda bulunmak ya da
para önermek suretiyle satış noktalarından alındığı tutanak altına alınmıştır.

Öncelikle belirtilmelidir ki Kurul’un Frito Lay’den muafiyetin geri alınmasına yönelik
kararının tarihi 4.5.2004’tür. Bu karar anılan teşebbüse 19.10.2004 tarihinde tebliğ
edilmiş şirket kararı 26.10.2004 tarihinde tebellüğ etmiştir. Kararda Frito Lay’e
muafiyetin geri alınmasına yönelik değişiklikleri yapması için tanınan 60 günlük süre
27.12.2004 tarihinde sona ermiş ve anılan teşebbüs bu tarihte Kurum’a bildirimde
bulunarak tevsik yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmiştir. Dolayısıyla Frito Lay
ancak bu tarihten sonra Kurul kararında belirtilen değişiklikleri yerine getirmediği 540
yönünde bir iddia karşısında sorumlu tutulabilir. Bu çerçevede Kraft vekilleri
tarafından raportörlere sunulan bilirkişi raporlarının tarihi son derece önem
kazanmaktadır.

Bu iddialar üzerine Ümraniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi Kraft vekilinin talebi
doğrultusunda 7.6.2004 tarihinde İstanbul’daki satış noktalarına yönelik olarak bilirkişi
tespit raporu hazırlanması yönünde bir karar almıştır. Kraft vekili ile yapılan telefon
görüşmesinde bilirkişinin raporunu bu tarihten yaklaşık bir ay sonra, yani temmuz ayı
başlarında mahkemeye sunduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla İstanbul’daki satış
noktalarına ilişkin bilirkişi raporundaki tespitler Frito Lay’e gerekli değişiklikleri 550
yapması için 60 günlük süre öngören gerekçeli kararın tebliğ edilmediği döneme
denk gelmiştir. Bu çerçevede söz konusu raporlarda tespit edilen uygulamaların
tarihleri dikkate alındığında hukuki açıdan, ilgili Kurul Kararı’na aykırı davranıldığı
gerekçesiyle herhangi bir işlem yapılması mümkün görülmemektedir.

Samsun ilindeki satış noktalarına ilişkin olanlarda ise ifade edilen uygulamalar
esasen Frito Lay’e tanınan sürenin bitişinden önce meydana gelmiş, nitekim Frito Lay
Kurum’a gönderdiği tevsik yazısında Samsun’da bu tür uygulamaların devam ettiği
bilgisinin kendilerine ulaştığını ve bölgede görevli satış ekibinin uyarıldığını ifade
etmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, bu tür uygulamalar esasen Frito Lay’e Kurul Kararı 560
doğrultusunda gerekli değişiklikleri yapması için tanınmış olan süre dahilinde
gerçekleşen olaylar olmakla birlikte, esasen Kurul Kararı’nın Nisan ayında alınmış
olduğu ve bu olayların Aralık ayında dahi gerçekleşmekte olduğu dikkate alındığında
Frito Lay’in satış ekibini karar konusunda bilgilendirmekte geç kaldığı söylenebilir.
Başka bir ifadeyle Frito Lay kendisine tanınan süre içerisinde gerçekleşen bu olaylar
karşısında ihtarname ve uyarı yazısı göndermekle satış ekibini münhasır satışın
mümkün olamayacağı yönünde uyarmakta ancak kararın Nisan ayında alındığı ve
teşebbüsün karar hakkında bilgilendirildiği dikkate alındığında bu tür bir eylemin
Aralık ayında gerçekleşmesi (İlgili bilirkişi tespit tutanağının tarihi 6.12.2004’tür.) Frito
05-58/859-234
14
Lay’in geçen süre içerisinde ekibini bu yönde yeterince bilgilendirmediğini de ortaya 570
koymaktadır.

Buna ek olarak yukarıda ifade edildiği üzere Bursa’da ziyaret edilen satış
noktalarından 2’si Frito Lay’den 7-8 ay öncesinde münhasır satış tekliflerinin geldiğini
ifade etmiştir. Yukarıda yer verilen açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Frito Lay
elemanlarının bu teklifleri anılan teşebbüse karardaki değişiklikleri yapması için
tanınmış süre içerisinde gerçekleştirmiş olma ihtimali bulunmaktadır. Dolayısıyla satış
noktalarının bu beyanlarından, Frito Lay’in Kurul kararına aykırı eylemler
gerçekleştirdiğine yönelik iddialarını kanıtlamak mümkün olmamıştır. Ayrıca bu
aşamada Çoruh Market ile yapılan görüşmede tek satıcılık teklifi yapan satış 580
elemanının market sahibi tarafından bağlı olduğu müdüre şikayet edilmesinin
ardından söz konusu kişinin bir daha görülmediği belirtilmelidir.

Diğer yandan Kraft yetkililerince dile getirilen tek satıcılık karşılığında bedelsiz ürün
uygulamalarına yönelik olarak herhangi bir belge ve bulguya ulaşılamamış,
bedelsizlerin herhangi bir şarta bağlı olmadan verildiği görülmüştür. Ayrıca satış
noktalarınca yer darlığı ve Frito Lay’in diğer ürünlere göre daha çok satması ve bu
kapsamda nakit akışının daha hızlı olması nedeniyle bu ürünün tercih edildiği ifade
edilmiştir. Bu tespit ve bilgiler ışığında şikayet çerçevesinde Frito Lay’in ilgili Kurul
Kararı’na aykırı faaliyetlerde bulunmadığı kanaatine varılmıştır. 590

J. SONUÇ

Düzenlenen rapor ve incelenen dosya kapsamına göre,

1) 13.7.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5388 sayılı yasa nedeniyle 8 kurul üyesinin
katılımıyla toplantının yapılabileceğine OYÇOKLUĞU ile;

Frito Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş. unvanlı teşebbüs çalışanlarının Gesa Gıda’nın ürün
standlarının yer aldığı perakendecilere giderek bu noktalara standın kapasitesi kadar 600
veya bir miktar bedelsiz ürün ya da nakit para vermek suretiyle Gesa Gıda’ya ait
standların kaldırılmasını sağladıkları ve bu kapsamda Rekabet Kurulu’nun 4.5.2004
tarih ve 04-32/377-95 sayılı muafiyetin geri alınmasına yönelik kararına uymadığı
yönündeki şikayeti destekler nitelikte bilgi ve belgeye ulaşılamaması nedeniyle Frito
Lay Gıda San. ve Tic. A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.












05-58/859-234
15







(15.09.2005 tarih, 05-58/859-234 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ


13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin
Değiştirilmesine Dair Kanun”un 3. maddesi ile, 4054 sayılı Kanun’un 22. maddesi ;

“Rekabet Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam yedi
üyeden teşekkül eder” şeklinde değiştirilmiştir.

Ayrıca, Rekabet Kurulu’nun mevcut üye sayısı bugün itibarıyla 8 olmasına
rağmen, üye sayısı 7’ ye düşünceye kadar toplantıların 8 üyenin katılımı ile
yapılacağına dair geçici bir hükme de yer verilmemiştir.

Karar nisabı da aynı yasanın 5. maddesinde 7 üye için belirlenmiş olup, bu
sayının 8 üye için kıyasen uygulanmasının mümkün olmadığı kural olarak
getirilmiştir.

Bu nedenle, 5388 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih olan 13.07.2005
tarihinden itibaren Kurul toplantılarının en fazla 7 üyenin katılımı ile yapılması
gerektiği kanaatında olduğumuzdan, toplantının 8 üyenin katılımı ile yapılmasına dair
çoğunluk görüşüne karşıyız.






Tuncay SONGÖR Süreyya ÇAKIN
İkinci Başkan Kurul Üyesi




Full & Egal Universal Law Academy