Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-92 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-52/787-316
Karar Tarihi : 11.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR : Özgür BAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Gabriel Acquisitions GmbH
Temsilciler: Av. Gönenç Gürkaynak, Av. Murat Hakan Özgökçen
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Gabriel Acquisitions GmbH
Heumarkt 14, 50667 Köln, ALMANYA
- RAG Stfitung
Rüttenscheider Strabe 1-3, 45128 Essen, ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Gabriel Acquisitions GmbH’nin RAG Stiftung’dan Evonik
Industries AG’nin hisselerinin %25,01’ini devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.8.2008 tarih, 4967 sayı ile giren ve 30
eksiklikleri 22.8.2008 tarih, 5545 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 26.8.2008 tarih, 2008-1-
92/Öİ-08-ÖB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 28.8.2008 tarih, REK.0.05.00.00-
120/151 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ancak devralma sonucunda hakim 40
durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla anılan
devir işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Clear Vision Capital Fund SICAV-FIS SA (CVC)
Bildirim konusu devralma işlemi, nihai olarak CVC Fonları tarafından kontrol edilen ve
Almanya’da kurulmuş bir limited şirket olan Gabriel Acquisitions GmbH (Gabriel)
08-52/787-316
2
aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Gabriel, CVC’nin tamamına sahip olduğu bir iştiraki 50
olup, işbu devralma işleminin gerçekleştirilmesi için kurulmuş bir teşebbüs olduğu
belirtilmektedir.
Bildirim formundaki bilgiler çerçevesinde, CVC, faaliyetleri fonlara yatırım danışmanlığı
yapmak ve/veya onlar adına yatırımlarını yönetmek olan özel danışmanlık
teşebbüslerinden oluşmaktadır. Bu yatırım fonları, Avrupa ve Asya-Pasifik bölümünde
otomotiv, kamu hizmeti, üretim, perakendecilik ve dağıtım gibi çeşitli endüstrilerdeki
bazı şirketlerdeki yatırımların çoğunluğunu elinde bulundurmaktadır. CVC ve bağlı
şirketleri, yatırım fonları adına yatırım danışmanlığı hizmeti vermekte ve yatırım
yönetimi yapmaktadır. 60
CVC, Türkiye’deki faaliyetlerini, CVC Portföy Şirketleri tarafından kontrol edilen Türkiye
menşeli iştirakleri aracılığıyla yürütmektedir. İlgili iştirakler aşağıdaki şekilde
verilmektedir:
- Elster Sayaç Çözümleri Ltd. Şti.
- Elster Gaz Armatürleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- XSYS Baskı Çözümleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Flient Unirep Ambalaj Mürekkepleri Samayi ve Ticaret A.Ş.
- İstanbul Park Organizasyon A.Ş. 70
- Samsonite Seyahat Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Betafence Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.
CVC’nin 2007 yılındaki dünya çapındaki cirosu yaklaşık olarak (…..…….) Avro’dur.
Dünya genelinde elde edilmiş olan bu cironun yaklaşık olarak (…..…….) Avroluk kısmı
Türkiye’den elde edilmiştir.
H.1.2. RAG Stiftung
Bildirim formundaki bilgilere göre, RAG Stiftung, Alman Medeni Kanununa göre 80
kurulmuş olan ve kanuni ehliyeti bulunan bir vakıftır. Evonik Industries AG (Evonik) ve
RAG’daki hisselerin doğrudan ve dolaylı olarak %100’ünü elinde bulundurmaktadır ve
Evonik Grup ve RAG Grup’un ana şirketidir. RAG Stiftung, RAG Grup’un yeniden
yapılandırılmasının bir parçası olarak Haziran 2007’de kurulmuştur.
RAG Stiftung’un amacı RAG’ın 2018 yılı için programlanan kömür madeni
faaliyetlerinin sona erdirilmesini düzenlemektir. Bu çerçevede, RAG Stiftung’un,
Evonik’deki bir kısım hisselerini satarak RAG’ın kömür madeni işinin sona erdirilmesine
yönelik uzun vadeli yükümlülüklerini yerine getirmek için finansman sağlamak niyetinde
olduğu belirtilmektedir. 90
H.1.3. Evonik Industries AG (Evonik)
Evonik, RAG Stiftung’un tamamına sahip olduğu iştiraki olup, dünya genelinde
kimyasal, enerji ve gayrimenkul işlerinde faaliyet gösteren Evonik Grup’un holding
şirketidir. Evonik Grup’un faaliyetleri temel olarak RAG Stiftung’un kömür madeni işi
haricindeki faaliyetlerini ihtiva etmektedir. Evonik’in faaliyetleri temel olarak Teknoloji
Uzmanlıkları, Tüketici Çözümleri, Özel Maddeler, Enerji ve Gayrimenkul adı altında
beş birimden oluşmaktadır. Bu birimler ana grup içerisinde ayrı birer teşebbüs gibi
08-52/787-316
3
hareket etmekte ve doğrudan icra kuruluna rapor vermektedir. Almanya’nın Essen 100
şehrinde bulunan grubun kurumsal merkezi grubun stratejik yönetiminden sorumludur.
Evonik’in Türkiye’deki faaliyetlerini yürüten belirli iştirakleri bulunmaktadır. Söz konusu
iştirakler ve mevcut faaliyet alanları aşağıdaki şekildedir:
- Ayaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş
Faaliyet alanları: Elektrik üretim, dağıtım, aktarım ve ticaretine ilişkin her çeşit projenin
geliştirilmesi ve gerçekleştirilmesi
- İSKEN İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.
Faaliyet alanları: İskenderun’daki taş kömürü ile çalışan elektrik santralının işletimi, 110
bakımı ve üretilen elektiriğin/enerjinin satışı
- ARKAD Deniz Taşımacılığı A.Ş.
Faaliyet alanları: İskenderun limanından elektrik santraline tedarik edilen kömürü
taşıyan kömür nakil araçlarının işletimi ve bakımı
- Evonik Degussa Ticaret Ltd. Şti.
Faaliyet alanları: Evonik Degussa’nın kimyasallar işine yönelik (özel kimyasallar) satış,
pazarlama ve teknik servis hizmetlerinin verilmesi
- Egesil Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Faaliyet alanları: Özel kimyasal ürünü olan presipitat silikat satışı
120
Evonik’in 2007 yılındaki dünya çapındaki cirosu (…..…….) Avro’dur. Dünya genelinde
elde edilmiş olan bu cironun (…..…….) Avroluk kısmı (yaklaşık olarak …..……. YTL)
Evonik’in Türkiye’deki faaliyetlerinden elde edildiği bildirilmektedir.
Evonik’in %100 iştirakı olan Steag’ın İskenderun’daki kömür ile çalışan elektrik santrali
ve bazı ilgili faaliyetleri (atık yönetimi, hizmetler, kömür tedariki, IT-hizmetleri vs.) ile
gerçekleştirmiş olduğu elektrik üretiminden Türkiye’de 2007 yılında (…..…….) Avro
(yaklaşık olarak ………… YTL) ciro elde etmiştir. Evonik’in Türkiye’de 2007 yılında
elde etmiş olduğu cironun geri alan kısmı olan (…..…….) Avroluk (yaklaşık olarak
…………. YTL) kısmı ise özel kimyasallar satışından elde edilmiştir. 130
Evonik’in özel kimyasallar satışından Türkiye’de elde etmiş olduğu cironun iş kolu
temel alınarak ayrıştırılmış haline ve değişik iş grupları altında Türkiye’de pazarlanan
ve satılan temel ürün gruplarına ilişkin ciro bilgileri aşağıda yer almaktadır:
Özel kimyasallar (iş kolu bazında ciro dağılımı) İş kollarına bağlı temel ürün gruplarına yönelik
ciro bilgisi
Teknoloji uzmanlıkları – (…………) Avro
(yaklaşık olarak (…………) YTL)
Hidrojen peroksit, siyah karbon, presipitat silikat
(kauçuk silikat, özel silikat) (…………) Avro
(yaklaşık olarak (…………) YTL)
Tüketici Çözümleri – (…………) Avro (yaklaşık
olarak (…………) YTL)
Süperemiciler, Methionine- 53.393.986.72 Avro
(yaklaşık olarak (…………) YTL)
Specialty Materials – (…………) Avro (yaklaşık
olarak (…………) YTL)
Methacrylates – (…………) Avro (yaklaşık olarak
(…………) YTL)
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim formundaki bilgilere göre, CVC’nin, Evonik’in Türkiye’de faaliyet gösterdiği 140
pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Evonik’in Türkiye’deki iştirakleri
tarafından oldukça geniş bir yelpazede özel kimyasal maddeler üretilmektedir. “Özel
08-52/787-316
4
kimyasal maddeler” terimi, belli bir nihai kullanım için performans sağlayan ve
üreticilerce projesi yapılan ve bu şekilde ticari kimyasallardan ayrılan daha yüksek
değer katılmış kimyasal bileşikler için kullanılmaktadır.
Evonik’in kimyasallar işi kendi içerisinde teknoloji uzmanlıkları, tüketici çözümleri ve
özel kimyasal maddeler olmak üzere üç alt işkoluna ayrılmaktadır. Bu iş kollarına dair
genel bilgiler aşağıdaki şekilde verilmektedir:
Teknoloji Uzmanlıkları: 150
Teknoloji Uzmanlıkları işkolu tarafından üretilen ürünlerin çoğunluğu, kimyasal, plastik,
lastik ve kağıt endüstrilerinde faaliyet gösteren şirketlere satılmaktadır. Bunlar, tarım
kimyasalları ve plastik sektörlerinde ve solar silikon üretiminde kilit girdi olarak
kullanılan organik ve organik olmayan uzmanlıkları kapsamaktadır.
Tüketici Çözümleri:
Tüketici çözümleri segmentinin ana müşterileri, özellikle kişisel bakım, hijyen, ilaç ve
besin ürünlerini içeren tüketim malları üreticileridir. Tüketici çözümleri, sağlık ve besin
iş birimi tarafından pazarlanan az sayıdaki müşteriye uygun olan maddeler ve sistem
çözümleri, genelde müşteri ürünlerinde ek faydalar verebilmektedir. Tüketici
çözümlerine dahil ürünler arasında, bezlerde kullanılan süper emici polimerler, kişisel 160
bakım ürünleri ve köpük sabitleme gibi endüstriyel uygulamalar, kumaş yumuşatıcı
katkı maddeleri, hayvan yemleri için olan önemli amino asitler, çeşitli aktif katkı
maddeleri gibi ürünler bulunmaktadır.
Özel Kimyasal Maddeler:
Bu işkolunun ürünleri, dayanıklı sermaye ürünlerinin ve endüstriyel ürünlerin
üretiminde kullanılmaktadır. Esas olarak, otomotiv, kaplama ve koloran, inşaat sektörü,
havacılık mühendisliği, sergiler ve ilaç gibi yüksek nihai uygulama alanlarındaki çeşitler
üzerine odaklanmaktadır.
Bildirim formundaki bilgilere göre, devir işlemine konu teşebbüs olan Evonik’in 170
Türkiye’deki diğer faaliyet alanları arasında elektrik üretim ve dağıtımı faaliyetleri de
yer almaktadır.
Yukarıda yer alan bilgiler çerçevesinde, başvuruya konu devir işleminde ilgili ürün
pazarları “özel kimyasal maddeler, elektrik üretimi ve dağıtımı pazarları” olarak
tanımlanmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir. 180
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Bildirim formundaki bilgilere göre söz konusu devralma işlemi, Evonik’in ihraç edilmiş
hisselerinin %25,01’inin CVC tarafından - yeni kurulmuş bir teşebbüs olan Gabriel
aracılığıyla - RAG’dan devralınmasına ilişkindir.
CVC, Devralma İşlemi sonrasında Evonik üzerinde CVC Fonları aracılığıyla ortak
kontrole sahip olacaktır. Devralma İşlemi, nihai olarak CVC Fonları tarafından kontrol 190
08-52/787-316
5
edilen ve Almanya’da kurulmuş bir limited şirket olan Gabriel aracılığıyla
gerçekleştirilecektir. Evonik halihazırda tamamına RAG’ın sahip olduğu bir iştiraktir.
Devralma İşlemi’nin kapanışının ardından Evonik hisselerinin %25,01’i CVC’nin ve
%74,99’u RAG’ın elinde bulunacak, CVC’nin Evonik’in stratejik ticari kararlarına ilişkin
olarak veto hakkı bulunacaktır. Bu haklar CVC’ye Evonik üzerinde ortak kontrol
sağlayacaktır. Söz konusu hakların özeti aşağıdaki şekilde verilmektedir:
- Toplam yatırım değerinin 250 milyon Avro’yu aştığı durumlarda bilanço içi ve
dışı yatırımların onaylanması,
- Teşebbüslerin değerinin 1 milyar Avro’yu aştığı durumlarda teşebbüsün 200
tamamının veya bir kısmının veya bu teşebbüsün hissedarlığının
devralınmasının onaylanması,
- EBITDA oranlarının yıllık 100 milyon Avro’yu aştığı durumlarda bir teşebbüsün
tamamının veya bir kısmının veya bu teşebbüsün hissedarlığının
devralınmasının onaylanması,
- Bütçelenmiş cirolarının her yıl için 500 milyon Avro’yu aştığı durumlarda yeni iş
kollarının oluşturulması ve yeni iş alanlarının devralınmasının onaylanması.
Bildirim formundaki bilgilere göre, devralma İşlemi sonrasında ortaya çıkacak olan
teşebbüs, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında tam işlevsel bir ortak girişim 210
niteliğini taşıyacaktır. Ortak girişim, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini yerine
getirecek ve süresiz olarak kurulacaktır.
Devralma işleminin tamamlanmasından sonra, Evonik günlük işlerini sürdürmeye
yetkili bağımsız bir yönetime, finansal kaynaklara ve iş gücü ile malvarlığı değerlerini
de kapsayan kaynaklara sahip olmaya devam edecektir.
Bu nedenle, Evonik’in faaliyet gösterdiği pazarlarda bağımsız bir iktisadi varlık olarak
hareket edeceği ve rekabetçi davranışlarını kendi iktisadi çıkarlarına göre özerk ve
bağımsız olarak belirleyeceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede söz konusu işlemin 220
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesi anlamında bir
devralma işlemidir.
Bildirim formundaki bilgilere göre, tarafların ciro rakamlarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen eşiği aştığı anlaşıldığından ilgili işlem Rekabet Kurulu iznine tabi bir işlem
niteliğindedir.
H.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
Dosyadaki bilgilerden, tarafların Türkiye’de örtüşen herhangi bir faaliyetinin 230
bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda bildirim formunda, tarafların pazar
gücünde herhangi bir değişikliğin meydana gelmeyeceği ifade edilmektedir.
Devralma işleminin ekonomik gerekçesi olarak, RAG Stiftung açısından, satılacak olan
kısmi azınlık hisselerinden elde edilecek gelirin, Almanya’daki kömür madenlerinin
kapanmasına yönelik çalışmalar nedeniyle ortaya çıkan yükümlülüklerin ifası için
kullanılacağı belirtilmektedir.
08-52/787-316
6
Dosyadaki bilgilere göre 2007 yılı itibarıyla, Evonik Türkiye’deki elektrik üretim miktarı
bakımından %(…) pazar payına sahiptir. Ayrıca, Evonik’in özel kimyasallar konusunda
Türkiye’deki 2007 yılı pazar payının %(…) olarak tahmin edildiği ifade edilmektedir. 240
Özel kimyasallar içinde yer alan alt ürün gruplarına ait ürünler ve tahmini pazar payları
da aşağıdaki şekilde verilmektedir:
Süperemiciler
1. Evonik % (…)
2. BASF % (…)
3. Nippon % (…)
Hidrojen Peroksit
1. Evonik % (…)
2. HP AS % (…)
3. Ak-KİM % (…)
Siyah Karbon
1. Evonik % (…)
2. Tüpraş % (…)
3. Cabot % (…)
4. Alexandria % (…)
5. Columbian % (…)
Methionin
1. Evonik % (…)
2. Novus % (…)
3. Adisseo % (…)
Metil Methacrylate (MMA)
1. Evonik % (…)
2. Repsol % (…)
3. DOS % (…)
Presipitat Silikat
1. Evonik % (…)
2. Tokuyama Silica % (…)
3. Rhodia % (…)
4. Grace % (…)
Bildirim formunda ayrıca CVC’nin, devralma işlemi çerçevesinde elde edeceği hisseleri
gelecek beş yıl içerisinde elden çıkarmayı planladığı ve bu durumun tek başına
CVC’nin Portföy Şirketleriyle Evonik arasında güçlü bir işbirliğine yönelmek
istemediğinin önemli bir göstergesi olduğu belirtilmektedir.
Yukarıdaki veriler dikkate alındığında, CVC ve RAG arasında Evonik aracılığıyla bir 250
ortaklık oluştuğu, ancak tarafların faaliyet alanları konusunda herhangi bir örtüşme
bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bildirim konusu devralma işleminin ilgili
pazarlar bakımından rekabet yapısını etkilemeyeceği söylenebilecektir. Tarafların
pazar payları dikkate alındığında anılan devralma işleminin sonucunda ilgili pazarlarda
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hakim durumun yaratılması veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmaktadır.
H.3.3. Rekabet Etmemeye İlişkin Düzenlemeler
260
Taraflar arasında imzalanan ve ortak kontrolü sağlayacak olan Ortaklar Anlaşmasının
14.3. maddesinin, sözleşme süresi boyunca rekabet etmemeye ilişkin bazı hükümler
içerdiği anlaşılmaktadır. İlgili madde ile taraflar, Evonik grubun faaliyet gösterdiği
coğrafi alanlar bakımından, doğrudan veya dolaylı olarak örtüşen, halihazırda veya
gelecekte geliştirilecek ürünler bakımından rekabette bulunmamayı üstlenmektedirler.
Anılan maddedeki düzenlemelerin geçerlilik süresinin, bildirim konusu devralma
işlemini düzenleyen ve ortak kontrolü sağlayan sözleşmenin yürürlüğü ile sınırlı olduğu
ifade edilmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu rekabet yasağının devralma işlemi ile
doğrudan ilgili ve başvuru konusu işlemin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olduğu, bu 270
nedenle yan sınırlama olarak kabul edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
08-52/787-316
7
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 280
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİGİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy