Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-12 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-29/278-104
Karar Tarihi : 29.3.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : JTI (UK) Management
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK ile Av. Zümrüt ESİN
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş İstanbul 20
D. TARAFLAR : Japan Tobacco Inc.
JTI (UK) Management Ltd.
20-22 Bedford Row Londra WC1R4Js, İNGİLTERE
Gallaher Group Plc.
Member’s Hill, Brooklands Road, Weybridge Surrey,
KT13 0QU, İNGİLTERE
E. DOSYA KONUSU: Gallaher Group Plc.’nin ihraç edilmiş ve edilecek olan 30
hisselerinin tamamının Japan Tobacco Inc. tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.1.2007 tarih ve 824 sayı ile giren ve en
son 19.3.2007 tarih ve 2130 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 26.3.2007 tarih ve 2007-3-
12/Öİ-07-OS sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 27.3.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/70 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Gallaher Group Plc’nin ihraç
edilmiş ve edilecek tüm hisselerinin Japan Tobacco Inc tarafından devralınmasına
izin verilmesi başvurusuna konu olan işlemin;
- 1998/2, 1998/6 ve 2002/2 sayılı sayılı Tebliğler ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesinin (b) fıkrası anlamında Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
07-29/278-104
2
- Japan Tobacco Inc’nin cirosu itibarıyla anılan işlemin Tebliğ kapsamında izne tabi 50
olduğu,
- bununla birlikte, bu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda
ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu
devralmaya izin verilmesinin uygun olacağı
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Japan Tobacco Inc. (Japan Tobacco )
Merkezi Japonya’da bulunan teşebbüsün ana faaliyet alanı sigara ve diğer tütün
mamullerinin üretimi ve satımıdır. Tütün üretimi konusunda Japonya’da tekel hakkına
sahip bulunan teşebbüs ayrıca ilaç ve gıda maddeleri alanında da faaliyet
göstermektedir. 70
Fabrika yapımı sigara pörtföyünde Camel, Mild, Salem ve Winston markaları bulunan
Japan Tobacco, Mayıs 1999’da RJ Reynold’s International şirketini devralarak Japan
Tobacco International (JTI) şirketini kurmuştur. Ağırlıklı olarak fabrika üretimi sigara
alanında faaliyet göstermekte olan şirketin Kanada, Malezya, Rusya, Tanzanya,
Türkiye, Ukrayna, Almanya ve İsviçre’de üretim tesisleri bulunmaktadır. Türkiye’deki
üretim biriminde yukarıdaki markaların yanı sıra Monte Carlo, More, Winchester,
Wings ve Anadolu markalı sigaraların üretimi ve satışı yapılmaktadır.
Japan Tobacco’nun ve Türkiye’de kontrol ettiği JTI Tütün Ürünleri AŞ, JTI Tütün 80
Ürünleri Pazarlama AŞ ve çoğunluk hissesine sahip olduğu Reytek Tütün Sanayi ve
Ticaret AŞ’nin hissedarlık yapıları sırasıyla, aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 1 - Japan Tobacco Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı
Japon Devleti Maliye Bakanlığı (……….) (……….)
Japan Tobacco Inc. (……….) (……….)
The Master Trust Bank Of Japan Ltd. (……….) (……….)
State Street Bank and Trust Company (……….) (……….)
Morgan Stanley and Company Inc (……….) (……….)
Japan Trustees Services Bank Ltd. (……….) (……….)
State Street Bank and Trust Company 505113 (……….) (……….)
Mizuho Bank Ltd. (……….) (……….)
The Chase Manhattan Bank 385036 (……….) (……….)
UBS AG London-IPB Client Account (……….) (……….)
Küçük Hissedarlara Ait Hisseler (……….) (……….)
TOPLAM (……….) %100
07-29/278-104
3
Tablo 2 – JTI Tütün Ürünleri Sanayi AŞ'nin Hissedarlık Yapısı 90
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı
JTI Company Netherlands B.V (……….) ~ % (….)
JTI Holding B.V (……….) ~ % (….)
Sibel Akaltun (……….) (……)
Anlas Bilgehan (……….) (……)
Besim Göçer (……….) (……)
TOPLAM (……….) 100
Tablo 3 - JTI Pazarlama AŞ Hissedarlık Yapısı
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı
JTI Company Netherlands B.V (……….) ~ % (….)
JTI Holding B.V (……….) ~ % (….)
Sibel Akaltun (……….) (……)
Anlas Bilgehan (……….) (……)
Besim Göçer (……….) (……)
TOPLAM (……….) 100
Tablo 4 - Reytek AŞ Hissedarlık Yapısı
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı
JTI Company Netherlands B.V (……….) % (……)
Peter Bilikisdorf (……….) ~ % (….)
Paul Bourassa (……….) % (……)
TEKEL (……….) % (……)
Tekel Çalışanları Yardımlaşma Vakfı (……….) % (……)
TOPLAM (……….) 100
H.1.2. Gallaher Group Plc. (Gallaher)
Teşebbüs sigara, puro, sarma tütün, pipo tütünü ve snus (dudak ile diş eti arasında
tutulan bir çeşit tütün) üretim ve pazarlama alanlarında faaliyet göstermektedir.
Marka portföyünde Benson& Hedges, Silk Cut ve Mayfair’i bulunduran teşebbüs 100
esasen İngiltere, diğer Avrupa ülkeleri ve Bağımsız Devletler Topluluğu pazarlarında
çalışmaktadır.
Gallaher’in, Türkiye’nin yanı sıra, İngiltere, Polonya, Avusturya, İspanya, Rusya,
Ukrayna, Kazakistan, Romanya, Güney Afrika ve Singapur’da sigara üretim tesisleri
bulunmaktadır. Teşebbüs birçok Avrupa ülkesinde tütün ürünleri toptancılığı ve
Almanya’da tütün ürünlerinin perakende dağıtıcılığını da yapmaktadır.
Gallaher Türkiye pazarına 2005 yılında kurulan Gallaher Sigara ve Tütüncülük
Sanayi ve Anonim Şirketi ile girmiştir (Gallaher Türkiye). Bu şirket 9 Kasım 2005’te 110
Menemen’de yerleşik Altab Tütün Tesisleri İşletmelerini devralmış, TAPDK’ya yaptığı
başvurular neticesinde 30.11.2006 tarihinde Smart markası için satış izni almıştır.
Şirket 2006’nın ikinci yarısından itibaren dağıtım ağı oluşturmak amacıyla 50’den
fazla distribütörle sözleşme yapmış ve 400 adet araç satın almıştır.
Gallaher’in Türkiye’de kontrol ettiği diğer şirket Smart Tütün Ürünleri Dağıtım
Pazarlama ve Ticaret AŞ’dir (Smart A.Ş). Bu şirket Gallaher Türkiye tarafından
üretilen ürünleri satın alacak ve bunları 67 adet distribütöre dağıtacaktır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, ihmal edilebilir düzeydeki ROY ve puro türü 120
ürünlerde grup içi satışlar hariç olmak üzere Gallaher Türkiye’nin ve Smart AŞ’nin
Türkiye’de herhangi bir satışı ve cirosunun bulunmadığı, Gallaher’in bildirim
07-29/278-104
4
formunda belirtilen cirosunun gümrüksüz satış mağazalarından gerçekleştirildiği ve
Gallaher Austria Tabak Europe GmbH tarafından faturalandırıldığı anlaşılmıştır.
Gallaher’in, Gallaher Türkiye’nin ve Smart AŞ’nin ortaklık yapılarına sırasıyla,
aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 5 - Gallaherin Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi ( Milyon) Hisse Oranı
UBS Global Asset Management (UK) Ltd. (……….) % (……)
The Capital Group Companies Inc. (……….) % (……)
Barclays Global Investors (UK) Ltd. (……….) % (……)
Legal & General Investment Management
Limited (UK)
(……….) % (……)
Diğer (……….) (……….)
TOPLAM (……….) %100
130
Tablo 6 - Gallaher Türkiyenin Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Tutarı ( YTL) Hisse Oranı
Gallaher (Austria) GmbH (……….) % (……)
Gallaher Austria Tabak Europea GmbH & CoKG (……….) % (……)
Gallaher Austria Tabak Europea GmbH (……….) % (……)
Austria Tabak GmbH (……….) % (……)
Austria Tabak GmbH & CoKG (……….) % (……)
TOPLAM (……….) % 100
Tablo 7 - Smart A.Ş. Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Tutarı ( YTL) Hisse Oranı
Moving Media & Marketing GmbH (……….) % (……)
AT Mobiliten und Immobilitenverwaltung GmbH (……….) % (……)
Austria Tabak Beteiligungen im Handel GmbH (……….) % (……)
Austria Tabak GmbH (……….) % (……)
Austria Tabak GmbH & CoKG (……….) % (……)
TOPLAM (……….) % 100
H.2. İlgili pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler ışığında; sektörü genel olarak fabrika üretimi
sigaralar, kendin sar ve kendin yap sigaralar olmak üzere üç ana bölüme ayırmak 140
mümkündür. Kendin yap (MOY) ve kendin sar (ROY) tipi sigaralar devralma
açısından önem taşımadığından, fabrika üretimi sigaralar ele alınmıştır.
Teşebbüsler tarafından gerçekleştirilen fiyatlandırmalar farklı düzeylerde olabilmekle
birlikte, sadece aynı fiyat düzeyinde olan ürünler arasında değil, yakın fiyat düzeyleri
arasında da tüketici tercihleri sebebiyle piyasanın rekabetçi bir yapı arz ettiği
söylenebilir.
Bunun yanı sıra hammadde temininin zor olmaması ve dağıtım ağlarının mevcudiyeti
de işaret edilmesi gereken diğer bir olgudur. 150
Sigara pazarına giriş özellikle bu alandaki yoğun düzenleme yükümlülükler nedeniyle
ilk bakışta zor gibi görünmektedir. 2002 tarihli Tütün Kanunu’nda Türkiye sigara
pazarına yeni giren teşebbüslere yıllık üretim kapasitesi 2 milyar adet sigara olan
07-29/278-104
5
(diğer tütün mamülleri için 15.000 tondan az olmayan) tesisler kurma yükümlülüğü
getirilmiştir. Ayrıca, yeni kurulan fabrikalarda yeni makinelerin kullanılması
yükümlülüğü de yatırım maliyetlerini artıran bir unsurdur. Anılan kanunda ithalata
yönelik bazı düzenlemeler de bulunmaktadır. Buna göre, ancak bir takvim yılında
belli bir markadan en az 1.2 milyar adet üreten üreticiler aynı marka sigarayı
serbestçe ithal etme olanağına sahip olacaktır. 160
Bu alanda faaliyet göstermek isteyen yatırımcıların fabrika kurulum, üretim ve satış
için ayrı ayrı lisans almaları zorunluluğu da göz önüne alınması gereken bir faktördür.
Bunlara ek olarak sektörde reklam yasağının bulunması, ürünlerin belli yaş
gruplarına ve ayrıca internet üzerinden satışının yasak olması gibi unsurlar da pazara
giriş engeli bağlamında değerlendirilmelidir.
Yukarıda ifade edildiği gibi, sayılan bu faktörlerin her biri bir pazara giriş engeli gibi
görünse de, bu faktörler British American Tobacco, Imperial Tobacco, European 170
Tobacco gibi teşebbüslerin son dört yıl içinde pazara girişlerini engellememiştir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Mevcut dosya bakımından, devralma işleminin pazarda hemen hemen hiç bir etkisi
olmayacağından, bir pazar tanımı yapmanın gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu bağlamda ilgili coğrafi pazarın da tanımlanmasının işlem açısından bir önemi
bulunmaması sebebiyle, coğrafi pazar tanımına da gidilmemiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 180
H.3.1. Devralma İşlemi
Gallaher’in ihraç edilmiş ve edilecek tüm hisselerinin Japan Tobacco tarafından
devralınması İngiliz hukukuna tabi bir hukuki işlemdir ve Birleşik Krallık Şirketler
Yasası’nın 425. maddesi ve İngiliz Birleşme Devralmalar Kanunu uyarınca bir İşlem
Planı ve bu planın mahkemece onaylanarak Gallaher’in mevcut hisselerinin iptalinin
kabulü ve buna karşılık olarak nakdi ödeme ile tamamlanacaktır.
Devralmaya konu teşebbüslerin Türkiye’deki iştirakleri nedeniyle 4054 sayılı 190
Kanun’un 2. maddesinde yer verilen etki prensibi çerçevesinde, öncelikle, bu
devralmanın aynı Kanun’un 7. maddesi ve 1998/2, 1998/6 ve 2002/2 sayılı Tebliğler
ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri kapsamında olup olmadığı
değerlendirilecektir.
Anılan Tebliğ’in “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin (b)
bendinde “herhangi bir teşebbüsün ….diğer bir teşebbüsün …ortaklık paylarının
tümünü devralması” hali, Tebliğ’in 4. maddesine bağlı olarak kuruldan izin alınması
gereken hallerden sayılmıştır. Birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin
ilgili ürün pazarındaki toplam paylarının %25’i aşması veya toplam cirolarının 25 200
Milyon YTL’nin üzerinde olması halinde Kurul’dan izin alınmasının zorunlu olduğu
kurala bağlanmıştır.
07-29/278-104
6
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Japan Tobacco’nun fabrika üretimi sigaralar için
Türkiye pazar payının %(….) civarında olduğu, Gallaher’in ise fabrika üretimi sigara
satışının oldukça düşük ve ihmal edilebilir bir düzeyde olduğu, bu nedenle buradan
sağlıklı bir pazar payı bilgisine ulaşılamadığı anlaşılmıştır.
Japan Tobacco’nun 2006 Türkiye bürüt satış tutarı (………………) YTL, Gallaher’in
2006’da gümrüksüz satış mağazalarındaki brüt satış tutarı ise (………) YTL’dir. Bu 210
veriler ışığında, başvuruya konu devralma işlemi tebliğ kapsamında izne tabi bir
işlemdir.
H.3.2. İncelenen Belgeler Ve Hukuki Değerlendirme
H.3.2.1. Uygulama Anlaşması
15 Aralık 2006 tarihini taşıyan ve tarafların yetkili temsilcileri tarafından imzalanmış
14 maddeden oluşan anlaşmada, basın ilanı, gerekli izinler için başvuruların
yapılması, gerekli belgelerin hazırlanması ve karşılıklı bilgilendirme yükümlülükleri, 220
devralım sirkülerlerinin hazırlanması, devralımın tamamlanmasına kadar faaliyetlerin
ne şekilde yürütüleceği, telkin ücreti ve taahhütler, fesih gibi konulara yer verilmiştir.
Anlaşmanın ekinde zaman çizelgesi ve istihdam ve emeklilik konuları başlıklı
bölümlere yer verilmektedir.
Yukarıda yer verilen bu bölümlerin tetkikinden, devralma süreci dışında rekabeti
sınırlayıcı etkisi olabilecek herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.
H.3.2.2. Gizlilik Anlaşması
230
6 Aralık 2006 tarihli Gallaher’den Japan Tobacco’ya gönderilen ve Japan Tobacco
yetkilisinin imzasını taşıyan 15 maddeden oluşan anlaşmada; gizli bilgiler, gizli
bilgilerin izin verilen ifşası, kayıtlar ve gizli bilgilerin iadesi, her bir tarafın ve grup
üyelerinin fiili tutumları ile ilgili düzenleme, süre, teşvik ettirmeme, takrirler, telafiler
gibi madde başlıklarına yer verilmiştir.
Anlaşma’nın 6.2 maddesinde “taraflardan hiç birinin teklifle ilgili görüşmeler
esnasında ya da teklifin herhangi bir sebeple gerçekleşmemesi durumunda ve bu
mektup tarihinden itibaren geçecek bir yıllık süre zarfında doğrudan ya da dolaylı
olarak görüşmeler esnasında diğer taraf ya da diğer tarafın grubunun herhangi bir 240
üyesi için üst düzey yönetici olarak ya da teklifle doğrudan alakalı olarak çalışmakta
olan herhangi bir şahısla temasta bulunmayacak, böyle bir şahsı istihdam
etmeyecek, etmeye çalışmayacak ya da böyle bir şahısla herhangi bir hizmet
sözleşmesine girmeyecektir..” ifadesine yer verilmiştir. Anlaşmanın 6.3 maddesinde
ise yukarıdaki maddede yer verilen hiçbir şeyin, herhangi bir tarafı, yukarıda anlatılan
şahısları, bu şahısların genel iş ilanlarına başvurmaları durumunda, bu şahısları
değerlendirme ve işe alma hakkından mahrum bırakamayacağı ifade olunmuştur.
Bu iki hüküm birlikte değerlendirildiğinde, madde 6.2’de yer alan hükmün rekabeti
kısıtlayıcı bir etkisi olabileceği düşünülse bile, öncelikle uygulama süresinin bir yıl 250
olmasının ve takip eden madde ile getirilen genel ilanlar istisnası böyle bir etki
görülmesini engelleyici niteliktedir.
07-29/278-104
7
Buraya kadar yapılan incelemeler ışığında Gallaher’in ihraç edilmiş ve edilecek tüm
hisselerinin Japan Tobacco tarafından devralınması, gerek tarafların sahip olduğu
düşük pazar payları gerekse de pazarın yapısal olarak hali hazırda ve potansiyel
olarak rekabetçi bir özellik taşıdığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
260
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy