T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ..
KARAR NO :..
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ..
ÜYE : ..
ÜYE : ..
KATİP : ..
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GAZİANTEP 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : ..
NUMARASI : ..
DAVACI : ..
VEKİLİ : Av. ..
DAVALILAR : 1 -..
VEKİLİ : Av...
VEKİLLERİ : Av. ..
DAVANIN KONUSU : Alacak (Ticari İşletmenin Satılması Veya Devrinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : ..
YAZIM TARİHİ : ..
Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA: Davacı . . . vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan .. tarihli satış sözleşmesi gereğince; davalılardan . . .; . ....sayılı proje kapsamında bitirilerek .. USD ..karşılığında, davacıya devretmeyi, devrin yapılmaması halinde .. USD ödemeyi, diğer davalı . . .. ise maliki olduğu, .. Tesisinin kurulduğu ... parselin (B) bölümünün tapusunu devretmeyi üstlendiğini, müvekkilinin sözleşme ile kendisine yüklenen edimlerden, .. USD peşinatı, davalı . . .. peşin olarak ödendiğini, satış bedelinin arta kalan kısmına mahsuben de müvekkilinin .. tarihinde, .. USD, .. tarihinde, .. USD, .. tarihinde, .. tarihinde, .. USD olmak üzere toplamda .. USD''yi davalı .. ödendiğini, davalıların, sözleşme gereğince vermesi gereken .. USD...an doları) tutarındaki güvence senedini vermediğini, son ödemeden sonra davalı . . .., müvekkiline aslında sözleşme konusu tesisin kendilerine ait olmadığını, tesisi asıl sahibinden devralmak üzere olduklarını, devir işleminden sonra devredeceğini söylediğini, müvekkilinin ortağı bulunduğu şirkette, dava konusu güneş enerjisi santralinin satın alındığı tarihlerde davalı... bölgesinde bulunan başkaca güneş enerjisi santralini bedelini ödenmek suretiyle satın alındığını, davalı ..tarafından bu santralin devrinin gerçekleştirildiğini, .. ilindeki santralinin devrinin gerçekleştirilmesi ile .. ilçesindeki santralinde teslim edileceği yönünde müvekkilinde güven oluştuğunu, ancak, davalı . . .. türlü çeşitli oyalamaları ile bugüne kadar gelinmiş ancak tesisin ve arazinin devri yapılmadığını, .. sayılı ihtarname ile davalı .. ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren ..gün içerisinde sözleşme gereğince üstlenmiş olduğu devir edimini ifa etmesi veya ödenen ..USD'yi ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte iade etmesi istendiğini, ancak, yapılan ihtarnameye rağmen davalı santrali devrini yapmadığı gibi almış olduğu parayı da iade etmediğini, davalılardan..sözleşme konusu güneş enerjisi üretim santralini ve bu santrali işleten şirketin hisselerini, davalı ... ise bu santralin kurulu olduğu arazinin devrinin yapılmaması nedeniyle, güneş enerjisi üretim santralinin, bu santrali işleten şirketin hisse devrini ve santralin kurulu olduğu arazinin devrinin temini, bunun mümkün olmaması halinde ödenen paranın, dava konusu...parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının davalı .. adına olması halinde üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına, alacaklarını güvence altına almak üzere, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik .. USD (.. TL) üzerinden, daval.. yönünden ihtiyati haciz kararı verilmesini, davanın kabulü ile; ..’tan alınan .. sayılı proje kapsamında ... parselin (B) bölümü üzerine inşa edilen.. . . Santralinin ve bu santralin işletmeciliğini yapan şirket hisselerinin müvekkiline devrine.. parselin, dava konusu .. .. Santralinin kurulu olduğu kısmının tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tapuya tesciline, . .. Santralinin ve bu santralin işletmeciliğini yapan şirket hisselerinin devri ile .. parselin, dava konusu.. ..Santralinin kurulu olduğu kısmının tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tapuya tescilinin mümkün olmaması halinde; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik .. USD'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ..tahsiline, yargılama giderinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP: Davalı . . .. vekili cevap dilekçesinde özetle; tapu iptal ve tescil davası asli talep iken diğer davalı müvekkilden talep edilen .. USD terditli dava açılamayacağını, terditli davanın ancak aynı davalıya karşı açılan birden fazla talep arasında olabileceğini, gayrimenkulün aynına ilişkin bu davanın dosyadan tefrik edilmesi gerektiğini, tapu iptal ve tescil davasına bakmaya taşınmazın bulunduğu .. mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğunu, tapu iptal tescil davasının işbu dava dosyasından tefrik edilmesini, işletme devrine müteallik dava ile terditli davanın da husumet yokluğu hukuki sebebine istinaden reddedilmesi gerektiğini beyan etmiştir.
Daval...vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline yöneltilen işbu davada müvekkilinin taraf sıfatına haiz olmaması sebebiyle müvekkili yönünden davanın usulden reddi gerektiğini, davacının açtığı terditli dava hakkında müvekkili davalıya yöneltilen tapu iptal ve tescil davası ile diğer davalıya yöneltilen alacak davaları tamamen birbirinden bağımsız ve iki ayrı dava türü olduğunu, dosyanın tefrki ile yetkili ve görevli ... Mahkemelerine gönderilmesi gerektiğini, müvekkili bakımından açılan işbu davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yöneltilmesini talep etmiştir.
YEREL MAHKEME KARARI: İlk derece mahkemesince; "Davacının sunduğu sözleşmeye göre davacı ile davalılar arasında adi yazılı şekilde oluşturulan sözleşmeye göre davalılardan ... alınan...sayılı proje kapsamında bitirilerek .. USD (birmilyon üçyüzellibin Amerikan doları) karşılığında, davacıya devretmeyi, devrin yapılmaması halinde .. USD ödemeyi, diğer davalı.. .. ise maliki olduğu, Güneş Enerjisi Üretme Tesisinin kurulduğu... (B) bölümünün tapusunu devretmeyi üstlenmişlerdir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 12/2. maddesine göre kanunda sözleşmeler için öngörülen şekil, kural olarak geçerlilik şeklidir. Öngörülen şekle uyulmaksızın kurulan sözleşmeler hüküm doğurmaz. Aynı kanunun 29/2. maddesine göre Kanunlarda öngörülen istisnalar dışında, önsözleşmenin geçerliliği, ileride kurulacak sözleşmenin şekline bağlıdır. Elektrik Piyasası’nda Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 35. maddesine göre “Kabulü yapılmış olmak kaydıyla, bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesisi; satış, devir veya diğer bir düzenleme ile bu Yönetmelik veya ilgili mevzuat kapsamında devretmek isteyen kişinin statüsünden kaynaklanan şartlar dahil kapasite tahsisini sağlayan şartları haiz üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiye devredilebilir. 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yer alan üretim tesisleri hariç olmak üzere kabulü yapılmamış üretim tesisleri bu fıkra kapsamında devre konu edilemez. Birinci fıkra kapsamında üretim tesisini devredecek ve devir alacak gerçek veya tüzel kişiler, devir işlemi gerçekleşmeden önce eşzamanlı olarak ayın ilk on günü içerisinde ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunur. İlgili şebeke işletmecisi, bu fıkra kapsamında yapılan başvuruları devir için gerekli belgelerin tam ve eksiksiz olması halinde fatura dönemi sonu itibarıyla sonuçlandırarak görevli tedarik şirketine bildirir. Devir işlemi, devir alacak gerçek veya tüzel kişinin bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasını imzalamadığı sürece ilgili şebeke işletmecisi nezdinde geçerlilik kazanmaz. Tam ve eksiksiz olarak başvuruda bulunulmaması halinde ilgili şebeke işletmecilerince talep değerlendirmeye alınmaz ve 5 işgünü içerisinde muhataplara eksikliklere ilişkin bildirimde bulunulur.” Tüm bu açıklamalar ışığında taraflar arasındaki sözleşmenin şekle aykırı yapılması sebebi ile geçersiz olduğu, dolayısıyla geçersiz sözleşme için yapıldığı iddia olunan ödemelerin sebebi ile iade isteminde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 77. vd maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre hareket etmek gerekmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 82. maddesine göre sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Davacı tarafın da kabulünde olduğu üzere istem konusu yapılan son ödemenin .. tarihinde yapılmış olduğu bildirilmiş olmakla, dava açılış tarihinde isteme konu alacağın zamanaşımına uğramış olduğu tespit edilmiş ve davacının bu talebinin de zamanaşımı sebebi ile reddine dair aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı taraf istinaf dilekçesinde; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin işletme devrine ilişkin olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin yazılı şekilde şartına uygun olarak yapıldığını, davalı tarafça dosyaya sunulan .. tarih ve .. yevmiye numaralı işletmenin devri sözleşmesi ile dava konusu işletmenin, dava dışı .. tarafından, davalının şirketi dava dışı .. Mühendislik Elektrik Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'ne devredildiğini, .. yevmiye numaralı işletmenin devri sözleşmesi ile de davalıya ait dava dışı .. .. Elektrik Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'nin dava konusu işletmeyi .. .. Gıda Sanayi ve Tic. A.Ş.'ye devrettiğini, işletmenin devrini amaçlayan taraflar arasındaki sözleşmenin geçerli olduğunu, Yargıtay kararlarına göre geçersiz sözleşmeye dayalı olarak elde edilen kazanımların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebileceği ancak bu durumda, taraflar arasında geçersiz de olsa bir sözleşme olduğundan davanın sözleşme zamanaşımı süresine tabi olduğunu, bu gerekçelerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, 6098 sayılı TBK m. 125'e göre sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle ödenen paranın iadesi davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık .. alım satım sözleşmesinin geçerli olup olmadığı ve davacının verilen bedelin iadesine ilişkin talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusundadır.
Taraflar arasında yapılan .. tarihli sözleşme ile davalılardan .. yapımını tamamlayacağı .. yeni kurulacak şirkete ve şirket paylarının da davacıya satışı, diğer davalı . . . da .. kurulu olduğu taşınmazı davacıya devretmesi kararlaştırılmıştır.
.. tarih ve .. sayılı . .. ile yürürlüğe giren . .. . Elektrik Üretim Yönetmeliğinin "Üretim tesisi devri" başlıklı 35'inci maddesinin sözleşmenin imzalandığı tarihteki haline göre; "Geçici kabulü yapılmış olmak kaydıyla, bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesisi; satış, devir veya diğer bir düzenleme ile bu Yönetmelik veya ilgili mevzuat kapsamında devretmek isteyen kişinin statüsünden kaynaklanan şartlar dahil kapasite tahsisini sağlayan şartları haiz üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiye devredilebilir. 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yer alan üretim tesisleri hariç olmak üzere geçici kabulü yapılmamış üretim tesisleri bu fıkra kapsamında devre konu edilemez. Birinci fıkra kapsamında üretim tesisini devredecek ve devir alacak gerçek veya tüzel kişiler, devir işlemi gerçekleşmeden önce eşzamanlı olarak ayın ilk on günü içerisinde ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunur. İlgili şebeke işletmecisi, bu fıkra kapsamında yapılan başvuruları devir için gerekli belgelerin tam ve eksiksiz olması halinde fatura dönemi sonu itibarıyla sonuçlandırarak görevli tedarik şirketine bildirir. Devir işlemi, devir alacak gerçek veya tüzel kişinin bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasını imzalamadığı sürece ilgili şebeke işletmecisi nezdinde geçerlilik kazanmaz. Tam ve eksiksiz olarak başvuruda bulunulmaması halinde ilgili şebeke işletmecilerince talep değerlendirmeye alınmaz ve 5 işgünü içerisinde muhataplara eksikliklere ilişkin bildirimde bulunulur." Bu maddeye göre devir için geçici devrin yapılmış olması, devredecek ve devir alacak gerçek veya tüzel kişilerin devir işlemi gerçekleşmeden önce eşzamanlı olarak ayın ilk on günü içerisinde ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulmaları, devir için gerekli belgelerin tam ve eksiksiz olması, devir alacak gerçek veya tüzel kişinin bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasını imzalaması gerekmektedir. Madde de geçen bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşması ise dava dışı şebeke işletmecisi ile yapılacaktır.
Bu maddeye göre devir için taraflar arasında yapılacak sözleşme için şekil şartı belirlenmemiştir. Dolayısıyla tarafların ön sözleşme yapmaları durumunda da uyulması gereken bir şekil şartı bulunmamaktadır.
Taraflar arasında yapılan sözleşmeye göre davaya konu .. önce davalı tarafından yeni kurulacak şirkete devredilecek daha sonra bu şirket payları davacıya satış yoluyla devredilecektir. Diğer davalı . . . .. kurulu olduğu taşınmazı davacıya devredecektir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin bu hükümlerine göre biri yeni kurulacak şirket paylarının devri sözleşmesi diğeri taşınmazın devri sözleşmesi olmak üzere iki sözleşme daha yapılacaktır. Bunlardan şirket paylarının devri sözleşmesi limited şirketlerde yazılı olarak yapılma ve imzaların noterde onaylanması koşuluna bağlıdır. Anonim şirketlerde ise çıplak payların devrine ilişkin yapılacak sözleşmenin noterde yapılması ya da imzaların noterde tasdik edilmesi şartı bulunmamaktadır. Bu nedenle anonim şirket paylarının devri 6098 sayılı TBK m. 184/I'e göre alacağın devri sözleşmesi ile yani adi yazılı olarak yapılabilir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise "Alacağın devri sözü verme, şekle bağlı değildir." Taraflar arasındaki sözleşmede davalı tarafından kurulacağı kararlaştırılmış şirketin limited şirket mi olacağı yoksa anonim şirket mi olacağı yazılı değildir. Bu durumda sözleşmenin ayakta tutulması ilkesi uyarınca taraflar arasında yapılan .. tarihli sözleşmedeki kurulacak şirket paylarının devrine ilişkin maddesinde tarafların iradesinin anonim şirket kurulması olarak kabulü ve bu maddenin geçerli sayılması gerekir.
Sözleşmede yer alan .. kurulacağı taşınmazın devrine ilişkin madde ise taşınmaz satış vaadi taahhüdünü içermektedir. 6098 sayılı TBK m. 237/I ve II'ye göre; "Taşınmaz satışının geçerli olabilmesi için, sözleşmenin resmî şekilde düzenlenmesi şarttır. Taşınmaz satışı vaadi, geri alım ve alım sözleşmeleri, resmî şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz." Bu maddeye göre taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin resmi şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Taraflar arasında yapılan sözleşmenin .. kurulacağı taşınmazın devrine ilişkin madde yasada öngörülen bu şekil şartına uygun şekilde hazırlanmış değildir. Bu nedenle sözleşmenin taşınmaz satış vaadine ilişkin maddesi hukuken geçerli değildir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde taraflar arasında yapılan .. tarihli sözleşmenin kurulacak şirket paylarının devrine ilişkin maddesinin hukuken geçerli olduğu ancak taşınmaz satış vaadine ilişkin maddesinin ise geçersiz olduğu anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin bedele ilişkin maddeleri incelendiğinde satış bedelinin davalı tarafından kurulacak şirketin paylarının ve .. bedeli olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Sözleşmenin "Devir esasları" başlıklı 3.f maddesinde ise taşınmaz devrinin bedelsiz olarak yapılacağı kararlaştırılmıştır.
Bu durumda davacının ..parselin, dava konusu . .. .. kurulu olduğu kısmının tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline ilişkin asli talebinin satış vaadi sözleşmesinin geçersiz olması nedeniyle reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygundur.
Satış vaadi sözleşmesinin geçersizliği durumunda verilenler 6098 sayılı TBK m. 77 sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Sebepsiz zenginleşmede zamanaşımı süresini düzenleyen TBK m. 82'ye göre iki yıllık zamanaşımı süresi dolduğundan taşınmazın bedeline ilişkin feri talebin zamanaşımı yönünden reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Davacının ikinci asli talebi ise kurulması kararlaştırılan şirket hisselerinin devridir. Bu asli talebine bağlı olarak feri talebi ise şirket payları için ödenen paranın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte daval...dan tahsilidir.
Davaya konu .. dava dışı ...'ye ait olup bu şirket tarafından .. Noterliğinin .. tarih ve .. yevmiye numaralı işlemi ile davalı . .. . paydaş olduğu dava dışı . .. Elektrik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne devredilmiş, bu şirket tarafından da . ... Noterliğinin.. tarih ve .. yevmiye numaralı işlemi ile dava dışı .. .. Gıda Sanayi ve Tic. A.Ş.'ye devredilmiştir. Dolayısıyla taraflar arasında yapılan .. tarihli önsözleşmeye göre her iki davalının da devretmeyi üstlendikleri .. devrini gerçekleştirmeleri ve sözleşmenin ifası davalılar yönünden hukuken olanaksız hale gelmiştir.
Bu durumda davacının .. sayılı TBK m. 125'de ki sözleşmeden doğan borçların ifa edilmemesi nedeniyle sahip olduğu seçimlik haklarını kullanmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Davacı TBK m. 125/III'e göre; "Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler." hükmüne göre davalılara verdiği satış ücretini feri talep olarak talep etmektedir. Dolayısıyla davacının talep ettiği bedel sözleşmenin geçerli olan şirket paylarının devri ile .. devrine ilişkindir.
Davacının devri öngörülen şirket paylarının bedeline ilişkin feri talebi taraflar arasındaki geçerli bir sözleşmeye dayandığından açılan davada sözleşme zamanaşımı süresinin uygulanması gerekir. Geçerli bir sözleşme varken sebepsiz zenginleşmeye ilişkin zamanaşımı hükümlerinin uygulanmasına olanak bulunmamaktadır. 6098 sayılı TBK m. 146'ya göre sözleşme zamanaşımı süresi olan on yıllık zamanaşımı süresi de sözleşmenin ifasının davalılar yönünden hukuken imkânsız hale geldiği davaya konu .. dava dışı .. Şirketine devredildiği .. tarihinden itibaren dolmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle sebepsiz zenginleşmeye ilişkin hükümlere göre zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle kurulacak şirketin pay bedellerine ilişkin feri talebin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu gerekçelerle davacının istinaf talebinin kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a.(6) maddesi uyarınca KABULÜNE,
2-.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. Karar sayılı istinafa konu kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın yukarıda işaret edilen eksikliklerin ikmali ile oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere yeniden görülmesi için kararı veren mahal mahkemesine iadesine,
4-Davacı tarafça yatırılan peşin harcın yerel mahkemesi tarafından talep halinde iadesine,
5-İstinaf masraflarının mahkemesince yeniden verilecek kararda nazara alınmasına,
6-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
7-HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan tetkikat neticesinde HMK'nın 353. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 18/03/2025
. .
Başkan
.
¸e-imzalıdır
. . .
Üye
..
¸e-imzalıdır
. .
Üye
.
¸e-imzalıdır
. .
Katip
..
¸e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."