Mahkemece verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmakla, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
İstinaf başvurusunun reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
1-) 6728 Sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle 5941 Sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinde üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında adlî para cezasına verileceği,
Aynı yasanın 3/2 maddesinde, “Karşılıksızdır” işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır,
Aynı yasanın 3/4 maddesinde, hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi hâlinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır. Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz, şeklinde karşılıksız işleminin ne surette yapılacağı düzenlenmiştir.
5941 Sayılı Kanun'un 5 maddesinin gerekçesi, çekin karşılıksız çıkması halinde ceza sorumluluğu düzenlenmiştir. Karşılıksız çıkması dolayısıyla ceza sorumluluğundan söz edebilmek için, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde, bankaya ibraz edilmiş olması gerekir. Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, ileri tarihli çek, üzerinde yazılı düzenleme tarihi gelmeden önce de tahsil amacıyla bankaya ibraz edilebilir. Bu tarihten önce ibraz edilen çekin kısmen veya tamamen karşılıksız çıkması halinde, çekle ilgili olarak bu Tasarı hükümlerine göre karşılıksızdır işlemi yapılacaktır. Kısmen veya tamamen karşılıksız çıkan bu çekle ilgili olarak ibraz eden hamil Türk Ticaret Kanununun verdiği yetkileri kullanabilir. Ancak, bu tarihten önce ibraz edilen çekin kısmen veya tamamen karşılıksız çıkması, ceza sorumluluğunu gerektirmemektedir.
Birinci fıkrada tanımlanan suç, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edildiğinde, çek karşılığının ilgili banka hesabında tam olarak bulundurulmaması suretiyle oluşur. Çekin karşılığını ibraz anında ilgili çek hesabında bulundurmamak, söz konusu suçun oluşmasını sağlayacaktır. Bu itibarla, çekin bankaya ibraz edildiği, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihinde karşılığı ilgili hesapta mevcut olmamakla birlikte, bilahare, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde hesapta karşılığının bulundurulması söz konusu suçun oluşmasına engel teşkil etmeyecektir. Ancak, bu durum, bir sonraki maddedeki etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması bakımından dikkate alınacaktır, şeklindedir.
5941 Sayılı Kanun'un 5. maddesinin gerekçesinde belirtildiği üzere, birinci fıkrada tanımlanan suç, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edildiğinde, çek karşılığının ilgili banka hesabında tam olarak bulundurulmaması suretiyle oluşur. Çekin karşılığını ibraz anında ilgili çek hesabında bulundurmamak, söz konusu suçun oluşmasını sağlayacaktır. Bankaca yapılan karşılıksız işlemi, suç oluştuktan sonra, çek karşılığının ilgili banka hesabında tam olarak bulundurulmaması hususunun usulüne uygun tespitine ilişkindir. Objektif bir cezalandırılma şartı, suçun unsuru da değildir. TTK'ya göre çekin süresinde muhatap bankaya ibraz edilip edilmediği, şikayet hakkının süresi başlangıcının tespiti, yetkili mahkemenin tespit açısında önem arz ettiğinden, suçun maddi konusu kapsamında kalan bir husustur. Davaya konu çekle ilgili olarak, mahkemelerce verilmiş ödemeden men yasağı veya çekle ilgili ceza soruşturması ve kovuşturması olması halinde, karşılıksız işlemi yapılmadığı durumlarında, ibraz tarihinde karşılığı araştırılarak, dava ve soruşturmaların sonucu beklenerek sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekmektedir.
Mahkemelerce verilmiş ödemeden men yasağı veya çekle ilgili ceza soruşturması ve kovuşturması olmadığı durumlarda da, imzanın keşide imzasına benzemediğinden işlem yapılmadığı şerhi yazılmaktadır. Bu durumlarda bankanın yaptığı işlemin usulüne uygunluğundan bahsedilemeyecektir. İbraz tarihinde karşılığı araştırılarak, çekle ilgili dava ve soruşturmalar olup olmadığı araştırılarak davanın sonuçlandırılması gerekmektedir.
Somut olayımızda, muhatap bankaca imza, keşideci imzasına benzemediğinden karşılıksız işleminin yapılmadığı, sanık müdafinin çeke ve imzaya bir itirazı olmadığı, karşılıksız işlemi yapılmadığından suçun unsurlarının oluşmadığı, konkordato davasının sonucunun beklenilmesi talebinde bulunması karşısında,
Suçun tamamlanmasında sonra, Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/878 Sayılı dosyasında 05/12/2018 tarihinde3 aylık geçici konkordato kararı verilmesi nedeni ile, sonucunun beklenmesi talebinin yerinde olmadığı,
İbraz tarihinde hesap bakiyesinin araştırılarak sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi,
Yasaya aykırı, sanığın istinaf itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5271 Sayılı yasanın 280/1-b, 289/1 maddeleri gereğince BOZULMASINA,
Dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, CMK'nın 286/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 15/10/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)