T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: ..
KARAR NO: ..
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ..
ÜYE: ..
ÜYE: ..
KATİP: ..
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ŞANLIURFA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: ..
NUMARASI: ..
DAVACI:..
DAVALI: ...
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: ..
KARAR YAZIM TARİHİ: ..
Mahalli mahkemesince verilen karar re'sen merci tayini yönünden dairemize gelmiş olup, dosyanın inceleme aşamasında duruşma yapılmadan karar verilebilecek hallerden olduğu anlaşılmış olmakla, dosya heyetçe incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, bonoya dayalı icra takibine yönelik menfi tespit istemine ilişkindir.
.. Asliye Hukuk Mahkemesince, eldeki davada, ... İcra Müdürlüğünün ..Esas sayılı kambiyo senetlerine özgü takibe dayanak bonoların ödendiği iddiası ile İ.İ.K. 72. maddesine dayanan istirdat istemine ilişkin uyuşmazlığın TTK'de düzenlenen kambiyo senedinden kaynaklanan ticari dava niteliğinde olduğu nazara alınarak Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanı içinde olduğundan davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle mahkemece görevsizlik kararı verilmiştir.
.. Asliye Ticaret Mahkemesince, davanın dayanağını oluşturan.. İcra Müdürlüğü'nün .. Esas sayılı icra takip dosyasına dayanak senedin incelenmesinde, .. TL bedelli, keşidecisinin . ., lehtarının . ., keşide tarihinin.., vade tarihinin .. olduğunu, ancak senet üzerinde düzenleme yeri bulunmadığı gibi keşidecinin isminin bulunduğu yerde adresinin de yazmadığını, düzenleme yerinin bonodaki zorunlu unsurlardan olması nedeniyle ortada bono vasfını haiz geçerli bir kambiyo senedi bulunmayıp senedin adi senet hükmünde olduğunu, dava dilekçesi ekinde sunulan .. Karar sayılı kararı ile senedin kambiyo vasfı bulunmadığı tespit edilerek takibin iptaline karar verildiğinin anlaşıldığını, bu durumda davanın mutlak ticari davalardan olmadığını, tarafların tacir oldukları iddia edilmediğinden nispi bir ticari davanın da söz konusu olmadığını, takibin kambiyo senetlerine özgü ilamsız takip olarak başlatılmış olmasının sonucu değiştirmeyeceği kanaatiyle mahkemece karşı görevsizlik kararı verilmiştir.
Merci tayini için Dairemize gelen dosyanın incelenmesinde;
Ticari davaları mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olması durumunda ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır.
Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Somut olayda, davalı tarafça davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan icra takibi ve takibe dayanak belgeler incelendiğinde, borçlu tarafından icra mahkemesine başvurulduğu ve takip dayanağı senedin kambiyo vasfında olmadığı gerekçesiyle takibin iptal edildiğinin anlaşıldığı, takip dayanağı evrakın bono vasfında olmadığının icra mahkemesince tespit edilmiş olmasına göre davanın mutlak ticari dava sayılamayacağı, yine incelenen dosya kapsamından davanın nispi ticari dava olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
İzah olunan gerekçeler ışığında .. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
HMK'nın 21, 22 ve 23. maddeleri gereğince . . Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
Dosyanın .. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesi amacıyla merci tayinine başvuran .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'ne GÖNDERİLMESİNE,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 23/2 ve 362/1-c maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/09/2025
. .
Başkan
.
¸e-imzalıdır
. .
Üye
.
¸e-imzalıdır
. .
Üye
.
¸e-imzalıdır
. . .
Katip
.
¸e-imzalıdır